പാഞ്ചരാത്രവിദോ മുഖ്യാ നൈവേദ്യം ഭുഞ്ജതേ സ്വയമ് । ഏവം സംവത്സരസ്യാന്തേ വിശേഷേണ പ്രപൂജയേത് ॥ ൧,൧൩൭.
പാഞ്ചരാത്രം അറിയുന്ന പ്രധാനർ സ്വയം നൈവേദ്യം കഴിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ഒരു വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ പ്രത്യേക ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം.
നമോനമസ്തേഽച്യുത ! സംക്ഷയോഽസ്തു പാപസ്യ വൃദ്ധിം സമുപൈതു പുണ്യമ് । ഐശ്വര്യവിത്താദി സദാക്ഷയം മേ തഥാസ്തു മേ സന്തതിരക്ഷയൈവ ॥ ൧,൧൩൭.
അച്യുതാ, നമസ്കാരം, നമസ്കാരം! എന്റെ പാപങ്ങൾ നശിക്കട്ടെ, പുണ്യം വർദ്ധിക്കട്ടെ, ഐശ്വര്യവും സമ്പത്തും എപ്പോഴും ക്ഷയിക്കാതിരിക്കട്ടെ, എന്റെ വംശവും അക്ഷയമായി നിലനില്ക്കട്ടെ.
യഥാച്യുത !ത്വം പരതഃ പരസ്മാത്സ ബ്രഹ്മഭൂതഃ പരതഃ പരസ്മാത് । തഥാച്യുതം മേ കുരു വാഞ്ഛിതം സദാ മയാ കൃതം പാപഹരാപ്രമേയ ॥ ൧,൧൩൭.
അച്യുതാ, നീ പരമത്തിനും അതീതനാണ്, ബ്രഹ്മസ്വരൂപനാണ്; അങ്ങനെ, അപ്രമേയനായ പാപഹരനായ ദേവാ, ഞാൻ ഭക്തിയോടെ ചെയ്ത ആരാധനയാൽ എന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ എല്ലാം നിറവേറ്റണമേ.
അച്യുതാനന്ത ! ഗോവിന്ദ ! പ്രസീദ യദഭീപ്സിതമ് । തദക്ഷയമമേയാത്മന്കുരുഷ്വ പുരുഷോത്തമ ॥ ൧,൧൩൭.
അച്യുതാ, അനന്താ, ഗോവിന്ദാ, ദയചെയ്യേണമേ; ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം, അപ്രമേയാത്മാവേ, പുരുഷോത്തമാ, അക്ഷയമായ അനുഗ്രഹമായി നൽകണമേ.
കുര്യാദ്വൈ സപ്ത വര്ഷാണി ആയുഃ ശ്രീസദ്ഗതീര്നരഃ । ഉപോഷ്യൈകാദശീബ്ദമഷ്ടമീം ച ചതുര്ദശീമ് ॥ ൧,൧൩൭.
ഏകാദശി, അഷ്ടമി, ചതുര്ദശി ദിവസങ്ങളിൽ ഏഴു വർഷം ഉപവാസം ആചരിക്കുന്നവന് ദീർഘായുസും ഐശ്വര്യവും ഉത്തമഗതിയും ലഭിക്കും.
സപ്തമീം പൂജയേദ്വിഷ്ണും ദുര്ഗാം ശമ്ബും രവിം ക്രമാത് । തേഷാം ലോകം സമാപ്നോതി സര്വകാമാംശ്ച നിര്മലഃ ॥ ൧,൧൩൭.
സപ്തമിയിൽ വിഷ്ണുവേയും ദുർഗായേയും ശംഭുവേയും സൂര്യനേയും ക്രമമായി ആരാധിക്കണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ അവരുടേതായ ലോകവും എല്ലാ ശുദ്ധമായ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും.
ഏകഭക്തേന നക്തേന തഥൈവായാചിതേന ച । ഉപവാസേന ശാകാദ്യൈഃ പൂജയന്തസര്വദേവതാഃ ॥ ൧,൧൩൭.
ഏകാഗ്രതയോടെ, രാത്രി ഉപവാസം പാലിച്ച്, ഭിക്ഷയാൽ ലഭിച്ച അന്നം, ശാകാദി ഭക്ഷണം എന്നിവകൊണ്ട് എല്ലാ ദേവതകളെയും ആരാധിച്ചാൽ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.
സര്വഃ സര്വാസു തിഥിഷു ഭുക്തിം മുക്തിമവാപ്നുയാത് । ധനദോഽഗ്നിഃ പ്രതിപദി നാസത്യോ ദസ്ത്ര അര്ചിതഃ ॥ ൧,൧൩൭.
എല്ലാ തിഥികളിലും ഈ വ്രതങ്ങൾ ആചരിക്കുന്നവന് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും; പ്രതിപദയിൽ കുബേരനും അഗ്നിയും അശ്വിനികളും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ശ്രീര്യമശ്ച ദ്വിതീയായാം പഞ്ചമ്യാ പാര്വതീ ശ്രിയാ । നാഗാഃ ഷഷ്ഠ്യാം കാര്തികേയഃ സപ്തമ്യാം ഭാസ്കരോര്ഽഥദഃ ॥ ൧,൧൩൭.
ദ്വിതീയയിൽ ശ്രീയും യമനും, പഞ്ചമിയിൽ പാർവതിയും ശ്രീയും, ഷഷ്ഠിയിൽ നാഗന്മാർ, സപ്തമിയിൽ കാർത്തികേയനും ധനദായകനായ സൂര്യനും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ദുര്ഗാഷ്ടമ്യാം മാതരശ്ച നവമ്യാമഥ തക്ഷകഃ । ഇന്ദ്രോ ദശമ്യാം ധനദ ഏകാദശ്യാം മുനീശ്വരാഃ ॥ ൧,൧൩൭.
ദുർഗാഷ്ടമിയിൽ ദുർഗായും മാതാക്കളും, നവമിയിൽ തക്ഷകനും, ദശമിയിൽ ഇന്ദ്രനും, ഏകാദശിയിൽ കുബേരനും മഹർഷിമാരും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ദ്വാദശ്യാം ച ഹരിഃ കാമസ്ത്രയോദശ്യാം മഹേശ്വരഃ । ചതുര്ദശ്യാം പഞ്ചദശ്യാം ബ്രഹ്മാ ച പിതരോഽപരേ ॥ ൧,൧൩൭.
ദ്വാദശിയിൽ ഹരിയും, ത്രയോദശിയിൽ കാമനും മഹേശ്വരനും, ചതുര്ദശിയും പഞ്ചദശിയിലും ബ്രഹ്മാവും മറ്റു പിതാക്കളും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൩൮ (ഇതി വ്രതാനി സമാപ്താനി) । ഹരിരുവാച । രാജ്ഞാം വംശാന്പ്രവക്ഷ്യാമി വംശാനുചരിതാനി ച । വിഷ്ണുനാഭ്യബ്ജതോ ബ്രഹ്മാ ദക്ഷോഽങ്ഗുഷ്ഠാച്ച തസ്യ വൈ ॥ ൧,൧൩൮.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണം 138. ഇങ്ങനെ വ്രതങ്ങൾ സമാപിച്ചു. ഹരി പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാരുടെ വംശവും അവരുടെ ചരിത്രവും ഞാൻ പറയാം; വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവും, അവന്റെ വിരലിൽ നിന്ന് ദക്ഷനും ജനിച്ചു.
തതോഽപിതര്വിവസ്വാംശ്ച തതഃ സൂനുര്വിവസ്വതഃ മനുരിക്ഷ്വാകുശര്യാതീ നൃഗോ ധൃഷ്ടഃ പ്രഷധ്രകഃ ॥ ൧,൧൩൮.
അവരിൽ നിന്ന് പിതാക്കന്മാർ, അവരിൽ നിന്ന് വിവസ്വാൻ, വിവസ്വാന്റെ മകനിൽ നിന്ന് മനു, ഇക്ഷ്വാകു, ശര്യാതി, നൃഗ, ധൃഷ്ട, പ്രസധ്ര എന്നിവരും ജനിച്ചു.
നരിഷ്യന്തശ്ച നാഭാഗോ ദിഷ്ടഃ ശശക ഏവ ച । മനോരാസീദിലാ കന്യാ സുദ്യുമ്നോഽസ്യ സുതോഽഭവത് ॥ ൧,൧൩൮.
നരിഷ്യന്തൻ, നാഭാഗൻ, ദിഷ്ടൻ, ശശകൻ എന്നിവരും; മനുവിന് ഇല എന്ന ഒരു മകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവളുടെ മകനാണ് സുധ്യുമ്നൻ.
ഇലായാം തു ബുധാജ്ജാതോ രാജാ രുദ്ര പുരൂരവാഃ । സുതാസ്ത്രയശ്ച സുദ്യുമ്നാദുത്കലോ വിനതോ ഗയഃ ॥ ൧,൧൩൮.
ഇലയും ബുധനും ചേർന്ന് രുദ്രന്റെ മകനായ പുരൂരവസ് എന്ന രാജാവിനെ പ്രസവിച്ചു. സുദ്യുമ്നനിൽ നിന്ന് ഉത്കലൻ, വിനതൻ, ഗയൻ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
അഭൃച്ഛ്രദ്രോ ഗോവധാത്തു പൃഷധ്രസ്തു മനോഃ സുതഃ । കരൂഷാത്ക്ഷത്ത്രിയാ ജാതാ കാരൂഷാ ഇതി വിശ്രുതാഃ ॥ ൧,൧൩൮.
ഗോവധനിൽ നിന്ന് അഭൃശ്രദ്ധൻ ജനിച്ചു. മനുവിന്റെ മകൻ പൃഷധ്രൻ. കരൂഷനിൽ നിന്ന് കാരൂഷന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ക്ഷത്രിയർ ജനിച്ചു.
ദിഷ്ടപുത്രസ്തു നാഭാഗോ വൈശ്യാതാമഗമത്സ ച । തസ്മാദ്ഭലന്ദനഃ പുത്രോ വത്സപ്രീതിര്ഭലന്ദനാത് ॥ ൧,൧൩൮.
ദിഷ്ടന്റെ മകൻ നാഭാഗൻ വൈശ്യനായിത്തീർന്നു. അവനിൽ നിന്ന് ഭലന്ദനൻ ജനിച്ചു. ഭലന്ദനനിൽ നിന്ന് വത്സപ്രീതി ജനിച്ചു.
തതഃ പാംശുഃ ഖനിത്രോഽഭൂദ്ഭൂപസ്തസ്മാത്തതഃ ക്ഷുപഃ । ക്ഷുപാദ്വിംശോഽഭവത്പുത്രോ വിംശാജ്ജാതോ വിവിംശകഃ ॥ ൧,൧൩൮.
അതിനുശേഷം പാംശു ജനിച്ചു, പിന്നെ ഖനിത്രൻ, പിന്നെ ഭൂപൻ. ഭൂപനിൽ നിന്ന് ക്ഷുപൻ ജനിച്ചു. ക്ഷുപനിൽ നിന്ന് വിംശൻ, വിംശനിൽ നിന്ന് വിവിംശകൻ ജനിച്ചു.
വിവിംശാച്ച ഖനീനേത്രോ വിഭൂതിസ്തത്സുതഃ സ്മൃതഃ । കരന്ധമോ വിഭൂതേസ്തു തതോ ജാതോഽപ്യവിക്ഷിതഃ ॥ ൧,൧൩൮.
വിവിംശനിൽ നിന്ന് ഖനീനേത്രൻ ജനിച്ചു. അവന്റെ മകൻ വിഭൂതി. വിഭൂതിയിൽ നിന്ന് കരന്ധമൻ, അവനിൽ നിന്ന് അവിക്ഷിതൻ ജനിച്ചു.
മരുത്തോഽവിക്ഷിതസ്യാപി നരിഷ്യന്തസ്തതഃ സ്മൃതഃ । നരിഷ്യന്താത്തമോ ജാതസ്തതോഭൂദ്രാജവര്ധനഃ ॥ ൧,൧൩൮.
അവിക്ഷിതനിൽ നിന്ന് മരുത്തൻ ജനിച്ചു. മരുത്തനിൽ നിന്ന് നരിഷ്യന്തൻ. നരിഷ്യന്തനിൽ നിന്ന് തമൻ, അവനിൽ നിന്ന് രാജവർദ്ധനൻ ജനിച്ചു.
രാജവര്ധാത്സുധൃതിശ്ച നരോഽഭൂത്സുധൃതേഃ സുതഃ । നരാച്ച കേവലഃ പുത്രഃ കേവലാദ്ധുന്ധുമാനപി ॥ ൧,൧൩൮.
രാജവർദ്ധനനിൽ നിന്ന് സുധൃതി, സുധൃതിയിൽ നിന്ന് നരൻ. നരനിൽ നിന്ന് കെവലൻ, കെവലനിൽ നിന്ന് ധുന്ധുമാൻ ജനിച്ചു.
ധുന്ധുമതോ വേഗവാംശ്ച ബുധോ വേഗവതഃ സുതഃ । തൃണബിന്ദുര്ബുധാജ്ജാതഃ കാന്യാ ചൈലവിലാ തഥാ ॥ ൧,൧൩൮.
ധുന്ധുമാനിൽ നിന്ന് വേഗവാൻ, വേഗവാനിൽ നിന്ന് ബുധൻ. ബുധനിൽ നിന്ന് തൃണബിന്ദു, കൂടാതെ കാന്യയും ചൈലവിലയും ജനിച്ചു.
വിശാലം ജനയാമാസ തൃണബിന്ദോസ്ത്വലമ്ബുസാ । വിശാലാദ്ധേമചന്ദ്രോഽഭൂദ്ധേമ ചന്ദ്രാച്ച ചന്ദ്രകഃ ॥ ൧,൧൩൮.
തൃണബിന്ദുവിന്റെ ഭാര്യയായ അലംബുസയിൽ നിന്ന് വിശാലൻ ജനിച്ചു. വിശാലനിൽ നിന്ന് ഹേമചന്ദ്രൻ, ഹേമചന്ദ്രനിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രകൻ ജനിച്ചു.
ധൂമ്രാശ്വശ്ചൈവ ചന്ദ്രാത്തു ധൂമ്രാശ്വാത്സൃഞ്ജയസ്തഥാ । സഞ്ജയാത്സഹദേവോഽഭൂത്കൃശാശ്വസ്തത്സുതോഽഭവത് ॥ ൧,൧൩൮.
ചന്ദ്രകനിൽ നിന്ന് ധൂമ്രാശ്വൻ, ധൂമ്രാശ്വനിൽ നിന്ന് സൃഞ്ജയൻ. സൃഞ്ജയനിൽ നിന്ന് സംജയൻ, അവന്റെ മകൻ സഹദേവൻ, സഹദേവനിൽ നിന്ന് കൃശാശ്വൻ ജനിച്ചു.
കൃശാശ്വാത്സോമദത്തസ്തുതതോഽഭൂജ്ജനമേജയഃ । തത്പുത്രശ്ച സുമന്തിശ്ച ഏതേ വൈശാലകാ നൃപാഃ ॥ ൧,൧൩൮.
കൃശാശ്വനിൽ നിന്ന് സോമദത്തൻ, സോമദത്തനിൽ നിന്ന് ജനമേജയൻ. അവന്റെ മകൻ സുമന്തി. ഇവരാണ് വൈശാലി രാജാക്കന്മാർ.
ശര്യാതേസ്തു സുകന്യാബൂത്സാ ഭാര്യാ ച്യവനസ്യ തു । അനന്തോ നാമ ശാര്യതേ രനന്താദ്രേവതോഽഭവത് ॥ ൧,൧൩൮.
ശര്യാതിയിൽ നിന്ന് സുകന്യ ജനിച്ചു. അവൾ ച്യവനന്റെ ഭാര്യയായി. ശര്യാതിയിൽ നിന്ന് അനന്തൻ, അനന്തനിൽ നിന്ന് രേവതൻ ജനിച്ചു.
രൈവതോ രേവതസ്യാപി രൈവതാദ്രേവതീ സുതാ । ധൃഷ്ടസ്യ ധാര്ഷ്ടര്(ത) കം ക്ഷേത്രം വൈഷ്ണവം (ശ്യകം) തദ്വഭൂവ ഹ ॥ ൧,൧൩൮.
രേവതനിൽ നിന്ന് രൈവതൻ, രൈവതനിൽ നിന്ന് രേവതി എന്ന മകൾ. ധൃഷ്ടനിൽ നിന്ന് ധാർഷ്ടകർ ജനിച്ചു. അവരുടെ ദേശം വൈഷ്ണവം എന്നായിരുന്നു.
നാഭാഗപുത്രോ നേഷ്ഠോ ഹ്യമ്ബരീഷോഽപി തത്സുതഃ । അമ്ബരീഷാദ്വിരൂപോഽഭൂത്പൃഷദശ്വോ വിരൂപതഃ ॥ ൧,൧൩൮.
നാഭാഗന്റെ മകൻ നേഷ്ടൻ, അവന്റെ മകൻ അംബരീഷൻ. അംബരീഷനിൽ നിന്ന് വിരൂപൻ, വിരൂപനിൽ നിന്ന് പൃഷദശ്വൻ ജനിച്ചു.
രഥീനരശ്ച തത്പുത്രോ വാസുദേവപരായണഃ । ഇക്ഷ്വാകോസ്തു ത്രയഃ പുത്രാഃ വികുക്ഷിനിമിദണ്ഡകാഃ ॥ ൧,൧൩൮.
പൃഷദശ്വന്റെ മകൻ രഥീനരൻ, വാസുദേവഭക്തനായവൻ. ഇക്ഷ്വാകുവിന് വികുക്ഷി, നിമി, ദണ്ഡക എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇക്ഷ്വാകുജോ വികുക്ഷിസ്തു ശശാദഃ ശശഭക്ഷണാത് । പുരഞ്ജയഃ ശശാദാച്ച കകുത്സ്ഥാഖ്യോഽഭവത്സുതഃ ॥ ൧,൧൩൮.
ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മകനായ വികുക്ഷിയെ ശശഭക്ഷണം ചെയ്തതിനാൽ ശശാദൻ എന്ന് വിളിച്ചു. ശശാദനിൽ നിന്ന് പുരഞ്ജയൻ, പുരഞ്ജയനിൽ നിന്ന് കകുത്ഥൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു.