ഗരുഡപുരാണമ്

യദി വിഭവവിഹീനഃ പ്രച്യുതോ വാശു ദൈവാന്ന തു ഖലജനസേവാം കാങ്ക്ഷയേന്നൈവ നീചാമ് । ന തൃണമദനകാര്യേ സുക്ഷുധാര്തോഽത്തി സിംഹഃ പിബതി രുധിരമുഷ്ണം പ്രായശഃ കുഞ്ചരാണാമ് ॥ ൧,൧൧൦.

സമ്പത്ത് ഇല്ലാതായാലും, ഭാഗ്യത്തിൽ വീണുപോയാലും, ഒരിക്കലും ദുഷ്ടന്മാരെ സേവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; സിംഹം വിശപ്പോടെ പുല്ല് തിന്നാറില്ല, അതുപോലെ, അതിന് ആനകളുടെ ചൂടുള്ള രക്തം കുടിക്കാനാണ് ഇഷ്ടം.

സകൃദ്ദുഷ്ടഞ്ച യോ മിത്രം പുനഃ സന്ധാതുമിച്ഛതി । സ മൃത്യുമേവ ഗൃഹ്ണീയാദ്ഗര്ഭമശ്വതരീ യഥാ ॥ ൧,൧൧൦.

ഒരിക്കൽ ദ്രോഹം ചെയ്ത സുഹൃത്തിനൊപ്പം വീണ്ടും സൗഹൃദം തേടുന്നവൻ, കഴുതയുടെ ഗർഭം ഏറ്റുപിടിക്കുന്നതുപോലെ, മരണത്തെയാണ് ഏറ്റെടുക്കുന്നത്.

ശത്രോരപത്യാനി പ്രിയംവദാനി നോപേക്ഷിതവ്യാനി ബുധൈര്മനുഷ്യൈഃ । താന്യേവ കാലേഷു വിപത്കരാണി വിഷസ്യ പാത്രാണ്യപി ദാരുണാനി ॥ ൧,൧൧൦.

ശത്രുവിന്റെ മക്കൾ പറയുന്ന സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ ബുദ്ധിമാന്മാർ അവഗണിക്കരുത്; സമയമെത്തുമ്പോൾ അവ ദുരന്തത്തിന് കാരണമാകും, വിഷം നിറച്ച പാത്രങ്ങൾപോലെ ഭയാനകമായവയാകും.

ഉപകാരഗൃഹീതേന ശത്രുണാ ശത്രുമുദ്ധരേത് । പാദലഗ്നം കരസ്ഥേന കണ്ടകേനൈവ കണ്ടകമ് ॥ ൧,൧൧൦.

ഉപകാരം സ്വീകരിച്ച ശത്രുവിനെ ഉപയോഗിച്ച് മറ്റൊരു ശത്രുവിനെ തോൽപ്പിക്കണം; കാലിൽ കയറിയ കുരുവിനെ കൈയിൽ പിടിച്ച മറ്റൊരു കുരുവിനാൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതുപോലെ.

അപകാരപരാന്നിത്യം ചിന്ത യേന്ന കദാചന । സ്വയമേവ പതിഷ്യന്തി കൂലജാതാ ഇവ ദ്രുമാഃ ॥ ൧,൧൧൦.

എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരെ ദുഃഖിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ, നദീതീരത്ത് വളരുന്ന മരങ്ങൾപോലെ, അവസാനം സ്വയം വീഴും.

അനര്ഥാ ഹ്യര്ഥരൂഷാശ്ച അര്ഥാശ്ചാനര്ഥരൂപിണഃ । ഭവന്തി തേ വിനാശായ ദൈവായത്തസ്യ വൈ സദാ ॥ ൧,൧൧൦.

ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ സമ്പത്തുപോലും, സമ്പത്ത് ചിലപ്പോൾ ദുർഭാഗ്യമായി തോന്നും; വിധിയുടെ അധീനനായവർക്കു ഇവ എല്ലാം നാശത്തിനാണ് കാരണമാകുന്നത്.

കാര്യകാലോചിതാപാപാ മതിഃ സഞ്ജായതേ ഹി വൈ । സാനുകൂലേ തു ദൈവേ ശം പുംസഃ സര്വത്ര ജായതേ ॥ ൧,൧൧൦.

സമയത്തിനനുസരിച്ച് മനസ്സിൽ പാപം ഉരുത്തിരിയാം; പക്ഷേ, ഭാഗ്യം അനുകൂലമായാൽ, എല്ലായിടത്തും നല്ലതായ അനുഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.

ധനപ്രയോഗകാര്യേഷുഃ തഥാ വിദ്യാ ഗമേഷു ച । ആഹാരേ വ്യവഹാരേ ച ത്യക്തലജ്ജഃ സദാ ഭവേത് ॥ ൧,൧൧൦.

പണം ചെലവിടുമ്പോഴും, വിദ്യ നേടുമ്പോഴും, ഭക്ഷണം തേടുമ്പോഴും, വ്യാപാരം നടത്തുമ്പോഴും, ലജ്ജയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കണം.

ധനിനഃ ശ്രോത്രിയോ രാജാ നദീ വൈദ്യസ്തു പഞ്ചമഃ । പഞ്ച യത്ര ന വിദ്യന്തേ ന കുര്യാത്തത്രത്ര സംസ്ഥിതിമ് ॥ ൧,൧൧൦.

സമ്പന്നൻ, പണ്ഡിതൻ, രാജാവ്, നദി, വൈദ്യൻ—ഈ അഞ്ചും ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് ഒരിക്കലും താമസിക്കരുത്.

ലോകയാത്രാ ഭയം ലജ്ജാ ദാക്ഷിണ്യം ദാനശീലതാ । പഞ്ച യത്ര ന വിദ്യന്തേ ന തത്ര ദിവസം വസേത് ॥ ൧,൧൧൦.

ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗം, ഭയം, ലജ്ജ, വിനയം, ദാനശീലം—ഈ അഞ്ചും ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് ഒരു ദിവസം പോലും കഴിയരുത്.

കാലവിച്ഛോത്രിയോ രാജാ നദീ സാധുശ്ച പഞ്ചമഃ । ഏതേ യത്ര ന വിദ്യന്തേ തത്ര വാസം ന കാരയേത് ॥ ൧,൧൧൦.

പണ്ഡിതൻ, രാജാവ്, നദി, നല്ലവൻ, അഞ്ചാമത്തേത്—ഇവ ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് താമസിക്കരുത്.

നൈകത്ര പരിനിഷ്ഠാസ്തി ജ്ഞാനസ്യ കില ശൌനക । സര്വഃ സര്വം ന ജാനാതി സര്വജ്ഞോ നാസ്തി കുത്രചിത് ॥ ൧,൧൧൦.

ശൗനക, അറിവ് പൂർണ്ണമായിടം എവിടെയും ഇല്ല; എല്ലാവരും എല്ലാം അറിയുന്നവനില്ല; എല്ലായിടത്തും സർവ്വജ്ഞനില്ല.

ന സര്വവിത്കശ്ചിദിഹാസ്തി ലോകേ നാത്യന്തമൂര്ഖോ ഭുവി ചാപി കശ്ചിത് । ജ്ഞാനേന നീചോത്തമമധ്യമേന യോഽയം വിജാനാതി സ തേന വിദ്വാന് ॥ ൧,൧൧൦.

ലോകത്ത് ആരും എല്ലാം അറിയുന്നവനല്ല, ആരും പൂർണ്ണമായും അജ്ഞാനിയുമല്ല; ഉത്തമം, മധ്യസ്ഥം, അതവാ താഴ്ന്ന അറിവ് ഉപയോഗിച്ച് കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നവനാണ് ജ്ഞാനി.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൧൧ സൂത ഉവാച । പാര്ഥിവസ്യ തു വക്ഷ്യാമി ഭൃത്യാനാഞ്ചൈവ ലക്ഷണമ് । സര്വാണി ഹി മഹീപാലഃ സമ്യങ്നിത്യം പരീക്ഷയേത് ॥ ൧,൧൧൧.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: രാജാവിന്റെയും ഭൃത്യന്മാരുടെയും ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം; രാജാവ് ഇവയെല്ലാം നന്നായി പരിശോധിക്കണം.

രാജ്യം പാലയതേ നിത്യം സത്യധര്മപരായണഃ । നിര്ജിത്യ പരസൈന്യാനി ക്ഷിതം ധര്മേണ പാലയേത് ॥ ൧,൧൧൧.

സത്യത്തിലും ധർമ്മത്തിലും സ്ഥിരനായി രാജാവ് രാജ്യം ഭരിക്കണം; ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ ജയിച്ച്, ഭൂമി ധർമ്മത്തോടെ ഭരിക്കണം.

പുഷ്പാത്പുഷ്പം വിചിന്വീത മൂലച്ഛേദം ന കാരയേത് । മാലാകാര ഇവാരണ്യേ ന യഥാങ്ഗാരകാരകഃ ॥ ൧,൧൧൧.

പൂക്കൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ, വേരുമുറിക്കാതെ, വനത്തിലെ മാലാകാരൻപോലെ ശാന്തമായി വേണം; ചാര്കൊള്ളിക്കുന്നവൻപോലെ നശിപ്പിക്കരുത്.

ദോഗ്ധാരഃ ക്ഷീരഭുഞ്ജാനാ വികൃതം തന്ന ഭുഞ്ജതേ । പരരാഷ്ട്രം മഹീപാലൈര്ഭോക്തവ്യം ന ച ദൂഷയേത് ॥ ൧,൧൧൧.

പാൽകറക്കുന്നവർ നല്ല പാൽ മാത്രം വാങ്ങും, പുഴുക്കിയതൊന്നും കഴിക്കാറില്ല; അതുപോലെ, രാജാക്കന്മാർ മറ്റുരാജ്യത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ ആസ്വദിക്കാം, പക്ഷേ അതിനെ നശിപ്പിക്കരുത്.

നോധശ്ഛിന്ദ്യാത്തു യോ ധേന്വാഃ ക്ഷാരാര്ഥോ ലഭതേ പയഃ । ഏവം രാഷ്ട്രം പ്രയോഗേണ പീഡ്യമാനം ന വര്ധതേ ॥ ൧,൧൧൧.

ഒരു പശുവിന്റെ തേനീച്ച മുറിച്ച് ഉപ്പു കിട്ടാമെന്ന് കരുതുന്നവന് പാൽ കിട്ടില്ലല്ലോ, അതുപോലെ അന്യായമായി പീഡിപ്പിക്കുന്ന രാജ്യവും വളരില്ല.

തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന പൃഥിവീമനുപാലയേന് । പാലകസ്യ ഭവേദ്ഭൂമിഃ കീര്തിരായുര്യശോ ബലമ് ॥ ൧,൧൧൧.

അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കണം; ഭരിക്കുന്നവന് ഭൂമി കീർത്തിയും ആയുസ്സും മാനവും ശക്തിയും നൽകുന്നു.

ആഭ്യര്ച്യ വിഷ്ണും ധര്മാത്മാ ഗോബ്രാഹ്മണഹിതേ രതഃ । പ്രജാഃ പാലയിതും ശക്തഃ പാര്ഥിവോ വിജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ ൧,൧൧൧.

വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച്, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചും പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സിട്ടും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച രാജാവിന് ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയും.

ഐശ്വര്യമധ്രുവം പ്രാപ്യ രാജാ ധര്മേ മതിഞ്ചരേത് । ക്ഷണേന വിഭവോ നശ്യേന്നാത്മായത്തം ധനാദികമ് ॥ ൧,൧൧൧.

അസ്ഥിരമായ ഐശ്വര്യം ലഭിച്ചാൽ രാജാവ് മനസ്സDhർമ്മത്തിലേക്ക് തിരിയണം; ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് സമ്പത്ത് നശിച്ചുപോകും, ധനം മുതലായവ യാതൊന്നും നമുക്കു സ്വന്തം അല്ല.

സത്യം മനോരമാഃ കാമാഃ സത്യം രമ്യാ വിഭൂതയഃ । കിന്തു വൈ വനിതാപാങ്ഗഭങ്ഗിലോലം ഹി ജീവിതമ് ॥ ൧,൧൧൧.

ആഗ്രഹങ്ങൾ മനോഹരമാണ്, സമ്പത്തുകളും ആകർഷകമാണ് എന്നത് സത്യമാണെങ്കിലും, ജീവിതം ഒരു സ്ത്രീയുടെ കണികൂടിയ കാഴ്ചപോലെ അനിശ്ചിതമാണ്.

വ്യാഘ്രീവ തിഷ്ഠതി ജരാ പരിതര്ജയന്തീ രോഗാശ്ച ശത്രവ ഇവ പ്രഭവന്തി ഗാത്രേ । ആയുഃ പരിസ്ത്രവതി ഭിന്നഘടാദിവാമ്ഭോ ലോകോ ന ചാത്മഹിതമാചരതീഹ കശ്ചിത് ॥ ൧,൧൧൧.

വന്യകഴുതയെപ്പോലെ വൃദ്ധാവസ്ഥ ഭീഷണിയോടെ കാത്തിരിക്കുന്നു, രോഗങ്ങൾ ശത്രുക്കളെപ്പോലെ ശരീരത്തിൽ വരുന്നു; ജീവൻ തകർന്ന കിണ്ണത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു; ഈ ലോകത്ത് ആരും സത്യത്തിൽ തനിക്കു നല്ലത് ചെയ്യുന്നില്ല.

മാതൃവത്പരദാരേഷു പരദ്രവ്യേഷു ലോഷ്ടവത് । ആത്മവത്സര്വഭൂതേഷു യഃ പശ്യതി സ പണ്ഡിതഃ ॥ ൧,൧൧൧.

മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യമാരെ അമ്മപോലെയും, മറ്റുള്ളവരുടെ സമ്പത്തിനെ കല്ലുപോലെയും, എല്ലാ ജീവികളെയും തനിക്കു തുല്യനായി കാണുന്നവനാണ് ജ്ഞാനി.

ഏതദര്ഥം ഹി വിപ്രേന്ദ്രാ രാജ്യമിച്ഛന്തി ഭൂഭൃതഃ । യദേഷാം സര്വകാര്യേഷു വചോ ന പ്രതിഹന്യതേ ॥ ൧,൧൧൧.

ഇതിനാലാണ് ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, രാജാക്കന്മാർ ഭരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്; അവരുടെ വാക്ക് എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും തടസ്സം കൂടാതിരിക്കാൻ.

ഏതദര്ഥം ഹി കുര്വന്തി രാജാനോ ധനസഞ്ചയമ് । രക്ഷയിത്വാ തു ചാത്മാനം യദ്ധനം തദ്ദ്വിജാതയേ ॥ ൧,൧൧൧.

ഇതിനാലാണ് രാജാക്കന്മാർ സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുന്നത്; എന്നാൽ താനെ സംരക്ഷിച്ചശേഷം ആ സമ്പത്ത് ദ്വിജന്മാർക്ക് നൽകേണ്ടതാണ്.

ഓങ്കാരശബ്ദോ വിപ്രാണാം യേന രാഷ്ട്രം പ്രവര്ധതേ । സ രാജാ വര്ധതേ യോഗാദ്വ്യാധിഭിശ്ച ന ബധ്യതേ ॥ ൧,൧൧൧.

ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉച്ചരിക്കുന്ന ഓം എന്ന ശബ്ദം കൊണ്ട് രാജ്യം വളരുന്നു; അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന രാജാവ് യോഗം കൊണ്ടും രോഗങ്ങൾ കൊണ്ടും ബാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

അസമര്ഥാശ്ച കുര്വന്തി മുനയോ ദ്രവ്യസഞ്ചയമ് । കിം പുനസ്തു മഹീപാലഃ പുത്രവത്പാലയന്പ്രജാഃ ॥ ൧,൧൧൧.

ശക്തിയില്ലാത്ത മുനികളും സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുന്നു; എന്നാൽ സ്വന്തം കുട്ടികളെപ്പോലെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്ന രാജാവിന് എത്രയോ അധികം അതിനാവും.