ഗരുഡപുരാണമ്

ത്യജന്തി മിത്രാണി ധനൈര്വിഹീനം പുത്രാശ്ച ദാരാശ്ച സുഹൃജ്ജനാശ്ച । തേ ചാര്ഥവന്തം പുനരാശ്രയന്തി ഹ്യര്ഥോ ഹി ലോകേ പുരുഷസ്യ ബന്ധുഃ ॥ ൧,൧൧൧.

സമ്പത്ത് ഇല്ലാത്തവനെ സുഹൃത്തുക്കളും മക്കളും ഭാര്യയും കൂട്ടുകാരും ഉപേക്ഷിക്കും; എന്നാൽ സമ്പത്ത് വന്നാൽ അവർ വീണ്ടും അടുക്കും. ഈ ലോകത്ത് സമ്പത്താണ് മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ ബന്ധു.

അന്ധാ ഹി രാജാ ഭവതി യസ്തു സാസ്ത്രവിവര്ജിതഃ । അന്ധഃ പശ്യതി ചാരേണ ശാസ്ത്രഹീനോ ന പശ്യതി ॥ ൧,൧൧൧.

ശാസ്ത്രജ്ഞാനം ഇല്ലാത്ത രാജാവ് അന്ധനാണ്; അന്ധന് വഴികാട്ടിയാൽ കാണാം, പക്ഷേ ശാസ്ത്രം ഇല്ലാത്തവൻ ഒന്നും കാണുന്നില്ല.

യസ്യ പുത്രാശ്ച ഭൃത്യാശ്ച മന്ത്രിണശ്ച പുരോഹിതാഃ । ഇന്ദ്രിയാണി പ്രസുപ്താനി തസ്യ രാജ്യം ചിരം ന ഹി ॥ ൧,൧൧൧.

ആളുടെ മക്കളും സേവകരും മന്ത്രിമാരും പുരോഹിതന്മാരും, അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഉറങ്ങുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ രാജ്യം ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കില്ല.

യേനാര്ജിതാസ്ത്രയോഽപ്യോഽപ്യേതേ പുത്രാ ഭൃത്യാശ്ച ബാന്ധവാഃ । ജിതാ തേന സമം ഭൂപൈശ്ചതുരബ്ധിര്വസുന്ധരാ ॥ ൧,൧൧൧.

മക്കളെയും സേവകരെയും ബന്ധുക്കളെയും സമ്പാദിച്ചവൻ ഭൂമിയെയും മറ്റു രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം നാലു യുഗങ്ങൾ ഭരിക്കും.

ലങ്ഘയേച്ഛാസ്ത്രയുക്താനി ഹേതുയുക്താനി യാനി ച । സഹി നശ്യതി വൈ രാജാ ഇഹ ലോകേ പരത്ര ച ॥ ൧,൧൧൧.

ശാസ്ത്രത്തിലും യുക്തിയിലും അടിയുറച്ചതിനെ അവഗണിക്കുന്നവനും അവന്റെ രാജാവും ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും നശിക്കും.

മനസ്താപം ന കുര്വീത ആപദം പ്രാപ്യ പാര്ഥിവഃ । സമബുദ്ധിഃ പ്രസന്നാത്മാ പ്രസന്നാത്മാ സുഖദുഃഖേ സമോ ഭവേത് ॥ ൧,൧൧൧.

അപകടങ്ങൾ വന്നാലും രാജാവ് മനസ്സിൽ വിഷമിക്കരുത്. സന്തോഷത്തിലും ദുഃഖത്തിലും ഒരുപോലെ മനസ്സും മനോഭാവവും നിലനിർത്തണം.

ധീരാഃ കഷ്ടമനുപ്രാപ്യ ന ഭവന്തി വിഷാദിനഃ । പ്രവിശ്യ വദനം രാഹോഃ കിം നോദതി പുനഃ ശശീ ॥ ൧,൧൧൧.

ധൈര്യമുള്ളവർ കഷ്ടതകൾ വന്നാലും നിരാശപ്പെടാറില്ല. രാഹുവിന്റെ വായിൽ കടന്ന ചന്ദ്രൻ വീണ്ടും ഉയരുന്നില്ലേ?

ധിഗ്ധിക്ശരീരസുഖലാലിതമാനവേഷു മാ ഖേദയേദ്ധനകൃശം ഹി ശരീരമേവ । സദ്ദാരകാ ഹ്യധനപാണ്ഡുസുതാഃ ശ്രുതാ ഹി ദുഃഖം വിഹായ പുനരേവ സുഖം പ്രപന്നാഃ ॥ ൧,൧൧൧.

ശരീരസുഖത്തിനായി ശരീരം മാത്രം സംരക്ഷിക്കുന്നവരെ നിന്ദിക്കാം. ധനം ഇല്ലാതായതിൽ വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല, ശരീരം തന്നെ ദുർബലമാണ്. ഭാര്യയും മക്കളുമുള്ള പാണ്ഡവന്മാർ പോലും ദുഃഖം വിട്ട് വീണ്ടും സന്തോഷം കണ്ടെത്തിയതല്ലേ?

ഗന്ധര്വവിദ്യാമാലോക്യ വാദ്യം ച ഗണികാഗണാന് । ധനുര്വേദാര്ഥശാസ്ത്രാണി ലോകേ രക്ഷേച്ച ഭൂപതിഃ ॥ ൧,൧൧൧.

ഗന്ധർവകലകളും സംഗീതവും നർത്തകിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങളും കണ്ടു, രാജാവ് വില്ലിനും ഭരണശാസ്ത്രത്തിനും ലോകത്ത് സംരക്ഷണം നൽകണം.

കാരണേന വിനാ ഭൃത്യേ യസ്തു കുപ്യതി പാര്ഥിവഃ । സ ഗൃഹ്ണാതി വിഷോന്മാദം കൃഷ്ണസര്പവിസര്ജിതമ് ॥ ൧,൧൧൧.

കാരണമില്ലാതെ ദാസന്മാരോട് കോപിക്കുന്ന രാജാവ് കറുത്ത പാമ്പ് വിടുന്ന വിഷം പോലെ ഭയങ്കരമായ പൈതൃകം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.

ചാപലാദ്വാരയേദ്ദൃഷ്ടിം മിഥ്യാവാക്യഞ്ച വാരയേത് । മാനവേ ശ്രോത്രിയേ ചൈവ ഭൃത്യവര്ഗേ സദൈവ ഹി ॥ ൧,൧൧൧.

അശാന്തമായ കാഴ്ച ഒഴിവാക്കണം, തെറ്റായ വാക്കുകൾ പറയരുത്, പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യരോടും പണ്ഡിതന്മാരോടും ദാസന്മാരോടും എന്നും.

ലീലാം കരോതി യോ രാജാ ഭൃത്യസ്വജനഗര്വിതഃ । ശാസനേ സര്വദാ ക്ഷിപ്രം രിപുഭിഃ പരിഭൂയതേ ॥ ൧,൧൧൧.

ദാസന്മാരിലും ബന്ധുക്കളിലും അഭിമാനിച്ച് ഭരണം കളിയായി കാണുന്ന രാജാവ് എപ്പോഴും ശത്രുക്കളാൽ വേഗത്തിൽ കീഴടക്കപ്പെടും.

ഹുങ്കാരേ ഭൃകുടീം നൈവ സദാ കുര്വീത പാര്ഥിവഃ । വിനാ ദോഷേണ യോ ഭൃത്യാന്രാജാധമണ ശാസ്തി ച । ലീലാസുഖാനി ഭോഗ്യാനി ത്യജേദിഹ മഹീപതിഃ ॥ ൧,൧൧൧.

വാക്കുകളിൽ മാത്രം കോപം കാണിക്കുകയോ കണ്പിളർത്തുകയോ രാജാവ് ചെയ്യരുത്. തെറ്റില്ലാതെ ദാസന്മാരെ ശിക്ഷിക്കുന്നവൻ താഴ്ന്ന ഭരണാധികാരിയാണ്. വിനോദസുഖങ്ങൾ രാജാവ് ഉപേക്ഷിക്കണം.

സുഖപ്രവൃത്തൈഃ സാധ്യന്തൈ ശത്രവോ വിഗ്രഹേ സ്ഥിതൈഃ ॥ ൧,൧൧൧.

സന്തോഷത്തിലും വിജയത്തിലും മുന്നേറുന്നവർക്ക്, കലഹത്തിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്ന ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കാൻ കഴിയും.

ഉദ്യോഗഃ സാഹസംധൈര്യം ബുദ്ധിഃ ശക്തിഃ പരാക്രമഃ । ഷഡ്വിധോ യസ്യ ഉത്സാഹസ്തസ്യ ദേവോഽപി ശങ്കതേ ॥ ൧,൧൧൧.

ശ്രമം, ധൈര്യം, ബുദ്ധി, ശക്തി, വീര്യം, ഉത്സാഹം—ഈ ആറു ഗുണങ്ങളുള്ളവനെ ദേവതകളും ഭയപ്പെടും.

ഉദ്യോഗേന കൃതേ കാര്യേ സിദ്ധര്യസ്യ ന വിദ്യതേ । ദൈവം തസ്യ പ്രമാണം ഹി കര്തവ്യം പൌരുഷം സദാ ॥ ൧,൧൧൧.

ശ്രമിച്ചിട്ടും വിജയിക്കാനാകാത്തപ്പോൾ അതിനെ വിധി എന്ന് കരുതണം. എങ്കിലും മനുഷ്യശ്രമം എന്നും തുടരണം.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൧൨ സൂത ഉവാച । ഭൃത്യാ ബഹുവിധാ ജ്ഞേയാ ഉത്തമാധമമധ്യമാഃ । നിയോക്തവ്യാ യഥാര്ഹേഷു ത്രിവിധേഷ്വേവ കര്മസു ॥ ൧,൧൧൨.

ഭൃത്യന്മാർ പലവിധമാണ്—മികച്ചവരും ഇടത്തരംവരും താഴ്ന്നവരും. ഇവരെ അർഹതയ്ക്ക് അനുസരിച്ച് മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ജോലികളിൽ നിയമിക്കണം.

ഭൃത്യേ പരിക്ഷണം വക്ഷ്യേ യസ്യയസ്യ ഹി യോ ഗുണഃ । തമിമം സംപ്രവക്ഷ്യാമി യേ യഥാകഥിതം കില ॥ ൧,൧൧൨.

ഭൃത്യന്മാരെ എങ്ങനെ പരിശോധിക്കണമെന്ന് ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. ഓരോരുത്തരുടെയും ഗുണങ്ങൾ എങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടുവോ അതുപോലെ ഞാൻ പറയുന്നു.

യഥാ ചതുര്ഭിഃ കനകം പരീക്ഷ്യതേ നിഘര്ഷണച്ഛേദനതാപതാഡനൈഃ । തഥാ ചതുര്ഭിര്ഭൃതകം പരീക്ഷയേദ്വതേന ശീലേന കലേന കര്മണാ ॥ ൧,൧൧൨.

പൊന്നിനെ നാല് വിധത്തിൽ—തേച്ച്, മുറിച്ച്, ചൂടാക്കി, അടിച്ച്—പരിശോധിക്കുന്നതുപോലെ, ഭൃത്യനെ നടപ്പിൽ, സ്വഭാവത്തിൽ, സമയത്തിൽ, പ്രവർത്തിയിൽ പരീക്ഷിക്കണം.

കുലശീലഗുണോപേതഃ സത്യധര്മപരായണഃ । രൂപവാന്സുപ്രസന്നശ്ച കോശാധ്യക്ഷോ വിധീയതേ ॥ ൧,൧൧൨.

ഉത്തമകുലം, നല്ല സ്വഭാവം, ഗുണങ്ങൾ, സത്യം, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരത, സുന്ദരത, സന്തോഷം—ഇവയുള്ളവൻ ധനസംരക്ഷകനായി നിയമിക്കപ്പെടണം.

മൂല്യരൂപപരീക്ഷാകൃദ്ഭവേ ദ്രത്നപരീക്ഷകഃ । ബലാബലപരിജ്ഞാതാ സേനാധ്യക്ഷോ വിധീയതേ ॥ ൧,൧൧൨.

മൂല്യവും രൂപവും പരിശോധിക്കാൻ കഴിവുള്ളവൻ രത്നപരിശോധകനാണ്. ശക്തിയും ദൗർബല്യവും അറിയുന്നവൻ സൈന്യാധിപനായി നിയമിക്കപ്പെടണം.

ഇങ്ഗിതാകാരതത്ത്വജ്ഞോ ബലവാന് പ്രിയദര്ശനഃ । അപ്രമാദീ പ്രമാഥീ ച പ്രതീഹാരഃ സ ഉച്യതേ ॥ ൧,൧൧൨.

ഇംഗിതവും ഭാവവും മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിവുള്ളവൻ, ശക്തനും മനോഹരനും ജാഗ്രതയുള്ളവനും ഉത്സാഹിയുമാണ്—അവനെയാണ് വാതിൽരക്ഷകൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

മേധാവീ വാക്പടുഃ പ്രാജ്ഞഃ സത്യവാദീ ജിതേന്ദ്രിയഃ । സര്വശാസ്ത്രസമാലോകീ ഹ്യേഷ സാധുഃ സ ലേഖകഃ ॥ ൧,൧൧൨.

ബുദ്ധിമാനും വാഗ്മിയും ജ്ഞാനിയും സത്യവാദിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പരിചയമുള്ളവനും—ഇവൻ നല്ല എഴുത്തുകാരനാണ്.

ബുദ്ധിമാന്മതിമാംശ്ചൈവ പരചിത്തോപലക്ഷകഃ । ക്രൂരോ യഥോക്തവാദീ ച ഏഷ ദൂതോ വിധീയതേ ॥ ൧,൧൧൨.

ബുദ്ധിയുള്ളവനും വിവേകശക്തിയുള്ളവനും മറ്റുള്ളവരുടെ മനസ്സറിയാൻ കഴിവുള്ളവനും കഠിനസ്വഭാവിയുമായും പറഞ്ഞതു പോലെ മാത്രം സംസാരിക്കുന്നവനും ദൂതനായി നിയമിക്കപ്പെടുന്നു.

സമസ്തസ്മൃതിശാസ്ത്രജ്ഞഃ പണ്ഡിതോഽഥ ജിതേന്ദ്രിയഃ । ശൌര്യവീര്യഗുണോപേതോ ധര്മാധ്യക്ഷോ വിധീയതേ ॥ ൧,൧൧൨.

എല്ലാ സ്മൃതികളും ശാസ്ത്രങ്ങളും അറിയുന്നവനും പണ്ഡിതനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ധൈര്യവും വീര്യവും ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവനും ധർമ്മാധികാരിയായി നിയമിക്കപ്പെടുന്നു.

പിതൃപൈതാമഹോ ദക്ഷഃ ശാസ്ത്രജ്ഞഃ സത്യവാചകഃ । ശുചിശ്ച കഠിനശ്ചൈവ സൂപകാരഃ സ ഉച്യതേ ॥ ൧,൧൧൨.

പിതാവിലും പിതാമഹനിലും നിന്നു പരിചയമുള്ളവനും ശാസ്ത്രജ്ഞനും സത്യം പറയുന്നവനും ശുദ്ധനും കൂടാതെ കഠിനനും ആയവൻ പാചകക്കാരനാണ്.

ആയുര്വേദകൃതാഭ്യാസഃ സര്വേഷാം പ്രിയദര്ശനഃ । ആയുഃ ശീലഗുണോപേതോ വൈദ്യ ഏവ വിധീയതേ ॥ ൧,൧൧൨.

ആയുര്‍വേദം അഭ്യസിച്ചവനും എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടനായവനും ദീർഘായുസ്സും നല്ല സ്വഭാവവും ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവനും വൈദ്യനായി നിയമിക്കപ്പെടുന്നു.

വേദവേദാങ്ഗതത്ത്വജ്ഞോ ജപഹമപരായണഃ । ആശീര്വാദപരോ നിത്യമേഷ രാജപുരോഹിത ॥ ൧,൧൧൨.

വേദവും അതിന്റെ അങ്കങ്ങളും തത്ത്വവും അറിയുന്നവനും ജപവും ഹോമവും ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്നവനും എപ്പോഴും അനുഗ്രഹിക്കാൻ മനസ്സുള്ളവനും രാജപുരോഹിതനാണ്.

ലേഖകഃ പാഠകശ്ചൈവ ഗണകഃ പ്രതിരോധകഃ । ആലസ്യയുക്തശ്ചൈദ്രാജാ കര്മ സംവര്ജയേത്സദാ ॥ ൧,൧൧൨.

എഴുത്തുകാരൻ, വായനക്കാരൻ, കണക്കുകാരൻ, എതിര്‍ക്കുന്നവൻ, സൌമ്യമായവൻ—ഇവരിൽ ആൾസ്യം ഉള്ളവരെ രാജാവ് എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം.