ഗരുഡപുരാണമ്

മാനോ ഹി മൂലമര്ഥസ്യ മാനേ സതി ധനേന കിമ് । പ്രഭ്രഷ്ടമാനദര്പസ്യ കിം ധനേന കിമായുഷാ ॥ ൧,൧൧൫.

മാനം തന്നെയാണ് സമ്പത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം. മാനമുണ്ടെങ്കിൽ സമ്പത്തിന് എന്ത് പ്രയോജനം? മാനവും അഭിമാനവും നഷ്ടമായവർക്കു സമ്പത്തും ആയുസും എന്തിനാണ്?

അധമാ ധനമിച്ഛന്തി ധനമാനൌ ഹി മധ്യമാഃ । ഉത്തമാ മാനമിച്ഛന്തി മാനോ ഹി മഹതാം ധനമ് ॥ ൧,൧൧൫.

താഴ്ന്നവർ സമ്പത്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്; നടുവിലുള്ളവർ സമ്പത്തും മാനവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഉത്തമർ മാനമാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. മഹാന്മാർക്ക് മാനമാണ് സമ്പത്ത്.

വനേഽപി സിംഹാ ന നമന്തി കം ച ബുഭു ക്ഷിതാ മാംസനിരീക്ഷണം ച । ധനൈര്വിഹീനാഃ സുകുലേഷു ജാതാ ന നീചകര്മാണി സമാരഭന്തേ ॥ ൧,൧൧൫.

കാടിനുള്ളിലും സിംഹങ്ങൾ ആരോടും തലകുനിയാറില്ല; അവയ്ക്ക് മറ്റുള്ളവരുടെ മാംസം നോക്കാനോ, നൽകുന്നതു കഴിക്കാനോ ഇഷ്ടമില്ല. നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവർക്കു സമ്പത്ത് ഇല്ലെങ്കിലും അവർ ചീത്ത പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യാറില്ല.

നാഭിഷേകോ ന സംസ്കാരഃ സിംഹസ്യ ക്രിയതേ വനേ । നിത്യമൂര്ജിതസത്ത്വസ്യ സ്വയമേവ മൃഗേന്ദ്രതാ ॥ ൧,൧൧൫.

കാടിൽ സിംഹത്തിന് അഭിഷേകം ചെയ്യുകയോ സംസ്‌കാരം നടത്തുകയോ ഇല്ല. അതിന്റെ സ്വഭാവബലത്താൽ തന്നെ അത് മൃഗരാജാവാകുന്നു.

വണിക്പ്രമാദീ ഭൃകശ്ച മാനീ ഭിക്ഷുര്വിലാസീ ഹ്യധനശ്ച കാമീ । വരാങ്ഗനാ ചാപ്രിയവാദിനീ ച ന തേ ച കര്മാണി സമാരഭന്തേ ॥ ൧,൧൧൫.

അശ്രദ്ധയുള്ള വ്യാപാരി, കശ്ശാപ്പ്, അഭിമാനമുള്ള ഭിക്ഷുകൻ, ദരിദ്രനും കാമപ്രവർത്തകനും, സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയും, അപ്രീതികരമായി സംസാരിക്കുന്നവനും — ഇവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാറില്ല.

ദാതാ ദരിദ്രഃ കൃപണോര്ഽഥയുക്തഃ പുത്ത്രോഽവിധേയഃ കുജനസ്യ സേവാ । പരോപകാരേഷു നരസ്യ മൃത്യുഃ പ്രജായതേ ദുശ്ചരിതാനി പഞ്ച ॥ ൧,൧൧൫.

ദാനശീലനും ദരിദ്രനും, സമ്പന്നനും കഞ്ചനും, അനുസരണമില്ലാത്ത മകനും, ദുഷ്ടന്റെ സേവനവും, നല്ല പ്രവൃത്തിക്കിടയിൽ മരണമുണ്ടാകുന്നതും — ഇവയാണ് മനുഷ്യർക്കുള്ള അഞ്ചു ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ.

കാന്താവിയോഗഃ സ്വജനാപമാനം ഋണസ്യ ശേഷഃ കുജനസ്യ സേവാ । ദാരിദ്രയാഭാവാദ്വിമുഖാശ്ച മിത്രാ വിനാഗ്നിനാ പഞ്ച ദഹന്തി തീവ്രാഃ ॥ ൧,൧൧൫.

പ്രിയപ്പെട്ടവളിൽ നിന്ന് വേർപാട്, സ്വന്തം ആളുകളുടെ അപമാനം, കടം ശേഷിക്കുന്നത്, ദുഷ്ടന്റെ സേവനം, ദാരിദ്ര്യത്താൽ മുഖം തിരിയുന്ന സുഹൃത്തുക്കൾ — ഇവ അഞ്ചും തീയില്ലാതെ തന്നെ ഹൃദയം കത്തിക്കുന്നു.

ചിന്താസഹസ്രേഷു ച തേഷു മധ്യേ ചിന്താശ്ചതസ്രോഽപ്യസിധാരതുല്യാഃ । നീചാപമാനം ക്ഷുധിതം കലത്രം ഭാര്യാ വിരക്താ സഹജോപരോധഃ ॥ ൧,൧൧൫.

ആയിരം ചിന്തകളിൽ നാലു ചിന്തകൾ കത്തി വെട്ടിനിൽക്കുന്നു: നിന്ദ്യരുടെ അപമാനം, വിശപ്പ്, ഭാര്യയുടെ അനാസക്തി, സ്വന്തം കുടുംബത്തിന്റെ തടസ്സം.

വശ്യശ്ച പുര്ത്രേര്ഽഥ കരീ ച വിദ്യാ അരോഗിതാ സജ്ജനസങ്ഗതിശ്ച । ഇഷ്ടാ ച ഭാര്യാ വശവര്തിനീ ച ദുഃ ഖസ്യ മൂലോദ്ധരണാനി പഞ്ച ॥ ൧,൧൧൫.

അനുസരിക്കുന്ന മകൻ, സമ്പത്ത്, വിജ്ഞാനം, ആരോഗ്യവും നല്ലവരുടെ കൂട്ടവും, ഇഷ്ടപ്പെട്ടും അനുസരിക്കുന്ന ഭാര്യയും — ഇവയാണ് ദുഃഖം അകറ്റാനുള്ള അഞ്ചു വേരുകൾ.

കുരങ്ഗമാതങ്ഗപതങ്ഗംഭൃഗ മീനാ ഹതാഃ പഞ്ചബിരേവ പഞ്ച । ഏകഃ പ്രമാഥീ സ കഥം ന ഘാത്യോ യഃ സേവതേ പഞ്ചഭിരേവ പഞ്ച ॥ ൧,൧൧൫.

മാൻ, ആന, പാറ്റ, തേൻചീറ്റ, മീൻ — ഇവയെ ഓരോന്നിനെ ഓരോ വസ്തുവാണ് നശിപ്പിക്കുന്നത്. അത്തരം അഞ്ചു ദോഷങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് സേവിക്കുന്നവൻ എങ്ങനെ നശിക്കാതെ ഇരിക്കും?

അധീരഃ കര്കശഃ സ്തബ്ധഃ കുചേലഃ സ്വയമാഗതഃ । പഞ്ച വിപ്രാ ന പൂജ്യന്തേ ബൃഹസ്പതിസമാ അപി ॥ ൧,൧൧൫.

അധീരൻ, കടുപ്പമുള്ളവൻ, അഭിമാനിയായവൻ, അശുദ്ധവസ്ത്രധാരി, സ്വയം വന്ന് ക്ഷണിക്കാത്തവൻ — ഈ അഞ്ചു ബ്രാഹ്മണന്മാരും ബൃഹസ്പതിയോട് തുല്യരായാലും ആദരിക്കേണ്ടതല്ല.

ആയുഃ കര്മ ച വിത്തം ച വിദ്യാ നിധനമേവ ച । പഞ്ചൈതാനി വിവിച്യന്തേ ജായമാനസ്യ ദേഹിനഃ ॥ ൧,൧൧൫.

ആയുസ്സ്, കർമ്മം, സമ്പത്ത്, വിജ്ഞാനം, മരണം — ഈ അഞ്ചും മനുഷ്യൻ ജനിക്കുമ്പോൾ തന്നെ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

പര്വതാരോഹണേ തോയേ ഗോകുലേ ദുഷ്ടനിഗ്രഹേ । പതിതസ്യ സമുത്ഥാനേ ശസ്താഃ പഞ്ച (ഹ്യേതേ) ഗുണാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൧,൧൧൫.

പർവതാരോഹണം, വെള്ളം കടക്കൽ, പശുക്കളെ പരിപാലിക്കൽ, ദുഷ്ടരെ നിയന്ത്രിക്കൽ, വീണുപോയവരെ എഴുന്നേൽപ്പിക്കൽ — ഈ അഞ്ചു ഗുണങ്ങൾ ഉത്തമമായവയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

അഭ്രച്ഛായാ ഖലേ പ്രീതിഃ പരനാരീഷു സംഗതിഃ । പഞ്ചൈതേ ഹ്യസ്ഥിരാ ഭാവാ യൌവനാനി ധനാനി ച ॥ ൧,൧൧൫.

മേഘത്തിന്റെ നിഴൽ, ദുഷ്ടന്റെ സ്നേഹം, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയുമായി സുഖസംഗമം, യൗവനം, ധനം — ഇവയെല്ലാം സ്ഥിരതയില്ലാത്തവയാണ്.

അസ്ഥിരം ജീവിതം ലോകേ അസ്ഥിരം ധനയൌവനമ് । അസ്ഥിരം പുത്ത്രദാരാദ്യം ധര്മഃ കീര്തിര്യശഃ സ്ഥിരമ് ॥ ൧,൧൧൫.

ലോകത്ത് ജീവൻ സ്ഥിരമല്ല, ധനവും യൗവനവും സ്ഥിരമല്ല. മക്കളും ഭാര്യയും മറ്റുള്ളവരും സ്ഥിരമല്ല; ധർമ്മവും കീർത്തിയും നല്ല പേര് മാത്രമാണ് സ്ഥിരം.

ശത ജീവിതമത്യല്പം രാത്രിസ്തസ്യാര്ധഹാരിണീ । വ്യാധിശോകജരായാസൈരര്ധം തദപി നിഷ്ഫലമ് ॥ ൧,൧൧൫.

നൂറുവർഷം ജീവിച്ചാലും അതെല്ലാം വളരെ ചെറുതാണ്; അതിൽ പാതി രാത്രി കൊണ്ടുപോകുന്നു. ശേഷിച്ചതിൽ രോഗം, ദു:ഖം, വയസ്സായിരിക്കുക, ക്ഷീണം എന്നിവ കൊണ്ട് നഷ്ടമാവുന്നു. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ അതും ഫലപ്രദമല്ല.

ആയുര്വര്ഷശതം നൃണാം പരിമിതം രാത്രൌ തദര്ധം ഗതം തസ്യാര്ധസ്ഥിതകിഞ്ചിദര്ധമധികം ബാല്യസ്യ കാലേ ഗതമ് । കിഞ്ചിദ്വന്ധുവിയോഗദുഃ ഖമരണൈര്ഭൂപാലസേവാഗതം ശേഷം വാരിതരങ്ഗഗര്ഭചപലം മാനേന കിം മാനിനാമ് ॥ ൧,൧൧൫.

അഹോരാത്രമയോ ലോകേ ജരാരൂപേണ സംചരേത് । മൃത്യുര്ഗ്രസതി ഭൂതാനി പവനം പന്നഗോ യഥാ ॥ ൧,൧൧൫.

പകലും രാത്രിയും ലോകത്ത് വൃദ്ധാവസ്ഥ സഞ്ചരിക്കുന്നു; മരണൻ ജീവികളെ കാറ്റിനെ പാമ്പ് വിഴുങ്ങുന്നതുപോലെ വിഴുങ്ങുന്നു.

ഗച്ഛതസ്തിഷ്ഠതോ വാപി ജാഗ്രതഃ സ്വപതോ ന ചേത് । സര്വസത്ത്വഹിതാര്ഥായ പശോരിവ വിചേഷ്ടിതമ് ॥ ൧,൧൧൫.

നമ്മൾ പോകുമ്പോഴും നിൽക്കുമ്പോഴും ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഉപകാരപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാത്തവന്റെ പ്രവർത്തി മൃഗത്തിന്റെ പ്രവർത്തിപോലെയാണ്.

അഹിതഹിതവിചാരശൂന്യബുദ്ധേഃ ശ്രുതിസമയേ ബഹുഭിര്വിതര്കിതസ്യ । ഉദരഭരണമാത്രതുഷ്ടബുദ്ധേഃ പുരുഷപശോശ്ച പശോശ്ച കോ വിശേഷഃ ॥ ൧,൧൧൫.

ശരിയും തെറ്റും തിരിച്ചറിയാൻ ബുദ്ധിയില്ലാത്തവനും, വയറു നിറയ്ക്കുന്നതിൽ മാത്രം സന്തോഷിക്കുന്നവനും, മനുഷ്യനും മൃഗവും തമ്മിൽ എന്ത് വ്യത്യാസമുണ്ട്?

ശൌര്യേ തപസി ദാനേ ച യസ്യ ന പ്രഥിതം യശഃ । വിദ്യായാമര്ഥലാഭേ വാ മാതുരുച്ചാര ഏവ സഃ ॥ ൧,൧൧൫.

വീര്യം, തപസ്സ്, ദാനം, വിദ്യ, സമ്പത്ത് — ഇവയിൽ യാതൊന്നിലും പ്രശസ്തിയില്ലാത്തവൻ അമ്മയുടെ മലപോലെയാണ്.

യജ്ജീവ്യതേ ക്ഷണമപി പ്രഥിതം മനുഷ്യൈര്വിജ്ഞാനവിക്രമയശോഭിരഭഗ്നമാനൈഃ । തന്നാമ ജീവിതമിതി പ്രവദന്തി തജ്ജ്ഞാഃ കാകോഽപി ജീവതി ചിരം ച ബലിം ച ഭുങ്ക്തേ ॥ ൧,൧൧൫.

ജ്ഞാനം, ധൈര്യം, മാന്യമായ പേര് എന്നിവയാൽ പ്രശസ്തരായ മനുഷ്യർ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിച്ചാൽ അതാണ് യഥാർത്ഥ ജീവിതം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. കാക്കയും ദീർഘകാലം ജീവിക്കുകയും ബലിയും കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

കിം ജീവിതേന ധനമാനവിവര്ജിതേന മിത്രേണ കിം ഭവതി ഭീതിസശങ്കിതേന । സിംഹവ്രതം ചരത ഗച്ഛത മാ വിഷാദം കാകോഽപി ജീവതി ചിരം ച ബലിം ച ഭുങ്ക്തേ ॥ ൧,൧൧൫.

ധനമോ മാനമോ ഇല്ലാത്ത ജീവിതത്തിൽ എന്ത് ഉപയോഗം? ഭയത്തോടും സംശയത്തോടുമുള്ള സ്നേഹത്തിൽ എന്ത് ഗുണം? സിംഹത്തിന്റെ ധൈര്യത്തോടെ ജീവിക്കണം, മുന്നോട്ട് പോകണം, വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല; കാക്കയും ദീർഘകാലം ജീവിക്കുകയും ബലിയും കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

യോ വാത്മനീഹ ന ഗുരൌ ന ച ഭൃത്യവര്ഗേ ദീനേ ദയാം ന കുരുതേ ന ച മിത്രകാര്യേ । കിം തസ്യ ജീവിതഫലേനമനുഷ്യലോകേ കാകോഽപി ജീവതി ചിരം ച ബലിം ച ഭുങ്ക്തേ ॥ ൧,൧൧൫.

സ്വന്തം ആത്മാവിനോടും, ഗുരുവിനോടും, ഭൃത്യന്മാരോടും, ദരിദ്രരോടും, സുഹൃത്തുക്കളുടെ കാര്യങ്ങളിലും കരുണ കാണിക്കാത്തവന്റെ ജീവിതഫലത്തിൽ എന്താണ് ഗുണം? കാക്കയും ദീർഘകാലം ജീവിക്കുകയും ബലിയും കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

യസ്യ ത്രിവര്ഗശൂന്യാനി ദിനാന്യായാന്തി യാന്തി ച । സ ലൌഹകാരഭസ്ത്രേവ ശ്വസന്നപി ന ജീവതി ॥ ൧,൧൧൫.

ആർത്ഥ, ധർമ്മ, കാമം — ഈ മൂന്നു ലക്ഷ്യങ്ങളുമില്ലാതെ ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോകുന്നവൻ, കശുമുറിയുടെ കുഴലുപോലെ ശ്വസിച്ചാലും ജീവിക്കുന്നില്ല.

സ്വാധീനവൃത്തേഃ സാഫല്യം ന പരാധീനവര്തിതാ । യേ പരാധീനകര്മാണോ ജീവന്തോഽപി ച തേ മൃതാഃ ॥ ൧,൧൧൫.

സ്വന്തം തീരുമാനപ്രകാരം പ്രവർത്തിച്ചാൽ മാത്രമാണ് വിജയമുണ്ടാവുക; മറ്റുള്ളവരുടെ ആശ്രയത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർ ജീവിച്ചാലും മരിച്ചവരുപോലെയാണ്.

സു(സ്വ) പൂരാ വൈ കാപുരുഷാഃ സു(സ്വ) പൂരോ മൂഷികാഞ്ജലിഃ । അസന്തുഷ്ടഃ കാപുരുഷഃ സ്വല്പകേനാപി തുഷ്യതി ॥ ൧,൧൧൫.

കാപട്യശീലികൾ എപ്പോഴും തൃപ്തരായിരിക്കും, എങ്കിലും ഒരു മൂഷികൻ ഒരു കയ്യിൽ ധാന്യം കിട്ടിയതുപോലെ, കാപട്യശീലിക്ക് അല്പം കിട്ടിയാലും സന്തോഷം.

അഭ്രച്ഛായാ തൃണാദഗ്നിര്നോചസേവാ പഥോ ജലമ് । വേശ്യാരാഗഃ ഖലേ പ്രീതിഃ ഷഡേതേ ബുദ്വുദോപമാഃ ॥ ൧,൧൧൫.

മേഘത്തിന്റെ നിഴൽ, പുല്ലിൽ തീ, വഴിയരികിലെ വെള്ളം, വേശ്യയുടെ ആസക്തി, ദുഷ്ടന്റെ സ്നേഹം — ഈ ആറും വെള്ളപ്പൊക്കത്തിലെ കിളിവെള്ളംപോലെയാണ്.

വാചാ വിഹിതസാര്ഥേന ലോകോ ന ച സുഖായതേ । ജീവിതം മാനമൂലം ഹി മാനേ മ്ലാനേ കുതഃ സുഖമ്? ॥ ൧,൧൧൫.

അർത്ഥമില്ലാത്ത വാക്കുകൾ ലോകത്തെ സന്തോഷിപ്പിക്കില്ല; ജീവിതം മാനത്തിൽ ആധാരമിട്ടിരിക്കുന്നു — മാനം ഇല്ലാതായാൽ എവിടെ സന്തോഷം?