ഗരുഡപുരാണമ്

ശൌര്യേ തപസി ദാനേ ച യസ്യ ന പ്രഥിതം യശഃ । വിദ്യായാമര്ഥലാഭേ വാ മാതുരുച്ചാര ഏവ സഃ ॥ ൧,൧൧൫.

വീര്യം, തപസ്സ്, ദാനം, വിദ്യ, സമ്പത്ത് — ഇവയിൽ യാതൊന്നിലും പ്രശസ്തിയില്ലാത്തവൻ അമ്മയുടെ മലപോലെയാണ്.

യജ്ജീവ്യതേ ക്ഷണമപി പ്രഥിതം മനുഷ്യൈര്വിജ്ഞാനവിക്രമയശോഭിരഭഗ്നമാനൈഃ । തന്നാമ ജീവിതമിതി പ്രവദന്തി തജ്ജ്ഞാഃ കാകോഽപി ജീവതി ചിരം ച ബലിം ച ഭുങ്ക്തേ ॥ ൧,൧൧൫.

ജ്ഞാനം, ധൈര്യം, മാന്യമായ പേര് എന്നിവയാൽ പ്രശസ്തരായ മനുഷ്യർ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിച്ചാൽ അതാണ് യഥാർത്ഥ ജീവിതം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. കാക്കയും ദീർഘകാലം ജീവിക്കുകയും ബലിയും കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കിം ജീവിതേന ധനമാനവിവര്ജിതേന മിത്രേണ കിം ഭവതി ഭീതിസശങ്കിതേന । സിംഹവ്രതം ചരത ഗച്ഛത മാ വിഷാദം കാകോഽപി ജീവതി ചിരം ച ബലിം ച ഭുങ്ക്തേ ॥ ൧,൧൧൫.

ധനമോ മാനമോ ഇല്ലാത്ത ജീവിതത്തിൽ എന്ത് ഉപയോഗം? ഭയത്തോടും സംശയത്തോടുമുള്ള സ്നേഹത്തിൽ എന്ത് ഗുണം? സിംഹത്തിന്റെ ധൈര്യത്തോടെ ജീവിക്കണം, മുന്നോട്ട് പോകണം, വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല; കാക്കയും ദീർഘകാലം ജീവിക്കുകയും ബലിയും കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

യോ വാത്മനീഹ ന ഗുരൌ ന ച ഭൃത്യവര്ഗേ ദീനേ ദയാം ന കുരുതേ ന ച മിത്രകാര്യേ । കിം തസ്യ ജീവിതഫലേനമനുഷ്യലോകേ കാകോഽപി ജീവതി ചിരം ച ബലിം ച ഭുങ്ക്തേ ॥ ൧,൧൧൫.

സ്വന്തം ആത്മാവിനോടും, ഗുരുവിനോടും, ഭൃത്യന്മാരോടും, ദരിദ്രരോടും, സുഹൃത്തുക്കളുടെ കാര്യങ്ങളിലും കരുണ കാണിക്കാത്തവന്റെ ജീവിതഫലത്തിൽ എന്താണ് ഗുണം? കാക്കയും ദീർഘകാലം ജീവിക്കുകയും ബലിയും കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

യസ്യ ത്രിവര്ഗശൂന്യാനി ദിനാന്യായാന്തി യാന്തി ച । സ ലൌഹകാരഭസ്ത്രേവ ശ്വസന്നപി ന ജീവതി ॥ ൧,൧൧൫.

ആർത്ഥ, ധർമ്മ, കാമം — ഈ മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങളുമില്ലാതെ ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോകുന്നവൻ, കശുമുറിയുടെ കുഴലുപോലെ ശ്വസിച്ചാലും ജീവിക്കുന്നില്ല.

സ്വാധീനവൃത്തേഃ സാഫല്യം ന പരാധീനവര്തിതാ । യേ പരാധീനകര്മാണോ ജീവന്തോഽപി ച തേ മൃതാഃ ॥ ൧,൧൧൫.

സ്വന്തം തീരുമാനപ്രകാരം പ്രവർത്തിച്ചാൽ മാത്രമാണ് വിജയമുണ്ടാവുക; മറ്റുള്ളവരുടെ ആശ്രയത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർ ജീവിച്ചാലും മരിച്ചവരുപോലെയാണ്.

സു(സ്വ) പൂരാ വൈ കാപുരുഷാഃ സു(സ്വ) പൂരോ മൂഷികാഞ്ജലിഃ । അസന്തുഷ്ടഃ കാപുരുഷഃ സ്വല്പകേനാപി തുഷ്യതി ॥ ൧,൧൧൫.

കാപട്യശീലികൾ എപ്പോഴും തൃപ്തരായിരിക്കും, എങ്കിലും ഒരു മൂഷികൻ ഒരു കയ്യിൽ ധാന്യം കിട്ടിയതുപോലെ, കാപട്യശീലിക്ക് അല്പം കിട്ടിയാലും സന്തോഷം.

അഭ്രച്ഛായാ തൃണാദഗ്നിര്നോചസേവാ പഥോ ജലമ് । വേശ്യാരാഗഃ ഖലേ പ്രീതിഃ ഷഡേതേ ബുദ്വുദോപമാഃ ॥ ൧,൧൧൫.

മേഘത്തിന്റെ നിഴൽ, പുല്ലിൽ തീ, വഴിയരികിലെ വെള്ളം, വേശ്യയുടെ ആസക്തി, ദുഷ്ടന്റെ സ്നേഹം — ഈ ആറും വെള്ളപ്പൊക്കത്തിലെ കിളിവെള്ളംപോലെയാണ്.

വാചാ വിഹിതസാര്ഥേന ലോകോ ന ച സുഖായതേ । ജീവിതം മാനമൂലം ഹി മാനേ മ്ലാനേ കുതഃ സുഖമ്? ॥ ൧,൧൧൫.

അർത്ഥമില്ലാത്ത വാക്കുകൾ ലോകത്തെ സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല; ജീവിതം മാനത്തിൽ ആധാരമിട്ടിരിക്കുന്നു — മാനം ഇല്ലാതായാൽ എവിടെ സന്തോഷം?

അബലസ്യ ബലം രാജാ ബാലസ്യ രുദിതം ബലമ് । ബലം മൂര്ഖസ്യ മൌനം ഹി തസ്കരസ്യാനൃതം ബലമ് ॥ ൧,൧൧൫.

ശക്തിയില്ലാത്തവന്റെ ശക്തി രാജാവാണ്; ബാലന്റെ ശക്തി അവന്റെ കരച്ചിലാണ്; മണ്ടന്റെ ശക്തി മൗനമാണ്; കള്ളന്റെ ശക്തി കള്ളമാണ്.

യഥായഥാ ഹി പുരുഷഃ ശാസ്ത്രം സമധിഗച്ഛതി । തഥാതഥാസ്യ മേധാ സ്യാദ്വിജ്ഞാനം ചാസ്യ രോചതേ ॥ ൧,൧൧൫.

ഒരു മനുഷ്യൻ ശാസ്ത്രം കൂടുതലായി പഠിച്ചാൽ പഠിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ബുദ്ധിയും വളരും, വിജ്ഞാനത്തിലും രുചി ഉണ്ടാകും.

യഥായഥാ ഹി പുരുഷഃ കല്യാണേ കുരുതേ മതിമ് । തഥാതഥാ ഹി സര്വത്ര ശ്ലിഷ്യതേ ലോകസുപ്രിയഃ ॥ ൧,൧൧൫.

ഒരു മനുഷ്യന് നല്ലതിലേക്കാണ് മനസ്സു തിരിയുന്നത് എങ്കിൽ, അവൻ എല്ലായിടത്തും എല്ലാവർക്കും പ്രിയനാകുന്നു.

ലോഭപ്രമാദവിശ്വാസൈഃ പുരുഷോ നശ്യതി ത്രിഭിഃ । തസ്മാല്ലോഭോ ന കര്തവ്യഃ പ്രമാദോ നോന വിശ്വസേത് ॥ ൧,൧൧൫.

മൂന്ന് കാരണങ്ങളാൽ മനുഷ്യൻ നശിക്കുന്നു: ആസക്തി, അശ്രദ്ധ, തെറ്റായ വിശ്വാസം. അതിനാൽ ആസക്തിയിലും അശ്രദ്ധയിലും ഏർപ്പെടരുത്, ആരെയും അനാവശ്യമായി വിശ്വസിക്കരുത്.

താവദ്ഭയസ്യ ഭേതവ്യം യാവദ്ഭയമനാഗതമ് । ഉത്പന്നേ തു ഭയേ തീവ്രേ സ്ഥാതവ്യം വൈ ഹ്യഭീതവത് ॥ ൧,൧൧൫.

ഭയം വരുന്നതുവരെ അതിനെ ഭയപ്പെടണം; എന്നാൽ ഭയം വന്നു ശക്തമായാൽ ഭയമില്ലാതെ ഉറച്ചുനിൽക്കണം.

ഋണശേഷം ചാഗ്നിശേഷം വ്യാധിശേഷം തഥൈവ ച । പുനഃ പുനഃ പ്രവര്ധന്തേ തസ്മാച്ഛേഷം ന കാരയേത് ॥ ൧,൧൧൫.

ബാക്കി കുടിശ്ശികയും തീയുടെ ശേഷവും രോഗത്തിന്റെ ശേഷവും വീണ്ടും വീണ്ടും വർധിക്കും; അതിനാൽ ഒന്നും ബാക്കിയാക്കരുത്.

കൃതേ പ്രതികൃതം കുര്യാദ്ധിംസിതേ പ്രതിഹിംസിതമ് । ന തത്ര ദോഷം പശ്യാമി ദുഷ്ടേ ദോഷം സമാചരേത് ॥ ൧,൧൧൫.

ചെയ്തതിനു തുല്യമായി തിരിച്ചുകൊടുക്കണം, ഹാനി ചെയ്താൽ അതിന് തുല്യമായി പ്രതികരിക്കണം; ദുഷ്ടന്മാരോടു അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിൽ തെറ്റില്ല.

പരോക്ഷേ കാര്യഹന്താരം പ്രത്യക്ഷേ പ്രിയവാദിനമ് । വര്ജയേത്താദൃശം മിത്രം മായാമയമരിം തഥാ ॥ ൧,൧൧൫.

അന്തർഗതമായി നിങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവനും നേരിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവനും പോലുള്ള സുഹൃത്തിനെ ഒഴിവാക്കണം; അത്തരം സുഹൃത്ത് വ്യാജവുമാണ്, ശത്രുവുപോലെയാണ്.

ദുര്ജനസ്യ ഹി സംഗേന സുജനോഽപി വിനശ്യതി । പ്രസന്നമപി പാനീയം കര്ദമൈഃ കലുഷീകൃതമ് ॥ ൧,൧൧൫.

ദുഷ്ടരോടൊപ്പം ഇടപെടുമ്പോൾ നല്ലവനും നശിക്കും; ശുദ്ധജലം ചെളിയിൽ കലർന്നാൽ മലിനമാകുന്നതുപോലെ.

സ ഭുങ്ക്തേ സദ്വിജോ ഭുങ്ക്തേ സമശേഷനിരൂപണമ് । തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ദ്വിജഃ പൂജ്യഃ പ്രയത്നതഃ ॥ ൧,൧൧൫.

യജ്ഞോപവീതധാരിയായവൻ ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ എല്ലാം അനുഭവിക്കുന്നു; അതിനാൽ ബ്രാഹ്മണനെ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും ആദരിക്കണം.

തദ്ഭുജ്യതേ യദ്ദ്വിജഭുക്തശേഷം സ ബുദ്ധിമാന്യോ ന കരോതി പാപമ് । തത്സൌഹൃദം യക്രിയതേ പരോക്ഷേ ദമ്ഭൈര്വിനാ യഃ ക്രിയതേ സ ധര്മഃ ॥ ൧,൧൧൫.

ബ്രാഹ്മണൻ കഴിച്ച ഭക്ഷണശേഷം കഴിക്കുന്നവൻ ബുദ്ധിമാനാകുന്നു, പാപം ചെയ്യാറില്ല; രഹസ്യത്തിൽ കാണിക്കുന്ന സൗഹൃദം സത്യസൗഹൃദമാണ്, കപടമില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയാണ് ധർമ്മം.

ന സാ സഭാ യത്ര ന സന്തി വൃദ്ധാഃ വൃദ്ധാ ന തേ യേ ന വദന്തി ധര്മമ് । ധര്മഃ സ നോ യത്ര ന സത്യമസ്തി നൈതത്സത്യം യച്ഛലേനാനുവിദ്ധമ് ॥ ൧,൧൧൫.

വയോധികർ ഇല്ലാത്തിടം സഭയല്ല; ധർമ്മം പറയാത്തവർ വയോധികരല്ല; സത്യം ഇല്ലാത്തിടം ധർമ്മമല്ല; കപടം കലർന്നത് സത്യമല്ല.

ബ്രാഹ്മണോഽപി മനുഷ്യാണാമാദിത്യശ്ചൈവ തേജസാമ് । ശിരോഽപി സര്വഗാത്രാണാം വ്രതാനാം സത്യമുത്തമമ് ॥ ൧,൧൧൫.

മനുഷ്യരിൽ ബ്രാഹ്മണൻ പ്രധാനൻ; പ്രകാശങ്ങളിൽ സൂര്യൻ ശ്രേഷ്ഠൻ; ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ തല പ്രധാനമാണ്; വ്രതങ്ങളിൽ സത്യം ഏറ്റവും ഉന്നതം.

തന്മങ്ഗലം യത്ര മനഃ പ്രസന്നം തജ്ജീവനം യന്ന പരസ്യ സേവാ । തദര്ജിതം യത്സ്വജനേന ഭുക്തം തദ്ഗര്ജിതം യത്സമരേ രിപൂണാമ് ॥ ൧,൧൧൫.

മനസ്സ് ശാന്തമായിടമാണ് മംഗളം; മറ്റൊരാളെ സേവിക്കാത്തതാണ് യഥാർത്ഥ ജീവിതം; സ്വന്തം കുടുംബം ആസ്വദിക്കുന്നതാണ് സമ്പത്ത്; ശത്രുക്കളെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുന്നതാണ് മഹത്വം.

സാ സ്ത്രീയാ ന മദം കുര്യാത്സ സുഖീ തൃഷ്ണയോജ്ഝിതഃ । തന്മിത്രം യത്ര വിശ്വാസഃ പുരുഷഃ സ ജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൧,൧൧൫.

സ്ത്രീകളിൽ ആസ്വാദനം കാണിക്കാത്തവനും ആഗ്രഹരഹിതനുമായവൻ സന്തോഷവാനാണ്; വിശ്വാസമുള്ളിടത്താണ് സ്നേഹം; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവൻ ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനാണ്.

തത്ര മുക്താദരസ്നേഹോ വിലുപ്തം യത്ര സൌഹൃദമ് । തദേവ കേവലം ശ്ലഘ്യം യസ്യാത്മാ ക്രിയതേ സ്തുതൌ ॥ ൧,൧൧൫.

മുത്തും പൊന്നിലും ആസക്തിയില്ലാത്തിടത്താണ് യഥാർത്ഥ പ്രശംസ; സൗഹൃദം നഷ്ടമായിടത്താണ് സ്തുത്യർഹം; സ്വയം തന്നെ പ്രശംസിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥമായ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നത്.

നദീനാമഗ്നിഹോത്രാണാം ഭാരതസ്യ കലസ്യ ച । മൂലാന്വേഷോ ന കര്തവ്യോ മൂലാദ്ദോഷോ ന ഹീയതേ ॥ ൧,൧൧൫.

നദികളുടെ ഉറവിടം, അഗ്നിഹോത്രത്തിന്റെ ആരംഭം, ഭാരതവംശത്തിന്റെ മൂലവും കാലത്തിന്റെ തുടക്കവും അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല; കാരണം തെറ്റുകൾ അതിന്റെ മൂലത്തിൽ കുറയുന്നില്ല.

ലവണജലാന്താ നദ്യഃ സ്ത്രീഭേദാന്തം ച മൈഥുനമ് । ഷൈശുന്യം ജനവാര്താന്തം വിത്തം ദുഃ ഖത്രയാന്തകമ് ॥ ൧,൧൧൫.

നദികൾ ഉപ്പുജലത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു; ലൈംഗികബന്ധം വേർപാടിൽ അവസാനിക്കുന്നു; യൗവനം വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ അവസാനിക്കുന്നു; സമ്പത്ത് മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ദുഃഖത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു.

രാജ്യശ്രീര്ബ്രഹ്മശാപാന്താ പാപാന്തം ബ്രഹ്മവര്ചസമ് । ആചാന്തം ഘോഷവാസാന്തം കുലസ്യാന്തം സ്ത്രിയാ പ്രഭോ (ഭുഃ) ॥ ൧,൧൧൫.

രാജസമ്പത്ത് ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു; പാപം ബ്രാഹ്മണിക തേജസ്സിൽ അവസാനിക്കുന്നു; യജ്ഞം ശംഖനാദത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു; കുടുംബം സ്ത്രീയിൽ അവസാനിക്കുന്നു.

സര്വേ ക്ഷയാന്താ നിലയാഃ പതനാന്താഃ സമുച്ഛ്രയാഃ । സംയോഗാ വിപ്രയോഗാന്താ മരണാന്തം ഹി ജീവിതമ് ॥ ൧,൧൧൫.

എല്ലാ വാസസ്ഥലങ്ങളും ക്ഷയത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു; ഉയർച്ചകൾ വീഴ്ചയിൽ അവസാനിക്കുന്നു; കൂട്ടായ്മകൾ വേർപാടിൽ അവസാനിക്കുന്നു; ജീവൻ മരണത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു.