സദ്ഭാവേന ഹി തുഷ്യന്തി ദേവാഃ സത്പുരുഷാ ദ്വിജാഃ । ഇതരേഃ ഖാദ്യപാനേന മാനദാനേന പണ്ഡിതാഃ ॥ ൧,൧൦൯.
സത്യസന്ധതയാല് ദേവന്മാരും സന്മാര്ഗ്ഗികളുമാണ് സന്തോഷിക്കുന്നത്; മറ്റുള്ളവര് ഭക്ഷണത്തിലും പാനത്തിലും സന്തോഷിക്കും; പണ്ഡിതന്മാര് ആദരസമ്മാനത്തില് സന്തോഷിക്കും.
ഉത്തമം പ്രണിപാതേന ശഠം ഭേദേന യോജയേത് । നീചം സ്വല്പപ്രദാനേന സമം തുല്യപരാക്രമൈഃ ॥ ൧,൧൦൯.
ഉത്തമരെ ആദരവോടെ സമീപിക്കണം; കപടന്മാരെ വിഭജിച്ച് നേരിടണം; താഴ്ന്നവരെ ചെറിയ സമ്മാനങ്ങള് നല്കി സന്തോഷിപ്പിക്കണം; തുല്യശക്തിയുള്ളവരെ തുല്യമായി നേരിടണം.
യസ്യയസ്യ ഹി യോ ഭാവസ്തസ്യതസ്യ ഹിതം വദന് । അനുപ്രവിശ്യ മേധാവീ ക്ഷിപ്രമാത്മവശം നയേത് ॥ ൧,൧൦൯.
ആളുകളുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കി, അവര്ക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്നതെന്താണോ അതാണ് ബുദ്ധിമാന്മാര് പറയേണ്ടത്; അങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോള് അവരെ വേഗത്തില് സ്വാധീനിക്കാം.
നദീനാം ച നഖീനാം ച ശൃങ്ഗിണാം ശസ്ത്രപാണിനാമ് । വിശ്വാസോ നൈവ ഗന്തവ്യഃ സ്ത്രിഷു രാജകുലേഷു ച ॥ ൧,൧൦൯.
നദികള്, നഖമുള്ള ജീവികള്, കൊമ്പുള്ളവ, ആയുധം കൈവശമുള്ളവര്, സ്ത്രീകള്, രാജകുടുംബം — ഇവയെല്ലാം വിശ്വസിക്കരുത്.
അര്ഥനാശം മനസ്താപം ഗൃഹേ ദുശ്ചരിതാനി ച । വഞ്ചനം ചാപ മാനം ച മതിമാന്ന പ്രികാശയേത് ॥ ൧,൧൦൯.
ധനനഷ്ടം, മനസ്സിലെ ദു:ഖം, വീട്ടിലെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികള്, വഞ്ചന, അപമാനം, നിന്ദ — ഇതൊന്നും ബുദ്ധിമാന്മാര് പുറത്തു പറയരുത്.
ഹീനദുര്ജനസംസര്ഗ അത്യന്തവിരഹാദരഃ । സ്നേഹോഽന്യഗേഹവാസശ്ച നാരീസച്ഛീലനാശനമ് ॥ ൧,൧൦൯.
താഴ്ന്നവരുമോ ദുഷ്ടന്മാരുമായുള്ള സങ്കല്പ്പം, അത്യധികം ദൂരവാസം, മറ്റുള്ളവരുടെ വീട്ടിലേക്കുള്ള ആസ്വാദനം, ദുർഗുണമുള്ള സ്ത്രീയോടൊപ്പം താമസം — ഇവയൊക്കെ നല്ല സ്വഭാവം നശിപ്പിക്കും.
കസ്യ ദോഷഃ കുലേ നാസ്തി വ്യാധിനാ കോ പീഡിതഃ । കേന ന വ്യസനം പ്രാപ്തം ശ്രിയഃ കസ്യ നിരന്തരാഃ ॥ ൧,൧൦൯.
ഏത് കുടുംബത്തിലും പിഴവൊന്നുമില്ലെന്ന് പറയാനാകുമോ? ആരാണ് രോഗം അനുഭവിക്കാത്തത്? ദുർഭാഗ്യം നേരിട്ടിട്ടില്ലാത്തവൻ ആരാണ്? ആരുടെ സമ്പത്ത് ഒരിക്കലും തടസ്സപ്പെടാതെ നിലനിൽക്കുന്നു?
കോര്ഽഥം പ്രാപ്യ ന ഗര്വിതോ ഭുവി നരഃ കസ്യാപദോനാഗതാഃ സ്ത്രീഭിഃ കസ്യ ന ഖണ്ഡിതം ഭുവി മനഃ കോ നാമ രാജ്ഞാം പ്രിയഃ । കഃ കാലസ്യ ന ഗോചരാന്തരഗതഃ കോര്ഽഥോ ഗതോ ഗൌരവം കോ വാ ദുര്ജനവാഗുരാനിപതിതഃ ക്ഷേമേണ യാതഃ പുമാന് ॥ ൧,൧൦൯.
സുഹൃത്സ്വജനബന്ധുര്ന ബുദ്ധിര്യസ്യ ന ചാത്മനി । യസ്മിന്കര്മണി സിദ്ധേഽപി ന ദൃശ്യേത ഫലോദയഃ । വിപത്തൌ ച മഹദ്ദുഃഖം തദ്വുധഃ കഥമാചരേത് ॥ ൧,൧൦൯.
യാര്ക്കും സ്നേഹിതന്മാരോ ബന്ധുക്കളോ ഇല്ല, തനിക്കുള്ളിൽ വിവേകവും ഇല്ല, ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ വിജയിച്ചിട്ടും ഫലം കാണുന്നില്ല, ദുരിതത്തിൽ വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു—അങ്ങനെയുള്ളവൻ എങ്ങനെ പെരുമാറണം?
യസ്മിന്ദേശേ ന സംമാനം ന പ്രീതിര്ന ച ബാന്ധവാഃ । ന ച വിദ്യാഗമഃ കശ്ചിത്തം ദേശം പരിവര്ജയേത് ॥ ൧,൧൦൯.
ഏത് ദേശത്തും ആദരം ഇല്ല, സ്നേഹം ഇല്ല, ബന്ധുക്കളില്ല, പഠനത്തിന് അവസരവുമില്ലെങ്കിൽ അത്തരം ദേശം വിട്ടുപോകണം.
ധനസ്യ യസ്യ രാജതോ ഭയം ന ചാസ്തി ചൌരതഃ । മൃതം ച യന്ന മുച്യതേ സമര്ജയസ്വ തദ്ധനമ് ॥ ൧,൧൦൯.
രാജാവിനെയും കള്ളന്മാരെയും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ലാത്ത, മരണത്തിന് ശേഷം നഷ്ടമാകാത്ത സമ്പത്ത് മാത്രം സമ്പാദിക്കണം.
യദര്ജിതം പ്രാണഹരൈഃ പരിശ്രമൈര്മൃതസ്യ തം വൈ വിഭജന്തിരിക്ഥിനഃ । കൃതം ച യദ്ദുഷ്കൃതമര്ഥലിപ്സയാ തദേവ ദോഷോപഹതസ്യ യൌതുകമ് ॥ ൧,൧൦൯.
ജീവൻകൊണ്ട് സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത്, മരിച്ചാൽ അവകാശികൾ പങ്കിടും; ധനലോഭം കൊണ്ട് ചെയ്ത പാപങ്ങൾ മാത്രം ദോഷികൾക്ക് യാഥാർത്ഥ്യമായ പാരമ്പര്യമായി മാറും.
സഞ്ചിതം നിഹിതം ദ്രവ്യം പരാമൃശ്യം മുഹുര്മുഹുഃ । ആഖോരിവ കദര്യസ്യ ധനം ദുഃ ഖായ കേവലമ് ॥ ൧,൧൦൯.
കണ്ണിക്കൂട്ടി ഒളിപ്പിച്ചിട്ടും, വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി സംരക്ഷിച്ചിട്ടും, കഞ്ചാവിന്റെ സമ്പത്ത് എലിയുടെ കുഴിയിലൊതുങ്ങും പോലെ, ഒടുവിൽ ദു:ഖം മാത്രമേ നൽകൂ.
നഗ്നാ വ്യസനിനോ രൂക്ഷാഃ കപാലാങ്കിതപാണയഃ । ദര്ശയന്തീഹ ലോകസ്യ അദാതുഃ ഫലമീദൃശമ് ॥ ൧,൧൦൯.
നഗ്നരായി, ദുരിതത്തിൽ കഷ്ടപ്പെട്ടു, കടുപ്പം നിറഞ്ഞ്, കപ്പലിന്റെ അടയാളമുള്ള കൈകളോടെ, അവർ ലോകത്തിന് കാണിക്കുന്നു—കൊടുക്കാത്തവന്റെ ഫലം ഇതാണെന്ന്.
ശിക്ഷയന്തി ച യാചന്തേ ദേഹീതി കൃപണാ ജനാഃ । അവസ്ഥേയമദാനസ്യ മാ ഭൂദേവം ഭവാനപി ॥ ൧,൧൦൯.
ദരിദ്രർ പഠിപ്പിക്കുകയും ഭിക്ഷയടക്കുകയും ചെയ്യുന്നു—'ദയവായി കൊടുക്കൂ' എന്ന് അപേക്ഷിച്ച്. നിങ്ങൾക്കും ഒരിക്കലും അങ്ങനെയുള്ള ദയനീയാവസ്ഥ വരരുത്.
സഞ്ചിതം ക്രതുശതൈര്ന യുജ്യതേ യാചിതം ഗുണവതേ ന ദീയതേ । തത്കദര്യപരിരക്ഷിതം ധനം ചോരപാര്ഥിവഗൃഹേ പ്രയുജ്യതേ ॥ ൧,൧൦൯.
നൂറുകണക്കിന് യാഗങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കാത്തതും, യോഗ്യരായവർക്കു ചോദിച്ചാൽ കൊടുക്കാത്തതുമായ സമ്പത്ത്, കഞ്ചാക്കന്മാർ സൂക്ഷിച്ചാൽ, ഒടുവിൽ കള്ളന്മാരുടെയോ രാജാവിന്റെയോ വീട്ടിൽ ചെലവാകുന്നു.
ന ദേവേഭ്യോ ന വിപ്രോഭ്യോ ബന്ധുഭ്യോ നൈവ ചാത്മനേ । കദര്യസ്യ ധനം യാതി ത്വഗ്നിതസ്കരരാജസു ॥ ൧,൧൦൯.
കഞ്ചാവിന്റെ സമ്പത്ത് ദേവന്മാർക്കോ, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കോ, ബന്ധുക്കൾക്കോ, തനിക്കോ പോകുന്നില്ല; അതു തീയിൽ, കള്ളന്മാരുടെ കയ്യിൽ, അല്ലെങ്കിൽ രാജാവിന്റെ കയ്യിലാകും.
അതിക്ലേശേന യേഽപ്യര്ഥാ ധര്മസ്യാതിക്രമേണ ച । അരേര്വാ പ്രണിപാതേന മാ ഭൂതസ്തേ കദാചന ॥ ൧,൧൦൯.
അധികമായി കഷ്ടപ്പെട്ട്, ധർമ്മം ലംഘിച്ച്, ശത്രുവിന് കീഴടങ്ങി സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കേണ്ട അവസ്ഥ നിങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും വരരുത്.
വിദ്യാഘാതോ ഹ്യനഭ്യാസഃ സ്ത്രീണാം ഘാതഃ കുചൈലതാ । വ്യാധീനാം ഭോജനം ജീര്ണം ശത്രോര്ഘാതഃ പ്രപഞ്ചതാ ॥ ൧,൧൦൯.
പഠനം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് അഭ്യാസം ഇല്ലാത്തതിനാലാണ്; സ്ത്രീകൾക്ക് അശുദ്ധ വസ്ത്രം ധരിച്ചാൽ അവർക്കു അപമാനം; രോഗങ്ങൾക്ക് പഴയ ഭക്ഷണം; ശത്രുവിന് പരസ്യമായിരിക്കുക തന്നെ നാശം.
തസ്കരസ്യ വധോ ദണ്ഡഃ കുമിത്രസ്യാല്പഭാഷണമ് । പൃഥക്ശയ്യാ തു നാരീണാം ബ്രാഹ്മണസ്യാനിമന്ത്രണമ് ॥ ൧,൧൦൯.
കള്ളന് ശിക്ഷ മരണമാണ്; കള്ളസുഹൃത്തിനോട് കുറച്ച് മാത്രം സംസാരിക്കണം; സ്ത്രീകൾക്ക് വേറിട്ടു കിടക്കുക; ബ്രാഹ്മണനെ ക്ഷണിക്കാതിരിക്കുക.
ദുര്ജനാഃ ശില്പിനോ ദാസാ ദുഷ്ടാശ്ച പടഹാഃ സ്ത്രിയഃ । താഡിതാ മാര്ദവം യാന്തി ന തേ സത്കാരഭാജനമ് ॥ ൧,൧൦൯.
ദുഷ്ടന്മാർ, ശില്പികൾ, ദാസന്മാർ, ദുഷ്ടമായ പറ്റക്കാർ, സ്ത്രീകൾ—ഇവരെ അടിച്ചാൽ അവർ വിനയത്തോടെ പെരുമാറും, പക്ഷേ അവർക്ക് ആദരം അർഹതയില്ല.
ജാനീയാത്പ്രേഷണേ ഭൃത്യാന്ബാന്ധവാന്വ്യസനാഗമേ । മിത്രമാപദി കാലേ ച ഭാര്യാഞ്ച വിഭവക്ഷയേ ॥ ൧,൧൦൯.
ഭൃത്യരെ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ, ബന്ധുക്കളെ ദുരിതം വരുമ്പോൾ, സുഹൃത്തിനെ കഷ്ടസമയത്ത്, ഭാര്യയെ സമ്പത്ത് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ—അപ്പോഴാണ് ഇവരുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയാൻ കഴിയുക.
സ്ത്രീണാം ദ്വിഗുണ ആഹാരഃ പ്രജ്ഞാ ചൈവ ചതുര്ഗുണാ । ഷഡ്ഗുണോ വ്യവസായശ്ച കാമശ്ചാഷ്ടഗുണഃ സ്മൃതഃ ॥ ൧,൧൦൯.
സ്ത്രീകൾക്ക് ഇരട്ടിയോളം വിശപ്പുണ്ട്, നാലിരട്ടിയോളം ബുദ്ധി, ആറിരട്ടിയോളം ഉത്സാഹം, എട്ടിരട്ടിയോളം ആഗ്രഹം എന്നും പറയുന്നു.
ന സ്വപ്നേന ജയേന്നിദ്രാം ന കാമേന സ്ത്രിയം ജയേത് । ന ചേന്ധനൈര്ജയേദ്വഹ്നിം ന മദ്യേന തൃഷാം ജയേത് ॥ ൧,൧൦൯.
സ്വപ്നം കാണുന്നതിലൂടെ ഉറക്കം ജയിക്കാനാവില്ല; ആഗ്രഹം കൊണ്ടു സ്ത്രീയെ ജയിക്കാനാവില്ല; ഇന്ധനം ചേർത്തു തീ അണയ്ക്കാനാവില്ല; മദ്യം കുടിച്ച് ദാഹം അകറ്റാനാവില്ല.
സമാംസൈര്ഭോജനൈഃ സ്നിഗ്ധൈര്മദ്യൈര്ഗന്ധവിലേപനൈഃ । വസ്ത്രൈര്മനോരമൈര്മാല്യൈഃ കാമഃ സ്ത്രീഷു വിജൃമ്ഭതേ ॥ ൧,൧൦൯.
മാംസം ചേര്ന്ന പോഷകാഹാരം, രുചികരമായ പാനീയങ്ങള്, സുഗന്ധമുള്ള അത്തര്തൈകളും, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും, ആകര്ഷകമായ പുഷ്പമാലകളും ഉപയോഗിക്കുമ്പോള് സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സില് ആഗ്രഹം ഉണരുന്നു.
ബ്രഹ്മചര്യേഽപി വക്തവ്യം പ്രാപ്തം മന്മഥചേഷ്ടിതമ് । ഹൃദ്യം ഹി പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ യോനിഃ പ്രക്ലിദ്യതേ സ്ത്രിയാഃ ॥ ൧,൧൦൯.
ബ്രഹ്മചര്യത്തില് പോലും, മനസ്സില് ഉണരുന്ന ആഗ്രഹം അംഗീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. മനോഹരനായ പുരുഷനെ കണ്ടാല് സ്ത്രീയുടെ മനസ്സും ശരീരവും ഉണരുന്നു.
സുവേഷം പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരം യദി വാ സുതമ് । യോനിഃ ക്ലിദ്യതി നാരീണാം സത്യംസത്യം ഹി ശൌനക ! ॥ ൧,൧൦൯.
സുന്ദരമായി അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പുരുഷനെ സ്ത്രീകള് കണ്ടാല്, അവന് സഹോദരനോ മകനോ ആയാലും, അവരുടെ മനസ്സും ശരീരവും ഉണരുന്നു. ശൗനക, ഇതു സത്യമാണ്, സത്യമായിട്ടാണ് പറയുന്നത്.
നദ്യശ്ച നാര്യശ്ച സമസ്വഭാവാഃ സ്വതന്ത്രഭാവേ ഗമനാദികേച । തോയൈശ്ച ദോഷൈശ്ച നിപാതയന്തി നദ്യോ ഹി കൂലാനി കുലാ നി നാര്യഃ ॥ ൧,൧൦൯.
നദികളും സ്ത്രീകളും ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവരാണ്; സ്വതന്ത്രമായി ഇഷ്ടംപോലെ നീങ്ങുന്നു. നദികള് വെള്ളംകൊണ്ടോ, സ്ത്രീകള് തങ്ങളുടെ ദോഷങ്ങളാലോ, അവരുടെ തീരവും കുടുംബവും തകര്ക്കാറുണ്ട്.
നദീ പാതയതേ കൂലം നാരീ പാതയതേ കുലമ് । നാരീണാഞ്ച നദീനാം ച സ്വച്ഛന്ദാ ലലിതാ ഗതിഃ ॥ ൧,൧൦൯.
നദി തന്റെ തീരം തകര്ക്കുന്നു, സ്ത്രീ കുടുംബം തകര്ക്കുന്നു; സ്ത്രീകളും നദികളും സ്വേച്ഛയോടെ, കളിയോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
നാഗ്നിസ്തൃപ്യതി കാഷ്ഠാനാം നാപഗാനാം മഹോദധിഃ । നാന്തകഃ സര്വഭൂതാനാം ന പുംസാം വാമലോചനാഃ ॥ ൧,൧൦൯.
അഗ്നിക്ക് എത്ര ഇന്ധനം നല്കിയാലും തൃപ്തിയില്ല, മഹാസമുദ്രത്തിന് നദികളുടെ വെള്ളംകൊണ്ടും തൃപ്തിയില്ല, മരണന് എല്ലാ ജീവികളെയും കൊണ്ടും തൃപ്തിയില്ല, പുരുഷന്മാരെ കണ്ടാലും സ്ത്രീകള്ക്ക് തൃപ്തിയില്ല.
സമ്പത്ത് ലഭിച്ചിട്ടും ഭൂമിയിൽ അഭിമാനമില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ ആരാണ്? ദുരിതം നേരിട്ടിട്ടില്ലാത്തവൻ ആരാണ്? സ്ത്രീകളാൽ മനസ്സ് കുലുങ്ങാത്തവൻ ആരാണ്? രാജാക്കന്മാർക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയനായവൻ ആരാണ്? സമയത്തിന്റെ പിടിയിൽപ്പെടാത്തവൻ ആരാണ്? എങ്ങനെയുള്ള സമ്പത്താണ് മാനം നഷ്ടമാകാത്തത്? ദുഷ്ടരുടെ വലയിലായിട്ട് സുരക്ഷിതമായി രക്ഷപ്പെടുന്നവൻ ആരാണ്?