ഗരുഡപുരാണമ്

ശിഖണ്ഡ്യര്ജുനബാണൈശ്ച ഭീഷ്മഃ ശരശതൈശ്ചിതഃ । ഉത്തരായണമാവീക്ഷ്യ ധ്യാത്വാ ദേവം ഗദാധരമ് ॥ ൧,൧൪൫.

ശിഖണ്ഡിയും അർജുനനും അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീഷ്മനെ നുറുങ്ങിയപ്പോൾ, സൂര്യൻ ഉത്തരായണത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നത് കണ്ടു, ഭീഷ്മൻ ദൈവമായ ഗദാധരനെ ധ്യാനിച്ചു.

ഉക്ത്വാ ധര്മാന്ബഹുവിധാംസ്തര്പയിത്വാ പിതൄന്ബഹൂന് । ആനന്ദേ തു പദേ ലീനോ വിമലേ മുക്തകില്ബിഷേ ॥ ൧,൧൪൫.

നാനാവിധ ധർമ്മങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, അനേകം പിതൃപുരുഷന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ഭീഷ്മൻ പാപരഹിതമായ ശുദ്ധമായ ആനന്ദസാന്ദ്രമായ അവസ്ഥയിൽ ലയിച്ചു.

തതോ ദ്രോണോ യയൌ യോദ്ധും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നേന ബീര്യവാന് । ദിനാനി പഞ്ച തദ്യുദ്ധമാസീത്പരമദാരുണമ് ॥ ൧,൧൪൫.

ശേഷം ധൈര്യശാലിയായ ദ്രോണൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ പുറപ്പെട്ടു. ആ യുദ്ധം അഞ്ചു ദിവസം അത്യന്തം ഭയാനകമായിരുന്നു.

യത്ര തേ പൃഥിവീപാലാ ഹതാഃ പാര്ഥേന സംഗരേ । ശോകസാഗരമാസാദ്യ ദ്രോണോഽപി സ്വര്ഗമാപ്തവാന് ॥ ൧,൧൪൫.

അവിടെ പൃഥ്വിയിലെ രാജാക്കന്മാരെ അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ചു. ദുഃഖത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി, ദ്രോണനും സ്വർഗത്തിൽ എത്തി.

തതഃ കര്ണാ യയൌ യോദ്ധുമര്ജുനേന മിഹാത്മനാ । ദിനദ്വയം മഹായുദ്ധം കൃത്വാ പാര്ഥാസ്ത്രസാഗരേ । നിമഗ്നഃ സൂര്യലോകന്തു തതഃ പ്രാപ സ വീര്യവാന് ॥ ൧,൧൪൫.

പിന്നീട് വീരനായ കർണ്ണൻ അർജുനനുമായി യുദ്ധത്തിന് ഇറങ്ങി. രണ്ടു ദിവസം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടത്തിയ ശേഷം, അർജുനന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ കടലിൽ മുങ്ങി, സൂര്യലോകം പ്രാപിച്ചു.

തതഃ ശല്യോ യയൌ യോദ്ധും ധര്മരാജേന ധീമതാ । ദിനാര്ധേന ഹതഃ ശല്യോ ബാണൈര്ജ്വലനസന്നിഭൈഃ ॥ ൧,൧൪൫.

അതിനുശേഷം ശല്യൻ ധീരനായ ധർമ്മരാജാവുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ പോയി. അരദിവസംകൊണ്ട്, അഗ്നിപോലുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശല്യൻ വീണു.

ദുര്യോധനോഽഥ വേഗേന ഗദാമാദായ വീര്യവാന് । അഭ്യധാവത വൈ ഭീഭം കാലാന്തകയമോപമഃ ॥ ൧,൧൪൫.

പിന്നീട് ഉത്സാഹപൂർവ്വം ദുര്യോധനൻ തന്റെ ഗദ എടുത്ത്, കാലാന്തകനെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായി മുന്നേറി.

അഥ ഭീമേന വീരേണ ഗദയാ വിനിപാതിതഃ । അശ്വത്ഥാമാ ഗതോ ദ്രൌണിഃ സുപ്തസൈന്യം തതോ നിശി ॥ ൧,൧൪൫.

അപ്പോൾ വീരനായ ഭീമൻ ഗദകൊണ്ട് ദുര്യോധനനെ വീഴ്ത്തി. ദ്രോണപുത്രനായ അശ്വത്താമൻ രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുന്ന സൈന്യത്തിലേക്ക് പോയി.

ജഘാന ബാഹുവീര്യേണ പിതുര്വധമനുസ്മരന് । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം ജഘാനാഥ ദ്രൌപദേയാംശ്ച വീര്യവാന് ॥ ൧,൧൪൫.

തന്റെ അച്ഛന്റെ മരണത്തെ ഓർത്ത്, ശക്തമായ കൈകളാൽ അശ്വത്താമൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.

ദ്രൌപദ്യാം രുദ്യമാനായാമശ്വത്ഥാമ്നഃ ശിരോമണിമ് । ഐഷികാസ്ത്രേണ തം ജിത്വാ ജഗ്രാഹാര്ജുന ഉത്തമമ് ॥ ൧,൧൪൫.

ദ്രൗപദി കരയുമ്പോൾ, അർജുനൻ അശ്വത്താമനെ ദർഭാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ജയിച്ച്, അവന്റെ വിലയേറിയ മാണിക്യം എടുത്തു.

യുധിഷ്ഠിരഃ സമാശ്വാസ്യ സ്ത്രീജനം ശോകസംകുലമ് । സ്നാത്വാ സന്തര്പ്യ ദേവാംശ്ച പിതൄനഥ പിതാമഹാന് ॥ ൧,൧൪൫.

യുധിഷ്ഠിരൻ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ സ്ത്രീകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, കുളിച്ച്, ദേവന്മാരെയും പിതൃപുരുഷന്മാരെയും പിതാമഹന്മാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.

ആശ്വാസിതോഽഥ ഭീഷ്മേണ രാജ്യഞ്ചൈവാകരോന്മഹത് । വിഷ്ണുമീജേഽശ്വമേധേന വിധിവദ്ദക്ഷിണാവതാ ॥ ൧,൧൪൫.

ഭീഷ്മൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, യുധിഷ്ഠിരൻ മഹത്തായ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു. നിയമാനുസൃതമായി ദക്ഷിണയോടെ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി, വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു.

രാജ്യേ പരീക്ഷിതം സ്ഥാപ്യ യാദവാനാം വിനാശനമ് । ശ്രുത്വാ തു മൌസലേ രാജാ ജപ്ത്വാ നാമസഹസ്രകമ് ॥ ൧,൧൪൫.

അവൻ പരിചിതിനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി. മൗസലപർവ്വത്തിൽ യാദവന്മാരുടെ നാശം കേട്ടപ്പോൾ, രാജാവ് വിഷ്ണുവിന്റെ ആയിരം നാമങ്ങൾ ജപിച്ചു.

വിഷ്ണോഃ സ്വര്ഗം ജഗാമാഥ ഭീമാദ്യൈര്ഭ്രാതൃഭിര്യുതഃ । വാസുദേവഃ പുനര്ബുദ്ധസംമോഹായ സുരദ്വിഷാമ് ॥ ൧,൧൪൫.

പിന്നീട് ഭീമനും സഹോദരന്മാരും കൂടെ, യുധിഷ്ഠിരൻ വിഷ്ണുവിന്റെ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി. വാസുദേവൻ വീണ്ടും ബുദ്ധനായി ജനിച്ച് ദേവദ്വേഷികളെയും ഭ്രമിപ്പിച്ചു.

കല്കിര്വിഷ്ണുശ്ച ഭവിതാ ശംഭലഗ്രാമകേ പുനഃ । അശ്വാരൂഢോഽഖിലാംല്ലോകാംസ്തദാ ഭസ്മീകരിഷ്യതി ॥ ൧,൧൪൫.

വിഷ്ണു വീണ്ടും ശംഭലഗ്രാമത്തിൽ കല്കിയായി, കുതിരപ്പുറത്ത് കയറി, ആ സമയത്ത് എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ചിതലാക്കും.

ദേവാദീനാം രക്ഷണായ ഹ്യധര്മഹാരണായ ച । ദുഷ്ടാനാഞ്ച വധാര്ഥായ ഹ്യവതാരം കരോതി ച ॥ ൧,൧൪൫.

ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും രക്ഷിക്കാനും, അധർമ്മം നീക്കാനും, ദുഷ്ടന്മാരെ സംഹരിക്കാനും, അവൻ അവതാരം എടുക്കുന്നു.

യഥാ ധന്വന്തരിര്വംശേ ജാതഃ ക്ഷീരോദമന്ഥനേ । ദേവാദീനാം ജീവനായ ഹ്യായുര്വേദമുവാച ഹ ॥ ൧,൧൪൫.

പാൽക്കടൽ കുലുക്കുമ്പോൾ, ധന്വന്തരി ആ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു. ദേവന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും ആയുസിന് വേണ്ടി ആയുര്‍വേദം ഉപദേശിച്ചു.

വിശ്വാമിത്രസുതായൈവ ശുശ്രുതായ മഹാത്മനേ । ഭാരതാംശ്ചാവതാരാംശ്ച ശ്രുത്വാ സ്വര്ഗം വ്രജേന്നരഃ ॥ ൧,൧൪൫.

വിശ്വാമിത്രന്റെ മകനായ മഹാത്മാവായ ശുശ്രുതനും ഭാരതവംശത്തിലെ അവതാരങ്ങളെയും കേട്ടാൽ മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തും.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൪൬ ധന്വന്തരിരുവാച । സര്വരോഗനിദാനഞ്ച വക്ഷ്യേ സുശ്രുത തത്ത്വതഃ । ആത്രേയാദ്യൈര്മുനിവരൈര്യഥാ പൂര്വമുദീരിതമ് ॥ ൧,൧൪൬.

ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: ശുശ്രുതാ, ആത്രേയന്മാരും മറ്റ് മഹർഷിമാരും മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെയും കാരണങ്ങൾ ഞാൻ വിശദമായി പറയാം.

രോഗഃ പാപ്മാ ജ്വരോ വ്യാധിര്വികാരോ ദുഷ്ട ആമയഃ । യക്ഷ്മാതങ്കഗദാ ബാധാഃ ശബ്ദാഃ പര്യായവാചിനഃ ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗം, പാപം, ജ്വരം, വ്യാധി, വ്യതിയാനം, ദോഷം വന്ന രോഗം, ക്ഷയം, ബുദ്ധിമുട്ട്, വേദന — ഇവ എല്ലാം ഒരേ അർത്ഥം സൂചിപ്പിക്കുന്ന പേരുകളാണ്.

നിദാനം പൂര്വരൂപാണി രൂപാണ്യുപശയസ്തഥാ । സംപ്രാപ്തിശ്ചൈതി വിജ്ഞാനം രോഗാണാം പഞ്ചധാ സ്മൃതമ് ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് അഞ്ചുവിധമാണ്: കാരണം, മുൻലക്ഷണങ്ങൾ, ലക്ഷണങ്ങൾ, ശമനം, രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതി.

നിമിത്തഹേത്വായതനപ്രത്യയോത്ഥാനകാരണൈഃ । നിദാനമാഹുഃ പര്യായൈഃ പ്രാഗ്രൂപം യേന ലക്ഷ്യതേ ॥ ൧,൧൪൬.

കാരണത്തിന് നിർദ്ദേശം, കാരണം, സ്ഥലം, അവസ്ഥ, ഉദ്ഭവം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പേരുകൾ ഉണ്ട്; മുൻലക്ഷണം എന്നത് രോഗം വരാനിരിക്കുന്നതെന്ന് മുൻകൂട്ടി തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നതാണു.

ഉത്പിത്സുരാമയോ ദോഷവിശേഷേണാനധിഷ്ഠിതഃ । ലിങ്ഗമവ്യക്തമല്പത്വാദ്വ്യാധീനാം തദ്യഥായഥമ് ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗം ഉടൻ വരാനിരിക്കുമ്പോൾ, ദോഷം പൂർണ്ണമായി ബാധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ വ്യക്തമായതല്ല, വളരെ ചെറുതും അന്യോന്യവുമാണ്; ഓരോ രോഗത്തിനും അതനുസരിച്ച് വ്യത്യാസം കാണും.

തദേവ വ്യക്തതാം യാതം രൂപമിത്യഭിധീയതേ । സംസ്ഥാനാം വ്യഞ്ജനം ലിങ്ഗം ലക്ഷണം ചിഹ്നമാകൃതിഃ ॥ ൧,൧൪൬.

അവയെ തന്നെ വ്യക്തമായി കാണുമ്പോൾ അതിനെ ലക്ഷണം എന്നു വിളിക്കുന്നു; രൂപം, സൂചന, അടയാളം, ചിഹ്നം, ഭാവം — ഇതെല്ലാം അതിന്റെ പേരുകളാണ്.

ഹേതുവ്യാധിവിപര്യസ്തവിപര്യസ്താര്ഥകാരിണാമ് । ഔഷധാന്നവിഹാരാണാമുപയോഗം സുഖാവഹമ് ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗത്തിന്റെയും കാരണത്തിന്റെയും വിരുദ്ധമായി മരുന്നും ഭക്ഷണവും ജീവിതക്രമവും ശരിയായി ഉപയോഗിച്ചാൽ ആശ്വാസവും സുഖവും ലഭിക്കും.

വിദ്യാദുപശയം വ്യാധേഃ സ ഹി സാത്മ്യമിതി സ്മൃതഃ । വിപരീതോഽനുപശയോ വ്യാധ്യസാത്മ്യേതിസംജ്ഞിതഃ ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗശമനം ലഭിക്കുന്നത് 'സാത്മ്യം' എന്നു അറിയണം; അതിന് വിപരീതമായി രോഗം കൂടുന്നതിനെ 'അസാത്മ്യം' എന്നു പറയുന്നു.

യഥാ ദുഷ്ടേന ദോഷേണ യഥാ ചാനുവിസര്പതാ । നിര്വൃത്തിരാമയസ്യാസൌ സംപ്രാപ്തിരഭിധീയതേ ॥ ൧,൧൪൬.

ദോഷം ദോഷിതമാകുമ്പോഴും അതിന്റെ വ്യാപനം നടക്കുമ്പോഴും രോഗം പൂർണ്ണമായി പ്രകടമാകുന്ന പ്രക്രിയയെയാണ് രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതി എന്നു പറയുന്നു.

സംഖ്യാവികല്പപ്രാധാന്യബലകാലവിശേഷതഃ । സാ ഭിദ്യതേ യഥാത്രൈവ വക്ഷ്യന്തേഽഷ്ടൌ ജ്വരാ ഇതി ॥ ൧,൧൪൬.

രോഗത്തിന്റെ പുരോഗതി സംഖ്യ, വ്യത്യാസം, പ്രധാന്യം, ശക്തി, കാലം തുടങ്ങിയ പ്രത്യേകതകളാൽ വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു; ഉദാഹരണത്തിന് എട്ടു തരത്തിലുള്ള ജ്വരം എന്നതുപോലെ.

ദോഷാണാം സമവേതാനാം വികല്പോശാംശകല്പനാ । സ്വാതന്ത്ര്യപാരതന്ത്ര്യാഭ്യാം വ്യാധേഃ പ്രാധാന്യമാദിശേത് ॥ ൧,൧൪൬.

ദോഷങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം, അവയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, അവയുടെ ഭാഗങ്ങളുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ, സ്വാതന്ത്ര്യം അല്ലെങ്കിൽ ആശ്രയം — ഇതൊക്കെയാണ് രോഗത്തിന്റെ പ്രധാന്യം നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.