ലക്ഷ്മണേനാനുകൂലേന ഹ്യയോധ്യാം സ്വപുരീം ഗതഃ । രാജ്യം ചകാര ദേവാദീന്പാലയാമാസ സ പ്രജാഃ ॥ ൧,൧൪൨.
സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം അയോധ്യയിലേക്ക് തിരിച്ചു. അവിടെ രാജ്യം ഭരിച്ച്, ദേവന്മാരെയും ജനങ്ങളെയും സംരക്ഷിച്ചു.
ധര്മസംരക്ഷണം ചക്രേ ഹ്യശ്വമേധാദികാന്ക്രതൂന് । സാ മഹീപതിനാ രേമേ രാമേണൈവ യഥാസുഖമ് ॥ ൧,൧൪൨.
ധർമ്മസംരക്ഷണം നടത്തി, അശ്വമേധയാഗം പോലുള്ള യാഗങ്ങൾ നടത്തി. ആ ഭൂമി രാമചന്ദ്രന്റെ ഭരണത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
രാവണസ്യ ഗൃഹേ സീതാ സ്ഥിതാ ഭേജേ ന രാവണമ് । കര്മണാ മനസാ വാചാ സാ ഗതാ രാഘവം സദാ ॥ ൧,൧൪൨.
രാവണന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്നിട്ടും സീത അവനിലേക്കു തിരിയാതെ, പ്രവർത്തിയിൽ, മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും രാഘവനിലായിരുന്നു.
പതിവ്രതാ തു സാ സീതാ ഹ്യനസൂയാ യഥൈവ തു । പതിവ്രതായാ മാഹാത്മ്യം ശൃണു ത്വം കഥയാമ്യഹമ് ॥ ൧,൧൪൨.
സീത സത്യമായും ഭർത്താവിനോടു ഭക്തയായിരുന്നു, അനസൂയയെപ്പോലെ. ഭർത്തൃഭക്തിയുടെ മഹത്വം ഞാൻ പറയാം, നീ കേൾക്കു.
കൌശികോ ബ്രാഹ്മണഃ കുഷ്ഠീ പ്രതിഷ്ഠാനേഽഭവത്പുരാ । തം തഥാ വ്യാധിതം ഭാര്യാ പതിം ദേവമിവാര്ചയത് ॥ ൧,൧൪൨.
ഒരിക്കൽ പ്രതിഷ്ഠാനപുരിയിൽ കൗശികൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ച് ജീവിച്ചു. അവന്റെ ഭാര്യ ഭർത്താവിനെ ദൈവംപോലെ ആരാധിച്ചു.
നിര്ഭര്ത്സിതാപി ഭര്താരം തമമന്യത ദൈവതമ് । ഭര്ത്രോക്താ സാനയദ്വേശ്യാം ശുല്കമാദായ ചാധികമ് ॥ ൧,൧൪൨.
ഭർത്താവ് അവളെ നിന്ദിച്ചാലും, അവൾ ഭർത്താവിനെ ദൈവംപോലെയാണ് കണ്ടത്. ഭർത്താവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം, അവൾ വെറുപ്പുള്ള സ്ത്രീയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി കൂടുതൽ കൂലി വാങ്ങി.
പഥി സൂലേ തദാ പ്രോതമചൌരം ചൌരശങ്കയാ । മാണ്ഡവ്യമതിദുഃ ഖാര്തമന്ധകാരേഽഥ സ ദ്വിജഃ ॥ ൧,൧൪൨.
പാതയിൽ, കള്ളനെന്ന സംശയത്തിൽ ഒരു കള്ളൻ കൂറ്റത്തിൽ കുത്തിയിരുത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. അതുവഴി കടന്നുപോകുമ്പോൾ, അത്യന്തം ദു:ഖിതനായ മാണ്ഡവ്യനും ആ ബ്രാഹ്മണനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പത്നീസ്കന്ധസമാരൂഢശ്ചാലയാമാസ കൌശികഃ । പാദാവമര്ശണത്ക്രുദ്ധോ മാണ്ഡവ്യസ്തമുവാച ഹ ॥ ൧,൧൪൨.
ഭാര്യയെ ചുമലിൽ കയറ്റി കൗശികൻ നടന്നു. അവന്റെ കാലുകൾ മാണ്ഡവ്യയുടെ കാലിൽ തട്ടിയപ്പോൾ, കോപിതനായ മാണ്ഡവ്യൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
സൂര്യോദയേ മൃതിസ്തസ്യ യേനാഹം ചാലിതഃ പദാ । തച്ഛ്രുത്വാ പ്രാഹ തദ്ഭാര്യാ സൂര്യോ നോദയമേഷ്യതി ॥ ൧,൧൪൨.
നീ എന്റെ കാലിൽ തട്ടിയതിനാൽ സൂര്യോദയത്തിന് നിന്റെ മരണം സംഭവിക്കും എന്നു മാണ്ഡവ്യൻ പറഞ്ഞു. അത് കേട്ടപ്പോൾ അവന്റെ ഭാര്യ പറഞ്ഞു: സൂര്യൻ ഉദയിക്കില്ല.
തതഃ സൂര്യോദയാഭാവാദ ഭവത്സതതം നിശാ । ബഹൂന്യബ്ദപ്രമാണാനി തതോ ദേവാ ഭയം യയുഃ ॥ ൧,൧൪൨.
അപ്പോൾ സൂര്യൻ ഉദയിച്ചില്ലാത്തതിനാൽ, അനവധി വർഷങ്ങൾ രാത്രിയായിരുന്നു. അതിനാൽ ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു.
ബ്രഹ്മാണം ശരണം ജഗ്മുസ്താമൂചേ പദ്മസമ്ഭവഃ । പ്രശാമ്യതേ തേജസൈവ തപസ്തേജസ്ത്വനേന വൈ ॥ ൧,൧൪൨.
അവർ ബ്രഹ്മാവിനോടു ആശ്രയം തേടി. അപ്പോൾ പദ്മത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഈ തപസ്സിന്റെ ചൂട് മറ്റൊരു തപസ്സിന്റെ ചൂടുകൊണ്ടു മാത്രമേ ശമിക്കാനാകൂ.
പതിവ്രതായാ മാഹാത്മ്യാന്നോദ്ഗച്ഛതി ദിവാകരഃ । തസ്യ ചാനുദയാദ്ധാനിര്മര്ത്യാനാം ഭവതാം തഥാ ॥ ൧,൧൪൨.
ആ ഭർത്തൃഭക്തയായ ഭാര്യയുടെ മഹത്വം കൊണ്ടു സൂര്യൻ ഉദയിക്കുന്നില്ല; അവൻ ഉദയിക്കാത്തതുകൊണ്ടു നിങ്ങൾക്കും മറ്റും ഇരുണ്ടിരിക്കുന്നു.
തസ്മാത്പതിവ്രതാമത്രേരനസൂയാം തപസ്വിനീമ് । പ്രസാദയത വൈ പത്നീം ഭാനോരുദയകാമ്യയാ ॥ ൧,൧൪൨.
അതിനാൽ, ഭർത്തൃഭക്തിയും തപസ്സുകാരിയുമായ അനസൂയയെ, സൂര്യോദയം ഉണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, നിങ്ങൾ പ്രീതിപ്പെടുത്തണം.
തൈഃ സാ പ്രസാദിതാ ഗത്വാ ഹ്യനസൂയാ പതിവ്രതാ । കൃത്വാദിത്യോദയം സാ ച തം ഭര്താരമജീവയത് । പതിവ്രതാനസൂയായാഃ സീതാഭൂദധികാ കില ॥ ൧,൧൪൨.
അവർ അനസൂയയോടു ചെന്നു പ്രാർത്ഥിച്ചു. ഭർത്തൃഭക്തയായ അവൾ സൂര്യോദയം ഉണ്ടാക്കി, ഭർത്താവിനെ ജീവിപ്പിച്ചു. ഭർത്തൃഭക്തിയായ അനസൂയയുടെ മഹത്വത്തിൽ സീതയും അതിൽ താഴെ ആയിരുന്നു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൪൩ ബ്രഹ്മോവാച । രാമായണമതോ വക്ഷ്യേ ശ്രുതം പാപവിനാശനമ് । വിഷ്ണുനാഭ്യബ്ജതോ ബ്രഹ്മാ മരീചിസ്തത്സുതോഽഭവത് ॥ ൧,൧൪൩.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ പാപം നശിപ്പിക്കുന്ന രാമായണം പറയാം. വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നു ബ്രഹ്മാവ് ജനിച്ചു; അവനു മാരീചി എന്ന പുത്രൻ ഉണ്ടായി.
മരീചേഃ കശ്യപസ്തസ്മാദ്രവിസ്തസ്മാന്മനുഃ സ്മൃതഃ । മനോരിക്ഷ്വാകുരസ്യാഭൂദ്വംശേ രാജാ രഘുഃ സ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൪൩.
മാരീചിയിൽ നിന്ന് കശ്യപൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് രിവി, രിവിയിൽ നിന്ന് മനു എന്നവൻ. മനുവിന്റെ വംശത്തിൽ ഇക്ഷ്വാകു ജനിച്ചു; ഇക്ഷ്വാകുവിൽ നിന്ന് രഘു എന്ന രാജാവും ജനിച്ചു.
രഘോരജസ്തതോ ജാതോ രാജാ ദശരഥോ ബലീ । തസ്യ പുത്രാസ്തു ചത്വാരോ മഹാബലപരാക്രമാഃ ॥ ൧,൧൪൩.
രഘുവിൽ നിന്ന് അജൻ ജനിച്ചു; അജനിൽ നിന്ന് ശക്തനായ ദശരഥൻ. അവനു നാലു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ വലിയ ബലവും വീര്യവും ഉള്ളവർ ആയിരുന്നു.
കൌസല്യായാമ ഭൂദ്രാമോ ഭരതഃ കൈകയീസുതഃ । സുതൌ ലക്ഷ്മണശക്ഷുഘ്നൌ സുമിത്രായാം ബഭൂവതുഃ ॥ ൧,൧൪൩.
കൗസല്യയ്ക്ക് രാമനും, കൈകേയിക്ക് ഭാരതനും ജനിച്ചു; സുമിത്രയ്ക്ക് ലക്ഷ്മണനും ശത്രുഘ്നനും ജനിച്ചു.
രാമോ ഭക്തഃ പിതുര്മാതുര്വിശ്വാമിത്രാദവാപ്തവാന് । അസ്ത്രഗ്രാമം തതോ യക്ഷീം താടകാം പ്രജഘാന ഹ ॥ ൧,൧൪൩.
രാമൻ അച്ഛനും അമ്മയ്ക്കും ഭക്തനായവനായിരുന്നു. വിശ്വാമിത്രനിൽ നിന്ന് ആയുധങ്ങൾ നേടിയ ശേഷം, യക്ഷിയായ താടകയെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
വിശാവമിത്രസ്യ യജ്ഞേ വൈ സുബാഹും ന്യവധീദ്ബലീ । ജനകസ്യ ക്രതും ഗത്വാ ഉപയേമേഽഥ ജാനകീമ് ॥ ൧,൧൪൩.
വിശ്വാമിത്രന്റെ യാഗത്തിൽ രാമൻ ശക്തനായ സുബാഹുവിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു. പിന്നെ ജനകന്റെ യാഗത്തിൽ ചെന്നു, രാമൻ ജാനകിയെ വിവാഹം ചെയ്തു.
ഊര്മിലാം ലക്ഷ്മണോ വീരോ ഭരതോ മാണ്ഡവീം സുതാമ് । ശത്രുഘ്നോ വൈ കീര്തിമതീം കുശധ്വജസുതേ ഉഭേ ॥ ൧,൧൪൩.
വീരനായ ലക്ഷ്മണൻ ഊർമിലയെ വിവാഹം ചെയ്തു; ഭാരതൻ മാണ്ഡവിയെ വിവാഹം ചെയ്തു; ശത്രുഘ്നൻ കീർത്തിമതിയെയും കുശധ്വജന്റെ പുത്രിയെയും വിവാഹം ചെയ്തു.
പിത്രാദിഭിരയോധ്യായാം ഗത്വാ രാമാദയഃ സ്ഥിതാഃ । യുധാജിതം മാതുലഞ്ച ശത്രുഘ്നഭരതൌ ഗതൌ ॥ ൧,൧൪൩.
അവരുടെ അച്ഛന്മാരോടൊപ്പം രാമനും മറ്റു സഹോദരന്മാരും അയോധ്യയിൽ ചെന്നു താമസിച്ചു. ശത്രുഘ്നനും ഭാരതനും അവരുടെ അമ്മാവനായ യുദ്ധാജിതിനോടൊപ്പം പോയി.
ഗതയോര്നൃപവര്യോഽസൌ രാജ്യം ദാതും സമുദ്യതഃ । സ രാമായ തത്പുത്രായ കൈകേയ്യാ പ്രാര്ഥിതസ്തദാ ॥ ൧,൧൪൩.
അവർ പോയപ്പോൾ, ആ മഹാരാജാവ് രാജ്യം നൽകാൻ തയ്യാറായി. അപ്പോൾ, കൈകേയിയുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം, അവൻ രാജ്യം അവളുടെ പുത്രനു നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ചതുര്ദശസമാവാസോ വനേരാമസ്യ വാഞ്ഛിതഃ । രാമഃ പിതൃഹിതാര്ഥഞ്ച ലക്ഷ്മണേന ച സീതയാ ॥ ൧,൧൪൩.
പതിനാലു വർഷം വനവാസം രാമനു നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടു. അച്ഛന്റെ ഹിതത്തിനായി, രാമൻ ലക്ഷ്മണനെയും സീതയെയും കൂട്ടി വനത്തിലേക്ക് പോയി.
രാജ്യഞ്ച തൃണവത്ത്യക്ത്വാ ശൃങ്ഗവേരപുരം ഗതഃ । രഥം ത്യക്ത്വാ പ്രയാഗഞ്ച ചിത്രകൂടഗിരിം ഗതഃ ॥ ൧,൧൪൩.
രാജ്യം പുല്ലുപോലെ ഉപേക്ഷിച്ച്, രാമൻ ശ്രിംഗവേരപുരത്തേക്ക് പോയി; രഥം ഉപേക്ഷിച്ച്, പ്രയാഗത്തേക്കു പിന്നെ ചിത്രകൂടപർവതത്തിലേക്കു പോയി.
രാമസ്യ തു വിയോഗേന രാജാ സ്വര്ഗം സമാശ്രിതഃ । സംസ്കൃത്യ ഭരതശ്ചാഗാദ്രാമമാഹ ബലാന്വിതഃ ॥ ൧,൧൪൩.
രാമനിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടുകൊണ്ട് രാജാവ് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. സംസ്കാരം നടത്തി, ഭാരതൻ സൈന്യത്തോടൊപ്പം രാമനോടു വരികയും സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു.
അയോധ്യാന്തു സമാഗത്യ രാജ്യം കുരു മഹാമതേ । സ നൈച്ഛത്പാദുകേ ദത്ത്വാ രാജ്യായ ഭരതായ തു ॥ ൧,൧൪൩.
അയോധ്യയിൽ എത്തി, 'നീ രാജ്യം ഭരിക്കണം മഹാമതിയേ' എന്ന് പറഞ്ഞു. പക്ഷേ രാമൻ സമ്മതിച്ചില്ല; പാദുകകൾ ഭാരതനു നൽകി രാജ്യം ഭരിക്കാൻ അനുവദിച്ചു.
വിസര്ജിതോഽഥ ഭരതോ രാമരാജ്യമപാലയത് । നന്ദിഗ്രാമേ സ്ഥിതോ ഭക്തോ ഹ്യയോധ്യാം നാവിശദ്വ്രതീ ॥ ൧,൧൪൩.
പിന്നീട്, ഭാരതൻ വിട്ടയക്കപ്പെട്ടു. അവൻ രാമന്റെ രാജ്യം ഭരിച്ചു; നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ വ്രതം പാലിച്ച് ഭക്തിയോടെ താമസിച്ചു; അയോധ്യയിൽ പ്രവേശിച്ചില്ല.
രാമോഽപി ചിത്രകൂടാച്ച ഹ്യത്രേരാശ്രമമായയൌ । നത്വാ സുതീക്ഷ്ണം ചാഗസ്ത്യം ദണ്ഡകാരണ്യമാഗതഃ ॥ ൧,൧൪൩.
ചിത്രകൂടം വിട്ട് രാമൻ അത്രിയുടെ ആശ്രമത്തിൽ എത്തി. അവിടെ സുതീക്ഷ്ണനും അഗസ്ത്യനും വന്ദനം ചെയ്ത് ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലേക്ക് കടന്നു.
തത്ര ശൂര്പണഖാ നാമ രാക്ഷസീ ചാത്തുമാഗതാ । നികൃത്യ കര്ണോ നാസേ ച രാമേണാഥാപവാരിതാ ॥ ൧,൧൪൩.
അവിടെ ശൂര്പണഖ എന്നൊരു രാക്ഷസി വൈരാഗ്രഹത്തോടെ സമീപിച്ചു. രാമൻ അവളുടെ ചെവി മൂക്കും വെട്ടി അവളെ ഓടിച്ചു.