ഗരുഡപുരാണമ്

കാമാദ്ഭ്രമോഽരുചിര്ദാഹോ ഹ്രീനിദ്രാധീധൃതിക്ഷയാഃ । ഗ്രഹാദൌ സന്നിപാതസ്യ രൂപാദൌ മരുതസ്തയോഃ ॥ ൧,൧൪൭.

കാമം മൂലം തലകറക്കം, രുചിനഷ്ടം, ദഹനം, ലജ്ജ, ഉറക്കം, ബുദ്ധി, ഓര്‍മ്മ എന്നിവയുടെ കുറവ് വരും. ഗ്രഹം പിടിയ്ക്കല്‍ മുതലായവയില്‍ ദോഷങ്ങളുടെ കലവറയും, ആദിയില്‍ വായുവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളും കാണപ്പെടും.

കോപാത്കോപേഽപി പിത്തസ്യ യൌ തു ശാപാഭിചാരജൌ । സന്നിപാതജ്വരൌ ഘോരൌ താവസഹ്യതമൌ മതൌ ॥ ൧,൧൪൭.

കോപത്താലോ അത്യധികമായ കോപത്താലോ ഉളള പിത്തം മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന ശാപം അല്ലെങ്കിൽ കുരിശ്ശിലായുള്ള ജ്വരങ്ങൾ, സന്നിപാതജ്വരങ്ങൾ, അത്യന്തം ഭയങ്കരവും സഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്.

തന്ത്രാ ഭിചാരികൈര്മന്ത്രൈര്ദൂയമാനഞ്ച തപ്യതേ । പൂര്വഞ്ചൈതസ്തതോ ദേഹസ്തതോ വിസ്ഫോടദിഗ്ഭ്രമൈഃ ॥ ൧,൧൪൭.

മന്ത്രവാദം കൊണ്ടോ കുരിശ്ശിലായുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടോ ബാധിക്കപ്പെട്ടാൽ ശരീരം വല്ലാതെ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ആദ്യം ശരീരത്തിൽ ഇത് അനുഭവപ്പെടുന്നു, പിന്നീട് പൊട്ടിത്തെറലുകളും മനസ്സിന്റെ ചിതറലും ഉണ്ടാകും.

സദാഹമൂര്ഛാഗ്രസ്തസ്യ പ്രത്യഹം വര്ധതേ ജ്വരഃ । ഇതി ജ്വരോഽഷ്ടധാ ദൃഷ്ടഃ സമാസാദ്ദ്വിബിധസ്തു സഃ ॥ ൧,൧൪൭.

എപ്പോഴും കഠിനമായ ചൂടിലും ബോധക്ഷയത്തിലും ആൾ കുടുങ്ങിയാൽ, ആ ജ്വരം ദിവസേന വർധിക്കും; ഇങ്ങനെ ജ്വരം എട്ട് തരത്തിലാണെന്ന് കാണാം, എന്നാൽ ഒറ്റവാക്കിൽ പറഞ്ഞാൽ രണ്ട് വിധമാണ്.

ശാരീരോ മാനസഃ സൌമ്യസ്തീക്ഷ്ണോംന്തര്ബഹിരാശ്രയഃ । പ്രാകൃതോ വൈകൃതഃ സാധ്യോഽസാധ്യഃ സാമോ നിരാമകഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ജ്വരം ശരീരത്തിൽ നിന്നോ മനസ്സിൽ നിന്നോ ഉളളതാകാം, മൃദുവോ കഠിനമോ ആകാം, അകത്തോ പുറത്തോ ആരംഭിക്കാം; സ്വാഭാവികമോ അസ്വാഭാവികമോ, സുഖകരമായോ അസുഖകരമായോ, ലഘുവോ ഗുരുവോ ആകാം.

പൂര്വം ശരിരേ ശരീരേ താപോ മനസി മാനസേ । പവനൈര്യോഗവാഹിത്വാച്ഛീതം ശ്ലേഷ്മയുതേ ഭവേത് ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരജ്വരത്തിൽ ആദ്യം ചൂട് ശരീരത്തിൽ ഉയരും, മാനസികജ്വരത്തിൽ മനസ്സിലാണ് ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്നത്; വായുവിന്റെ സ്വാധീനത്താൽ കഫം കൂടുമ്പോൾ തണുപ്പും ഉണ്ടാകും.

ദാഹഃ പിത്തയുതേ മിശ്രം മിശ്രേഽന്തഃ സംശ്രയേ പുനഃ । ജ്വരേഽധികം വികാരാഃ സ്യുരന്തഃ ക്ഷോഭോ മലഗ്രഹഃ ॥ ൧,൧൪൭.

പിത്തം കൂടുമ്പോൾ ദാഹം ഉണ്ടാകും; മിശ്രമായാൽ അകത്താണ് ബാധ; ജ്വരത്തിൽ കൂടുതൽ വ്യതിയാനങ്ങളും അകത്തുള്ള കലഹവും മലങ്ങൾ തടയപ്പെടുന്നതും കാണാം.

ബഹിരേവ ബഹിര്വേഗേ താപോഽപി ച സ സാധിതഃ । വര്ഷാശരദ്വസന്തേഷു വാതാദ്യൈഃ പ്രകൃതഃ ക്രമാത് ॥ ൧,൧൪൭.

ബാധ പുറത്താണ് എങ്കിൽ ചൂടും പുറത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടും; മഴക്കാലത്തും ശരത്കാലത്തും വസന്തത്തും വായു മുതലായവയുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് ജ്വരം ഉണ്ടാകും.

വൈകൃതോഽന്യഃ സ ദുഃ സാധ്യഃ പ്രായശ്ച പ്രാകൃതോഽനിലാത് । വര്ഷാസു മാരുതോ ദുഷ്ടഃ പിത്തശ്ലേഷ്മാന്വിതം ജ്വരമ് ॥ ൧,൧൪൭.

അസ്വാഭാവികമായത് വേറിട്ടതും ചികിത്സിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണ്, സ്വാഭാവികമായത് സാധാരണയായി വായുവിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്; മഴക്കാലത്ത് ദോഷം വന്ന വായു പിത്തവും കഫവും ചേർന്ന് ജ്വരം ഉണ്ടാക്കും.

കുര്യാച്ച പിത്തം ശരദി തസ്യ ചാനുചരഃ കഫഃ । തത്പ്രകൃത്യാ വിസര്ഗാച്ച തത്ര നാനശനാദ്ഭയമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ശരത്കാലത്ത് പിത്തം വർധിക്കും, അതിന് പിന്നാലെ കഫവും കൂടും; ഇവയുടെ സ്വഭാവത്താൽ ആ സമയത്ത് പലതരം ഭക്ഷണം കഴിച്ചാലും ഭയം ഇല്ല.

കഫോ വസന്തേ തമപി വാതപിത്തം ഭവേദനു । ബലവത്സ്വല്പദോഷേഷു ജ്വരഃ സാധ്യോഽനുപദ്രവഃ ॥ ൧,൧൪൭.

വസന്തത്തിൽ കഫം അധികം, പിന്നെ വായുവും പിത്തവും കൂടാം; ദോഷം ചെറുതായാൽ ജ്വരം എളുപ്പത്തിൽ ഭേദമാകും, മറ്റ് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഉണ്ടാകില്ല.

സര്വഥാ വികൃതിജ്ഞാനേ പ്രാഗസാധ്യ ഉദാഹൃതഃ । ജ്വരോപദ്രവതീക്ഷ്ണത്വം മന്ദാഗ്നിര്ബഹുമൂത്രതാ ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും വ്യതിയാനം തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ തന്നെ അതിനെ അസാധ്യമായതായി കരുതണം; ജ്വരത്തിന്റെ ഗൗരവം ദുർബലമായ അഗ്നിയും മൂത്രം അധികം പോകുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ന പ്രവൃത്തിര്ന വിജീര്ണാ ന ക്ഷുത്സാമജ്വരാകൃതിഃ । ജ്വരവേഗോഽധികസ്തൃഷ്ണാ പ്രലാപഃ ശ്വസനം ഭ്രമഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഭക്ഷ്യാഗ്രഹം ഇല്ല, ദഹനം ശരിയല്ല, വിശപ്പ് ഇല്ല, ജ്വരത്തിന് പ്രത്യേകമായ രൂപം; ജ്വരത്തിന്റെ ശക്തി കൂടുന്നു, ദാഹം, പ്രലാപം, ശ്വാസം കഷ്ടപ്പെടൽ, തലകറക്കം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

മലപ്രവൃത്തിരുത്ക്ലേശഃ പച്യമാനസ്യ ലക്ഷണമ് । ജീര്ണതാമവിപര്യാസാത്സപ്തരാത്രം ച ലങ്ഘനമ് ॥ ൧,൧൪൭.

മലമൊഴി കൂടുകയും അതിൽ വ്യതിയാനം വരികയും ചെയ്യുന്നത് ജ്വരം പാകത്തിൽ എത്തുന്നതിന്റെ ലക്ഷണമാണ്; തിരിച്ചടി ഇല്ലെങ്കിൽ ഏഴ് രാത്രികൾ ഉപവാസം പാലിച്ചാൽ ജ്വരം മാറും.

ജ്വരഃ പഞ്ചവിധഃ പ്രോക്തോ മലകാലബലാബലാത് । പ്രായശഃ സന്നിപാതേന ഭൂയസാമുപദിശ്യതേ ॥ ൧,൧൪൭.

മലവും കാലവും ശക്തിയും ദുർബലതയും അനുസരിച്ച് ജ്വരം അഞ്ചു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു; എന്നാൽ സാധാരണയായി സന്നിപാതം മൂലമാണ് ജ്വരം കൂടുതലും കാണുന്നത്.

സന്തതഃ സതതോഽന്യേദ്യുസ്തൃതീയകചതുര്ഥകൌ । ധാതുമൂത്രശകൃദ്വാഹിസ്നോത സാം വ്യാപിനോ മലാഃ ॥ ൧,൧൪൭.

തുടർച്ചയായത്, സ്ഥിരമായത്, ഓരോ ദിവസവും, മൂന്നാം ദിവസവും നാലാം ദിവസവും വരുന്ന ജ്വരങ്ങൾ — ഇവ ധാതു, മൂത്രം, മലം എന്നിവ കൊണ്ടാണ് വ്യാപിച്ചു പോകുന്നത്.

താപയന്തസ്തനും സര്വാം തുല്യദൃഷ്ട്യാദിവര്ധിതാഃ । ബലിനോ ഗുരവസ്തസ്യാവിശേഷേണ രസാശ്രിതാഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഇവ ശരീരമൊക്കെയും ചൂടാക്കുന്നു, തുടക്കം മുതൽ സമമായി വർധിക്കുന്നു; ശക്തിയും ഭാരവും കൂടിയവയാണ്, അവ രസാദികളിൽ വ്യത്യാസമില്ലാതെ വസിക്കുന്നു.

സതതം നിഷ്പ്രതിദ്വന്ദ്വാജ്വരം കുര്യുഃ സുദുഃ സഹമ് । മലം ജ്വരോഷ്ണധാതൂന്വാ സ ശീഘ്രം ക്ഷപയേത്തതഃ ॥ ൧,൧൪൭.

തുടർച്ചയായി എതിരില്ലാതെ വരുന്ന ജ്വരം അത്യന്തം സഹിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; ജ്വരമോ ചൂടോ ദോഷം വന്ന ധാതുക്കളോ ശരീരം വേഗത്തിൽ ക്ഷയിപ്പിക്കും.

സര്വാകാരം രസാദീനാം ശുദ്ധ്യാസുദ്ധ്യാപി വാ ക്രമാത് । വാതപിത്തകഫൈഃ സപ്തദ ശദ്വാദശവാസരാത് ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും, രസാദികൾ ശുദ്ധമായാലോ അശുദ്ധമായാലോ ക്രമത്തിൽ വായു, പിത്തം, കഫം എന്നിവ ചേർന്ന് ഏഴ്, ആറ്, പന്ത്രണ്ട് ദിവസങ്ങളിൽ ജ്വരം ഉണ്ടാക്കും.

പ്രായോഽനുയാതി മര്യാദാം മോക്ഷായ ച വധായ ച । ഇത്യഗ്നിവേശസ്യ മതം ഹാരീതസ്യ പുനഃ സ്മൃതിഃ ॥ ൧,൧൪൭.

സാധാരണയായി, മോക്ഷത്തിനും നാശത്തിനും അതിരുകൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് അഗ്നിവേശന്റെ അഭിപ്രായം; ഹാരീതന്റെ സ്മരണയും ഇതേപോലെയാണ്.

ദ്വിഗുണാ സപ്തമീ യാ ച നവമ്യേകാദശീ തഥാ । ഏഷാ ത്രിദോഷമര്യാദാ മോക്ഷായ ച വധായ ച ॥ ൧,൧൪൭.

ഇരട്ടിയാക്കിയ ഏഴാം ദിവസം, ഒമ്പതാം ദിവസവും പതിനൊന്നാം ദിവസവും — ഇതാണ് മൂന്നു ദോഷങ്ങളുടെ അതിരുകൾ, മോക്ഷത്തിനും നാശത്തിനും വേണ്ടി.

ശുദ്ധ്യാശുദ്ധ്യാ ജ്വരഃ കാലം ദീര്ഘമപ്യത്ര വര്തതേ । കൃശാനാം വ്യാധിയുക്താനാം മിഥ്യാഹാരാദിസേവിനാമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ശുദ്ധിയാലോ അശുദ്ധിയാലോ, ജ്വരം ദീർഘകാലം തുടരാം; അതിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ക്ഷീണിച്ചവർക്കും രോഗബാധിതർക്കും തെറ്റായ ഭക്ഷണശീലമുള്ളവർക്കും ഇത് കൂടുതലാണ്.

അല്പോഽപി ദോഷോ ദുഷ്ട്യാദേര്ലബ്ധ്വാന്യതമതോ ബലമ് । സ പ്രത്യനീകോ വിഷമം യസ്മാദ്വൃദ്ധിക്ഷയാന്വിതഃ ॥ ൧,൧൪൭.

അൽപമായ ദോഷം പോലും അശുദ്ധി മുതലായവയിൽ നിന്ന് ശക്തി നേടുമ്പോൾ, അത് വിരുദ്ധവും അസാധാരണവുമായതാകുന്നു, കാരണം അതിന് വർദ്ധനയും കുറവുമുണ്ട്.

സവിക്ഷേപോ ജ്വരം കുര്യാദ്വിഷമക്ഷയവൃദ്ധിഭാക് । ദോഷഃ പ്രവര്തതേ തേഷാം സ്വേ കാലേ ജ്വരയന്ബലീ ॥ ൧,൧൪൭.

കുഴപ്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അതിന് അസാധാരണമായ വർദ്ധനയും കുറവും ഉണ്ടാകും; ദോഷം അവരിൽ തനിക്കുള്ള സമയത്ത് ശക്തിയായി ജ്വരം ഉണർത്തുന്നു.

നിവര്തതേ പുനശ്ചൈവ പ്രത്യനീകബലാബലഃ । ക്ഷീണദോഷോ ജ്വരഃ സൂക്ഷ്മോ രസാദിഷ്വേവ ലീയതേ ॥ ൧,൧൪൭.

വിരുദ്ധശക്തിയുടെ ബലമോ ദുർബലതയോ അനുസരിച്ച്, ജ്വരം വീണ്ടും മാറിപ്പോകുന്നു; ദോഷം ക്ഷയിച്ചാൽ സൂക്ഷ്മമായ ജ്വരം രസാദികളിൽ ലയിക്കുന്നു.

ലീനത്വാത്കാര്ശ്യവൈവര്ണ്യജാഡ്യാദീനാം ദധാതി സഃ । ആസന്നവികൃതാസ്യത്വാത്സ്രോതസാം രസവാഹിനാമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ലയിക്കുന്നതിനാൽ, ക്ഷീണം, വർണ്ണക്കുറവ്, മന്ദത എന്നിവയും ഇതുപോലെയുള്ളതും ഉണ്ടാക്കുന്നു; രസവാഹിനിയായ നാളങ്ങളുടെ വായ് മാറ്റം അടുത്തായതിനാൽ.

ആശു സര്വസ്യ വപുഷോ വ്യാപ്തിദോഷോ ന ജായതേ । സന്തഃ സതതസ്തേന വിപരീതോ വിപര്യയാത് ॥ ൧,൧൪൭.

ദോഷം ഉടൻ ശരീരമൊട്ടാകെ പടരുന്നില്ല; സദാചാരമുള്ളവർക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്, എന്നാൽ വിരുദ്ധമായവർക്കു വിപരീതം സംഭവിക്കും.

വിഷമോ വിഷമാരമ്ഭഃ ക്ഷപാകാലേന സങ്ഗവാന് । ദോഷോ രക്താശ്രയഃ പ്രായഃ കരോതി സന്തതം ജ്വരമ് ॥ ൧,൧൪൭.

അസാധാരണവും അസാധാരണമായ തുടക്കവുമുള്ളത്, രാത്രികാലത്തോടൊപ്പം; രക്തത്തിൽ പാർക്കുന്ന ദോഷം സാധാരണയായി തുടർച്ചയായ ജ്വരം ഉണ്ടാക്കുന്നു.

അഹോരാത്രസ്യ സന്ധൌ സ്യാത്സകൃദന്യേദ്യുരാശ്രിതഃ । തസ്മിന്മാംസവഹാ നാഡീ മേദോനാഡീ തൃതീയകേ ॥ ൧,൧൪൭.

പകലും രാത്രിയും ചേർന്ന സമയത്ത്, ഒരിക്കൽ സംഭവിക്കും, മറ്റൊരു ദിവസം അതിൽ അധിഷ്ഠിതമാകും; അതിൽ, മാംസവാഹിനി നാളിയും മെദോനാളിയും മൂന്നാമത്തേതിൽ.