ഗരുഡപുരാണമ്

യുധിഷ്ഠിരഃ സമാശ്വാസ്യ സ്ത്രീജനം ശോകസംകുലമ് । സ്നാത്വാ സന്തര്പ്യ ദേവാംശ്ച പിതൄനഥ പിതാമഹാന് ॥ ൧,൧൪൫.

യുധിഷ്ഠിരൻ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ സ്ത്രീകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, കുളിച്ച്, ദേവന്മാരെയും പിതൃപുരുഷന്മാരെയും പിതാമഹന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

ആശ്വാസിതോഽഥ ഭീഷ്മേണ രാജ്യഞ്ചൈവാകരോന്മഹത് । വിഷ്ണുമീജേഽശ്വമേധേന വിധിവദ്ദക്ഷിണാവതാ ॥ ൧,൧൪൫.

ഭീഷ്മൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, യുധിഷ്ഠിരൻ മഹത്തായ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. നിയമാനുസൃതമായി ദക്ഷിണയോടെ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി, വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു.

രാജ്യേ പരീക്ഷിതം സ്ഥാപ്യ യാദവാനാം വിനാശനമ് । ശ്രുത്വാ തു മൌസലേ രാജാ ജപ്ത്വാ നാമസഹസ്രകമ് ॥ ൧,൧൪൫.

അവൻ പരിചിതിനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി. മൗസലപർവ്വത്തിൽ യാദവന്മാരുടെ നാശം കേട്ടപ്പോൾ, രാജാവ് വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങൾ ജപിച്ചു.

വിഷ്ണോഃ സ്വര്ഗം ജഗാമാഥ ഭീമാദ്യൈര്ഭ്രാതൃഭിര്യുതഃ । വാസുദേവഃ പുനര്ബുദ്ധസംമോഹായ സുരദ്വിഷാമ് ॥ ൧,൧൪൫.

പിന്നീട് ഭീമനും സഹോദരന്മാരും കൂടെ, യുധിഷ്ഠിരൻ വിഷ്ണുവിന്റെ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി. വാസുദേവൻ വീണ്ടും ബുദ്ധനായി ജനിച്ച് ദേവദ്വേഷികളെയും ഭ്രമിപ്പിച്ചു.

കല്കിര്വിഷ്ണുശ്ച ഭവിതാ ശംഭലഗ്രാമകേ പുനഃ । അശ്വാരൂഢോഽഖിലാംല്ലോകാംസ്തദാ ഭസ്മീകരിഷ്യതി ॥ ൧,൧൪൫.

വിഷ്ണു വീണ്ടും ശംഭലഗ്രാമത്തിൽ കല്കിയായി, കുതിരപ്പുറത്ത് കയറി, ആ സമയത്ത് എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ചിതലാക്കും.

ദേവാദീനാം രക്ഷണായ ഹ്യധര്മഹാരണായ ച । ദുഷ്ടാനാഞ്ച വധാര്ഥായ ഹ്യവതാരം കരോതി ച ॥ ൧,൧൪൫.

ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും രക്ഷിക്കാനും, അധർമ്മം നീക്കാനും, ദുഷ്ടന്മാരെ സംഹരിക്കാനും, അവൻ അവതാരം എടുക്കുന്നു.

യഥാ ധന്വന്തരിര്വംശേ ജാതഃ ക്ഷീരോദമന്ഥനേ । ദേവാദീനാം ജീവനായ ഹ്യായുര്വേദമുവാച ഹ ॥ ൧,൧൪൫.

പാൽക്കടൽ കുലുക്കുമ്പോൾ, ധന്വന്തരി ആ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു. ദേവന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ആയുസിന് വേണ്ടി ആയുര്‍വേദം ഉപദേശിച്ചു.

വിശ്വാമിത്രസുതായൈവ ശുശ്രുതായ മഹാത്മനേ । ഭാരതാംശ്ചാവതാരാംശ്ച ശ്രുത്വാ സ്വര്ഗം വ്രജേന്നരഃ ॥ ൧,൧൪൫.

വിശ്വാമിത്രന്റെ മകനായ മഹാത്മാവായ ശുശ്രുതനും ഭാരതവംശത്തിലെ അവതാരങ്ങളെയും കേട്ടാൽ മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൪൬ ധന്വന്തരിരുവാച । സര്വരോഗനിദാനഞ്ച വക്ഷ്യേ സുശ്രുത തത്ത്വതഃ । ആത്രേയാദ്യൈര്മുനിവരൈര്യഥാ പൂര്വമുദീരിതമ് ॥ ൧,൧൪൬.

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ശുശ്രുതാ, ആത്രേയന്മാരും മറ്റ് മഹർഷിമാരും മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെയും കാരണങ്ങൾ ഞാൻ വിശദമായി പറയാം.

രോഗഃ പാപ്മാ ജ്വരോ വ്യാധിര്വികാരോ ദുഷ്ട ആമയഃ । യക്ഷ്മാതങ്കഗദാ ബാധാഃ ശബ്ദാഃ പര്യായവാചിനഃ ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗം, പാപം, ജ്വരം, വ്യാധി, വ്യതിയാനം, ദോഷം വന്ന രോഗം, ക്ഷയം, ബുദ്ധിമുട്ട്, വേദന — ഇവ എല്ലാം ഒരേ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പേരുകളാണ്.

നിദാനം പൂര്വരൂപാണി രൂപാണ്യുപശയസ്തഥാ । സംപ്രാപ്തിശ്ചൈതി വിജ്ഞാനം രോഗാണാം പഞ്ചധാ സ്മൃതമ് ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് അഞ്ചുവിധമാണ്: കാരണം, മുൻലക്ഷണങ്ങൾ, ലക്ഷണങ്ങൾ, ശമനം, രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതി.

നിമിത്തഹേത്വായതനപ്രത്യയോത്ഥാനകാരണൈഃ । നിദാനമാഹുഃ പര്യായൈഃ പ്രാഗ്രൂപം യേന ലക്ഷ്യതേ ॥ ൧,൧൪൬.

കാരണത്തിന് നിർദ്ദേശം, കാരണം, സ്ഥലം, അവസ്ഥ, ഉദ്ഭവം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പേരുകൾ ഉണ്ട്; മുൻലക്ഷണം എന്നത് രോഗം വരാനിരിക്കുന്നതെന്ന് മുൻകൂട്ടി തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നതാണു.

ഉത്പിത്സുരാമയോ ദോഷവിശേഷേണാനധിഷ്ഠിതഃ । ലിങ്ഗമവ്യക്തമല്പത്വാദ്വ്യാധീനാം തദ്യഥായഥമ് ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗം ഉടൻ വരാനിരിക്കുമ്പോൾ, ദോഷം പൂർണ്ണമായി ബാധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ വ്യക്തമായതല്ല, വളരെ ചെറുതും അന്യോന്യവുമാണ്; ഓരോ രോഗത്തിനും അതനുസരിച്ച് വ്യത്യാസം കാണും.

തദേവ വ്യക്തതാം യാതം രൂപമിത്യഭിധീയതേ । സംസ്ഥാനാം വ്യഞ്ജനം ലിങ്ഗം ലക്ഷണം ചിഹ്നമാകൃതിഃ ॥ ൧,൧൪൬.

അവയെ തന്നെ വ്യക്തമായി കാണുമ്പോൾ അതിനെ ലക്ഷണം എന്നു വിളിക്കുന്നു; രൂപം, സൂചന, അടയാളം, ചിഹ്നം, ഭാവം — ഇതെല്ലാം അതിന്റെ പേരുകളാണ്.

ഹേതുവ്യാധിവിപര്യസ്തവിപര്യസ്താര്ഥകാരിണാമ് । ഔഷധാന്നവിഹാരാണാമുപയോഗം സുഖാവഹമ് ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗത്തിന്റെയും കാരണത്തിന്റെയും വിരുദ്ധമായി മരുന്നും ഭക്ഷണവും ജീവിതക്രമവും ശരിയായി ഉപയോഗിച്ചാൽ ആശ്വാസവും സുഖവും ലഭിക്കും.

വിദ്യാദുപശയം വ്യാധേഃ സ ഹി സാത്മ്യമിതി സ്മൃതഃ । വിപരീതോഽനുപശയോ വ്യാധ്യസാത്മ്യേതിസംജ്ഞിതഃ ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗശമനം ലഭിക്കുന്നത് 'സാത്മ്യം' എന്നു അറിയണം; അതിന് വിപരീതമായി രോഗം കൂടുന്നതിനെ 'അസാത്മ്യം' എന്നു പറയുന്നു.

യഥാ ദുഷ്ടേന ദോഷേണ യഥാ ചാനുവിസര്പതാ । നിര്വൃത്തിരാമയസ്യാസൌ സംപ്രാപ്തിരഭിധീയതേ ॥ ൧,൧൪൬.

ദോഷം ദോഷിതമാകുമ്പോഴും അതിന്റെ വ്യാപനം നടക്കുമ്പോഴും രോഗം പൂർണ്ണമായി പ്രകടമാകുന്ന പ്രക്രിയയെയാണ് രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതി എന്നു പറയുന്നു.

സംഖ്യാവികല്പപ്രാധാന്യബലകാലവിശേഷതഃ । സാ ഭിദ്യതേ യഥാത്രൈവ വക്ഷ്യന്തേഽഷ്ടൌ ജ്വരാ ഇതി ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതി സംഖ്യ, വ്യത്യാസം, പ്രധാന്യം, ശക്തി, കാലം തുടങ്ങിയ പ്രത്യേകതകളാൽ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു; ഉദാഹരണത്തിന് എട്ടു തരത്തിലുള്ള ജ്വരം എന്നതുപോലെ.

ദോഷാണാം സമവേതാനാം വികല്പോശാംശകല്പനാ । സ്വാതന്ത്ര്യപാരതന്ത്ര്യാഭ്യാം വ്യാധേഃ പ്രാധാന്യമാദിശേത് ॥ ൧,൧൪൬.

ദോഷങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം, അവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, അവയുടെ ഭാഗങ്ങളുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ, സ്വാതന്ത്ര്യം അല്ലെങ്കിൽ ആശ്രയം — ഇതൊക്കെയാണ് രോഗത്തിന്റെ പ്രധാന്യം നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.

ഹേത്വാദികാര്ത്സ്ന്യാവയവൈര്ബലാബലവിശേഷഷണമ് । നക്തന്ദിനാര്ധഭുക്താംശൈര്വ്യാധികാലോ യഥാമലമ് ॥ ൧,൧൪൬.

കാരണങ്ങളുടെയും മറ്റ് ഘടകങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണതയോ അർദ്ധതയോ, ശക്തി-ദൗർബല്യത്തിന്റെ വ്യത്യാസം, പകലോ രാത്രിയോ ഭക്ഷണശേഷമോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള സമയങ്ങളാൽ രോഗത്തിന്റെ കാലം നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു.

ഇതി പ്രോക്തോ നിദാനാര്ഥഃ സ വ്യാസേനോപദേക്ഷ്യതേ । സര്വേഷാമേവ രോഗാണാം നിദാനം കുപിതാ മലാഃ ॥ ൧,൧൪൬.

ഇങ്ങനെ കാരണത്തിന്റെ അർത്ഥം വിശദീകരിച്ചു; വ്യാസൻ ഇതിൽ കൂടുതൽ പഠിപ്പിക്കും. എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെയും കാരണം ദോഷങ്ങൾ കൂടുന്നതാണ്.

തത്പ്രകോപസ്യ തു പ്രോക്തം വിവിധാഹിതസേവനമ് । അഹിതസ്ത്രിവിധോ യോഗസ്ത്രയാണാം പ്രാഗുദാഹൃതഃ ॥ ൧,൧൪൬.

ദോഷങ്ങൾ കൂടാൻ കാരണമാകുന്ന പലതരം അനുപയോഗങ്ങൾ മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ആ മൂന്നു ദോഷങ്ങളുടെ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള അനുപയോഗം മുൻപേ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

തിക്തോഷണകഷായാമ്ലരൂക്ഷാപ്രമിതയോജനൈഃ । ധാവനോദീരണനിശാജാഗരാത്യുച്ചഭാഷണൈഃ ॥ ൧,൧൪൬.

കഠിനം, ഉണക്കം, കഷായം, പുളി, ഉണക്കം, കുറവായ ഭക്ഷണം എന്നിവ അതികമായി കഴിക്കുമ്പോഴും, ഓടൽ, ആവേശം, രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങാതിരിക്കുക, അതിയായി സംസാരിക്കുക എന്നിവയാൽ,

ക്രിയാഭിയോഗബീശോകചിന്താവ്യായാമമൈഥുനൈഃ । ഗ്രീഷ്മാഹോരാത്രഭുക്ത്യന്തേ പ്രകുപ്യതി സമീരണഃ ॥ ൧,൧൪൬.

അധികം പ്രവർത്തനം, ഭയം, ദുഃഖം, ചിന്ത, വ്യായാമം, ലൈംഗികത എന്നിവയാൽ, വേനലിന്റെ പകൽ-രാത്രി അവസാനം ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോഴും, വായു ദോഷം കൂടുന്നു.

പിത്തം കട്വാലതീക്ഷ്ണോഷ്ണകടുക്രോധവിദാഹിഭിഃ । ശരന്മധ്യാഹ്നരാത്ര്യര്ധവിദാഹസമയേഷു ച ॥ ൧,൧൪൬.

കഠിനം, ഉപ്പു, തീക്ഷ്ണം, ചൂട്, കിടക്ക, കോപം, ദഹനവേദന എന്നിവയാൽ, ശരദ് കാലത്ത്, ഉച്ചയ്ക്ക്, അർദ്ധരാത്രിയിൽ പിത്തം കൂടുന്നു.

സ്വാദ്വമ്ലലവണസ്നിഗ്ധഗുര്വഭിഷ്യന്ദിശീതലൈഃ । ആസ്യാസ്വപ്നസുഖാജീര്ണദിവാസ്വപ്നാദിബൃംഹണൈഃ ॥ ൧,൧൪൬.

മധുരം, പുളിയം, ഉപ്പു, എണ്ണയുള്ളത്, ഭാരമുള്ളത്, ദ്രവം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതും തണുത്തതുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ, വായിൽ രുചിയും ഉറക്കവും നൽകുന്നവ, ദീർഘമായി ദഹിക്കാത്തതും പകൽ ഭക്ഷണത്തിലും ഉറക്കത്തിന് മുമ്പ് കഴിക്കുമ്പോഴും ശരീരത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതുമായവയാണ്.

പ്രിച്ഛര്ദനാദ്യയോഗേന ഭുക്താന്നസ്യാപ്യജീര്ണകേ । പൂര്വാഹ്നേ പൂര്വരാത്രേ ച ശ്ലേഷ്മാ വക്ഷ്യാമി സങ്കരാന് ॥ ൧,൧൪൬.

ഭക്ഷണം ദഹിക്കാതെ ഇരിക്കുമ്പോഴും, അതിനുശേഷം ഉദ്ധാരണമെന്നതുപോലുള്ള തെറ്റായ രീതികൾ പ്രയോഗിച്ചാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് രാവിലെയും രാത്രി ആദിയിലുമാണ്, ഞാൻ ഇനി പറയുന്നത് ശ്ലേഷ്മം കൂടുന്നതുകൊണ്ടുള്ള രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ്.

മിശ്രീഭാവാത്സമസ്താനാം സന്നിപാതസ്തഥാ പുനഃ । സംകീര്ണാജീര്ണവിഷമവിരുദ്ധാദ്യശനാദിഭിഃ ॥ ൧,൧൪൬.

ഇവയെല്ലാം തമ്മിൽ കലർന്നാൽ, ഒരുമിച്ചുള്ള രോഗാവസ്ഥ ഉണ്ടാകും. അതുപോലെ തന്നെ, പരസ്പരം പൊരുത്തമില്ലാത്തതും ദഹിക്കാത്തതും അനിയമിതമായതും വിരുദ്ധമായതുമായ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ ഇതു സംഭവിക്കും.

വ്യാപന്നമദ്യപാനീയശുഷ്കശാകാമമൂലകൈഃ । പിണ്യാകമൃത്യവസരപൂതിശുഷ്കകൃശമിഷൈഃ ॥ ൧,൧൪൬.

കെട്ടുപോയ മദ്യം, വെള്ളം, ഉണക്കച്ചീര, കിഴങ്ങുകൾ, പിണ്ണാക്ക്, പുഴുക്കിയ മാംസം, പുഴുവായ, ഉണക്കിയതോ ക്ഷയിച്ച മീനോ ഇവ കഴിച്ചാൽ—