ഗരുഡപുരാണമ്

ദുഷ്ടാമാന്നൈരതിശ്ലൈഷ്മഗ്രഹൈര്ജന്മര്ക്ഷപീഡനാത് । മിഥ്യായോഗാച്ച വിവിധാത്പാപാനാഞ്ച നിഷേവണാത് । സ്ത്രീണാം പ്രസവവൈഷമ്യാത്തഥാ മിഥ്യോപചാരതഃ ॥ ൧,൧൪൬.

ദോഷം പിടിച്ച ഭക്ഷണം, അമിതമായ ശ്ലേഷ്മം, ജന്മത്തിൽ ഗ്രഹദോഷം, തെറ്റായ രീതികൾ, വിവിധ പാപങ്ങൾ ചെയ്യൽ, സ്ത്രീകളിൽ പ്രസവത്തിലെ അസമത്വം, തെറ്റായ ചികിത്സ എന്നിവ മൂലമാണ് രോഗങ്ങൾ വരുന്നത്.

പ്രതിരോഗമിതി ക്രുദ്ധാ രോഗവിധ്യനുഗാമിനഃ । രസായനം പ്രപദ്യാശു ദോഷാ ദേഹേ വികുര്വതേ ॥ ൧,൧൪൬.

ഇവയാൽ ദോഷങ്ങൾ കോപംകൊണ്ടു രോഗത്തിന്റെ വഴിയെ പിന്തുടരുമ്പോൾ, ഉടൻ രസായനചികിത്സ സ്വീകരിക്കണം. ഇല്ലെങ്കിൽ ദോഷങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ വേഗത്തിൽ അനിയന്ത്രിതമാകും.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൪൭ ധന്വന്തരിരുവാച । വക്ഷ്യേ ജ്വരനിദാനം ഹി സര്വജ്വരവിബുദ്ധയേ । ജ്വരോ രോഗപതിഃ പാപ്മാ മൃത്യുരാജോഽശനോഽന്തകഃ । ക്രുദ്ധദക്ഷാധ്വരധ്വംസിരുദ്രോര്ധ്വനയനോദ്ഭവഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ശ്രീധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: എല്ലാ ജ്വരങ്ങളുടെയും കാരണമെന്താണെന്ന് ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. ജ്വരം രോഗങ്ങളുടെ തലവനാണ്, പാപം, മരണത്തിന്റെ രാജാവും, എല്ലാം വിഴുങ്ങുന്നവനും, അവസാനിപ്പിക്കുന്നവനും ആണ്. ദക്ഷന്റെ യാഗം നശിപ്പിച്ച രുദ്രന്റെ കോപത്തിൽ നിന്നാണ് ഇത് ഉദിച്ചത്.

തത്സന്താപോ മോഹമയഃ സന്താപാത്മാപചാരജഃ । വിവിധൈര്നാമഭിഃ ക്രൂരോ നാനായോനിഷു വര്തതേ ॥ ൧,൧൪൭.

ആ ജ്വരം ദഹനം, ഭ്രമം എന്നിവ നിറഞ്ഞതും, തെറ്റായ പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചതും, ഭയാനകവും, പല പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നതും, വിവിധ ജീവികളിൽ വിവിധ രൂപത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നതുമാണ്.

പാകലോ ഗജേഷ്വഭിതാപോ വാജിഷ്വലര്കഃ കുക്രുരേഷു । ഇന്ദ്രമദോ ജലദേഷ്വപ്സു നീലികാ ജ്യോതിരോഷധീഷു ഭൂമ്യാമൂഷരോ നാമ ॥ ൧,൧൪൭.

ആനകളിൽ അതിനെ പാകല എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്, കുതിരകളിൽ അഭിതാപം, കഴുതകളിൽ അലർക്കം, നായകളിൽ കുക്രുരം, മേഘങ്ങളിൽ ഇന്ദ്രമദം, വെള്ളത്തിൽ നീലിക, പ്രകാശമുള്ള ഔഷധങ്ങളിൽ ജ്യോതി, ഭൂമിയിൽ ഊഷരം എന്നിങ്ങനെയാണ് പേരുകൾ.

ഹൃല്ലാസശ്ഛര്ദനം കാസഃ സ്തംഭഃ ശൈത്യ ത്വഗാദിഷു । അങ്ഗേഷു ച സമുദ്ഭൂതാഃ പിഡകാശ്ച കഫോദ്ഭവേ ॥ ൧,൧൪൭.

വാന്തി, ഛർദി, ചുമ, കട്ടിയാവുക, തണുപ്പ്, ചർമ്മത്തിലും അവയവങ്ങളിലും പുള്ളികൾ എന്നിവ ശ്ലേഷ്മം മൂലമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.

കാലേ യഥാസ്വം സര്വേഷാം പ്രവൃത്തിര്വൃദ്ധിരേവ വാ । നിദാനോക്തോനുപശയോ വിപരീതോപശായിതാ ॥ ൧,൧൪൭.

ഋതുക്കളനുസരിച്ച് ഇവയുടെ ആരംഭവും വർദ്ധനവും നടക്കും. കാരണം പറയുന്ന വിധത്തിൽ ശാന്തി വരുത്താം; അതിന്യായത്തിൽ വിരുദ്ധമായത് ശമനം നൽകും.

അരുചിശ്ചാവിപാകശ്ച സ്തംഭമാലസ്യമേവ ച । ഹൃദ്ദാഹശ്ച വിപാകശ്ച തന്ദ്രാ ചാലസ്യമേവ ച । വസ്തിര്വിമര്ദാവനയാ ദോഷാണാമപ്രവര്തനമ് ॥ ൧,൧൪൭.

രുചികുറവ്, ദഹനക്കുറവ്, ശരീരത്തിലെ കട്ടിയാവുക, മന്ദത്വം, ഹൃദയത്തിൽ ചൂട്, ദഹനസമയത്തിലെ അസ്വസ്ഥത, ഉറക്കം, ക്ഷീണം, വയറു കുഴയൽ, വേദന, ദോഷങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുക—ഇവയാണ് ലക്ഷണങ്ങൾ.

ലാലാപ്രസേകോ ഹൃല്ലാസഃ ക്ഷുന്നാശോ രസദം മുഖമ് । സ്വച്ഛമുഷ്ണഗുരുത്വഞ്ച ഗാത്രാണാം ബഹുമൂത്രതാ । ന വിജീര്ണം ന ച മ്ലാനിര്ജ്വരസ്യാമസ്യ ലക്ഷണമ് ॥ ൧,൧൪൭.

വളരെയധികം തുപ്പൽ, വാന്തിവരവ്, വിശപ്പില്ലായ്മ, വായിൽ രുചികുറവ്, ശരീരഭാഗങ്ങൾ തെളിഞ്ഞതും ചൂടും ഭാരവും, മൂത്രം അധികം പോകൽ—ഇവ ദഹിച്ച ഭക്ഷണത്തിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ സാധാരണ മന്ദത്വത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ അല്ല, ദഹിക്കാത്ത ജ്വരത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.

ക്ഷുത്ക്ഷാമതാ ലഘുത്വം ച ഗാത്രാണാം ജ്വരമാര്ദവമ് । ദോഷപ്രവൃത്തിരഷ്ടാഹാന്നിരാമജ്വരലക്ഷണമ് ॥ ൧,൧൪൭.

വിശപ്പ്, ഉണങ്ങൽ, ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ ലഘുത്വം, ജ്വരത്തിൽ സ്നിഗ്ധത, എട്ട് ദിവസം കഴിഞ്ഞ് ദോഷങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്—ഇവ ദഹനം പൂർത്തിയായ ജ്വരത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.

യഥാ സ്വലിങ്ഗം സംസര്ഗേ ജ്വരസംസര്ഗജോഽപി വാ । ശിരോര്തിമൂര്ഛാവമിദേഹദാഹകണ്ഠാസ്യശോഷാരുചിപര്വഭേദാഃ । ഉന്നിദ്രതാ സംഭ്രമരോമഹര്ഷാ ജൃംഭാതിവാക്ത്വം പവനാത്സപിത്താത് ॥ ൧,൧൪൭.

സ്വന്തം ലക്ഷണങ്ങളാലോ, സമ്പർക്കം മൂലമോ വരുന്ന ജ്വരത്തിൽ തലവേദന, ബോധക്ഷയം, ഛർദി, ശരീരദഹനം, വായ്-കണ്ഠം ഉണങ്ങൽ, രുചികുറവ്, സന്ധിവേദന, ഉറക്കമില്ലായ്മ, ഭ്രമം, രോമാഞ്ചം, ഉമ്മയിടൽ, അധികം സംസാരിക്കൽ—ഇവ വായുവും പിത്തവും മൂലമാണ്.

താപഹാന്യരുചിപര്വശിരോരുക്ഷ്ഠീവനശ്വസനകാസവിവര്ണാഃ । ശീതജാഡ്യതിമിരഭ്രമിതന്ദ്രാശ്ലേഷ്മവാതജനിതജ്വരലിങ്ഗമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ചൂട് കുറയൽ, രുചികുറവ്, സന്ധി-തലവേദന, തുപ്പൽ, ശ്വാസം മുട്ടൽ, ചുമ, നിറക്കുറവ്, തണുപ്പ്, കട്ടിയാവുക, കണ്ണിൽ ഇരുണ്ടത് കാണൽ, തലകറക്കം, മന്ദത്വം—ഇവ ശ്ലേഷ്മവും വായുവും മൂലമുള്ള ജ്വരത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ്.

ശീതസ്തമ്ഭസ്വേദദാഹാവ്യവസ്ഥാസ്തൃഷ്ണാ കാസഃ ശ്ലേഷ്മപിത്തപ്രവൃത്തിഃ । മോഹസ്തന്ദ്രാലിപ്തതിക്താസ്യതാ ച ജ്ഞേയം രൂപം ശ്ലേഷ്മപിത്തജ്വരസ്യ ॥ ൧,൧൪൭.

തണുപ്പ്, കട്ടിയാവുക, വിയർപ്പ്, ചൂട്, അസ്ഥിരത, ദാഹം, ചുമ, ശ്ലേഷ്മവും പിത്തവും പ്രവർത്തിക്കുക, ഭ്രമം, മന്ദത്വം, വായിൽ കട്ടിയും കയ്പും—ഇവ ശ്ലേഷ്മപിത്തജ്വരത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു.

സര്വജോ ലക്ഷണൈഃ സര്വൈര്ദാഹോഽത്ര ച മുഹുര്മുഹുഃ । തദുച്ഛീതം മഹാ നിദ്രാ ദിവാ ജാഗരണം നിശി ॥ ൧,൧൪൭.

എല്ലാം അറിയുന്നവന്‍ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളോടും കൂടി ഇവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ദഹനം അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതിനുശേഷം വലിയ ഉറക്കം, പകലില്‍ ഉണര്‍പ്പ്, രാത്രിയില്‍ ഉറക്കം ഇല്ലായ്മ എന്നിവയുണ്ടാകും.

സദാ വാ നൈവ വാ നിദ്രാ മഹാസ്വേദോ ഹി നൈവ വാ । ഗീതനര്തനഹാസ്യാദിഃ പ്രകൃതേഹാപ്രവര്തനമ് ॥ ൧,൧൪൭.

എപ്പോഴും ഉറക്കം ഉണ്ടാകാം, അല്ലെങ്കില്‍ ഉറക്കം ഒന്നുമില്ലാതിരിക്കും. വലിയ വിയര്‍പ്പുണ്ടാകാം, അല്ലെങ്കില്‍ ഇല്ല. പാട്ട്, നൃത്തം, ചിരി തുടങ്ങിയവ സ്വാഭാവികമായി നടക്കാറില്ല.

സാശ്രുണീ കലുഷേ രക്തേ ഭുഗ്നേ ലുലിതപക്ഷ്മണീ । അക്ഷിണീ പിണ്ഡികാപാര്ശ്വശിരഃ പര്വാസ്ഥിരുഗ്ഭ്രമഃ ॥ ൧,൧൪൭.

കണ്ണുകള്‍ കണ്ണീര്‍ നിറഞ്ഞതും മലിനവും ചുവപ്പും ഉള്ളതും അകത്തേക്ക് കുഴിഞ്ഞതും കനലുന്ന പാപ്പിനോടുകൂടിയതുമാണ്. കണ്ണിന്റെ വശങ്ങളിലും തലയില്‍യും സന്ധികളിലും അസ്ഥികളിലും വേദനയും തലകറക്കും അനുഭവപ്പെടുന്നു.

സസ്വനൌ സരുജൌ കര്ണൌ മഹാശീതൌ ഹി നൈവ വാ । പരിദഗ്ധാ ഖരാ ജിഹ്വാ ഗുരുസ്ത്രസ്താങ്ഗസന്ധിതാ ॥ ൧,൧൪൭.

ചെവികള്‍ മുഴങ്ങുകയും വേദനിക്കുകയും അതിശയമായ തണുപ്പ് അനുഭവപ്പെടുകയോ അല്ലെങ്കില്‍ ഒന്നുമില്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യാം. നാവ് പൊള്ളലും കഠിനതയും ഭാരവും ഉണ്ടാകുന്നു. അംഗങ്ങളുടെ സന്ധികള്‍ ദുർബലവും വിറയലോടെയും കാണപ്പെടുന്നു.

ഷ്ഠീവനം രക്തപിത്തസ്യ ലോഠനം ശിരസോഽതിതൃട് । കോഷ്ഠാനാം ശ്യാവരക്താനാം മണ്ഡലാനാം ച ദര്ശനമ് ॥ ൧,൧൪൭.

രക്തവും പിത്തവും തുപ്പല്‍, തല ചുറ്റിപ്പോകല്‍, അതിയായ ദാഹം, ശരീരത്തില്‍ കറുത്തോ ചുവപ്പോ നിറമുള്ള പാടുകളും വൃത്താകൃതികളും കാണപ്പെടുന്നു.

ഹൃദ്വ്യഥാ മലംസസര്ഗഃ പ്രവൃത്തിര്വാല്പശോഽതി വാ । സ്നിഗ്ധാസ്യതാ ബലഭ്രംശഃ സ്വരസാദഃ പ്രലാപിതഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഹൃദയത്തില്‍ വേദന, മലമൂത്രം ആവശ്യമേറിയോ കുറവോ ഒഴുകല്‍, വായില്‍ എണ്ണപ്പൊലിവ്, ശക്തി നഷ്ടപ്പെടല്‍, ശബ്ദം ഭരിച്ചുപോകല്‍, വ്യാകുലമായ സംസാരങ്ങള്‍ എന്നിവയുണ്ടാകും.

ദോഷപാകശ്ചിരം തന്ദ്രാ പ്രതതം കണ്ഠകൂജനമ് । സന്നിപാതമഭിന്യാസം തം ബ്രൂയാച്ച ഹതൌജസമ് ॥ ൧,൧൪൭.

ദോഷങ്ങള്‍ ദീര്‍ഘമായി പാകപ്പെടുന്നു, തുടര്‍ച്ചയായ മന്ദത, കഴുത്തില്‍ സ്ഥിരമായ ശബ്ദം. എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കലങ്ങുമ്പോള്‍ ജീവശക്തി ക്ഷയിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.

വായുനാ കണ്ഠരുദ്ധേന പിത്തമന്തഃ സുപീഡിതമ് । വ്യവായിത്വാച്ച സൌഖ്യാച്ച ബഹിര്മര്ഗം പ്രപദ്യതേ । തേന ഹാരിദ്രനേത്രത്വം സന്നിപാതോദ്ഭവേജ്വരേ ॥ ൧,൧൪൭.

വായു കഴുത്തില്‍ തടസ്സപ്പെടുകയും, പിത്തം അകത്ത് അമിതമായി അടിച്ചമര്‍ത്തപ്പെടുകയും, ലൈംഗികസുഖത്തിനുശേഷം പുറത്തേക്കുള്ള വഴി തേടുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാല്‍ ദോഷങ്ങള്‍ കൂടിയുണ്ടാകുന്ന ജ്വരത്തില്‍ കണ്ണ് മഞ്ഞനിറം കാണപ്പെടുന്നു.

ദോഷേ വിവൃദ്ധേ നഷ്ടേഽഗ്നൌ സര്വസംപൂര്ണലക്ഷണഃ । സാന്നിപാതജ്വരോഽസാധ്യഃ കൃച്ഛ്രസാധ്യസ്തതോഽന്യഥാ ॥ ൧,൧൪൭.

ദോഷങ്ങള്‍ വര്‍ധിച്ചും അഗ്നി നഷ്ടപ്പെട്ടും എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും കാണപ്പെടുമ്പോള്‍ ആ ജ്വരം സുഖപ്പെടുത്താനാവാത്തതാണ്. അല്ലാത്തപക്ഷം അതീവ പ്രയാസത്തോടെ മാത്രമേ സുഖപ്പെടുകയുള്ളൂ.

അന്യത്ര സന്നിപാതോത്ഥം യത്ര പിത്തം പൃഥക്സ്ഥിതമ് । ത്വചി കോഷ്ഠേ ച വാ ദാഹം വിദധാതി പുരോഽനു വാ ॥ ൧,൧൪൭.

മറ്റിടങ്ങളില്‍, ദോഷങ്ങള്‍ കലർന്നുണ്ടാകുന്ന ജ്വരത്തില്‍ പിത്തം വേറെയായി നിലകൊള്ളുമ്പോള്‍, ചർമ്മത്തിലും വയറിലും ദഹനം മുമ്പോ ശേഷമോ ഉണ്ടാകാം.

തദ്വദ്വാതകഫേ ശീതം ദാഹാദിര്ദുസ്തരസ്തയോഃ । ശീതാദൌ തത്ര പിത്തേന കഫേ സ്യാന്ദിതശോഷിതേ ॥ ൧,൧൪൭.

അതു പോലെ, വായുവും കഫവും കലർന്നാല്‍ തണുപ്പ് അനുഭവപ്പെടും. ദഹനം പോലുള്ള ലക്ഷണങ്ങള്‍ ഇരുവരും ചേര്‍ന്നാല്‍ അതിജീവിക്കാന്‍ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. തണുപ്പിന്റെ തുടക്കത്തില്‍ പിത്തം ഉണ്ടാകും; കഫം കൂടുമ്പോള്‍ ദ്രവവും ഉണക്കവും കാണപ്പെടും.

പിത്തേ ശാന്തേഽഥ വൈ മൂര്ഛാ മദസ്തൃഷ്ണാ ച ജായതേ । ദാഹാദൌ പുനരന്തേഷു തന്ദ്രാലസ്യേ വമിഃ ക്രമാത് ॥ ൧,൧൪൭.

പിത്തം ശമിച്ചാല്‍ മയക്കം, മദ്യം, ദാഹം എന്നിവ വരും. ദഹനം തുടങ്ങിയവയിലും മറ്റുള്ളവയിലും മന്ദത, ആലസ്യം, ഛർദി എന്നിവ ക്രമമായി കാണപ്പെടും.

ആഗന്തുരഭിഗാതാഭിഷങ്ഗശാപാഭിചാരതഃ । ചതുര്ധാ തു കൃതഃ സ്വേദോ ദാഹാദ്യൈരഭിഘാതജഃ ॥ ൧,൧൪൭.

പുറത്തുനിന്നുള്ള ദോഷം, സ്പര്‍ശം, ശാപം, മായാജാലം എന്നിവ മൂലം ജ്വരം നാലു വിധമാണ്. പരിക്ക് മൂലമുള്ള ജ്വരത്തിന് ദഹനം തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങള്‍ കാണാം.

ശ്രമാച്ച തസ്മിന്പവനഃ പ്രായോ രക്തം പ്രദൂഷയന് । സവ്യഥാശോകവൈവര്ണ്യം സരുജം കുരുതേ ജ്വരമ് ॥ ൧,൧൪൭.

കഠിനമായ പരിശ്രമം മൂലം വായു രക്തം ദോഷപ്പെടുത്തുന്നു. അതിനാല്‍ വേദന, ദുഃഖം, നിറം മാറല്‍, വേദനയോടുകൂടിയ ജ്വരം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.

ഗ്രഹാവേശൌഷധിവിഷക്രോധഭീശോകകാമജഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഗ്രഹം പിടിയ്ക്കല്‍, ഔഷധം, വിഷം, കോപം, ഭയം, ദുഃഖം, കാമം എന്നിവ മൂലവും ജ്വരം ഉണ്ടാകുന്നു.

അഭിഷങ്ഗഗ്രഹോഽപ്യസ്മിന്നകസ്മാദ്വാസരോദനേ । ഓഷധീഗന്ധജേ മൂര്ഛാ ശിരോരുഗ്വമഥുഃ ക്ഷയഃ ॥ ൧,൧൪൭.

ഇവയില്‍ ചിലപ്പോള്‍ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഗ്രഹം പിടിയ്ക്കല്‍ അല്ലെങ്കില്‍ സ്പര്‍ശം സംഭവിക്കാം. ഔഷധത്തിന്റെ ഗന്ധം മൂലം മയക്കം, തലവേദന, ഛർദി, ക്ഷയം എന്നിവ ഉണ്ടാകും.