പ്രാതര്ദേവ ! ചതുര്ദശ്യാം ജാഗരിഷ്യാമ്യഹം നിശി । പൂജാം ദാനം തപോ ഹോമം കരിഷ്യാമ്യാത്മശക്തിതഃ ॥ ൧,൧൨൪.
പ്രഭാതത്തില്, ദേവനേ, പതിനാലാം തീയതിയില് ഞാന് രാത്രി ഉണര്ന്നു ഇരിക്കും; എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് പൂജയും ദാനവും തപസ്സും ഹോമവും നടത്തും.
ചതുര്ദശ്യാം നിരാഹാരോ ഭൂത്വാ ശമ്ഭോ പരേഽഹനി । ഭോക്ഷ്യേഽഹം ഭുക്തിമുക്ത്യര്ഥം ശരണം മേ ഭവേശ്വര ॥ ൧,൧൨൪.
പതിനാലാം തീയതിയില് ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കി, ശംഭോ, അടുത്ത ദിവസം ആഹാരം കഴിച്ച് ഭോഗവും മോക്ഷവും പ്രാപിക്കാനാണ് എന്റെ ലക്ഷ്യം; ഭവേശ്വരാ, നീയാണ് എന്റെ ആശ്രയം.
പഞ്ചഗവ്യാമൃതൈഃ സ്നാപ്യ തത്കാലേ ഗുരും ശ്രിതഃ । ഓം നമോ നമഃ ശിവായ ഗന്ധാദ്യഃ പൂജയേദ്ധരമ് ॥ ൧,൧൨൪.
അന്നത്തെ സമയത്ത്, പശുവിന്റെ അഞ്ചു അമൃതങ്ങളാല് ഗുരുവിനെ സ്നാനമഴിച്ച്, 'ഓം നമഃ ശിവായ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ചന്ദനാദികളാല് ധര്മ്മനിഷ്ഠനായവനെ പൂജിക്കണം.
തിലതണ്ഡുലവ്രീഹീംശ്ച ജുഹുയാത്സഘൃതം ചരുമ് । ഹുത്വാ പൂര്ണാഹുതിം ദത്ത്വാ ശൃണുയാദ്ഗീതസത്കഥാമ് ॥ ൧,൧൨൪.
എള്ളും അരിയും നെല്ലും നെയ്യോടൊപ്പം ഹോമം നടത്തണം; പൂര്ണ്ണാഹുതി നല്കി കഴിഞ്ഞാല് ഭക്തിഗാനങ്ങളും പുണ്യകഥകളും കേള്ക്കണം.
അര്ധരാത്രേ ത്രിയാമേ ച ചതുര്ഥേ ച പുനയര്ജത് । മൂലമന്ത്രം തഥാ ജപ്ത്വാ പ്രഭാതേ തു ക്ഷമാപയേത് ॥ ൧,൧൨൪.
അര്ദ്ധരാത്രിയിലും മൂന്നാം യാമത്തിലും നാലാം യാമത്തിലും മൂലമന്ത്രം ജപിക്കണം; പ്രഭാതത്തില് ക്ഷമ ചോദിക്കണം.
അവിഘ്നേന വ്രതം ദേവ ! ത്വത്പ്രസദാന്മയാര്ചിതമ് । ക്ഷമസ്വ ജഗതാം നാഥ ! ത്രൈലോക്യാധിപതേ ഹര ! ॥ ൧,൧൨൪.
ദേവാ, നിന്റെ കൃപയാല് എനിക്ക് വ്രതം തടസ്സമില്ലാതെ പൂര്ത്തിയാക്കാന് കഴിഞ്ഞു; ലോകങ്ങളുടെ നാഥാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ഹരാ, എന്നെ ക്ഷമിക്കണമേ.
യന്മയാദ്യ കൃതം പുണ്യം യദ്രുദ്രസ്യ നിവേദിതമ് । ത്വത്പ്രസാദാന്മയാ ദേവ ! വ്രതമദ്യ സമാപിതമ് ॥ ൧,൧൨൪.
ഞാന് ഇന്ന് നേടിയ പുണ്യവും രുദ്രന് സമര്പ്പിച്ചതും, ദേവാ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് ഈ വ്രതം ഇന്ന് പൂര്ത്തിയാക്കി.
പ്രസന്നോ ഭവ മേ ശ്രീമന് ഗൃഹം പ്രതി ച ഗമ്യതാമ് । ത്വദാലോകനമാത്രേണ പവിത്രോഽസ്മി ന സംശയഃ ॥ ൧,൧൨൪.
ശ്രീമാനേ, എനിക്ക് ദയചെയ്യണം, ഇനി നിന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് മടങ്ങണം; നിന്നെ കാണുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ ഞാന് പാവനനായി, അതില് സംശയമില്ല.
ഭോജയേദ്ധ്യാനനിഷ്ഠാംശ്ച വസ്ത്രച്ഛത്രാദികം ദദേത് । ദേവാദിദേവ ഭൂതേശ ലോകാനുഗ്രഹകാരക ॥ ൧,൧൨൪.
ധ്യാനത്തില് ലീനരായവരെ അന്നം നല്കി, വസ്ത്രവും കുടയും മറ്റും നല്കണം; ഭൂതങ്ങളുടെ നാഥാ, ദേവന്മാരുടെ ദേവാ, ലോകങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നല്കുന്നവനേ.
യന്മയാ ശ്രദ്ധയാ ദത്തം പ്രീയതാം തേന മേ പ്രഭുഃ । ഇതി ക്ഷമാപ്യ ച വ്രതീ കുര്യാദ്വാദശവാര്ഷികമ് ॥ ൧,൧൨൪.
ഞാന് വിശ്വാസപൂര്വം നല്കിയതൊക്കെയും അതിനാല് പ്രഭു സന്തോഷിക്കട്ടെ; ഇങ്ങനെ ക്ഷമ ചോദിച്ച് വ്രതം പാലിക്കുന്നവന് പന്ത്രണ്ട് വര്ഷം ഇതു തുടരണം.
കീര്തിശ്രീപുത്രരാജ്യാദി പ്രാപ്യ ശൈവം പുരം വ്രജേത് । ദ്വാദശേഷ്വപി മാസേഷു പ്രകുര്യാദിഹ ജാഗരമ് ॥ ൧,൧൨൪.
കീര്ത്തിയും ഐശ്വര്യവും പുത്രന്മാരും രാജ്യം എന്നിവ ലഭിച്ച ശേഷം ശൈവപുരത്തിലേക്ക് എത്തും; പന്ത്രണ്ട് മാസങ്ങളിലും ഇവിടെ ജാഗരണം നടത്തണം.
വ്രതീ ദ്വാദശ സംഭോജ്യ ദീപദഃ സ്വര്ഗമാപ്നുയാത് ॥ ൧,൧൨൪.
വ്രതം പാലിക്കുന്ന പന്ത്രണ്ടുപേരെ അന്നം നല്കി, വിളക്കുകള് നല്കുന്നവന് സ്വര്ഗം ലഭിക്കും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൨൫ പിതാമഹ ഉവാച । മാന്ധാതാ ചക്രവര്ത്യാസീദുപോഷ്യൈകാദശീം നൃപഃ । ഏകാദശ്യാം ന ഭുഞ്ജീത പക്ഷയോരുഭയാരപി ॥ ൧,൧൨൫.
പിതാമഹന് പറഞ്ഞു: മാംധാതാവ് എന്ന ചക്രവര്ത്തി ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; ഇരുവശത്തുമുള്ള ഏകാദശി ദിവസങ്ങളില് ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കണം.
ദശമ്യേകാദശീമിശ്രാ ഗാന്ധാര്യാ സമുപോഷിതാ । തസ്യാഃ പുത്രശതം നഷ്ടം തസ്മാത്താം പരിവര്ജയേത് ॥ ൧,൧൨൫.
പത്താം, പതിനൊന്നാം തീയതികള് മിശ്രമായപ്പോള് ഗാന്ധാരിയും വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; അവളുടെ നൂറു മക്കളും നഷ്ടമായി, അതുകൊണ്ട് ആ ദിവസം ഒഴിവാക്കണം.
ദ്വാദശ്യേകാദശീ യത്ര തത്ര സന്നിഹിതോ ഹരിഃ । ദശമ്യേകാദശീ യത്ര തത്ര സന്നിഹിതോഽസുരഃ । ബഹുവാക്യവിരോധേന സന്ദേഹോ ജായതേ യദാ ॥ ൧,൧൨൫.
പന്ത്രണ്ടും പതിനൊന്നും ഒരുമിച്ചാല് ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യവും, പത്തും പതിനൊന്നും ഒരുമിച്ചാല് അസുരന്റെ സാന്നിധ്യവും ഉണ്ടാകും; പലവിധ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളുണ്ടാകുമ്പോള് സംശയം ജനിക്കും.
ദ്വാദശീ തു തദാ ഗ്രാഹ്യാ ത്രയോദശ്യാന്തു പാരണമ് । ഏകാദശീ കലാപിസ്യാദുപോഷ്യാ ദ്വാദശീ തഥാ ॥ ൧,൧൨൫.
അപ്പോള് പന്ത്രണ്ടാം തീയതി സ്വീകരിക്കണം, പതിമൂന്നാം തീയതിയില് ഉപവാസം അവസാനിപ്പിക്കണം; ഏകാദശിയുടെ യുക്തമായ ഭാഗം നോക്കി ഉപവാസം ചെയ്യണം, പന്ത്രണ്ടാം തീയതിയിലും അതുപോലെ.
ഏകാദശീ ദ്വാദശീ ച വിശേഷേണ ത്രയോദശീ । ത്രിമിശ്രാ സാ തിഥിര്ഗ്രാഹ്യാ സര്വപാപഹരാ ശുഭാ ॥ ൧,൧൨൫.
ഏകാദശിയും ദ്വാദശിയും പ്രത്യേകിച്ച്Trayോദശിയും ഒരുമിച്ച് വന്നാൽ ആ പുണ്യമായ തിഥി ആചരിക്കണം; അതു എല്ലാപാപങ്ങളും അകറ്റും.
ഏകാദശീമുപോഷ്യൈവദ്വാദശീമ ഥവാ ദ്വിജ ! । ത്രിമിശ്രാം ചൈവ കുര്വീത ന ദശമ്യാ യുതാം ക്രചിത് ॥ ൧,൧൨൫.
ഏകാദശിയിൽ ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ് ദ്വാദശി ആചരിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ ഈ മൂന്നു തിഥികളും ഒരുമിച്ച് വന്നാൽ ആചരിക്കാം; പക്ഷേ, ദശമി ചേർന്നാൽ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.
രാത്രൌ ജാഗരണം കുര്വന്പുരാണശ്രവണം നൃപഃ । ഗദാധരം പൂജയംശ്ച ഉപോഷ്യൈകാ ദശീദ്വയമ് । രുക്മാങ്ഗദോ യയൌ മോക്ഷമന്യേ ചൈകാദശീവ്രതമ് ॥ ൧,൧൨൫.
രാത്രിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്ത് പുരാണങ്ങൾ കേട്ട്, ഗദാധരനെ ആരാധിച്ച്, ഇരുവശത്തും ഏകാദശിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്തുകൊണ്ട്, രുക്മാംഗദൻ മോക്ഷം നേടി; മറ്റുള്ളവരും ഏകാദശി വ്രതം പാലിച്ച് അതു നേടി.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൨൬ ബ്രഹ്മോവാച । യേനാര്ചനേന വൈ ലോകോ ജഗാമ പരമാം ഗതിമ് । തമര്ചനം പ്രവക്ഷ്യാമി ഭുക്തിമുക്തികരം പരമ് ॥ ൧,൧൨൬.
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ലോകം പരമാവസ്ഥയിലേക്കുയർന്ന ആരാധനയെ ഞാൻ പറയാം; അതു ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
സാമാന്യമണ്ഡലം ന്യസ്യ ധാതാരം ദ്വാരദേശതഃ । വിധാതാരം തഥാ ഗങ്ഗാം യമുനാം ച മഹാനദീമ് ॥ ൧,൧൨൬.
സാമാന്യമായ മണ്ഡലം സ്ഥാപിച്ച്, സൃഷ്ടാവിനെ വാതിൽക്കൽ വച്ച്, നിയമിക്കുന്നവനെയും, ഗംഗയും യമുനയും മഹാനദിയെയും സ്ഥാപിക്കണം.
ദ്വാരശ്രിയം ച ദണ്ഡം ച പ്രചണ്ഡം വാസ്തുപൂരുഷമ് । മധ്യേ ചാധാരശക്തിം ച കൂര്മം ചാനന്തമര്ചയേത് ॥ ൧,൧൨൬.
വാതിൽക്കൽ ശ്രീയും ദണ്ഡവും ഭയങ്കരനായ വാസ്തുപുരുഷനെയും, മദ്ധ്യഭാഗത്ത് ആധാരശക്തിയെയും, കൂർമ്മനെയും അനന്തനെയും ആരാധിക്കണം.
ഭൂമിം ധര്മം തഥാ ജ്ഞാനം വൈരഗ്യൈശ്വര്യമേവ ച । അധര്മാദീംശ്ച ചതുരഃ കന്ദം നാലം ച പങ്കജമ് ॥ ൧,൧൨൬.
ഭൂമി, ധർമ്മം, ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം, ഐശ്വര്യം എന്നിവയും, അധർമ്മം തുടങ്ങിയ നാലു വേരുകളും, തണ്ടും താമരയും ആരാധിക്കണം.
കര്ണികാം കേസരം സത്ത്വം രാജസം താമസം ഗുണമ് । സുര്യാദിമണ്ഡലാന്യേവ വിമലാദ്യാശ്ച ശക്തയഃ ॥ ൧,൧൨൬.
കർണിക, കേശരം, സത്ത്വം, രാജസം, താമസം എന്നീ ഗുണങ്ങൾ, സൂര്യാദി മണ്ഡലങ്ങൾ, വിശുദ്ധശക്തികൾ എന്നിവയും ആരാധിക്കണം.
ദുര്ഗാം ഗണം സരസ്വതീം ക്ഷേത്രപാലം ച കോണകേ । ആസനം മൂര്തിമഭ്യര്ച്യ വാസുദേവം ബലം സ്മരന് ॥ ൧,൧൨൬.
ദുർഗ്ഗ, ഗണങ്ങൾ, സരസ്വതി, ക്ഷേത്രപാലകൻ എന്നിവരെ കോണുകളിൽ, ആസനം, പ്രതിമ എന്നിവയെ ആരാധിച്ച് വാസുദേവന്റെ ബലം ഓർക്കണം.
അനിരുദ്ധം മഹാത്മാനം നാരായണമഥാര്ചയേത് । ഹൃദയാദീനി ചാങ്ഗാനി ശങ്ഖാദീന്യായുധാനി ച ॥ ൧,൧൨൬.
അനിരുദ്ധൻ എന്ന മഹാത്മാവിനെയും നാരായണനെയും ആരാധിക്കണം; ഹൃദയം തുടങ്ങിയ അങ്കങ്ങൾ, ശംഖം തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൨൭ ബ്രഹ്മോവാച । മാഘമാസേ ശുക്ലപക്ഷേ സൂര്യര്ക്ഷേണ യുതാ പുരാ । ഏകാദശീ തഥാ ചൈകാ ഭീമേന സമുപോഷിതാ ॥ ൧,൧൨൭.
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, സൂര്യന്റെ രാശിയുമായി ചേർന്നപ്പോൾ, ഭീമൻ ഒരിക്കൽ ഏകാദശി ഉപവാസം നടത്തി.
ആശ്ചര്യ തു വ്രതം കൃത്വാ പിതൄണാമനൃണോഽഭവത് । ഭീമദ്വാദശീ വിഖ്യാതാ പ്രാണിനാം പുണ്യവര്ധിനീ ॥ ൧,൧൨൭.
ഈ അത്ഭുതമായ വ്രതം ചെയ്തതുകൊണ്ട്, പിതാക്കൾക്കുള്ള കടം ഭീമൻ തീർത്തു; ഭീമദ്വാദശി എന്ന പേരിൽ ഇത് പ്രശസ്തമാണ്, സകലജീവികൾക്കും പുണ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
നക്ഷത്രേണ വിനാപ്യേഷാ ബ്രഹ്മഹത്യാദി നാശയേത് । വിനിഹന്തി മഹാപാപം കുനൃപോ വിഷയം യഥാ ॥ ൧,൧൨൭.
നക്ഷത്രം ഇല്ലാതിരുന്നാലും, ഇത് ബ്രാഹ്മണഹത്യ പോലെയുള്ള പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കും; ഒരു ദുഷ്ടരാജാവ് തന്റെ രാജ്യത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, വലിയ പാപങ്ങൾ അകറ്റും.
കുപുത്ത്രസ്തു കുലം യദ്വത്കുഭാര്യാ ച പതിം യഥാ । അധര്മം ച യഥാ ധര്മഃ കുമന്ത്രീ ച യഥാ നൃപമ് ॥ ൧,൧൨൭.
ദുഷ്ടപുത്രൻ കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും, ദുഷ്ടഭാര്യ ഭർത്താവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയും, അധർമ്മം ധർമ്മത്തെ, കുപ്രതിഭാധികാരി രാജാവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.