അജ്ഞാനേന യഥാ ജ്ഞാനം ശൌചമാശൌചകം യഥാ । അശ്രദ്ധയാ യഥാ ശ്രദ്ധാ സത്യഞ്ചൈവാനൃതൈര്യഥാ ॥ ൧,൧൨൭.
അജ്ഞാനം ജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും, അശുദ്ധി ശുദ്ധിയെ, വിശ്വാസം ഇല്ലായ്മ വിശ്വാസത്തെ, അസത്യം സത്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
ഹിമം യഥോഷ്ണമാഹന്യാദനര്ഥം ചാര്ഥസംചയഃ । യഥാ പ്രകീര്തനാദ്ദാനം തപോ വൈ വിസ്മയാദ്യഥാ ॥ ൧,൧൨൭.
തണുപ്പ് ചൂടാൽ അകറ്റപ്പെടുന്നതുപോലെയും, ദാരിദ്ര്യം സമ്പത്ത് കൊണ്ട്, ദാനം പ്രചാരണത്തിലൂടെ, തപസ് അതിശയിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ട് നശിക്കുന്നതുപോലെ.
അശിക്ഷയാ യഥാ പുത്രോ ഗാവോ ദൂരഗതൈര്യഥാ । ക്രോധേന ച യഥാ ശാന്തിര്യഥാ വിത്തമവര്ദ്ധനാത് ॥ ൧,൧൨൭.
പഠനം ഇല്ലാത്താൽ മകൻ നശിക്കുന്നതുപോലെയും, ദൂരെയുള്ളതുകൊണ്ട് പശുക്കൾ, കോപം കൊണ്ടു ശാന്തി, സമ്പത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കാതിരുത്താൽ സമ്പത്ത് നശിക്കുന്നതുപോലെ.
ജ്ഞാനേനൈവ യഥാ വിദ്യാ നിഷ്കാമേന യഥാ ഫലമ് । തഥൈവ പാപനാശായ പ്രോക്തേയം ദ്വാദശീ ശുഭാ ॥ ൧,൧൨൭.
ജ്ഞാനത്തോടെ വിദ്യ ലഭിക്കുന്നതുപോലെയും, ആശയില്ലാതെ ഫലം ലഭിക്കുന്നതുപോലെയും, അങ്ങനെ തന്നെ പാപനാശത്തിനായി ഈ പുണ്യമായ ദ്വാദശി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മഹത്യാ സുരാപാനം സ്തേയം ഗുര്വങ്ഗനാഗമഃ । യുഗപത്തുപ്രജാതാനി(?) ന നിഹന്തി ത്രിപുഷ്കരമ് ॥ ൧,൧൨൭.
ബ്രാഹ്മണഹത്യ, മദ്യം കുടിയ്ക്കല്, മോഷണം, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയോട് സമീപിക്കല് — ഈ പാപങ്ങള് എല്ലാം ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടായാലും, മൂന്ന് പുഷ്കരം ആചരിച്ചാലും അവ നശിക്കില്ല.
ന ചാപി നൈമിഷം ക്ഷേത്രം കുരുക്ഷേത്രം പ്രഭാസകമ് । കാലിന്ദീ യമുനാ ഗങ്ഗാ ന ചൈവ ന സരസ്വതീ ॥ ൧,൧൨൭.
നൈമിഷക്ഷേത്രം, കുരുക്ഷേത്രം, പ്രഭാസം, കാലിന്ദി, യമുന, ഗംഗ, സരസ്വതി — ഈ തീര്ത്ഥങ്ങള് കൊണ്ടും ആ പാപങ്ങള് നശിക്കില്ല.
ന ചൈവ സര്വതീര്ഥാനി ഏകാദശ്യാഃ സമാനി ഹി । ന ദാനം ന ജപോ ഹോമോ ന ചാന്യത്സുകൃതം ക്വചിത് ॥ ൧,൧൨൭.
എല്ലാ തീര്ത്ഥങ്ങളും ഒന്നിച്ചാലും ഏകാദശിക്ക് തുല്യമല്ല; ദാനം, ജപം, ഹോമം, മറ്റേതെങ്കിലും സത്കര്മം — ഒന്നും അതിനോട് ഒപ്പമില്ല.
ഏകതഃ പൃഥിവീദാനമേകതോ ഹരിവാസരഃ । തതോഽപ്യേകാ മഹാപുണ്യാ ഇയമേകാദശീ വരാ ॥ ൧,൧൨൭.
ഒരു വശത്ത് ഭൂമിദാനം, മറുവശത്ത് ഹരിദിനം; പക്ഷേ അതിനേക്കാള് വലിയ പുണ്യം ഈ ഉത്തമമായ ഏകാദശിയിലാണ്.
അസ്മിന്വരാഹപുരുഷം കൃത്വാ ദേവം തു ഹാടകമ് । ഘടോപരി നവേ പാത്രേ കൃത്വാ വൈ താമ്രഭാജനേ ॥ ൧,൧൨൭.
ഈ ദിവസം, സ്വര്ണ്ണത്തില് വരാഹസ്വരൂപം ഉണ്ടാക്കി, പുതിയ പാത്രത്തിന്മേല് ഒരു കലശത്തില് വയ്ക്കണം, അല്ലെങ്കില് താമ്രപാത്രത്തില് വയ്ക്കാം.
സര്വബീജഭൃതേ വിപ്രാഃ സിതവസ്ത്രാവഗുണ്ഠിതേ । സഹിരണ്യപ്രദീപാദ്യൈഃ കൃത്വാ പൂജാം പ്രയത്നനഃ ॥ ൧,൧൨൭.
എല്ലാ വിത്തുകളും ചേര്ത്ത്, വെള്ള വസ്ത്രം പൊതിഞ്ഞ്, സ്വര്ണ്ണദീപം മുതലായവയും ചേര്ത്ത്, ഭക്തിപൂര്വ്വം പൂജ ചെയ്യണം.
വരാഹായ നമഃ പാദൌ ക്രോഡാകൃതയേ നമഃ കടിമ് । നാഭിം ഗംഭീരഘോഷാാ ഉരഃ ശ്രീവത്സധാരിണേ ॥ ൧,൧൨൭.
പാദങ്ങള്ക്ക് വരാഹന് എന്ന പേരില് നമസ്കാരം, നടുവിന് കുരുമാനാകൃതിക്ക് നമസ്കാരം, ആഴമുള്ള നാദമുള്ള നാഭിക്ക്, ശ്രീവത്സമുദ്രികയുള്ള ഉരസ്സിന് നമസ്കാരം.
ബാഹും സഹസ്രശിരസേ ഗ്രീവാം സര്വേശ്വരായ ച । മുഖം സര്വാത്മനേ പൂജ്യം ലലാടം പ്രഭവായ ച ॥ ൧,൧൨൭.
ആയിരം തലകളുള്ളവന്റെ കൈകള്ക്ക്, സകലേശ്വരന്റെ കഴുത്തിന്, എല്ലാം ആകുന്നവന്റെ മുഖത്തിന്, ശക്തിയുടെ ഉറവിടമായ നെറ്റിക്ക് പൂജ അര്പ്പിക്കണം.
കേശാഃ ശതമയൂഖായ പൂജ്യാ ദേവസ്യ ചക്രിണഃ । വിധിനാ പൂജയിത്വാ തു കൃത്വാ ജാഗരണം നിശി ॥ ൧,൧൨൭.
നൂറ് കിരണങ്ങളുള്ള വാളുകള് ചക്രധാരിയായ ദൈവത്തിന്റേതായി പൂജിക്കണം; വിധിപ്രകാരം പൂജ ചെയ്ത്, രാത്രി ജാഗരണം നടത്തണം.
ശ്രുത്വാ പുരാണം ദേവസ്യ മാഹാത്മ്യപ്രതിപാദകമ് । പ്രാതര്വിപ്രായ ദത്ത്വാ ച യാചകായ ശുഭായ തത് ॥ ൧,൧൨൭.
ദൈവത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന പുരാണം കേട്ടശേഷം, രാവിലെ ഒരു യോഗ്യന് ബ്രാഹ്മണന് ആ പുസ്തകം നല്കണം.
കനകക്രോഡസഹിതം സന്നിവേദ്യ പരിച്ഛദമ് । പശ്ചാത്തു പാരണം കുര്യാന്നാതിതൃപ്തഃ സകൃദ്വ്രതഃ ॥ ൧,൧൨൭.
സ്വര്ണ്ണത്തില് കുരുമാനോടൊപ്പം ആവശ്യമായ വസ്തുക്കളും സമര്പ്പിച്ച്, ശേഷം വ്രതം പൂര്ത്തിയാക്കണം; ഒരിക്കല് വ്രതം ആചരിച്ചാല് മതിയാകണം, അതിലധികം തൃപ്തി കാണിക്കരുത്.
ഏവം കൃത്വാ നരോ വിദ്യാന്ന ഭൂയ സ്തനപോ ഭവേത് । ഉപോഷ്യൈകാദശീം പുണ്യാം മുച്യതേ വൈ ഋണത്രയാത് । മനോഽഭിലഷിതാവാപ്തിഃ കൃത്വാ സര്വവ്രതാദികമ് ॥ ൧,൧൨൭.
ഇങ്ങനെ ചെയ്താല് മനുഷ്യന് ജ്ഞാനി ആകുന്നു, വീണ്ടും കുഞ്ഞാകുന്നില്ല; പുണ്യമായ ഏകാദശി ഉപവാസം പാലിച്ചാല് മൂന്നു ഋണങ്ങളില് നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും, മനസ്സില് ആഗ്രഹിച്ചതു നേടുകയും ചെയ്യും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൨൮ ബ്രഹ്മോവാച । വ്രതാനി വ്യാസ വക്ഷ്യാമി യൈസ്തുഷ്ടഃ സര്വദോ ഹരിഃ । ശാസ്ത്രോദിതോ ഹി നിയമോ വ്രതം തച്ച തപോ മതമ് ॥ ൧,൧൨൮.
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന വ്രതങ്ങള് ഞാന് പറയാം, വ്യാസാ. ശാസ്ത്രം നിര്ദേശിച്ചിരിക്കുന്ന നിയന്ത്രണമാണ് വ്രതം, അതാണ് തപസ്സായി കണക്കാക്കുന്നത്.
നിയമാസ്തു വിശേഷാഃ സ്യുഃ വ്രതസ്യാസ്യ ദമാദയഃ । നിത്യം ത്രിഷവണം സ്നായാദധഃ ശയീ ജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൧,൧൨൮.
ഈ വ്രതത്തിന്റെ പ്രത്യേക നിയന്ത്രണങ്ങള് ആത്മനിയന്ത്രണം മുതലായവയാണ്; ദിവസത്തില് മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്യണം, നിലത്ത് കിടക്കണം, ഇന്ദ്രിയങ്ങള് നിയന്ത്രിക്കണം.
സ്ത്രീശൂദ്രപതിതാനാം തു വര്ജയേദഭിഭാഷണമ് । പവിത്രാണി ച പഞ്ചൈവ ജുഹുയാച്ചൈവ ശക്തിതഃ ॥ ൧,൧൨൮.
സ്ത്രീകളുമായോ ശൂദ്രന്മാരുമായോ പാപികളുമായോ സംസാരിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കണം; കഴിയുന്നത്ര പഞ്ചഗവ്യം ഹോമം ചെയ്യണം.
കൃച്ഛ്രാണ്യേതാനി സര്വാണി ചരേത്സുകൃതവാന്നരഃ । കേശാനാം രക്ഷണാര്ഥം തു ദ്വിഗുണം വ്രതമാചരേത് ॥ ൧,൧൨൮.
സദാചാരമുള്ളവന് ഈ കഠിനവ്രതങ്ങള് എല്ലാം ആചരിക്കണം; മുടി സംരക്ഷിക്കാന് ഇരട്ട വ്രതം പാലിക്കണം.
കാംസ്യം മാഷം മസൂരം ചചണകം കോരദൂഷകമ് । ശാകം മധു പരാന്നം ച വര്ജയേദുപവാസവാന് ॥ ൧,൧൨൮.
കാംസ്യപാത്രം, ഉഴുന്ന്, മസൂര് പരിപ്പ്, കടല, കൊരദൂഷകം, പച്ചക്കറികള്, തേന്, മറ്റു വിഭവങ്ങള് — ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവന് ഇവ ഒഴിവാക്കണം.
പുഷ്പാലങ്കാരവസ്ത്രാണി ധൂപഗന്ധാനുലേപനമ് । ഉപവാസേന ദുഷ്യേത്തു ദന്തധാവനമഞ്ജനമ് ॥ ൧,൧൨൮.
പൂക്കള്, അലങ്കാരങ്ങള്, വസ്ത്രങ്ങള്, ധൂപം, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങള്, പല്ലുതേക്കല്, കാജല് — ഉപവാസം ചെയ്താല് ഇവയൊക്കെ അശുദ്ധമാകും.
ദന്തകാഷ്ഠം പഞ്ചഗവ്യം കൃത്വാ പ്രാതര്വ്രതം ചരേത് । അസകൃജ്ജലപാനാച്ച താമ്ബൂലസ്യ ച ഭക്ഷണാത് ॥ ൧,൧൨൮.
പുലർച്ചെ വ്രതം ആചരിക്കുമ്പോൾ, പശുവിന്റെ അഞ്ചു ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ചേർത്ത് ദന്തക്കഷ്ഠം ഉപയോഗിക്കണം. പലതവണ വെള്ളം കുടിച്ചാലോ, താമ്പൂൽം കഴിച്ചാലോ, ആ വ്രതം ഭംഗം വരും.
ഉപവാസഃ പ്രദുഷ്യേത ദിവാസ്വപ്നാ ക്ഷമൈഥുനാത് । ക്ഷമാ സത്യം ദയാ ദാനം ശൌചമിന്ദ്രിയനിഗ്രഹഃ ॥ ൧,൧൨൮.
ഉപവാസം ദിനത്തിൽ ഉറങ്ങുകയോ, ലൈംഗിക ബന്ധം പുലർത്തുകയോ ചെയ്താൽ അശുദ്ധമാകും. ക്ഷമ, സത്യവാദിത്വം, കരുണ, ദാനം, ശുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം എന്നിവ എല്ലാം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദേവപൂജാഗ്നിഹവനേ സന്തോഷോസ്തേയമേവ ച । സര്വവ്രതേഷ്വയം ധര്മഃ സാമാന്യോ ദശധാസ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൨൮.
ദേവതാപൂജ, അഗ്നിയിൽ ഹോമം, സന്തോഷം, മോഷ്ടിക്കാതിരിക്കുക — ഈ പത്ത് വിധത്തിലുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ എല്ലാ വ്രതങ്ങൾക്കും പൊതുവായവയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
നക്ഷത്രദര്ശനാന്നക്തമനക്തം നിശി ഭോജനമ് । ഗോമൂത്രം ച പല ദദ്യാദര്ധാങ്ഗുഷ്ഠം തു ഗോമയമ് ॥ ൧,൧൨൮.
നക്ഷത്രങ്ങൾ കാണുന്നത്, രാത്രി ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത്, ഒരു പളത്തിന്റെ ഗോമൂത്രം നൽകുന്നത്, അര അങ്ങൂഷ്ഠം മാത്രം ഗോമയം നൽകുന്നത് എന്നിവ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
ക്ഷീരം സപ്തപലം ദദ്യാദ്ദധ്നശ്ചൈവ പലത്രയമ് । ഘൃതമേകഫലം ദദ്യാത്പലമേകം കുശോദകമ് ॥ ൧,൧൨൮.
ഏഴു പളം പാൽ, മൂന്നു പളം തൈര്, ഒരു പളം നെയ്യ്, ഒരു പളം കുശജലം ഇവ നൽകണം.
ഗായത്ത്ര്യാ ചൈവ ഗന്ധേതി ആപ്യായസ്വ ദൃ ദധിഗ്രഹഃ । തേജോഽസീതി ച ദേവസ്യ ബ്രഹ്മകൂര്ചവ്രതം ചരേത് ॥ ൧,൧൨൮.
ഗായത്രീയും ഗന്ധേതി എന്ന മന്ത്രവും ഉച്ചരിച്ച്, തൈര് സ്വീകരിച്ച്, 'തേജോസി' എന്ന ആഹ്വാനം ദേവനോടു പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മകൂർച വ്രതം ആചരിക്കണം.
അഗ്ന്യാധാനം പ്രതിഷ്ഠാം തു യജ്ഞദാനവ്രതാനി ച । വേദവ്രതവൃഷോത്സര്ഗചൂഡാകരണമേഖലാഃ ॥ ൧,൧൨൮.
അഗ്നി സ്ഥാപനം, പ്രതിഷ്ഠ, യജ്ഞം, ദാനം, വേദവ്രതം, കാളയെ വിട്ടയക്കൽ, ചൂഡാകരണം, മേഖല ധാരണം എന്നിവ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
മാങ്ഗല്യമഭിഷേകം ച മലമാസേ വിവര്ജയത് । ദര്ശാദ്ദര്ശസ്യ ചാന്ദ്രഃ സ്യാത്ത്രിംശാഹോഭിസ്തു സാവനഃ ॥ ൧,൧൨൮.
മലമാസത്തിൽ മംഗളകർമങ്ങളും അഭിഷേകവും ഒഴിവാക്കണം. ദർശം മുതൽ ദർശം വരെ ചന്ദ്രമാസം മുപ്പത് ദിവസം ഉണ്ട്.