ശന്തനോഃ സത്യവത്യാം ച ദ്വൌ പുത്രൌ സംബഭൂവതുഃ । ചിത്രാങ്ഗദന്തു ഗന്ധര്വഃ പുത്രം ചിത്രാങ്ഗദോഽവധീത് ॥ ൧,൧൪൫.
ശാന്തനുവിനും സത്യവതിക്കും രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. ഗന്ധർവൻ ചിത്രാംഗദനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
അന്യോ വിചിത്രവീര്യോഽഭൂത്കാശീരാജസുതാപതിഃ । വിചിത്രവീര്യേ സ്വര്യാതേ വ്യാസാത്തത്ക്ഷേത്രതോഽഭവത് ॥ ൧,൧൪൫.
മറ്റൊരുത്തൻ വിചിത്രവീര്യൻ ആയിരുന്നു, കാശിരാജാവിന്റെ മകളുടെ ഭർത്താവായി. വിചിത്രവീര്യൻ മരിച്ചശേഷം, വ്യാസന്റെ വഴി പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ധൃതരാഷ്ടോഽമ്ബികാപുത്രഃ പാണ്ഡുരാമ്ബാലികാസുതഃ । ഭുജിഷ്യായാന്തു വിദുരോ ഗാന്ധാര്യാം ധൃതരാഷ്ട്രതഃ ॥ ൧,൧൪൫.
ധൃതരാഷ്ട്രൻ അംബികയുടെ മകനാണ്, പാണ്ഡു അംബാലികയുടെ മകനാണ്, ഭുജിഷ്യ എന്ന ദാസിയുടെ മകനാണ് വിദുരൻ. ഗാന്ധാരിദേവിയിൽ നിന്ന് ധൃതരാഷ്ട്രന് നിരവധി പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ദുര്യോധനപ്രധാനാസ്തു ശതസംഖ്യാ മഹാബലാഃ । പാണ്ഡോഃ കുന്ത്യാഞ്ച മാദ്യാം ച പഞ്ച പുത്രാഃ പ്രജജ്ഞിരേ ॥ ൧,൧൪൫.
ദുര്യോധനൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ശക്തരായ നൂറ് പുത്രന്മാരാണ് ധൃതരാഷ്ട്രനു ഉണ്ടായിരുന്നത്. പാണ്ഡുവിന് കുന്തിയിലും മാദ്രിയിലും നിന്ന് അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിരോ ഭീമസേനോ ഹ്യര്ജുനോ നകുലസ്തഥാ । സഹദേവശ്ച പഞ്ചൈതേ മഹാബലപരാക്രമാഃ ॥ ൧,൧൪൫.
യുധിഷ്ഠിരൻ, ഭീമസേനൻ, അർജുനൻ, നകുലൻ, സഹദേവൻ — ഈ അഞ്ചു പേരും അതീവ ശക്തിയും ധൈര്യവും ഉള്ളവരാണ്.
കുരുപാണ്ഡവയോര്വൈരം ദൈവയോ ഗാദ്ബഭൂവ ഹ । ദുര്യോധനേനാധീരേണ പാണ്ഡവാഃ സമുപദ്രുതാഃ ॥ ൧,൧൪൫.
കുരുക്കളുടെയും പാണ്ഡവരുടെയും വൈരം ദൈവവിധിയാൽ ഉദിച്ചു. ദുര്യോധനൻ അവിവേകത്തോടെ പാണ്ഡവരെ പലതരത്തിലും ഉപദ്രവിച്ചു.
ദഗ്ധാ ജതുഗൃഹേ വീരാസ്തേ മുക്താഃ സ്വധിയാമലാഃ ॥ ൧,൧൪൫.
ജതുഗൃഹം കത്തിക്കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ വീരന്മാർ മനസ്സിൽ പാവനരായി അതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
തതസ്തദേകചക്രായാം ബ്രാഹ്മണസ്യ നിവേശനേ । വിവിശുസ്തേ മഹാത്മാനോ നിഹത്യ ബകരാക്ഷസമ് ॥ ൧,൧൪൫.
അതിനുശേഷം, ആ മഹാത്മാക്കൾ ഏകചക്ര നഗരത്തിലെ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ ബകാസുരനെ സംഹരിച്ചു.
തതഃ പാഞ്ചാലവിഷയേദ്രൌപദ്യാസ്തേ സ്വയംവരമ് । വിജ്ഞായ വീര്യശുല്കാന്താം പാണ്ഡവാ ഉപയേമിരേ ॥ ൧,൧൪൫.
പിന്നീട്, പാഞ്ചാലദേശത്ത്, വീര്യശुल्कമായി ദ്രൗപദിയെ സ്വയംവരത്തിൽ പാണ്ഡവർ ജയിച്ചു.
ദ്രോണഭീഷ്മാനുമത്യാ തു ധൃതരാഷ്ട്രഃ സമാനയത് । അര്ദ്വരാജ്യം തതഃ പ്രാപ്താ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥേ പുരോത്തമേ ॥ ൧,൧൪൫.
ദ്രോൺനും ഭീഷ്മനും സമ്മതിച്ചപ്പോൾ ധൃതരാഷ്ട്രൻ പാണ്ഡവരുമായി ഒത്തുതീർന്നു. പിന്നെ അവർ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം എന്ന മനോഹര നഗരത്തിൽ അരരാജ്യം നേടി.
രാജസൂയന്തതശ്ചക്രുഃ സഭാം കൃത്വാ യതവ്രതാഃ । അര്ജുനോ ദ്വാരവത്യാന്തു സുഭദ്രാം പ്രാപ്തവാന്പ്രിയാമ് । വാസുദേവസ്യ ഭഗിനീമനുമത്യാ മുരദ്വിഷഃ ॥ ൧,൧൪൫.
ശുഭ്രമായ വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച് സഭ പണിത ശേഷം അവർ രാജസൂയയാഗം നടത്തി. അർജുനൻ ദ്വാരകയിൽ വസുദേവന്റെ സഹോദരിയായ പ്രിയപ്പെട്ട സുഭദ്രയെ കൃഷ്ണന്റെ സമ്മതത്തോടെ നേടി.
നന്ദിഘോഷം രഥം ദിവ്യമഗ്നേര്ഘനുരനുത്തമമ് । ഗാണ്ഡീവം നാമ തദ്ദിവ്യം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് । അക്ഷയാന്സായകാംശ്ചൈവ തഥാഭേദ്യഞ്ച ദംശനമ് ॥ ൧,൧൪൫.
അർജുനന് ദൈവികമായ നന്ദിഘോഷം എന്ന രഥവും, മൂന്നു ലോകത്തും പ്രശസ്തമായ ഗാണ്ഡീവം എന്ന അപ്രതിമമായ ധനുസും, അക്ഷയമായ അമ്പുകൾ അടങ്ങിയ ക്വിവറും, തുളയില്ലാത്ത കവർച്ചയും ലഭിച്ചു.
സ തേന ധനുഷാ വീരഃ പാണ്ഡവോ ജാതവേദസമ് । കൃഷ്ണദ്വിതീയോ ബീഭത്സുരതര്പയത വീര്യവാന് ॥ ൧,൧൪൫.
ആ ധനുസ് ഉപയോഗിച്ച്, വീരനായ പാണ്ഡവൻ അർജുനൻ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ചേർന്ന് ജാതവേദസായ അഗ്നിയെ മഹത്തായ ബലികൊടുത്തു.
നൃപാന്ദിഗ്വിജയേ ജിത്വാ രത്നാന്യാദായ വൈ ദദൌ । യുധിഷ്ഠിരായ മഹതേ ഭ്രാത്രേ നീതിവിദേ മുദാ ॥ ൧,൧൪൫.
ദിശകളിലെ രാജാക്കന്മാരെ ജയിച്ച്, അവരുടെ രത്നങ്ങൾ എടുത്ത്, ധർമ്മജ്ഞനായ വലിയ സഹോദരൻ യുധിഷ്ഠിരനു സന്തോഷത്തോടെ നൽകി.
യുധിഷ്ഠിരോഽപി ധര്മാത്മാ ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതഃ । ജിതോ ദുര്യോധനേനൈവ മായാദ്യൂതേന പാപിനാ । കര്ണദുഃ ശാസനമതേ സ്ഥിതേന ശകുനേര്മതേ ॥ ൧,൧൪൫.
ധർമ്മശീലനായ യുധിഷ്ഠിരനും സഹോദരന്മാരും കൂടെ ഇരുന്നിട്ടും, കർണ്ണനും ദുഃശാസനനും ശകുനിയും ഉപദേശിച്ച ദുര്യോധനൻ കപടജൂയിലൂടെ അവരെ തോൽപ്പിച്ചു.
അഥ ദ്വാദശ വര്ഷാണി വനേ തേപുര്മഹത്തപഃ । സധൌമ്യാ ദ്രൌപദീഷഷ്ഠാ മുനിവൃന്ദാഭിസംവൃതാഃ ॥ ൧,൧൪൫.
അതിനുശേഷം, പന്ത്രണ്ട് വർഷം അവർ കാടിൽ ദൗമ്യനും ദ്രൗപദിയും മറ്റു മുനിമാരും കൂടെ വലിയ തപസ്സു ചെയ്തു.
യയുര്വിരാടനഗരം ഗുപ്തരൂപേണ സംശ്രിതാഃ । വര്ഷമേകം മഹാപ്രാജ്ഞാ ഗോഗ്രഹാത്തമപാലയന് ॥ ൧,൧൪൫.
പിന്നീട്, അവർ രഹസ്യവേഷത്തിൽ വീരാടനഗരിയിൽ പോയി, ഒരു വർഷം പശുശാലയിൽ സേവനം ചെയ്തു.
തതേ യാതാഃ സ്വകം രാഷ്ട്രം പ്രാര്ഥയാമാസുരാദൃതാഃ । പഞ്ചഗ്രാമാനര്ധരാജ്യാദ്വീരാ ദുര്യോധനം നൃപമ് ॥ ൧,൧൪൫.
അതിനുശേഷം, അവർ സ്വന്തം രാജ്യത്തേക്ക് തിരിച്ചു പോയി, അർദ്ധരാജ്യത്തിന് പകരം അഞ്ചു ഗ്രാമങ്ങൾ ദുര്യോധനനോട് ഭക്തിയോടെ അപേക്ഷിച്ചു.
നാപ്തവന്തഃ കുരുക്ഷേത്രേ യുദ്ധഞ്ചക്രുര്ബലാന്വിതാഃ । അക്ഷൌഹിണീഭിര്ദിവ്യാഭിഃ സപ്തഭിഃ പരിവാരിതാഃ ॥ ൧,൧൪൫.
അവരെ ലഭിക്കാതിരുന്നതിനാൽ, അവർ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ശക്തമായ യുദ്ധം നടത്തി, ഏഴു ദൈവിക സൈന്യങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഏകാദശഭിരുദ്യുക്താ യുക്താ ദുര്യോധനാദയഃ । ആസീദ്യുദ്ധം സംകുലം ച ദേവാസുരരണോപമമ് ॥ ൧,൧൪൫.
പതിനൊന്ന് സൈന്യങ്ങളുമായി ദുര്യോധനനും കൂട്ടരും യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി. ആ യുദ്ധം ദേവാസുരസമരത്തിനെപ്പോലെ അതീവ ഉഗ്രമായിരുന്നു.
ഭീഷ്മഃ സേനാപതിരഭൂദാദൌ ദൌര്യോധനേ ബലേ । പാണ്ഡവാനാം ശിഖണ്ഡീ ച തയോര്യുദ്ധം ബഭൂവ ഹ । ശസ്ത്രാശസ്ത്രി മഹാഘോരം ധസരാത്രം ശരാശരി ॥ ൧,൧൪൫.
ആദ്യത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യത്തിന് ഭീഷ്മൻ സേനാനായകനായി. പാണ്ഡവർക്കു ശിഖണ്ഡി നേതൃത്വം നൽകി. ഇരുവശത്തും ആയുധങ്ങൾ ഏറ്റുമുട്ടി, അമ്പുകൾ മഴപെയ്യുന്ന പോലെ പതിഞ്ഞു, പത്ത് ദിവസം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
ശിഖണ്ഡ്യര്ജുനബാണൈശ്ച ഭീഷ്മഃ ശരശതൈശ്ചിതഃ । ഉത്തരായണമാവീക്ഷ്യ ധ്യാത്വാ ദേവം ഗദാധരമ് ॥ ൧,൧൪൫.
ശിഖണ്ഡിയും അർജുനനും അമ്പുകൾകൊണ്ട് ഭീഷ്മനെ നുറുങ്ങിയപ്പോൾ, സൂര്യൻ ഉത്തരായണത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നത് കണ്ടു, ഭീഷ്മൻ ദൈവമായ ഗദാധരനെ ധ്യാനിച്ചു.
ഉക്ത്വാ ധര്മാന്ബഹുവിധാംസ്തര്പയിത്വാ പിതൄന്ബഹൂന് । ആനന്ദേ തു പദേ ലീനോ വിമലേ മുക്തകില്ബിഷേ ॥ ൧,൧൪൫.
നാനാവിധ ധർമ്മങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, അനേകം പിതൃപുരുഷന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ഭീഷ്മൻ പാപരഹിതമായ ശുദ്ധമായ ആനന്ദസാന്ദ്രമായ അവസ്ഥയിൽ ലയിച്ചു.
തതോ ദ്രോണോ യയൌ യോദ്ധും ധൃഷ്ടദ്യുമ്നേന ബീര്യവാന് । ദിനാനി പഞ്ച തദ്യുദ്ധമാസീത്പരമദാരുണമ് ॥ ൧,൧൪൫.
ശേഷം ധൈര്യശാലിയായ ദ്രോണൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ പുറപ്പെട്ടു. ആ യുദ്ധം അഞ്ചു ദിവസം അത്യന്തം ഭയാനകമായിരുന്നു.
യത്ര തേ പൃഥിവീപാലാ ഹതാഃ പാര്ഥേന സംഗരേ । ശോകസാഗരമാസാദ്യ ദ്രോണോഽപി സ്വര്ഗമാപ്തവാന് ॥ ൧,൧൪൫.
അവിടെ പൃഥ്വിയിലെ രാജാക്കന്മാരെ അർജുനൻ യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ചു. ദുഃഖത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങി, ദ്രോണനും സ്വർഗത്തിൽ എത്തി.
തതഃ കര്ണാ യയൌ യോദ്ധുമര്ജുനേന മിഹാത്മനാ । ദിനദ്വയം മഹായുദ്ധം കൃത്വാ പാര്ഥാസ്ത്രസാഗരേ । നിമഗ്നഃ സൂര്യലോകന്തു തതഃ പ്രാപ സ വീര്യവാന് ॥ ൧,൧൪൫.
പിന്നീട് വീരനായ കർണ്ണൻ അർജുനനുമായി യുദ്ധത്തിന് ഇറങ്ങി. രണ്ടു ദിവസം ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടത്തിയ ശേഷം, അർജുനന്റെ ആയുധങ്ങളുടെ കടലിൽ മുങ്ങി, സൂര്യലോകം പ്രാപിച്ചു.
തതഃ ശല്യോ യയൌ യോദ്ധും ധര്മരാജേന ധീമതാ । ദിനാര്ധേന ഹതഃ ശല്യോ ബാണൈര്ജ്വലനസന്നിഭൈഃ ॥ ൧,൧൪൫.
അതിനുശേഷം ശല്യൻ ധീരനായ ധർമ്മരാജാവുമായി യുദ്ധം ചെയ്യാൻ പോയി. അരദിവസംകൊണ്ട്, അഗ്നിപോലുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശല്യൻ വീണു.
ദുര്യോധനോഽഥ വേഗേന ഗദാമാദായ വീര്യവാന് । അഭ്യധാവത വൈ ഭീഭം കാലാന്തകയമോപമഃ ॥ ൧,൧൪൫.
പിന്നീട് ഉത്സാഹപൂർവ്വം ദുര്യോധനൻ തന്റെ ഗദ എടുത്ത്, കാലാന്തകനെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായി മുന്നേറി.
അഥ ഭീമേന വീരേണ ഗദയാ വിനിപാതിതഃ । അശ്വത്ഥാമാ ഗതോ ദ്രൌണിഃ സുപ്തസൈന്യം തതോ നിശി ॥ ൧,൧൪൫.
അപ്പോൾ വീരനായ ഭീമൻ ഗദകൊണ്ട് ദുര്യോധനനെ വീഴ്ത്തി. ദ്രോണപുത്രനായ അശ്വത്താമൻ രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുന്ന സൈന്യത്തിലേക്ക് പോയി.
ജഘാന ബാഹുവീര്യേണ പിതുര്വധമനുസ്മരന് । ധൃഷ്ടദ്യുമ്നം ജഘാനാഥ ദ്രൌപദേയാംശ്ച വീര്യവാന് ॥ ൧,൧൪൫.
തന്റെ അച്ഛന്റെ മരണത്തെ ഓർത്ത്, ശക്തമായ കൈകളാൽ അശ്വത്താമൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരെയും കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.