ദുര്ജനാഃ ശില്പിനോ ദാസാ ദുഷ്ടാശ്ച പടഹാഃ സ്ത്രിയഃ । താഡിതാ മാര്ദവം യാന്തി ന തേ സത്കാരഭാജനമ് ॥ ൧,൧൦൯.
ദുഷ്ടന്മാർ, ശില്പികൾ, ദാസന്മാർ, ദുഷ്ടമായ പറ്റക്കാർ, സ്ത്രീകൾ—ഇവരെ അടിച്ചാൽ അവർ വിനയത്തോടെ പെരുമാറും, പക്ഷേ അവർക്ക് ആദരം അർഹതയില്ല.
ജാനീയാത്പ്രേഷണേ ഭൃത്യാന്ബാന്ധവാന്വ്യസനാഗമേ । മിത്രമാപദി കാലേ ച ഭാര്യാഞ്ച വിഭവക്ഷയേ ॥ ൧,൧൦൯.
ഭൃത്യരെ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ, ബന്ധുക്കളെ ദുരിതം വരുമ്പോൾ, സുഹൃത്തിനെ കഷ്ടസമയത്ത്, ഭാര്യയെ സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ—അപ്പോഴാണ് ഇവരുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയാൻ കഴിയുക.
സ്ത്രീണാം ദ്വിഗുണ ആഹാരഃ പ്രജ്ഞാ ചൈവ ചതുര്ഗുണാ । ഷഡ്ഗുണോ വ്യവസായശ്ച കാമശ്ചാഷ്ടഗുണഃ സ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൦൯.
സ്ത്രീകൾക്ക് ഇരട്ടിയോളം വിശപ്പുണ്ട്, നാലിരട്ടിയോളം ബുദ്ധി, ആറിരട്ടിയോളം ഉത്സാഹം, എട്ടിരട്ടിയോളം ആഗ്രഹം എന്നും പറയുന്നു.
ന സ്വപ്നേന ജയേന്നിദ്രാം ന കാമേന സ്ത്രിയം ജയേത് । ന ചേന്ധനൈര്ജയേദ്വഹ്നിം ന മദ്യേന തൃഷാം ജയേത് ॥ ൧,൧൦൯.
സ്വപ്നം കാണുന്നതിലൂടെ ഉറക്കം ജയിക്കാനാവില്ല; ആഗ്രഹം കൊണ്ടു സ്ത്രീയെ ജയിക്കാനാവില്ല; ഇന്ധനം ചേർത്തു തീ അണയ്ക്കാനാവില്ല; മദ്യം കുടിച്ച് ദാഹം അകറ്റാനാവില്ല.
സമാംസൈര്ഭോജനൈഃ സ്നിഗ്ധൈര്മദ്യൈര്ഗന്ധവിലേപനൈഃ । വസ്ത്രൈര്മനോരമൈര്മാല്യൈഃ കാമഃ സ്ത്രീഷു വിജൃമ്ഭതേ ॥ ൧,൧൦൯.
മാംസം ചേര്ന്ന പോഷകാഹാരം, രുചികരമായ പാനീയങ്ങള്, സുഗന്ധമുള്ള അത്തര്തൈകളും, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും, ആകര്ഷകമായ പുഷ്പമാലകളും ഉപയോഗിക്കുമ്പോള് സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സില് ആഗ്രഹം ഉണരുന്നു.
ബ്രഹ്മചര്യേഽപി വക്തവ്യം പ്രാപ്തം മന്മഥചേഷ്ടിതമ് । ഹൃദ്യം ഹി പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ യോനിഃ പ്രക്ലിദ്യതേ സ്ത്രിയാഃ ॥ ൧,൧൦൯.
ബ്രഹ്മചര്യത്തില് പോലും, മനസ്സില് ഉണരുന്ന ആഗ്രഹം അംഗീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മനോഹരനായ പുരുഷനെ കണ്ടാല് സ്ത്രീയുടെ മനസ്സും ശരീരവും ഉണരുന്നു.
സുവേഷം പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരം യദി വാ സുതമ് । യോനിഃ ക്ലിദ്യതി നാരീണാം സത്യംസത്യം ഹി ശൌനക ! ॥ ൧,൧൦൯.
സുന്ദരമായി അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പുരുഷനെ സ്ത്രീകള് കണ്ടാല്, അവന് സഹോദരനോ മകനോ ആയാലും, അവരുടെ മനസ്സും ശരീരവും ഉണരുന്നു. ശൗനക, ഇതു സത്യമാണ്, സത്യമായിട്ടാണ് പറയുന്നത്.
നദ്യശ്ച നാര്യശ്ച സമസ്വഭാവാഃ സ്വതന്ത്രഭാവേ ഗമനാദികേച । തോയൈശ്ച ദോഷൈശ്ച നിപാതയന്തി നദ്യോ ഹി കൂലാനി കുലാ നി നാര്യഃ ॥ ൧,൧൦൯.
നദികളും സ്ത്രീകളും ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവരാണ്; സ്വതന്ത്രമായി ഇഷ്ടംപോലെ നീങ്ങുന്നു. നദികള് വെള്ളംകൊണ്ടോ, സ്ത്രീകള് തങ്ങളുടെ ദോഷങ്ങളാലോ, അവരുടെ തീരവും കുടുംബവും തകര്ക്കാറുണ്ട്.
നദീ പാതയതേ കൂലം നാരീ പാതയതേ കുലമ് । നാരീണാഞ്ച നദീനാം ച സ്വച്ഛന്ദാ ലലിതാ ഗതിഃ ॥ ൧,൧൦൯.
നദി തന്റെ തീരം തകര്ക്കുന്നു, സ്ത്രീ കുടുംബം തകര്ക്കുന്നു; സ്ത്രീകളും നദികളും സ്വേച്ഛയോടെ, കളിയോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
നാഗ്നിസ്തൃപ്യതി കാഷ്ഠാനാം നാപഗാനാം മഹോദധിഃ । നാന്തകഃ സര്വഭൂതാനാം ന പുംസാം വാമലോചനാഃ ॥ ൧,൧൦൯.
അഗ്നിക്ക് എത്ര ഇന്ധനം നല്കിയാലും തൃപ്തിയില്ല, മഹാസമുദ്രത്തിന് നദികളുടെ വെള്ളംകൊണ്ടും തൃപ്തിയില്ല, മരണന് എല്ലാ ജീവികളെയും കൊണ്ടും തൃപ്തിയില്ല, പുരുഷന്മാരെ കണ്ടാലും സ്ത്രീകള്ക്ക് തൃപ്തിയില്ല.
ന തൃപ്തിരസ്തി ശിഷ്ടാനാമിഷ്ടാനാം പ്രിയവാദിനാമ് । സുഖാനാഞ്ച സുതാനാഞ്ച ജീവിതസ്യ വരസ്യ ച ॥ ൧,൧൦൯.
പണ്ഡിതന്മാര്ക്ക്, ആദരിക്കപ്പെടുന്നവര്ക്ക്, മധുരഭാഷികള്ക്ക്, ആനന്ദം ആഗ്രഹിക്കുന്നവര്ക്ക്, മക്കള്ക്ക്, ജീവന്, ആഗ്രഹങ്ങള്ക്ക് — ഇവയ്ക്കൊന്നിനും തൃപ്തിയില്ല.
രാജാ ന തപ്തോ ധനസംചയേന ന സാഗരസ്തൃപ്തിമഗാജ്ജലേന । ന പണ്ഡിതസ്തൃപ്യതി ഭാഷിതേന തൃപ്തം ന ചക്ഷുര്നൃപദര്ശനേന ॥ ൧,൧൦൯.
രാജാവിന് എത്ര ധനം സമ്പാദിച്ചാലും തൃപ്തിയില്ല, സമുദ്രത്തിന് നദികളുടെ വെള്ളംകൊണ്ടും തൃപ്തിയില്ല, പണ്ഡിതന് സംസാരിച്ചാലും തൃപ്തിയില്ല, കണ്ണിന് രാജാവിനെ കണ്ടാലും തൃപ്തിയില്ല.
സ്വകര്മ ധര്മാര്ജിതജീവിതാനാം ശാസ്ത്രേഷു ദാരേഷു സദാ രതാനാമ് । ജിതേന്ദ്രിയാണാമതിഥിപ്രിയാണാം ഗൃഹേഽപി മോക്ഷഃ പുരുഷോത്തമാനാമ് ॥ ൧,൧൦൯.
സ്വന്തം കര്മം ചെയ്ത്, ധര്മം പാലിച്ച്, ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ഭാര്യയിലും എപ്പോഴും ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നവര്, ഇന്ദ്രിയങ്ങള് ജയിച്ചവര്, അതിഥികളെ ആദരിക്കുന്നവര് — ഈ മഹാന്മാര്ക്ക് വീട്ടിലിരുന്നാലും മോക്ഷം ലഭിക്കും.
മനോഽനുകൂലാഃ പ്രമദാരൂപവത്യഃ സ്വലങ്കൃതാഃ । വസഃ പ്രാസാദപൃഷ്ഠേഷു സ്വര്ഗഃ സ്യാച്ഛുഭകര്മണഃ ॥ ൧,൧൦൯.
സ്വന്തം മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായ, ഭംഗിയുള്ള, അലങ്കരിച്ച സ്ത്രീകളോടൊപ്പം, രാജമഹലിന്റെ മുകളിലഭാഗങ്ങളില് താമസിക്കുന്നവര്ക്ക്, നല്ല കര്മം ചെയ്താല് സ്വര്ഗം ലഭിക്കും.
ന ദാനേന ന മാനേന നാര്ജവേന ന സവയാ । ന ശസ്ത്രേണ ന ശാസ്ത്രേണ സര്വഥാ വിഷമാ സ്ത്രിയഃ ॥ ൧,൧൦൯.
ദാനംകൊണ്ടോ, ആദരംകൊണ്ടോ, സത്യവാങ്മൂലംകൊണ്ടോ, പ്രായംകൊണ്ടോ, ആയുധംകൊണ്ടോ, ശാസ്ത്രംകൊണ്ടോ — സ്ത്രീകളെ പൂര്ണമായി കീഴടക്കാന് കഴിയില്ല.
ശനൈര്വിദ്യാ ശനൈര്ഥാഃ ശനൈഃ പര്വതമാരുഹേത് । ശനൈഃ കാമം ച ധര്മം ച പഞ്ചൈതാനി ശനൈഃ ശനൈഃ ॥ ൧,൧൦൯.
വിദ്യയും, സമ്പത്തും, പര്വതം കയറുന്നതും, ആഗ്രഹവും, ധര്മവും — ഈ അഞ്ചും പതിയെ പതിയെ മാത്രമേ നേടാനാവൂ.
ശാശ്വതം ദേവപൂജാദി വിപ്രദാനം ച ശാശ്വതമ് । ശാശ്വതം സഗുണാ വിദ്യാ സുഹൃന്മിത്രം ച ശാശ്വതമ് ॥ ൧,൧൦൯.
ദേവതാപൂജ ശാശ്വതമാണ്, ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ശാശ്വതമാണ്, ഗുണമുള്ള വിജ്ഞാനം ശാശ്വതമാണ്, സത്യസ്നേഹിതനും ശാശ്വതമാണ്.
യേ ബാലഭാവാന്ന പഠന്തി വിദ്യാം യേ യൌവനസ്ഥാ ഹ്യധനാത്മദാരാഃ । തേ ശോചനീയാ ഇഹ ജീവലോകേ മനുഷ്യരൂപേണ മൃഗാശ്ചരന്തി ॥ ൧,൧൦൯.
ചെറുപ്പത്തില് പഠനം ചെയ്യാത്തവരും, യൗവനത്തില് സമ്പത്തും ഭാര്യയും ഇല്ലാത്തവരും, ഈ ലോകത്ത് മനുഷ്യരൂപത്തില് ജീവിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളെപ്പോലെയാണ് — ഇവരെ കരുണയോടെ കാണണം.
പഠനേ ഭോജനേ ചിത്തം ന കുര്യാച്ഛാസ്ത്രസേവകഃ । സുദൂരമപി വിദ്യാര്ഥോ വ്രജേദ്ഗരുഡവേഗവാന് ॥ ൧,൧൦൯.
ശാസ്ത്രം പഠിക്കുന്നവന് ഭക്ഷണത്തിലും പാഠം ആവര്ത്തിക്കലിലും മനസ്സിടരുത്; വിജ്ഞാനത്തിനായി ദൂരെ എവിടേക്കും, കഴിവുള്ള ഗരുഡപക്ഷിയെപ്പോലെ പോകണം.
യേ ബാലഭാവേ ന പഠന്തി വിദ്യാം കാമാതുരാ യൌവനനഷ്ടവിത്താഃ । തേ വൃദ്ധബാവേ പരിഭൂയമാനാഃ സംദഹ്യമാനാഃ ശിശിരേ യഥാബ്ജമ് ॥ ൧,൧൦൯.
ചെറുപ്പത്തില് പഠിക്കാതെയും, യൗവനത്തില് ആസക്തിയില് പെട്ട് സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടവരും, വൃദ്ധാവസ്ഥയില് അവഹേളിക്കപ്പെടുകയും, തണലില് ഉണങ്ങുന്ന താമരപൂവുപോലെ ദുഃഖിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും.
തര്കേഽപ്രതിഷ്ഠാ ശ്രുതയോ വിഭിന്നാഃ നാസാവൃഷിര്യസ്യ മതം ന ഭിന്നമ് । ധര്മസ്യ തത്ത്വം നിഹിതം ഗുഹായാം മഹാജനോ യേന ഗതഃ സ പന്ഥാഃ ॥ ൧,൧൦൯.
തര്ക്കത്തിന് ഉറച്ച അടിസ്ഥാനമില്ല, ശാസ്ത്രങ്ങള് ഭിന്നമാണ്, യാരുടെയും ഉപദേശം എതിര്പ്പില്ലാത്തതല്ല; ധര്മത്തിന്റെ സത്യത്വം അഗാധമായിടത്ത് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു — മഹാന്മാര് നടന്ന വഴിയാണ് പിന്തുടരേണ്ടത്.
ആകാരൈരിങ്ഗിതൈര്ഗത്യാ ചേഷ്ടയാ ഭാഷിതേന ച । നേത്രവക്രവികാരാഭ്യാം ലക്ഷ്യതേഽന്തര്ഗതം മനഃ ॥ ൧,൧൦൯.
ആകൃതിയിലും, ചലനങ്ങളിലും, നടക്കയിലും, പ്രവൃത്തിയിലും, സംസാരത്തിലും, കണ്ണിന്റെയും മുഖത്തിന്റെയും മാറ്റങ്ങളിലൂടെയും, ഉള്ളിലെ മനസ്സിനെ തിരിച്ചറിയാം.
അനുക്തമപ്യൂഹതി പണ്ഡിതോ ജനഃ പരേങ്ഗിതജ്ഞാനഫലാ ഹി ബുദ്ധയഃ । ഉദീരിതോര്ഥഃ പശുനാപി ഗൃഹ്യതേ ഹയാശ്ച നാഗാശ്ച വഹന്തി ദര്ശിതമ് ॥ ൧,൧൦൯.
ഒന്നും പറയാതെ ഇരുന്നാലും, ബുദ്ധിമാൻ മനുഷ്യൻ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കും; കാരണം, സൂചനകളിൽ നിന്നുള്ള അറിവാണ് യുക്തി. പറയുന്ന അർത്ഥം മൃഗങ്ങൾക്കു പോലും പിടികൂടാം; കുതിരകളും ആനകളും കാണിച്ചാൽ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും.
അര്ഥാദ്ഭ്രഷ്ടസ്തീര്ഥയാത്രാം തു ഗച്ഛേത്സത്യാദ്ഭ്രഷ്ടോ രൌരവം വൈ വ്രജേച്ച । യോഗാദ്ഭ്രഷ്ടഃ സത്യധൃതിഞ്ച ഗച്ഛേദ്രാജ്യാദ്ഭ്രഷ്ടോ മൃഗയായാം വ്രജേച്ച ॥ ൧,൧൦൯.
സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ തീർത്ഥയാത്ര പോകണം; സത്യം വിട്ടുപോയാൽ രൗരവനരകത്തിൽ പോകേണ്ടി വരും. യോഗം വിട്ടുപോയാൽ സത്യത്തിൽ ഉറച്ച നിലപാട് തേടണം; രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ വേട്ടയാടാൻ പോകണം.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൧൦ സൂത ഉവാച । യോധ്രുവാണി പരിത്യജ്യ ഹ്യധുവാണി നിഷേവതേ । ധ്രുവാണി തസ്യ നശ്യന്തി ഹ്യധ്രുവം നഷ്ടമേവ ച ॥ ൧,൧൧൦.
ശാശ്വതമായതെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, നശ്വരമായതിനെ പിന്തുടരുന്നവന് ശാശ്വതം നഷ്ടപ്പെടും; നശ്വരമായത് നേരത്തെ തന്നെ നഷ്ടമായിരിക്കുന്നു.
വാഗ്യന്ത്രഹീനസ്യ നരസ്യ വിദ്യാ ശസ്ത്രം യഥാ കാപുരുഷസ്യ ഹസ്തേ । ന തുഷ്ടിമുത്പാദയതേ ശരീരേ ഹ്യന്ധസ്യ ദാരാ ഇവ ദര്ശനീയാഃ ॥ ൧,൧൧൦.
വാക്കിന്റെയും പ്രകടനത്തിന്റെയും ശക്തിയില്ലാത്ത മനുഷ്യന് അറിവ്, ഭയങ്കരന്റെ കയ്യിലുള്ള ആയുധംപോലെയാണ്; അതു ശരീരത്തിന് സന്തോഷം നൽകില്ല, കാഴ്ചയില്ലാത്തവന് സുന്ദരിയായ ഭാര്യ സന്തോഷം നൽകാത്തതുപോലെ.
ഭോജ്യേ ഭോജനശക്തിശ്ച രതിശക്തിര്വരസ്ത്രിയഃ । വിഭവേ ദാനശക്തിശ്ച നാല്പസ്യ തപസഃ ഫലമ് ॥ ൧,൧൧൦.
ഭക്ഷ്യത്തിൽ ഭക്ഷണശക്തി ഉണ്ട്; നല്ല സ്ത്രീയിൽ ആസ്വാദനശക്തി ഉണ്ട്; സമ്പത്തിൽ ദാനശക്തി ഉണ്ട്; ചെറുതായ തപസ്സിന് ഫലം ഇല്ല.
അഗ്നിഹോത്രഫലാ വേദാഃ ശീലവൃത്തിഫലം ശുഭമ് । രതിപുത്രഫലാ ദാരാ ദത്തഭുക്തഫലം ധനമ് ॥ ൧,൧൧൦.
വേദങ്ങൾ അഗ്നിഹോത്രയിലൂടെ ഫലം നൽകുന്നു; നല്ല പെരുമാറ്റം ശുഭഫലം നൽകുന്നു; ഭാര്യ ആനന്ദവും പുത്രന്മാരും നൽകുന്നു; സമ്പത്ത് നൽകിയതിലും ഉപഭോഗിച്ചതിലും ഫലം നൽകുന്നു.
വരയേത്കുലജാം പ്രാജ്ഞോ വിരൂപാമപി കന്യകാമ് । സുരൂപാം സുനിതമ്ബാഞ്ച നാകുലീനാം കദാചന ॥ ൧,൧൧൦.
ബുദ്ധിമാൻ നല്ല കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ള പെൺകുട്ടിയെ, അവൾ സുന്ദരിയല്ലെങ്കിലും, തിരഞ്ഞെടുക്കണം; എന്നാൽ മോശം കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ള സുന്ദരിയായ പെൺകുട്ടിയെ ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കരുത്.
അര്ഥേനാപി ഹി കിം തേന യസ്യാനര്ഥേ തു സംഗതിഃ । കോ ഹി നാമ ശിഖാജാതം പന്നഗസ്യ മണിം ഹരേത് ॥ ൧,൧൧൦.
ദുർഭാഗ്യത്തോടൊപ്പം കൂടിയ സമ്പത്തിന് എന്ത് പ്രയോജനം? ആരാണ് പാമ്പിന്റെ തലയിൽ നിന്നുള്ള മണി എടുക്കാൻ പോകുന്നത്?