ഗരുഡപുരാണമ്

വായുനാ കണ്ഠരുദ്ധേന പിത്തമന്തഃ സുപീഡിതമ് । വ്യവായിത്വാച്ച സൌഖ്യാച്ച ബഹിര്മര്ഗം പ്രപദ്യതേ । തേന ഹാരിദ്രനേത്രത്വം സന്നിപാതോദ്ഭവേജ്വരേ ॥ ൧,൧൪൭.

വായു കഴുത്തില്‍ തടസ്സപ്പെടുകയും, പിത്തം അകത്ത് അമിതമായി അടിച്ചമര്‍ത്തപ്പെടുകയും, ലൈംഗികസുഖത്തിനുശേഷം പുറത്തേക്കുള്ള വഴി തേടുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാല്‍ ദോഷങ്ങള്‍ കൂടിയുണ്ടാകുന്ന ജ്വരത്തില്‍ കണ്ണ് മഞ്ഞനിറം കാണപ്പെടുന്നു.

ദോഷേ വിവൃദ്ധേ നഷ്ടേഽഗ്നൌ സര്വസംപൂര്ണലക്ഷണഃ । സാന്നിപാതജ്വരോഽസാധ്യഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യസ്തതോഽന്യഥാ ॥ ൧,൧൪൭.

ദോഷങ്ങള്‍ വര്‍ധിച്ചും അഗ്നി നഷ്ടപ്പെട്ടും എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും കാണപ്പെടുമ്പോള്‍ ആ ജ്വരം സുഖപ്പെടുത്താനാവാത്തതാണ്. അല്ലാത്തപക്ഷം അതീവ പ്രയാസത്തോടെ മാത്രമേ സുഖപ്പെടുകയുള്ളൂ.

അന്യത്ര സന്നിപാതോത്ഥം യത്ര പിത്തം പൃഥക്സ്ഥിതമ് । ത്വചി കോഷ്ഠേ ച വാ ദാഹം വിദധാതി പുരോഽനു വാ ॥ ൧,൧൪൭.

മറ്റിടങ്ങളില്‍, ദോഷങ്ങള്‍ കലർന്നുണ്ടാകുന്ന ജ്വരത്തില്‍ പിത്തം വേറെയായി നിലകൊള്ളുമ്പോള്‍, ചർമ്മത്തിലും വയറിലും ദഹനം മുമ്പോ ശേഷമോ ഉണ്ടാകാം.

തദ്വദ്വാതകഫേ ശീതം ദാഹാദിര്ദുസ്തരസ്തയോഃ । ശീതാദൌ തത്ര പിത്തേന കഫേ സ്യാന്ദിതശോഷിതേ ॥ ൧,൧൪൭.

അതു പോലെ, വായുവും കഫവും കലർന്നാല്‍ തണുപ്പ് അനുഭവപ്പെടും. ദഹനം പോലുള്ള ലക്ഷണങ്ങള്‍ ഇരുവരും ചേര്‍ന്നാല്‍ അതിജീവിക്കാന്‍ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. തണുപ്പിന്റെ തുടക്കത്തില്‍ പിത്തം ഉണ്ടാകും; കഫം കൂടുമ്പോള്‍ ദ്രവവും ഉണക്കവും കാണപ്പെടും.

പിത്തേ ശാന്തേഽഥ വൈ മൂര്ഛാ മദസ്തൃഷ്ണാ ച ജായതേ । ദാഹാദൌ പുനരന്തേഷു തന്ദ്രാലസ്യേ വമിഃ ക്രമാത് ॥ ൧,൧൪൭.

പിത്തം ശമിച്ചാല്‍ മയക്കം, മദ്യം, ദാഹം എന്നിവ വരും. ദഹനം തുടങ്ങിയവയിലും മറ്റുള്ളവയിലും മന്ദത, ആലസ്യം, ഛർദി എന്നിവ ക്രമമായി കാണപ്പെടും.

ആഗന്തുരഭിഗാതാഭിഷങ്ഗശാപാഭിചാരതഃ । ചതുര്ധാ തു കൃതഃ സ്വേദോ ദാഹാദ്യൈരഭിഘാതജഃ ॥ ൧,൧൪൭.

പുറത്തുനിന്നുള്ള ദോഷം, സ്പര്‍ശം, ശാപം, മായാജാലം എന്നിവ മൂലം ജ്വരം നാലു വിധമാണ്. പരിക്ക് മൂലമുള്ള ജ്വരത്തിന് ദഹനം തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങള്‍ കാണാം.

ശ്രമാച്ച തസ്മിന്പവനഃ പ്രായോ രക്തം പ്രദൂഷയന് । സവ്യഥാശോകവൈവര്ണ്യം സരുജം കുരുതേ ജ്വരമ് ॥ ൧,൧൪൭.

കഠിനമായ പരിശ്രമം മൂലം വായു രക്തം ദോഷപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാല്‍ വേദന, ദുഃഖം, നിറം മാറല്‍, വേദനയോടുകൂടിയ ജ്വരം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ഗ്രഹാവേശൌഷധിവിഷക്രോധഭീശോകകാമജഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഗ്രഹം പിടിയ്ക്കല്‍, ഔഷധം, വിഷം, കോപം, ഭയം, ദുഃഖം, കാമം എന്നിവ മൂലവും ജ്വരം ഉണ്ടാകുന്നു.

അഭിഷങ്ഗഗ്രഹോഽപ്യസ്മിന്നകസ്മാദ്വാസരോദനേ । ഓഷധീഗന്ധജേ മൂര്ഛാ ശിരോരുഗ്വമഥുഃ ക്ഷയഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഇവയില്‍ ചിലപ്പോള്‍ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഗ്രഹം പിടിയ്ക്കല്‍ അല്ലെങ്കില്‍ സ്പര്‍ശം സംഭവിക്കാം. ഔഷധത്തിന്റെ ഗന്ധം മൂലം മയക്കം, തലവേദന, ഛർദി, ക്ഷയം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

വിഷാന്മൂര്ഛാതിസാരശ്ച ശ്യാവതാ ദാഹകൃദ്ഭ്രമഃ । ക്രോധാത്കമ്പഃ ശിരോരുക്ച പ്രലാപോ ഭയശോകജേ ॥ ൧,൧൪൭.

വിഷം മൂലം മയക്കം, അതിസാരം, കറുത്ത നിറം, ദഹനം, തലകറക്കം എന്നിവ വരും. കോപം മൂലം വിറയലും തലവേദനയും, ഭയവും ദുഃഖവും മൂലം വ്യാകുലമായ സംസാരവും ഉണ്ടാകും.

കാമാദ്ഭ്രമോഽരുചിര്ദാഹോ ഹ്രീനിദ്രാധീധൃതിക്ഷയാഃ । ഗ്രഹാദൌ സന്നിപാതസ്യ രൂപാദൌ മരുതസ്തയോഃ ॥ ൧,൧൪൭.

കാമം മൂലം തലകറക്കം, രുചിനഷ്ടം, ദഹനം, ലജ്ജ, ഉറക്കം, ബുദ്ധി, ഓര്‍മ്മ എന്നിവയുടെ കുറവ് വരും. ഗ്രഹം പിടിയ്ക്കല്‍ മുതലായവയില്‍ ദോഷങ്ങളുടെ കലവറയും, ആദിയില്‍ വായുവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളും കാണപ്പെടും.

കോപാത്കോപേഽപി പിത്തസ്യ യൌ തു ശാപാഭിചാരജൌ । സന്നിപാതജ്വരൌ ഘോരൌ താവസഹ്യതമൌ മതൌ ॥ ൧,൧൪൭.

കോപത്താലോ അത്യധികമായ കോപത്താലോ ഉളള പിത്തം മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന ശാപം അല്ലെങ്കിൽ കുരിശ്ശിലായുള്ള ജ്വരങ്ങൾ, സന്നിപാതജ്വരങ്ങൾ, അത്യന്തം ഭയങ്കരവും സഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്.

തന്ത്രാ ഭിചാരികൈര്മന്ത്രൈര്ദൂയമാനഞ്ച തപ്യതേ । പൂര്വഞ്ചൈതസ്തതോ ദേഹസ്തതോ വിസ്ഫോടദിഗ്ഭ്രമൈഃ ॥ ൧,൧൪൭.

മന്ത്രവാദം കൊണ്ടോ കുരിശ്ശിലായുള്ള മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ടോ ബാധിക്കപ്പെട്ടാൽ ശരീരം വല്ലാതെ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ആദ്യം ശരീരത്തിൽ ഇത് അനുഭവപ്പെടുന്നു, പിന്നീട് പൊട്ടിത്തെറലുകളും മനസ്സിന്റെ ചിതറലും ഉണ്ടാകും.

സദാഹമൂര്ഛാഗ്രസ്തസ്യ പ്രത്യഹം വര്ധതേ ജ്വരഃ । ഇതി ജ്വരോഽഷ്ടധാ ദൃഷ്ടഃ സമാസാദ്ദ്വിബിധസ്തു സഃ ॥ ൧,൧൪൭.

എപ്പോഴും കഠിനമായ ചൂടിലും ബോധക്ഷയത്തിലും ആൾ കുടുങ്ങിയാൽ, ആ ജ്വരം ദിവസേന വർധിക്കും; ഇങ്ങനെ ജ്വരം എട്ട് തരത്തിലാണെന്ന് കാണാം, എന്നാൽ ഒറ്റവാക്കിൽ പറഞ്ഞാൽ രണ്ട് വിധമാണ്.

ശാരീരോ മാനസഃ സൌമ്യസ്തീക്ഷ്ണോംന്തര്ബഹിരാശ്രയഃ । പ്രാകൃതോ വൈകൃതഃ സാധ്യോഽസാധ്യഃ സാമോ നിരാമകഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ജ്വരം ശരീരത്തിൽ നിന്നോ മനസ്സിൽ നിന്നോ ഉളളതാകാം, മൃദുവോ കഠിനമോ ആകാം, അകത്തോ പുറത്തോ ആരംഭിക്കാം; സ്വാഭാവികമോ അസ്വാഭാവികമോ, സുഖകരമായോ അസുഖകരമായോ, ലഘുവോ ഗുരുവോ ആകാം.

പൂര്വം ശരിരേ ശരീരേ താപോ മനസി മാനസേ । പവനൈര്യോഗവാഹിത്വാച്ഛീതം ശ്ലേഷ്മയുതേ ഭവേത് ॥ ൧,൧൪൭.

ശരീരജ്വരത്തിൽ ആദ്യം ചൂട് ശരീരത്തിൽ ഉയരും, മാനസികജ്വരത്തിൽ മനസ്സിലാണ് ചൂട് അനുഭവപ്പെടുന്നത്; വായുവിന്റെ സ്വാധീനത്താൽ കഫം കൂടുമ്പോൾ തണുപ്പും ഉണ്ടാകും.

ദാഹഃ പിത്തയുതേ മിശ്രം മിശ്രേഽന്തഃ സംശ്രയേ പുനഃ । ജ്വരേഽധികം വികാരാഃ സ്യുരന്തഃ ക്ഷോഭോ മലഗ്രഹഃ ॥ ൧,൧൪൭.

പിത്തം കൂടുമ്പോൾ ദാഹം ഉണ്ടാകും; മിശ്രമായാൽ അകത്താണ് ബാധ; ജ്വരത്തിൽ കൂടുതൽ വ്യതിയാനങ്ങളും അകത്തുള്ള കലഹവും മലങ്ങൾ തടയപ്പെടുന്നതും കാണാം.

ബഹിരേവ ബഹിര്വേഗേ താപോഽപി ച സ സാധിതഃ । വര്ഷാശരദ്വസന്തേഷു വാതാദ്യൈഃ പ്രകൃതഃ ക്രമാത് ॥ ൧,൧൪൭.

ബാധ പുറത്താണ് എങ്കിൽ ചൂടും പുറത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടും; മഴക്കാലത്തും ശരത്കാലത്തും വസന്തത്തും വായു മുതലായവയുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് ജ്വരം ഉണ്ടാകും.

വൈകൃതോഽന്യഃ സ ദുഃ സാധ്യഃ പ്രായശ്ച പ്രാകൃതോഽനിലാത് । വര്ഷാസു മാരുതോ ദുഷ്ടഃ പിത്തശ്ലേഷ്മാന്വിതം ജ്വരമ് ॥ ൧,൧൪൭.

അസ്വാഭാവികമായത് വേറിട്ടതും ചികിത്സിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണ്, സ്വാഭാവികമായത് സാധാരണയായി വായുവിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്; മഴക്കാലത്ത് ദോഷം വന്ന വായു പിത്തവും കഫവും ചേർന്ന് ജ്വരം ഉണ്ടാക്കും.

കുര്യാച്ച പിത്തം ശരദി തസ്യ ചാനുചരഃ കഫഃ । തത്പ്രകൃത്യാ വിസര്ഗാച്ച തത്ര നാനശനാദ്ഭയമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ശരത്കാലത്ത് പിത്തം വർധിക്കും, അതിന് പിന്നാലെ കഫവും കൂടും; ഇവയുടെ സ്വഭാവത്താൽ ആ സമയത്ത് പലതരം ഭക്ഷണം കഴിച്ചാലും ഭയം ഇല്ല.

കഫോ വസന്തേ തമപി വാതപിത്തം ഭവേദനു । ബലവത്സ്വല്പദോഷേഷു ജ്വരഃ സാധ്യോഽനുപദ്രവഃ ॥ ൧,൧൪൭.

വസന്തത്തിൽ കഫം അധികം, പിന്നെ വായുവും പിത്തവും കൂടാം; ദോഷം ചെറുതായാൽ ജ്വരം എളുപ്പത്തിൽ ഭേദമാകും, മറ്റ് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ ഉണ്ടാകില്ല.

സര്വഥാ വികൃതിജ്ഞാനേ പ്രാഗസാധ്യ ഉദാഹൃതഃ । ജ്വരോപദ്രവതീക്ഷ്ണത്വം മന്ദാഗ്നിര്ബഹുമൂത്രതാ ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും വ്യതിയാനം തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ തന്നെ അതിനെ അസാധ്യമായതായി കരുതണം; ജ്വരത്തിന്റെ ഗൗരവം ദുർബലമായ അഗ്നിയും മൂത്രം അധികം പോകുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ന പ്രവൃത്തിര്ന വിജീര്ണാ ന ക്ഷുത്സാമജ്വരാകൃതിഃ । ജ്വരവേഗോഽധികസ്തൃഷ്ണാ പ്രലാപഃ ശ്വസനം ഭ്രമഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഭക്ഷ്യാഗ്രഹം ഇല്ല, ദഹനം ശരിയല്ല, വിശപ്പ് ഇല്ല, ജ്വരത്തിന് പ്രത്യേകമായ രൂപം; ജ്വരത്തിന്റെ ശക്തി കൂടുന്നു, ദാഹം, പ്രലാപം, ശ്വാസം കഷ്ടപ്പെടൽ, തലകറക്കം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

മലപ്രവൃത്തിരുത്ക്ലേശഃ പച്യമാനസ്യ ലക്ഷണമ് । ജീര്ണതാമവിപര്യാസാത്സപ്തരാത്രം ച ലങ്ഘനമ് ॥ ൧,൧൪൭.

മലമൊഴി കൂടുകയും അതിൽ വ്യതിയാനം വരികയും ചെയ്യുന്നത് ജ്വരം പാകത്തിൽ എത്തുന്നതിന്റെ ലക്ഷണമാണ്; തിരിച്ചടി ഇല്ലെങ്കിൽ ഏഴ് രാത്രികൾ ഉപവാസം പാലിച്ചാൽ ജ്വരം മാറും.

ജ്വരഃ പഞ്ചവിധഃ പ്രോക്തോ മലകാലബലാബലാത് । പ്രായശഃ സന്നിപാതേന ഭൂയസാമുപദിശ്യതേ ॥ ൧,൧൪൭.

മലവും കാലവും ശക്തിയും ദുർബലതയും അനുസരിച്ച് ജ്വരം അഞ്ചു വിധമാണെന്ന് പറയുന്നു; എന്നാൽ സാധാരണയായി സന്നിപാതം മൂലമാണ് ജ്വരം കൂടുതലും കാണുന്നത്.

സന്തതഃ സതതോഽന്യേദ്യുസ്തൃതീയകചതുര്ഥകൌ । ധാതുമൂത്രശകൃദ്വാഹിസ്നോത സാം വ്യാപിനോ മലാഃ ॥ ൧,൧൪൭.

തുടർച്ചയായത്, സ്ഥിരമായത്, ഓരോ ദിവസവും, മൂന്നാം ദിവസവും നാലാം ദിവസവും വരുന്ന ജ്വരങ്ങൾ — ഇവ ധാതു, മൂത്രം, മലം എന്നിവ കൊണ്ടാണ് വ്യാപിച്ചു പോകുന്നത്.

താപയന്തസ്തനും സര്വാം തുല്യദൃഷ്ട്യാദിവര്ധിതാഃ । ബലിനോ ഗുരവസ്തസ്യാവിശേഷേണ രസാശ്രിതാഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഇവ ശരീരമൊക്കെയും ചൂടാക്കുന്നു, തുടക്കം മുതൽ സമമായി വർധിക്കുന്നു; ശക്തിയും ഭാരവും കൂടിയവയാണ്, അവ രസാദികളിൽ വ്യത്യാസമില്ലാതെ വസിക്കുന്നു.

സതതം നിഷ്പ്രതിദ്വന്ദ്വാജ്വരം കുര്യുഃ സുദുഃ സഹമ് । മലം ജ്വരോഷ്ണധാതൂന്വാ സ ശീഘ്രം ക്ഷപയേത്തതഃ ॥ ൧,൧൪൭.

തുടർച്ചയായി എതിരില്ലാതെ വരുന്ന ജ്വരം അത്യന്തം സഹിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; ജ്വരമോ ചൂടോ ദോഷം വന്ന ധാതുക്കളോ ശരീരം വേഗത്തിൽ ക്ഷയിപ്പിക്കും.

സര്വാകാരം രസാദീനാം ശുദ്ധ്യാസുദ്ധ്യാപി വാ ക്രമാത് । വാതപിത്തകഫൈഃ സപ്തദ ശദ്വാദശവാസരാത് ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും, രസാദികൾ ശുദ്ധമായാലോ അശുദ്ധമായാലോ ക്രമത്തിൽ വായു, പിത്തം, കഫം എന്നിവ ചേർന്ന് ഏഴ്, ആറ്, പന്ത്രണ്ട് ദിവസങ്ങളിൽ ജ്വരം ഉണ്ടാക്കും.