തദ്വൈഷ്ണവൈസ്ത്യാജ്യമേവം സദൈവ വസ്ത്രം ദഗ്ധം സന്ധിജം ചൈവ ജന്യമ്
വിഷ്ണുഭക്തർക്ക് എപ്പോഴും ദഹിച്ച വസ്ത്രം, തുന്നിയ വസ്ത്രം, അശുദ്ധമായതിൽ നിന്നുള്ള വസ്ത്രം എന്നിവ ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.
നോച്ചാശ്ച തേ ഹരിഭക്തേര്വിഹീനാസ്തേഷാം സംഗോ നൈവ കാര്യഃ സദാപി । പുരാണസംപര്കവിസര്ജിനം ച പുരാണതാലം ച പുരാണവസ്ത്രമ്
ഹരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഇല്ലാത്തവരുമായി ഒരിക്കലും കൂട്ടുകൂടരുത്. പുരാണങ്ങളുമായി ബന്ധം വിട്ടവരെയും പഴയ തൂക്കുപലകയും പഴയ വസ്ത്രവും എല്ലാം ഒഴിവാക്കണം.
സുജീര്ണകന്ഥാജിനമേഖലം ച യജ്ഞോപവീതം ച കലിപ്രിയം ച । പ്രിയം ഗൃഹം ചോര്ണവിതാനകം ച സമിത്കുശൈഃ പൂരിതം കുത്സിതം ച
പഴയ വസ്ത്രം, മൃഗചർമ്മം, കെട്ടുപട്ട, യജ്ഞോപവീതം, കാളിക്ക് ഇഷ്ടമായതൊക്കെയും, പ്രിയപ്പെട്ട വീട്, പൊടിച്ച വസ്ത്രക്കവാടം, കുശത്താൽ നിറച്ച സമിത്കൊല്ല്—ഇവയെല്ലാം നിന്ദ്യമായവയാണ്.
സര്വം ചേത്കലിഭാര്യാപ്രിയം ച നൈവ പ്രിയം ശാര്ങ്ഗപാണേഃ കദാചിത് । കാംസ്യേ സുപക്വം യാവനാലസ്യ ചാന്നം തുഷഃ പിണ്യാകം തുമ്ബബില്വേ പലാണ്ഡുഃ
കാളിയുടെ ഭാര്യയ്ക്ക് ഇഷ്ടമായതൊക്കെയും ഒരിക്കലും ശാർംഗധനുവേറിയവനു പ്രിയമല്ല. കഞ്ചിൽ നന്നായി വേവിച്ച അന്നം, യവം, തവിട്, എണ്ണപിണ്ണാക്ക്, കുമ്പളങ്ങ, ഉള്ളി—
ദീര്ഘം തക്രം സ്വാദുഹീനം കടൂഷ്ണമേതേ സര്വേ കലിഭാര്യാപ്രിയാശ്ച । സുദുര്മുഖം നിന്ദനം ചാര്യജാനാം സതോവമത്യാത്മജാനാം പ്രസഹ്യ
നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മോർ, രുചിയില്ലാത്തതും കഠിനവും ചൂടുള്ളതുമായതും—ഇവയെല്ലാം കാളിയുടെ ഭാര്യയ്ക്ക് ഇഷ്ടമാണ്. അത്യന്തം ദുർഗന്ധമുള്ളതും നിന്ദ്യവും നല്ലവരാൽ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നതും, സ്വന്തം മക്കൾ പോലും തള്ളിപ്പറയുന്നതുമാണ്.
സുപീഡനം സര്വദാ ഭര്തൃവര്ഗേ ഗൃഹസ്ഥിതവ്രീഹിവസ്ത്രാദിചൌര്യാത് । പ്രകീര്ണഭൂതാന്മൂര്ധജാന്സംദധാനം കരൈര്യുതം ദേവകലിപ്രിയം ച
ഭർത്താക്കന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും വേദനയുണ്ടാക്കുന്നവയും, അരി, വസ്ത്രം, വീട്ടുപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ മോഷ്ടാവും, ചിതറിച്ച മുടി കൈകൊണ്ട് ചേർക്കുന്നതും, ദേവന്മാർക്കും കാളിക്കും ഇഷ്ടമായതൊക്കെയും.
ഇത്യാദി സര്വം കലിഭാര്യാപ്രിയഞ്ച സുനിര്മലം പ്രകരോത്യേവ സര്വമ് । അതശ്ച സാ ശ്യാമലേതി സ്വസംജ്ഞാമവാപ സാ ദേവകീ സംബഭൂവ
ഇങ്ങനെ കാളിയുടെ ഭാര്യയ്ക്ക് ഇഷ്ടമായതൊക്കെയും അവൾ പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധമാക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ ശ്യാമള എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നത്; അവൾ ദേവകിയായി അറിയപ്പെട്ടു.
യുധിഷ്ഠിരസ്യൈവ ബഭൂവ പത്നീസംഭാവിതാ തത്ര ച ദേവകീ സാ । ചന്ദ്രസ്യ ഭാര്യാ രോഹിണീ വൈ തദേയമശ്വിന്യാദിഭ്യോഽഹ്യധികാ സര്വദൈവ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ പ്രിയഭാര്യയായി അവൾ ദേവകിയായി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയാണ് രോഹിണി; അശ്വിനാദികൾക്കൊപ്പമുണ്ടായിട്ടും അവൾ എപ്പോഴും ശ്രേഷ്ഠയാണു.
രോണീം ധൃത്വാ രോഹതി യോഗ്യസ്ഥാനം തസ്മാച്ച സാ രോഹിണീതി പ്രസിദ്ധാ । ആദിത്യഭാര്യാ നാമ സംജ്ഞാ ഖഗേന്ദ്ര ജ്ഞേയാ സാ നാരായണസ്യ സ്വരൂപാ
ഗർഭം ധരിച്ച് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് ഉയരുന്നതിനാൽ അവളെ രോഹിണി എന്നാണു പ്രശസ്തി. പക്ഷിരാജാവേ, ആദിത്യന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് സംജ്ഞ എന്ന പേരുണ്ട്; അവളാണ് നാരായണന്റെ സ്വരൂപം.
സംജാനാതീത്യേവ സംജ്ഞാമവാപ സംജ്ഞേതി ലോകേ സൂര്യ ഭാര്യാ ഖഗേന്ദ്ര । ബ്രഹ്മാണ്ഡസ്യ ഹ്യഭിമാനീ തു ദേവോ വിരാഡിതി ഹ്യഭിധാമാപ തേന
അവൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനാൽ സംജ്ഞ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു; ലോകത്തിൽ സൂര്യന്റെ ഭാര്യയെ സംജ്ഞയെന്നു വിളിക്കുന്നു, പക്ഷിരാജാവേ. ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അദ്ധിപതിയായ ദേവൻ വിരാട് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഗങ്ഗാദിഷട്കം സമമേവ നിത്യം പരസ്പരം നോത്തമം നാധമം ച । പ്രധാനാഗ്നേഃ പാവികാന്യൈവ ഗങ്ഗാ സദാ ശുഭാ നാത്ര വിചാര്യമസ്തി
ഗംഗയും മറ്റ് ആറു നദികളും എല്ലായ്പ്പോഴും സമാനമാണ്; അവയിൽ ഒന്നും ഉത്തമമോ അധമമോ അല്ല. പ്രധാന അഗ്നിയുടെ ഭാര്യയാണ് പാവകി; ഗംഗ എപ്പോഴും പുണ്യമുള്ളതും ശുഭമായതുമാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ആസാം ജ്ഞാനത്പുണ്യമാപ്നോതി നിത്യം സദാ ഹരിഃ പ്രീയതേ കേശവോലമ് । ഗങ്ഗാദിഭ്യോ ഹ്യവരാഹ്യഗ്നിജായാ സ്വാഹാസംജ്ഞാധിഗുണാ നൈവ ഹീനാ
ഇവയെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും പുണ്യം ലഭിക്കും; ഹരിക്കും കേശവനും എപ്പോഴും സന്തോഷം ഉണ്ടാകും. ഗംഗാദികളിൽ അഗ്നിയുടെ ഭാര്യയായ സ്വാഹയ്ക്ക് ഗുണത്തിൽ കുറവില്ല.
സ്വാഹാകാരോ മന്ത്രരൂപാഭിമാനീ സ്വാഹേതി സംജ്ഞാമാപ സദൈവ വീന്ദ്ര । അഗ്നേര്ഭാര്യാതോ ബുദ്ധിമാന് സംബഭൂവ ബ്രഹ്മാഭിമാനീ ചന്ദ്രപുത്രോ ബുധശ്ച
സ്വാഹ എന്നത് മന്ത്രരൂപമായത്; സ്വാഹ എന്ന പേരിൽ അവൾ എപ്പോഴും അറിയപ്പെടുന്നു, ഇന്ദ്രാ. അഗ്നിയുടെ ഭാര്യയിൽ നിന്ന് ബുദ്ധിമാൻ ജനിച്ചു; അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അദ്ധിപതിയും, ചന്ദ്രന്റെ മകനായ ബുധനും ആകുന്നു.
ബുദ്ധ്യാഹരദ്വൈ രാഷ്ട്രജാതം ച സര്വം ധൃതം ത്വതോ ബുധസംജ്ഞാമവാപ । ഏവം ചാഭൂദഭിമന്യുര്മഹാത്മാ സുഭദ്രായാ ജഠരേ ഹ്യര്ജുനാച്ച
ബുദ്ധി ഉപയോഗിച്ച് അവൻ രാജ്യത്തിൽ ജനിച്ചതൊക്കെയും കൈവശമാക്കി; അതിനാൽ അവനെ ബുധൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു. അങ്ങനെ മഹാത്മാവായ അഭിമന്യു, സുഭദ്രയുടെ ഗർഭത്തിൽ അർജുനനിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു.
കൃഷ്ണസ്യ ചന്ദ്രസ്യ യമസ്യ ചാംശൈഃ സ സംയുതസ്ത്വശ്വിനോര്വൈ ഹരസ്യ । സ്വാഹാധമശ്ചന്ദ്രപുത്രോ ബുധസ്തു പാദാരവിന്ദേ വിഷ്ണുദേവസ്യ ഭക്തഃ
കൃഷ്ണൻ, ചന്ദ്രൻ, യമൻ, അശ്വിനികൾ, ശിവൻ എന്നിവരുടെ അംശങ്ങൾ അവനിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. സ്വാഹയേക്കാൾ താഴെയുള്ളവനും, വിഷ്ണുദേവന്റെ പാദപദ്മത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവനും ചന്ദ്രന്റെ മകനായ ബുധനാണ്.
നാമാത്മികാ ത്വശ്വിഭാര്യാ ഉഷാ നാമ പ്രകീര്തിതാ । ബുധാധമാ സാ വിജ്ഞേയാ സ്വാഹാ ദശഗുണാധമാ
അശ്വിനികളുടെ ഭാര്യയായ ഉഷ എന്നവൾ നാമത്തിന്റെ സ്വരൂപമായി പ്രശസ്തയാണ്. അവൾ ബുധനേക്കാൾ താഴെയുള്ളവളാണ്; സ്വാഹ അവളേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് താഴെയുള്ളവളാണ്.
നകുലസ്യ ഭാര്യാ മാഗധസ്യൈവ പുത്രീ ശല്യാത്മജാ സഹദേവസ്യ ഭാര്യാ । ഉഭേ ഹ്യേതേ അശ്വിഭാര്യാ ഹ്യുഷാപി ഉപാസതേ ഷഡ്ഗുണം വിഷ്ണുമാദ്യമ് । അതോഽപ്യുഷാസംജ്ഞകാ സാ ഖഗേന്ദ്ര അനന്തരാഞ്ഛൃണു വക്ഷ്യേ മഹാത്മന്
നകുലന്റെ ഭാര്യ മാഗധന്റെ മകളായിരുന്നു. ശല്യന്റെ മകൾ സഹദേവന്റെ ഭാര്യയായി. ഈ രണ്ടുപേരും അശ്വിനീദേവന്മാരുടെ ഭാര്യമാരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഉഷയും ആറുവിധമായ ആദിപുരുഷനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, ഉഷ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവരെ കുറിച്ച് ഞാൻ പറയാം, ഖഗേന്ദ്രാ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ മഹാത്മാവേ.
തതഃ ശക്തിഃ പൃഥിവ്യാത്മാ ശനൈശ്ചരതി സര്വദാ । അതഃ ശനൈശ്ചരോ നാമ ഉഷായാശ്ച ദശാധമാഃ
ശക്തി എന്നത് ഭൂമിയുടെ സ്വഭാവമാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും പതുക്കെ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ശനിദേവൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്. ഉഷമാരിൽ പത്താമത്തെയും ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനുമാണ് ഇദ്ദേഹം.
കര്മാത്മാ പുഷ്കരോ ജ്ഞേയഃ ശനേരഥ യമോ മതഃ । നയാഭിമാനീ പുരുഷഃ കിഞ്ചിന്നമ്രോ ദശാവരഃ
കർമ്മത്തിന്റെ രൂപമാണ് പുഷ്കരൻ. ശനിയുടെ രഥസാരഥിയായി യമൻ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നല്ല പെരുമാറ്റത്തിൽ അഭിമാനവും, ഒപ്പം കുറച്ച് വിനയവുമുള്ള പുരുഷനാണ് പത്താമനായത്.
ഹരിപ്രീതികരോ നിത്യം പുഷ്കരേ ക്രീഡതേ യതഃ । അതസ്തു പുഷ്കലോ നാമ ലോകേ സ പരികീര്തിതഃ
ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും പുഷ്കരത്തിൽ കളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് ഇദ്ദേഹം. അതുകൊണ്ട് ലോകത്ത് പുഷ്കലൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഹരി പ്രീതികരാന്ധര്മാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു ഖഗാധിപ । പ്രാതഃ കാലേ സമുത്ഥായ സ്മരേന്നാരായണം ഹരിമ്
ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന ധർമ്മങ്ങളെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം, ഖഗാധിപാ. രാവിലെ ഉണർന്ന ഉടൻ നാരായണനായ ഹരിയെ സ്മരിക്കണം.
തുലസീവന്ദനം കുര്യാച്ഛ്രീവിഷ്ണും സംസ്മരേത്ഖഗ । വിണ്മൂത്രോത്സര്ഗകാലേ ച ഹ്യപാനാത്മകകേശവമ്
തുളസിയെ വണങ്ങി ശ്രീവിഷ്ണുവിനെ ഓർക്കണം, പക്ഷിയേ. മലമൂത്രം ഒഴിക്കുന്ന സമയത്ത് അപാനവായുവിന്റെ ഉടമയായ കേശവനെയും ഓർക്കണം.
ത്രിവിക്രമം ശൌചകാലേ ഗങ്ഗാപാനകരം ഹരിമ് । ദന്തധാവനകാലേ തു ചന്ദ്രാന്തര്യാമിണം ഹരിമ്
ശുദ്ധീകരണ സമയത്ത് ഗംഗാനദിയെ കുടിച്ച ത്രിവിക്രമനായ ഹരിയെ ഓർക്കണം. പല്ലുതേക്കുമ്പോൾ ചന്ദ്രനിൽ വസിക്കുന്ന ഹരിയെ ഓർക്കണം.
മുഖപ്രക്ഷാലനേ കാലേ മാധവം സംസ്മരേത്ഖഗ । ഗവാം കണ്ഡൂയനേ ചൈവ സ്മരേദ്ഗോവര്ധനം ഹരിമ്
മുഖം കഴുകുമ്പോൾ മാധവനെ ഓർക്കണം, പക്ഷിയേ. പശുക്കളെ ചുരണ്ടുമ്പോൾ ഗോവർധനനായ ഹരിയെ ഓർക്കണം.
സദാ ഗോദോഹനേ കാലേ സ്മരേദ്ഗോപാലവല്ലഭമ് । അനന്തപുണ്യാര്ജിതജന്മകര്മണാം സുപക്വകാലേ ച ഖഗേന്ദ്രസത്തമ
പശുക്കളെ പാൽകുറിയുമ്പോൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ഗോപ്പികകളുടെ പ്രിയനായവനെ ഓർക്കണം. അനന്തപുണ്യഫലമായി ജനിച്ചവരുടെ ഫലസിദ്ധിയുടെ സമയത്തും, ഖഗേന്ദ്രാ, ഓർക്കണം.
സ്പര്ശേ ഗവാം ചൈവ സദാ നൃണാം വൈ ഭവത്യതോ നാത്ര വിചാര്യമസ്തി । യസ്മിന് ഗൃഹേ നാസ്തി സദോത്തമാ ച ഗൌര്യങ്ഗണേ ശ്രീതുലസീ ച നാസ്തി
പശുക്കളെയും മനുഷ്യരെയും സ്പർശിക്കുന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും ലാഭകരമാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ആങ്കണത്തിൽ നല്ല പശു ഇല്ലാത്ത, ശ്രീതുളസി ഇല്ലാത്ത വീടുകളിൽ,
യസ്മിന് ഗൃഹേ ദേവമഹോത്സവശ്ച യസ്മിന് ഗൃഹേ ശ്രവണം നാസ്തി വിഷ്ണോഃ । തത്സംസര്ഗാദ്യാതി ദുഃഖാദികം ച തസ്യ സ്പര്ശോ നൈവ കാര്യഃ കദാപി
ദേവന്മാർക്കായി ഉത്സവം നടക്കാത്ത, വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കാത്ത വീടുകളിൽ, അവിടെയുള്ളവരുമായി ഇടപഴകുന്നത് ദു:ഖം മാത്രമേ നൽകൂ. അത്തരം സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നും സ്പർശിക്കരുത്.
ഗോസ്പര്ശനവിഹീനസ്യ ഗോദോഹനമജാനതഃ । ഗോപോഷണവിഹീനസ്യ പ്രാഹുര്ജന്മ നിരര്ഥകമ്
പശുക്കളെ സ്പർശിക്കാത്തവനും, പാൽകുറിയാൻ അറിയാത്തവനും, അവയുടെ പോഷണം നോക്കാത്തവനും ജനനം ഫലപ്രദമല്ലെന്ന് പറയുന്നു.
ഗോഗ്രാസമപ്രദാതുശ്ച ഗോപുഷ്ടിം ചാപ്യകുര്വതഃ । ഗതിര്നാസ്ത്യേവ നാസ്ത്യേവ ഗ്രാമചാണ്ഡാലവത്സ്മൃതഃ
പശുക്കൾക്ക് പുല്ല് കൊടുക്കാത്തവനും അവയുടെ സംരക്ഷണം നോക്കാത്തവനും മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല. അത്തരം ആളെ ഗ്രാമത്തിൽ ചാണ്ഡാളനായി കണക്കാക്കുന്നു.
വത്സ്യസ്യ സ്തനപാനേ ച ബാലകൃഷ്ണം തു സംസ്മരേത് । ദധിനിര്മന്ഥനേ ചൈവ മന്ഥാധാരം സ്മരേദ്ധരിമ്
കിടാവു അമ്മയുടെ പാൽ കുടിക്കുമ്പോൾ ബാലകൃഷ്ണനെ ഓർക്കണം. തൈര് മുറിക്കുമ്പോൾ മന്താനത്തിന്റെ ആധാരനായ ഹരിയെ ഓർക്കണം.