ഗരുഡപുരാണമ്

വിഷാദപ്യമൃതം ഗ്രാഹ്യമമേധ്യാദപി കാഞ്ചനമ് । നീചാദപ്യുത്തമാം വിദ്യാം സ്ത്രീരത്നം ദുഷ്കുലാദപി ॥ ൧,൧൧൦.

വിഷത്തിൽ നിന്നെങ്കിലും അമൃതം സ്വീകരിക്കണം; അശുദ്ധിയിൽ നിന്നെങ്കിലും പൊന്നും; താഴ്ന്നവരിൽ നിന്നെങ്കിലും ഉത്തമവിദ്യയും; ദുർകുലത്തിൽ നിന്നെങ്കിലും നല്ല സ്ത്രീയും സ്വീകരിക്കാം.

ന രാജ്ഞാ സഹ മിത്രത്വം ന സര്പോ നിര്വിഷഃ ക്രചിത് । ന കുലം നിര്മലം തത്ര സ്ത്രീജനോ യത്ര ജായതേ ॥ ൧,൧൧൦.

രാജാവിനൊപ്പം ഒരിക്കലും സൗഹൃദം പുലർത്തരുത്; വിഷമില്ലാത്ത പാമ്പിനെയും ഒരിക്കലും വിശ്വസിക്കരുത്; സ്ത്രീകൾ ജനിക്കുന്ന കുടുംബം മുഴുവൻ ശുദ്ധമാണെന്നില്ല.

കുലേ നിയോജയേദ്ഭക്തം പുത്രം വിദ്യാസു യോജയേത് । വ്യസനേ യോജയേച്ഛത്രുമിഷ്ടം ധര്മേ നിയോജ്യേത് ॥ ൧,൧൧൦.

കുടുംബത്തിൽ ഭക്തനായ പുത്രനെ നിയോഗിക്കണം; വിദ്യയിൽ പണ്ഡിതനെ; കഷ്ടത്തിൽ ശത്രുവിനെ; ധർമ്മത്തിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ നിയോഗിക്കണം.

സ്ഥാനേഷ്വേവ പ്രയോക്താവ്യാ ഭൃത്യാശ്ചാഭരണാനി ച । ന ഹി ചൂഡാമണിഃ പാദേ ശോഭതേ വൈ കദാചന ॥ ൧,൧൧൦.

ഭൃത്യന്മാരെയും അലങ്കാരങ്ങളെയും ശരിയായ സ്ഥാനത്ത് മാത്രം ഉപയോഗിക്കണം; കാരണം, കിരീടമണികല്ല് ഒരിക്കലും കാലിൽ ഭംഗിയുള്ളതല്ല.

ചൂഡാമണിഃ സമുദ്രോഽഗ്നിര്ഘണ്ടാ ചാഖണ്ഡമമ്ബരമ് । അഥവാ പൃഥിവീപാലോ മൂര്ധ്നി പാദേ പ്രമാദതഃ ॥ ൧,൧൧൦.

കിരീടമണികല്ല്, സമുദ്രം, അഗ്നി, അക്ഷതമായ ആകാശം, അല്ലെങ്കിൽ ഭൂമിയുടെ രാജാവ് — ഇവയെ തലയിൽ വെക്കേണ്ടതായപ്പോൾ കാലിൽ വെച്ചാൽ അതു അജ്ഞതയാൽ മാത്രമാണ്.

കുസുമസ്തബകസ്യേവ ദ്വേ ഗതീ തു മനസ്വിനഃ । മൂര്ധ്നി വാ സര്വലോകാനാം ശീര്ഷതഃ പതിതോ വനേ ॥ ൧,൧൧൦.

പുഷ്പഗുച്ചത്തിന് രണ്ടു വഴികളുണ്ട്; അതുപോലെ ഉന്നതചിന്തയുള്ളവർക്കും — എല്ലാവരുടെയും തലയിൽ അണിയപ്പെടുക അല്ലെങ്കിൽ കാടിൽ നിലത്ത് വീഴുക.

കനകഭൂഷണസംഗ്രഹണോചിതോ യദി മണിസ്ത്രപുണി പ്രതിബധ്യതേ । ന ച വിരൌതി ന ചാപി സ ശോഭതേ ഭവതി യോജയിതുര്വചനീയതാ ॥ ൧,൧൧൦.

പൊന്നിൽ അണിയേണ്ട മണി തകിടിൽ കെട്ടിയാൽ, അതു നിലവിളിക്കുകയുമില്ല, പ്രകാശിക്കുകയുമില്ല; അതു അണിയിക്കുന്നവന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് വിധേയമാകും.

വാജിവാരണലൌഹാനാം കാഷ്ഠപാഷാണവാസസാമ് । നാരീപുരുഷതോയാനാമന്തരം മഹദന്തരമ് ॥ ൧,൧൧൦.

കുതിര, ആന, ഇരുമ്പ്, മരച്ചില്ല, കല്ല്, വസ്ത്രം എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ വലിയ വ്യത്യാസം ഉണ്ട്; അതുപോലെ സ്ത്രീ, പുരുഷൻ, വെള്ളം എന്നിവയ്ക്കിടയിലും വലിയ വ്യത്യാസം ഉണ്ട്.

കദര്ഥിതസ്യാപി ഹി ധൈര്യവൃത്തേര്ന ശക്യതേ സര്വഗുണപ്രമാഥഃ । അധഃ ഖലേനാപി കൃതസ്യ വഹ്നേര്നാധഃ ശിഖാ യാതി കദാചിദേവ ॥ ൧,൧൧൦.

എത്രയൊക്കെ ഉപദ്രവിച്ചാലും, ധൈര്യവാന്റെ സ്വഭാവം എല്ലാ ദോഷങ്ങൾ കൊണ്ടും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല; ദുഷ്ടൻ അടിച്ചാൽ പോലും അഗ്നിയുടെ ജ്വാല ഒരിക്കലും താഴേക്ക് പോകില്ല.

ന സദശ്വഃ കശാഘാതം സിംഹോ ന ഗജഗര്ജിതമ് । വീരോ വാ പരനിര്ദിഷ്ടം ന സഹേദ്ഭീമനിഃ സ്വനമ് ॥ ൧,൧൧൦.

നല്ല കുതിര ചവിട്ടു വാങ്ങാൻ സഹിക്കില്ല; സിംഹം ആനയുടെ ഗർജ്ജന കേൾക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടില്ല; ധൈര്യശാലി മറ്റൊരാളുടെ ഭീഷണിപ്പാടുകൾ സഹിക്കാറില്ല.

യദി വിഭവവിഹീനഃ പ്രച്യുതോ വാശു ദൈവാന്ന തു ഖലജനസേവാം കാങ്ക്ഷയേന്നൈവ നീചാമ് । ന തൃണമദനകാര്യേ സുക്ഷുധാര്തോഽത്തി സിംഹഃ പിബതി രുധിരമുഷ്ണം പ്രായശഃ കുഞ്ചരാണാമ് ॥ ൧,൧൧൦.

സമ്പത്ത് ഇല്ലാതായാലും, ഭാഗ്യത്തിൽ വീണുപോയാലും, ഒരിക്കലും ദുഷ്ടന്മാരെ സേവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കരുത്; സിംഹം വിശപ്പോടെ പുല്ല് തിന്നാറില്ല, അതുപോലെ, അതിന് ആനകളുടെ ചൂടുള്ള രക്തം കുടിക്കാനാണ് ഇഷ്ടം.

സകൃദ്ദുഷ്ടഞ്ച യോ മിത്രം പുനഃ സന്ധാതുമിച്ഛതി । സ മൃത്യുമേവ ഗൃഹ്ണീയാദ്ഗര്ഭമശ്വതരീ യഥാ ॥ ൧,൧൧൦.

ഒരിക്കൽ ദ്രോഹം ചെയ്ത സുഹൃത്തിനൊപ്പം വീണ്ടും സൗഹൃദം തേടുന്നവൻ, കഴുതയുടെ ഗർഭം ഏറ്റുപിടിക്കുന്നതുപോലെ, മരണത്തെയാണ് ഏറ്റെടുക്കുന്നത്.

ശത്രോരപത്യാനി പ്രിയംവദാനി നോപേക്ഷിതവ്യാനി ബുധൈര്മനുഷ്യൈഃ । താന്യേവ കാലേഷു വിപത്കരാണി വിഷസ്യ പാത്രാണ്യപി ദാരുണാനി ॥ ൧,൧൧൦.

ശത്രുവിന്റെ മക്കൾ പറയുന്ന സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ ബുദ്ധിമാന്മാർ അവഗണിക്കരുത്; സമയമെത്തുമ്പോൾ അവ ദുരന്തത്തിന് കാരണമാകും, വിഷം നിറച്ച പാത്രങ്ങൾപോലെ ഭയാനകമായവയാകും.

ഉപകാരഗൃഹീതേന ശത്രുണാ ശത്രുമുദ്ധരേത് । പാദലഗ്നം കരസ്ഥേന കണ്ടകേനൈവ കണ്ടകമ് ॥ ൧,൧൧൦.

ഉപകാരം സ്വീകരിച്ച ശത്രുവിനെ ഉപയോഗിച്ച് മറ്റൊരു ശത്രുവിനെ തോൽപ്പിക്കണം; കാലിൽ കയറിയ കുരുവിനെ കൈയിൽ പിടിച്ച മറ്റൊരു കുരുവിനാൽ നീക്കം ചെയ്യുന്നതുപോലെ.

അപകാരപരാന്നിത്യം ചിന്ത യേന്ന കദാചന । സ്വയമേവ പതിഷ്യന്തി കൂലജാതാ ഇവ ദ്രുമാഃ ॥ ൧,൧൧൦.

എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരെ ദുഃഖിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ, നദീതീരത്ത് വളരുന്ന മരങ്ങൾപോലെ, അവസാനം സ്വയം വീഴും.

അനര്ഥാ ഹ്യര്ഥരൂഷാശ്ച അര്ഥാശ്ചാനര്ഥരൂപിണഃ । ഭവന്തി തേ വിനാശായ ദൈവായത്തസ്യ വൈ സദാ ॥ ൧,൧൧൦.

ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ ചിലപ്പോൾ സമ്പത്തുപോലും, സമ്പത്ത് ചിലപ്പോൾ ദുർഭാഗ്യമായി തോന്നും; വിധിയുടെ അധീനനായവർക്കു ഇവ എല്ലാം നാശത്തിനാണ് കാരണമാകുന്നത്.

കാര്യകാലോചിതാപാപാ മതിഃ സഞ്ജായതേ ഹി വൈ । സാനുകൂലേ തു ദൈവേ ശം പുംസഃ സര്വത്ര ജായതേ ॥ ൧,൧൧൦.

സമയത്തിനനുസരിച്ച് മനസ്സിൽ പാപം ഉരുത്തിരിയാം; പക്ഷേ, ഭാഗ്യം അനുകൂലമായാൽ, എല്ലായിടത്തും നല്ലതായ അനുഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.

ധനപ്രയോഗകാര്യേഷുഃ തഥാ വിദ്യാ ഗമേഷു ച । ആഹാരേ വ്യവഹാരേ ച ത്യക്തലജ്ജഃ സദാ ഭവേത് ॥ ൧,൧൧൦.

പണം ചെലവിടുമ്പോഴും, വിദ്യ നേടുമ്പോഴും, ഭക്ഷണം തേടുമ്പോഴും, വ്യാപാരം നടത്തുമ്പോഴും, ലജ്ജയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കണം.

ധനിനഃ ശ്രോത്രിയോ രാജാ നദീ വൈദ്യസ്തു പഞ്ചമഃ । പഞ്ച യത്ര ന വിദ്യന്തേ ന കുര്യാത്തത്രത്ര സംസ്ഥിതിമ് ॥ ൧,൧൧൦.

സമ്പന്നൻ, പണ്ഡിതൻ, രാജാവ്, നദി, വൈദ്യൻ—ഈ അഞ്ചും ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് ഒരിക്കലും താമസിക്കരുത്.

ലോകയാത്രാ ഭയം ലജ്ജാ ദാക്ഷിണ്യം ദാനശീലതാ । പഞ്ച യത്ര ന വിദ്യന്തേ ന തത്ര ദിവസം വസേത് ॥ ൧,൧൧൦.

ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗം, ഭയം, ലജ്ജ, വിനയം, ദാനശീലം—ഈ അഞ്ചും ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് ഒരു ദിവസം പോലും കഴിയരുത്.

കാലവിച്ഛോത്രിയോ രാജാ നദീ സാധുശ്ച പഞ്ചമഃ । ഏതേ യത്ര ന വിദ്യന്തേ തത്ര വാസം ന കാരയേത് ॥ ൧,൧൧൦.

പണ്ഡിതൻ, രാജാവ്, നദി, നല്ലവൻ, അഞ്ചാമത്തേത്—ഇവ ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് താമസിക്കരുത്.

നൈകത്ര പരിനിഷ്ഠാസ്തി ജ്ഞാനസ്യ കില ശൌനക । സര്വഃ സര്വം ന ജാനാതി സര്വജ്ഞോ നാസ്തി കുത്രചിത് ॥ ൧,൧൧൦.

ശൗനക, അറിവ് പൂർണ്ണമായിടം എവിടെയും ഇല്ല; എല്ലാവരും എല്ലാം അറിയുന്നവനില്ല; എല്ലായിടത്തും സർവ്വജ്ഞനില്ല.

ന സര്വവിത്കശ്ചിദിഹാസ്തി ലോകേ നാത്യന്തമൂര്ഖോ ഭുവി ചാപി കശ്ചിത് । ജ്ഞാനേന നീചോത്തമമധ്യമേന യോഽയം വിജാനാതി സ തേന വിദ്വാന് ॥ ൧,൧൧൦.

ലോകത്ത് ആരും എല്ലാം അറിയുന്നവനല്ല, ആരും പൂർണ്ണമായും അജ്ഞാനിയുമല്ല; ഉത്തമം, മധ്യസ്ഥം, അതവാ താഴ്ന്ന അറിവ് ഉപയോഗിച്ച് കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നവനാണ് ജ്ഞാനി.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൧൧ സൂത ഉവാച । പാര്ഥിവസ്യ തു വക്ഷ്യാമി ഭൃത്യാനാഞ്ചൈവ ലക്ഷണമ് । സര്വാണി ഹി മഹീപാലഃ സമ്യങ്നിത്യം പരീക്ഷയേത് ॥ ൧,൧൧൧.

സൂതൻ പറഞ്ഞു: രാജാവിന്റെയും ഭൃത്യന്മാരുടെയും ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം; രാജാവ് ഇവയെല്ലാം നന്നായി പരിശോധിക്കണം.

രാജ്യം പാലയതേ നിത്യം സത്യധര്മപരായണഃ । നിര്ജിത്യ പരസൈന്യാനി ക്ഷിതം ധര്മേണ പാലയേത് ॥ ൧,൧൧൧.

സത്യത്തിലും ധർമ്മത്തിലും സ്ഥിരനായി രാജാവ് രാജ്യം ഭരിക്കണം; ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ ജയിച്ച്, ഭൂമി ധർമ്മത്തോടെ ഭരിക്കണം.

പുഷ്പാത്പുഷ്പം വിചിന്വീത മൂലച്ഛേദം ന കാരയേത് । മാലാകാര ഇവാരണ്യേ ന യഥാങ്ഗാരകാരകഃ ॥ ൧,൧൧൧.

പൂക്കൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ, വേരുമുറിക്കാതെ, വനത്തിലെ മാലാകാരൻപോലെ ശാന്തമായി വേണം; ചാര്കൊള്ളിക്കുന്നവൻപോലെ നശിപ്പിക്കരുത്.

ദോഗ്ധാരഃ ക്ഷീരഭുഞ്ജാനാ വികൃതം തന്ന ഭുഞ്ജതേ । പരരാഷ്ട്രം മഹീപാലൈര്ഭോക്തവ്യം ന ച ദൂഷയേത് ॥ ൧,൧൧൧.

പാൽകറക്കുന്നവർ നല്ല പാൽ മാത്രം വാങ്ങും, പുഴുക്കിയതൊന്നും കഴിക്കാറില്ല; അതുപോലെ, രാജാക്കന്മാർ മറ്റുരാജ്യത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ ആസ്വദിക്കാം, പക്ഷേ അതിനെ നശിപ്പിക്കരുത്.

നോധശ്ഛിന്ദ്യാത്തു യോ ധേന്വാഃ ക്ഷാരാര്ഥോ ലഭതേ പയഃ । ഏവം രാഷ്ട്രം പ്രയോഗേണ പീഡ്യമാനം ന വര്ധതേ ॥ ൧,൧൧൧.

ഒരു പശുവിന്റെ തേനീച്ച മുറിച്ച് ഉപ്പു കിട്ടാമെന്ന് കരുതുന്നവന് പാൽ കിട്ടില്ലല്ലോ, അതുപോലെ അന്യായമായി പീഡിപ്പിക്കുന്ന രാജ്യവും വളരില്ല.

തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന പൃഥിവീമനുപാലയേന് । പാലകസ്യ ഭവേദ്ഭൂമിഃ കീര്തിരായുര്യശോ ബലമ് ॥ ൧,൧൧൧.

അതിനാൽ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കണം; ഭരിക്കുന്നവന് ഭൂമി കീർത്തിയും ആയുസ്സും മാനവും ശക്തിയും നൽകുന്നു.