കീര്തിശ്രീപുത്രരാജ്യാദി പ്രാപ്യ ശൈവം പുരം വ്രജേത് । ദ്വാദശേഷ്വപി മാസേഷു പ്രകുര്യാദിഹ ജാഗരമ് ॥ ൧,൧൨൪.
കീര്ത്തിയും ഐശ്വര്യവും പുത്രന്മാരും രാജ്യം എന്നിവ ലഭിച്ച ശേഷം ശൈവപുരത്തിലേക്ക് എത്തും; പന്ത്രണ്ട് മാസങ്ങളിലും ഇവിടെ ജാഗരണം നടത്തണം.
വ്രതീ ദ്വാദശ സംഭോജ്യ ദീപദഃ സ്വര്ഗമാപ്നുയാത് ॥ ൧,൧൨൪.
വ്രതം പാലിക്കുന്ന പന്ത്രണ്ടുപേരെ അന്നം നല്കി, വിളക്കുകള് നല്കുന്നവന് സ്വര്ഗം ലഭിക്കും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൨൫ പിതാമഹ ഉവാച । മാന്ധാതാ ചക്രവര്ത്യാസീദുപോഷ്യൈകാദശീം നൃപഃ । ഏകാദശ്യാം ന ഭുഞ്ജീത പക്ഷയോരുഭയാരപി ॥ ൧,൧൨൫.
പിതാമഹന് പറഞ്ഞു: മാംധാതാവ് എന്ന ചക്രവര്ത്തി ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; ഇരുവശത്തുമുള്ള ഏകാദശി ദിവസങ്ങളില് ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കണം.
ദശമ്യേകാദശീമിശ്രാ ഗാന്ധാര്യാ സമുപോഷിതാ । തസ്യാഃ പുത്രശതം നഷ്ടം തസ്മാത്താം പരിവര്ജയേത് ॥ ൧,൧൨൫.
പത്താം, പതിനൊന്നാം തീയതികള് മിശ്രമായപ്പോള് ഗാന്ധാരിയും വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; അവളുടെ നൂറു മക്കളും നഷ്ടമായി, അതുകൊണ്ട് ആ ദിവസം ഒഴിവാക്കണം.
ദ്വാദശ്യേകാദശീ യത്ര തത്ര സന്നിഹിതോ ഹരിഃ । ദശമ്യേകാദശീ യത്ര തത്ര സന്നിഹിതോഽസുരഃ । ബഹുവാക്യവിരോധേന സന്ദേഹോ ജായതേ യദാ ॥ ൧,൧൨൫.
പന്ത്രണ്ടും പതിനൊന്നും ഒരുമിച്ചാല് ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യവും, പത്തും പതിനൊന്നും ഒരുമിച്ചാല് അസുരന്റെ സാന്നിധ്യവും ഉണ്ടാകും; പലവിധ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടാകുമ്പോള് സംശയം ജനിക്കും.
ദ്വാദശീ തു തദാ ഗ്രാഹ്യാ ത്രയോദശ്യാന്തു പാരണമ് । ഏകാദശീ കലാപിസ്യാദുപോഷ്യാ ദ്വാദശീ തഥാ ॥ ൧,൧൨൫.
അപ്പോള് പന്ത്രണ്ടാം തീയതി സ്വീകരിക്കണം, പതിമൂന്നാം തീയതിയില് ഉപവാസം അവസാനിപ്പിക്കണം; ഏകാദശിയുടെ യുക്തമായ ഭാഗം നോക്കി ഉപവാസം ചെയ്യണം, പന്ത്രണ്ടാം തീയതിയിലും അതുപോലെ.
ഏകാദശീ ദ്വാദശീ ച വിശേഷേണ ത്രയോദശീ । ത്രിമിശ്രാ സാ തിഥിര്ഗ്രാഹ്യാ സര്വപാപഹരാ ശുഭാ ॥ ൧,൧൨൫.
ഏകാദശിയും ദ്വാദശിയും പ്രത്യേകിച്ച്Trayോദശിയും ഒരുമിച്ച് വന്നാൽ ആ പുണ്യമായ തിഥി ആചരിക്കണം; അതു എല്ലാപാപങ്ങളും അകറ്റും.
ഏകാദശീമുപോഷ്യൈവദ്വാദശീമ ഥവാ ദ്വിജ ! । ത്രിമിശ്രാം ചൈവ കുര്വീത ന ദശമ്യാ യുതാം ക്രചിത് ॥ ൧,൧൨൫.
ഏകാദശിയിൽ ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ് ദ്വാദശി ആചരിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ ഈ മൂന്നു തിഥികളും ഒരുമിച്ച് വന്നാൽ ആചരിക്കാം; പക്ഷേ, ദശമി ചേർന്നാൽ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.
രാത്രൌ ജാഗരണം കുര്വന്പുരാണശ്രവണം നൃപഃ । ഗദാധരം പൂജയംശ്ച ഉപോഷ്യൈകാ ദശീദ്വയമ് । രുക്മാങ്ഗദോ യയൌ മോക്ഷമന്യേ ചൈകാദശീവ്രതമ് ॥ ൧,൧൨൫.
രാത്രിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്ത് പുരാണങ്ങൾ കേട്ട്, ഗദാധരനെ ആരാധിച്ച്, ഇരുവശത്തും ഏകാദശിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്തുകൊണ്ട്, രുക്മാംഗദൻ മോക്ഷം നേടി; മറ്റുള്ളവരും ഏകാദശി വ്രതം പാലിച്ച് അതു നേടി.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൨൬ ബ്രഹ്മോവാച । യേനാര്ചനേന വൈ ലോകോ ജഗാമ പരമാം ഗതിമ് । തമര്ചനം പ്രവക്ഷ്യാമി ഭുക്തിമുക്തികരം പരമ് ॥ ൧,൧൨൬.
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ലോകം പരമാവസ്ഥയിലേക്കുയർന്ന ആരാധനയെ ഞാൻ പറയാം; അതു ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
സാമാന്യമണ്ഡലം ന്യസ്യ ധാതാരം ദ്വാരദേശതഃ । വിധാതാരം തഥാ ഗങ്ഗാം യമുനാം ച മഹാനദീമ് ॥ ൧,൧൨൬.
സാമാന്യമായ മണ്ഡലം സ്ഥാപിച്ച്, സൃഷ്ടാവിനെ വാതിൽക്കൽ വച്ച്, നിയമിക്കുന്നവനെയും, ഗംഗയും യമുനയും മഹാനദിയെയും സ്ഥാപിക്കണം.
ദ്വാരശ്രിയം ച ദണ്ഡം ച പ്രചണ്ഡം വാസ്തുപൂരുഷമ് । മധ്യേ ചാധാരശക്തിം ച കൂര്മം ചാനന്തമര്ചയേത് ॥ ൧,൧൨൬.
വാതിൽക്കൽ ശ്രീയും ദണ്ഡവും ഭയങ്കരനായ വാസ്തുപുരുഷനെയും, മദ്ധ്യഭാഗത്ത് ആധാരശക്തിയെയും, കൂർമ്മനെയും അനന്തനെയും ആരാധിക്കണം.
ഭൂമിം ധര്മം തഥാ ജ്ഞാനം വൈരഗ്യൈശ്വര്യമേവ ച । അധര്മാദീംശ്ച ചതുരഃ കന്ദം നാലം ച പങ്കജമ് ॥ ൧,൧൨൬.
ഭൂമി, ധർമ്മം, ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം, ഐശ്വര്യം എന്നിവയും, അധർമ്മം തുടങ്ങിയ നാലു വേരുകളും, തണ്ടും താമരയും ആരാധിക്കണം.
കര്ണികാം കേസരം സത്ത്വം രാജസം താമസം ഗുണമ് । സുര്യാദിമണ്ഡലാന്യേവ വിമലാദ്യാശ്ച ശക്തയഃ ॥ ൧,൧൨൬.
കർണിക, കേശരം, സത്ത്വം, രാജസം, താമസം എന്നീ ഗുണങ്ങൾ, സൂര്യാദി മണ്ഡലങ്ങൾ, വിശുദ്ധശക്തികൾ എന്നിവയും ആരാധിക്കണം.
ദുര്ഗാം ഗണം സരസ്വതീം ക്ഷേത്രപാലം ച കോണകേ । ആസനം മൂര്തിമഭ്യര്ച്യ വാസുദേവം ബലം സ്മരന് ॥ ൧,൧൨൬.
ദുർഗ്ഗ, ഗണങ്ങൾ, സരസ്വതി, ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരെ കോണുകളിൽ, ആസനം, പ്രതിമ എന്നിവയെ ആരാധിച്ച് വാസുദേവന്റെ ബലം ഓർക്കണം.
അനിരുദ്ധം മഹാത്മാനം നാരായണമഥാര്ചയേത് । ഹൃദയാദീനി ചാങ്ഗാനി ശങ്ഖാദീന്യായുധാനി ച ॥ ൧,൧൨൬.
അനിരുദ്ധൻ എന്ന മഹാത്മാവിനെയും നാരായണനെയും ആരാധിക്കണം; ഹൃദയം തുടങ്ങിയ അങ്കങ്ങൾ, ശംഖം തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൨൭ ബ്രഹ്മോവാച । മാഘമാസേ ശുക്ലപക്ഷേ സൂര്യര്ക്ഷേണ യുതാ പുരാ । ഏകാദശീ തഥാ ചൈകാ ഭീമേന സമുപോഷിതാ ॥ ൧,൧൨൭.
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, സൂര്യന്റെ രാശിയുമായി ചേർന്നപ്പോൾ, ഭീമൻ ഒരിക്കൽ ഏകാദശി ഉപവാസം നടത്തി.
ആശ്ചര്യ തു വ്രതം കൃത്വാ പിതൄണാമനൃണോഽഭവത് । ഭീമദ്വാദശീ വിഖ്യാതാ പ്രാണിനാം പുണ്യവര്ധിനീ ॥ ൧,൧൨൭.
ഈ അത്ഭുതമായ വ്രതം ചെയ്തതുകൊണ്ട്, പിതാക്കൾക്കുള്ള കടം ഭീമൻ തീർത്തു; ഭീമദ്വാദശി എന്ന പേരിൽ ഇത് പ്രശസ്തമാണ്, സകലജീവികൾക്കും പുണ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രേണ വിനാപ്യേഷാ ബ്രഹ്മഹത്യാദി നാശയേത് । വിനിഹന്തി മഹാപാപം കുനൃപോ വിഷയം യഥാ ॥ ൧,൧൨൭.
നക്ഷത്രം ഇല്ലാതിരുന്നാലും, ഇത് ബ്രാഹ്മണഹത്യ പോലെയുള്ള പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കും; ഒരു ദുഷ്ടരാജാവ് തന്റെ രാജ്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, വലിയ പാപങ്ങൾ അകറ്റും.
കുപുത്ത്രസ്തു കുലം യദ്വത്കുഭാര്യാ ച പതിം യഥാ । അധര്മം ച യഥാ ധര്മഃ കുമന്ത്രീ ച യഥാ നൃപമ് ॥ ൧,൧൨൭.
ദുഷ്ടപുത്രൻ കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും, ദുഷ്ടഭാര്യ ഭർത്താവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും, അധർമ്മം ധർമ്മത്തെ, കുപ്രതിഭാധികാരി രാജാവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
അജ്ഞാനേന യഥാ ജ്ഞാനം ശൌചമാശൌചകം യഥാ । അശ്രദ്ധയാ യഥാ ശ്രദ്ധാ സത്യഞ്ചൈവാനൃതൈര്യഥാ ॥ ൧,൧൨൭.
അജ്ഞാനം ജ്ഞാനത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും, അശുദ്ധി ശുദ്ധിയെ, വിശ്വാസം ഇല്ലായ്മ വിശ്വാസത്തെ, അസത്യം സത്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
ഹിമം യഥോഷ്ണമാഹന്യാദനര്ഥം ചാര്ഥസംചയഃ । യഥാ പ്രകീര്തനാദ്ദാനം തപോ വൈ വിസ്മയാദ്യഥാ ॥ ൧,൧൨൭.
തണുപ്പ് ചൂടാൽ അകറ്റപ്പെടുന്നതുപോലെയും, ദാരിദ്ര്യം സമ്പത്ത് കൊണ്ട്, ദാനം പ്രചാരണത്തിലൂടെ, തപസ് അതിശയിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ട് നശിക്കുന്നതുപോലെ.
അശിക്ഷയാ യഥാ പുത്രോ ഗാവോ ദൂരഗതൈര്യഥാ । ക്രോധേന ച യഥാ ശാന്തിര്യഥാ വിത്തമവര്ദ്ധനാത് ॥ ൧,൧൨൭.
പഠനം ഇല്ലാത്താൽ മകൻ നശിക്കുന്നതുപോലെയും, ദൂരെയുള്ളതുകൊണ്ട് പശുക്കൾ, കോപം കൊണ്ടു ശാന്തി, സമ്പത്ത് വർദ്ധിപ്പിക്കാതിരുത്താൽ സമ്പത്ത് നശിക്കുന്നതുപോലെ.
ജ്ഞാനേനൈവ യഥാ വിദ്യാ നിഷ്കാമേന യഥാ ഫലമ് । തഥൈവ പാപനാശായ പ്രോക്തേയം ദ്വാദശീ ശുഭാ ॥ ൧,൧൨൭.
ജ്ഞാനത്തോടെ വിദ്യ ലഭിക്കുന്നതുപോലെയും, ആശയില്ലാതെ ഫലം ലഭിക്കുന്നതുപോലെയും, അങ്ങനെ തന്നെ പാപനാശത്തിനായി ഈ പുണ്യമായ ദ്വാദശി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മഹത്യാ സുരാപാനം സ്തേയം ഗുര്വങ്ഗനാഗമഃ । യുഗപത്തുപ്രജാതാനി(?) ന നിഹന്തി ത്രിപുഷ്കരമ് ॥ ൧,൧൨൭.
ബ്രാഹ്മണഹത്യ, മദ്യം കുടിയ്ക്കല്, മോഷണം, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയോട് സമീപിക്കല് — ഈ പാപങ്ങള് എല്ലാം ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടായാലും, മൂന്ന് പുഷ്കരം ആചരിച്ചാലും അവ നശിക്കില്ല.
ന ചാപി നൈമിഷം ക്ഷേത്രം കുരുക്ഷേത്രം പ്രഭാസകമ് । കാലിന്ദീ യമുനാ ഗങ്ഗാ ന ചൈവ ന സരസ്വതീ ॥ ൧,൧൨൭.
നൈമിഷക്ഷേത്രം, കുരുക്ഷേത്രം, പ്രഭാസം, കാലിന്ദി, യമുന, ഗംഗ, സരസ്വതി — ഈ തീര്ത്ഥങ്ങള് കൊണ്ടും ആ പാപങ്ങള് നശിക്കില്ല.
ന ചൈവ സര്വതീര്ഥാനി ഏകാദശ്യാഃ സമാനി ഹി । ന ദാനം ന ജപോ ഹോമോ ന ചാന്യത്സുകൃതം ക്വചിത് ॥ ൧,൧൨൭.
എല്ലാ തീര്ത്ഥങ്ങളും ഒന്നിച്ചാലും ഏകാദശിക്ക് തുല്യമല്ല; ദാനം, ജപം, ഹോമം, മറ്റേതെങ്കിലും സത്കര്മം — ഒന്നും അതിനോട് ഒപ്പമില്ല.
ഏകതഃ പൃഥിവീദാനമേകതോ ഹരിവാസരഃ । തതോഽപ്യേകാ മഹാപുണ്യാ ഇയമേകാദശീ വരാ ॥ ൧,൧൨൭.
ഒരു വശത്ത് ഭൂമിദാനം, മറുവശത്ത് ഹരിദിനം; പക്ഷേ അതിനേക്കാള് വലിയ പുണ്യം ഈ ഉത്തമമായ ഏകാദശിയിലാണ്.
അസ്മിന്വരാഹപുരുഷം കൃത്വാ ദേവം തു ഹാടകമ് । ഘടോപരി നവേ പാത്രേ കൃത്വാ വൈ താമ്രഭാജനേ ॥ ൧,൧൨൭.
ഈ ദിവസം, സ്വര്ണ്ണത്തില് വരാഹസ്വരൂപം ഉണ്ടാക്കി, പുതിയ പാത്രത്തിന്മേല് ഒരു കലശത്തില് വയ്ക്കണം, അല്ലെങ്കില് താമ്രപാത്രത്തില് വയ്ക്കാം.
സര്വബീജഭൃതേ വിപ്രാഃ സിതവസ്ത്രാവഗുണ്ഠിതേ । സഹിരണ്യപ്രദീപാദ്യൈഃ കൃത്വാ പൂജാം പ്രയത്നനഃ ॥ ൧,൧൨൭.
എല്ലാ വിത്തുകളും ചേര്ത്ത്, വെള്ള വസ്ത്രം പൊതിഞ്ഞ്, സ്വര്ണ്ണദീപം മുതലായവയും ചേര്ത്ത്, ഭക്തിപൂര്വ്വം പൂജ ചെയ്യണം.