ഹരിം ഗുരും ഹ്യനുസൃത്യൈവ സത്യം ഗതിം സ്വകീയാം തേന ജാനീഹി മൂഢ । ദഗ്ധ്വാ ദുഷ്ടാം ബുദ്ധിമേവം ച മൂഢ സുബുദ്ധിരൂപം മാ ഭജസ്വൈവ നിത്യമ് ॥ ൩,൨൮.
ഹരിയെ ഗുരുവിനെ പോലെ അനുഗമിച്ചാൽ, നീയൊടുങ്ങിയ മനസ്സോടെ നിന്റെ സത്യമായ വഴിയെ അവനിലൂടെ അറിയുക. ദുഷ്ടമായ മനസ്സിനെ അങ്ങനെ ദഹിപ്പിച്ചാൽ മതിയാകും; തെറ്റായ ബുദ്ധിയെ ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കരുത്, നല്ല ബുദ്ധിയേ മാത്രം എല്ലായ്പ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കണം.
മയാ സാര്ധം സദ്ഗുരും പ്രാപ്യ സമ്യഗ്വൈരാഗ്യപൂര്വം തത്ത്വമാത്രം വിദിത്വാ । തേനൈവ മോക്ഷം പ്രാപ്നുമോ നാര്ജവൈര്യത്താര്യാ വിഷ്ണോഃ സംപ്രസാദാച്ച ലക്ഷ്മ്യാഃ ॥ ൩,൨൮.
എന്നോടൊപ്പം സത്യഗുരുവിനെ പ്രാപിച്ചു, ശരിയായ വൈരാഗ്യത്തോടെ അതിന്റെ സാരമായതിനെ മനസ്സിലാക്കി, അതിനാലാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത്; കപടത്വം കൊണ്ടല്ല, മഹാനായ വിഷ്ണുവിന്റെയും ലക്ഷ്മിയുടെയും കൃപയാലാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത്.
ഇത്യാശയം മനസാ സന്നിധായ തഥാ ചോക്തം ഭക്തവര്യോ മദീയഃ । അതോ ഭക്തഃ പ്രവഹേത്യേവ സംജ്ഞാമവാപ വീന്ദ്ര പ്രകൃതം തം ശൃണു ത്വമ് ॥ ൩,൨൮.
ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം ഉറപ്പാക്കി, പറഞ്ഞതുപോലെ എന്റെ ഭക്തൻ ഭക്തന്മാരിൽ പ്രധാനനായി. അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ പ്രവഹ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടത്. അതിന്റെ കഥ ഇപ്പോൾ നീ കേൾക്കൂ, പക്ഷിരാജാവേ.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൯ പ്രവഹാനന്തരാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു പക്ഷീന്ദ്രസത്തമ । യോ ധര്മോ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രോ ഹ്യാദിസൃഷ്ടൌ ത്വഗുദ്ഭവഃ
പ്രവഹയുടെ അനന്തരവം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിവരിക്കാം; കേൾക്കൂ, പക്ഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ ധർമ്മൻ ആദികാലത്തിൽ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
സജ്ജനാന്സൌമ്യരൂപേണ ധാരണാദ്ധര്മനാമകഃ । സ ഏവ സൂര്യപുത്രോഭൂദ്യമസംജ്ഞാമവാപ സഃ । പാപിനാം ശിക്ഷകത്ത്വാത്സ യമ ഇത്യുച്യതേ ബുധൈഃ
സജ്ജന്മാരെ സൗമ്യരൂപത്തിൽ സംരക്ഷിച്ചതിനാൽ അവനെ ധർമ്മൻ എന്നു വിളിച്ചു. ആ ധർമ്മനാണ് സൂര്യന്റെ മകനായി യമ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടത്. പാപികളെ ശിക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ ജ്ഞാനികൾ അവനെ യമൻ എന്നു പറയുന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । പ്രഹ്ലാദാനന്തരം ഗങ്ഗാ ഭാര്യാ വൈ വരുണസ്യ ച । പ്രഹ്ലാദാദധമാ ജ്ഞേയാ മഹിമ്നാ വരുണാധികാ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പ്രഹ്ലാദിന് ശേഷം ഗംഗയാണ് വരുന്നത്; അവൾ വരുണന്റെ ഭാര്യയുമാണ്. ജനനത്തിൽ പ്രഹ്ലാദനേക്കാൾ താഴെ ആയാലും, മഹത്വത്തിൽ അവൾ വരുണനെക്കാൾ മേലാണ്.
സ്വരൂപാദധമാ ജ്ഞേയാ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ । ജ്ഞാനസ്വരൂപദം വിഷ്ണും യമോ ജാനാതി സര്വദാ
സ്വഭാവത്തിൽ താഴ്ന്നവളായി അവൾ അറിയപ്പെടുന്നു; ഇതിൽ കൂടുതൽ ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല. ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ വിഷ്ണുവിനെ യമൻ എല്ലായ്പ്പോഴും അറിയുന്നു.
അതോ ഗങ്ഗേതി സാ ജ്ഞേയാ സര്വദാ ലോകപാവനീ । ഭക്ത്യാ വിഷ്ണുപദീത്യേവ കീര്തിതാ നാത്ര സംശയഃ
അതിനാൽ അവളെ എല്ലായ്പ്പോഴും ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഗംഗയായി അറിയുന്നു. ഭക്തിയാൽ അവളെ വിഷ്ണുപദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട.
യാ പൂര്വകാലേ യജ്ഞലിങ്ഗസ്യ വിഷ്ണോഃ സാക്ഷാദ്ധരേര്വിക്രമതഃ ഖഗേന്ദ്ര । വാമസ്യ പാദസ്യ നഖാഗ്രതശ്ച നിര്ഭിദ്യ ചോര്ധ്വാണ്ഡകടാഹഖണ്ഡമ്
പക്ഷിരാജാവേ, പുരാതനകാലത്ത് യജ്ഞചിഹ്നമായ വിഷ്ണു വിക്രമിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ ഇടത് കാലിന്റെ നഖത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ നിന്ന് ഗംഗ പിറന്നു, ആകാശമണ്ഡലത്തിന്റെ മേൽഭാഗം തുളച്ച് പുറത്ത് വന്നു.
ഇന്ദ്രോപി വായുകരമര്ദിതവായുകൂടബിന്ദും ച പ്രാശ്യ ശിരസി ഹ്യസഹിഷ്ണുമാനഃ । ഭാഗീരഥീ ഹരിപദാങ്കമിതി സ്മ നിത്യം ജാനന്മഹാപരമഭാഗവതപ്രധാനഃ । ഭക്ത്യാ ച ഖിന്നഹൃദയഃ പരമാദരേണ ധൃത്വാ സ്വമൂര്ധ്നി പരമോ ഹ്യശിവഃ ശിവോഽഭൂത്
ഇന്ദ്രനും കാറ്റ് തട്ടിയ ജലബിന്ദു തലയിൽ സ്വീകരിച്ച്, അതു സഹിക്കാൻ കഴിയാതെ പോയി. ഭഗീരഥിയെ ഹരിയുടെ പാദചിഹ്നമുള്ളവളായി അറിയുന്ന മഹാഭാഗവതപ്രധാനൻ, ഭക്തിയാൽ നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തോടെ, പരമാദരത്തോടെ അവളെ സ്വന്തം തലയിൽ വഹിച്ചു; അശുഭമായവൻ ശുഭനായി മാറി.
ഭാഗീരഥ്യാശ്ച ചത്വാരി രൂപാണ്യാസന്ഖഗേശ്വര । മഹാഭിഷഗ്ജനേന്ദ്രസ്യ ഭാര്യാ തു ഹ്യഭിഷേചനീ
പക്ഷിരാജാവേ, ഭഗീരഥിക്ക് നാല് രൂപങ്ങളുണ്ട്: മഹാഭിഷക് ജനേന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയായ അഭിഷേചനിയാണ് അവളുടെ ഒരു രൂപം.
ദ്വിതീയേനൈവ രൂപേണ ഗങ്ഗാ ഭാര്യാ ച ശന്തനോഃ । സുഷേണാ വൈ സുഷേണസ്യ ഭാര്യാ സാ വാനരീ സ്മൃതാ
രണ്ടാമത്തെ രൂപത്തിൽ ഗംഗ ശന്തനുവിന്റെ ഭാര്യയാണ്; സുഷേണയായി അവൾ സുഷേണന്റെ ഭാര്യയുമാണ്, വാനരസ്ത്രിയായി അവൾ അറിയപ്പെടുന്നു.
മണ്ഡൂകഭാര്യാ ഗങ്ഗാ തു സൈവ മണ്ഡൂകിനീ സ്മൃതാ । ഏവം ചത്വാരി രൂപാണി ഗങ്ഗായാ ഇതി കീര്തിതമ്
മണ്ടൂകന്റെ ഭാര്യയായപ്പോൾ ഗംഗയെ മണ്ടൂകിനി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഗംഗയ്ക്ക് നാല് രൂപങ്ങളാണുള്ളത്.
ആദിത്യാച്ചൈവ ഗങ്ഗാതഃ പര്ജന്യഃ സമുദാഹൃതഃ । പ്രവര്ഷതി സുവൈരാഗ്യം ഹ്യതഃ പര്ജന്യനാമകമ്
ആദിത്യനും ഗംഗയും ചേർന്ന് പർജന്യൻ ജനിച്ചു; അവൻ ഉത്തമമായ വൈരാഗ്യം പകർന്നതിനാൽ പർജന്യൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ശരംവരായ പഞ്ചജന്യാച്ച പഞ്ച ഹിത്വാ ജഗ്ധ്വാ ഗര്വകം ഷട്ക്രമേണ । സ്വബാണസ്യ സ്വഹൃദി സംസ്ഥിതസ്യ ഭജേത്സദാ നൈവ ഭക്തിം വിഷം ച
ശരംവരനു വേണ്ടി, അഞ്ചെണ്ണം ഉപേക്ഷിച്ച്, ആറു ഘട്ടത്തിൽ അഹങ്കാരം വിഴുങ്ങി, സ്വന്തം ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന അമ്പിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കണം; ഭക്തിയെയോ വിഷമോ ആരാധിക്കേണ്ടതില്ല.
ലിങ്ഗം പുഷ്ടം നൈവ കാര്യം സദൈവ ലിങ്ഗം പുഷ്ടം കാര്യമേവം സദാപി । യോനൌ സക്തിര്നൈവ കാര്യാ സദാപി യോനൌ മുക്തേഽസംഗതോ യാതി മുക്തിമ്
ശക്തമായ ലിംഗം ഒരിക്കലും നിർമ്മിക്കേണ്ടതില്ല; എന്നിരുന്നാലും, എല്ലായ്പ്പോഴും ശക്തമായ ലിംഗം നിർമ്മിക്കണം. യോനിയിൽ ആസക്തി ഒരിക്കലും വേരുത്; എന്നാൽ യോനിയിൽ ആസക്തിയില്ലാത്തവൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
വൈരാഗ്യമേവം പ്രകാരോത്യേവ നിത്യമതഃ പര്ജന്യസ്ത്വന്തകഃ പക്ഷിവര്യ । ഏതാവതാ ശരഭാഖ്യോ മഹാത്മാ സ ചാന്തരോ സ തു പര്ജന്യ ഏവ
ഇതാണ് വൈരാഗ്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം, പക്ഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ; അതുകൊണ്ടാണ് പർജന്യനെ അന്തകൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ ശരഭ എന്ന മഹാത്മാവും പർജന്യനാണ്.
ശശ്വത്കേശാ യസ്യ ഗാത്രേ ഖഗേന്ദ്ര പ്രഭാസ്യന്തേ ശരഭാഖ്യോ പയോതഃ । യമസ്യ ഭാര്യാ ശ്യാമലാ യാ ഖഗേന്ദ്ര യസ്മാത്സദാ കലിഭാര്യാപിയാ ച
പക്ഷിരാജാവേ, ശരഭ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, ശരീരത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും രോമം അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നവളാണ് യമന്റെ ഭാര്യയും കാളിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ടതും. അവൾ കറുത്ത നിറമുള്ളവളാണ്, കാളിയുടെ ഇഷ്ടമായത് എല്ലായ്പ്പോഴും കുടിക്കുന്നതിനാൽ അവളെ കാളിയുടെ ഭാര്യയെന്ന് വിളിക്കുന്നു.
മത്വാ സമ്യക്മാനസം യാ കരോതി ഹ്യതശ്ച സാ ശ്യാമലാസംജ്ഞകാഭൂത് । മലം വക്ഷ്യേ ഹരിഭക്തേര്വിരോധീ സുലോഹപാത്രേ സന്നിധാനം ച തസ്യ
അവൾ മനസ്സിൽ ശരിയായി ആലോചിച്ച് അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അതിനാൽ അവളെ ശ്യാമള എന്നാണറിയുന്നത്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഹരിയുടെ ഭക്തിക്ക് വിരുദ്ധമായ മലിനതയും, അതു കുറഞ്ഞ മൂല്യത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്നതും വിശദീകരിക്കാം.
തദ്വൈഷ്ണവൈസ്ത്യാജ്യമേവം സദൈവ വസ്ത്രം ദഗ്ധം സന്ധിജം ചൈവ ജന്യമ്
വിഷ്ണുഭക്തർക്ക് എപ്പോഴും ദഹിച്ച വസ്ത്രം, തുന്നിയ വസ്ത്രം, അശുദ്ധമായതിൽ നിന്നുള്ള വസ്ത്രം എന്നിവ ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.
നോച്ചാശ്ച തേ ഹരിഭക്തേര്വിഹീനാസ്തേഷാം സംഗോ നൈവ കാര്യഃ സദാപി । പുരാണസംപര്കവിസര്ജിനം ച പുരാണതാലം ച പുരാണവസ്ത്രമ്
ഹരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഇല്ലാത്തവരുമായി ഒരിക്കലും കൂട്ടുകൂടരുത്. പുരാണങ്ങളുമായി ബന്ധം വിട്ടവരെയും പഴയ തൂക്കുപലകയും പഴയ വസ്ത്രവും എല്ലാം ഒഴിവാക്കണം.
സുജീര്ണകന്ഥാജിനമേഖലം ച യജ്ഞോപവീതം ച കലിപ്രിയം ച । പ്രിയം ഗൃഹം ചോര്ണവിതാനകം ച സമിത്കുശൈഃ പൂരിതം കുത്സിതം ച
പഴയ വസ്ത്രം, മൃഗചർമ്മം, കെട്ടുപട്ട, യജ്ഞോപവീതം, കാളിക്ക് ഇഷ്ടമായതൊക്കെയും, പ്രിയപ്പെട്ട വീട്, പൊടിച്ച വസ്ത്രക്കവാടം, കുശത്താൽ നിറച്ച സമിത്കൊല്ല്—ഇവയെല്ലാം നിന്ദ്യമായവയാണ്.
സര്വം ചേത്കലിഭാര്യാപ്രിയം ച നൈവ പ്രിയം ശാര്ങ്ഗപാണേഃ കദാചിത് । കാംസ്യേ സുപക്വം യാവനാലസ്യ ചാന്നം തുഷഃ പിണ്യാകം തുമ്ബബില്വേ പലാണ്ഡുഃ
കാളിയുടെ ഭാര്യയ്ക്ക് ഇഷ്ടമായതൊക്കെയും ഒരിക്കലും ശാർംഗധനുവേറിയവനു പ്രിയമല്ല. കഞ്ചിൽ നന്നായി വേവിച്ച അന്നം, യവം, തവിട്, എണ്ണപിണ്ണാക്ക്, കുമ്പളങ്ങ, ഉള്ളി—
ദീര്ഘം തക്രം സ്വാദുഹീനം കടൂഷ്ണമേതേ സര്വേ കലിഭാര്യാപ്രിയാശ്ച । സുദുര്മുഖം നിന്ദനം ചാര്യജാനാം സതോവമത്യാത്മജാനാം പ്രസഹ്യ
നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന മോർ, രുചിയില്ലാത്തതും കഠിനവും ചൂടുള്ളതുമായതും—ഇവയെല്ലാം കാളിയുടെ ഭാര്യയ്ക്ക് ഇഷ്ടമാണ്. അത്യന്തം ദുർഗന്ധമുള്ളതും നിന്ദ്യവും നല്ലവരാൽ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നതും, സ്വന്തം മക്കൾ പോലും തള്ളിപ്പറയുന്നതുമാണ്.
സുപീഡനം സര്വദാ ഭര്തൃവര്ഗേ ഗൃഹസ്ഥിതവ്രീഹിവസ്ത്രാദിചൌര്യാത് । പ്രകീര്ണഭൂതാന്മൂര്ധജാന്സംദധാനം കരൈര്യുതം ദേവകലിപ്രിയം ച
ഭർത്താക്കന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും വേദനയുണ്ടാക്കുന്നവയും, അരി, വസ്ത്രം, വീട്ടുപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ മോഷ്ടാവും, ചിതറിച്ച മുടി കൈകൊണ്ട് ചേർക്കുന്നതും, ദേവന്മാർക്കും കാളിക്കും ഇഷ്ടമായതൊക്കെയും.
ഇത്യാദി സര്വം കലിഭാര്യാപ്രിയഞ്ച സുനിര്മലം പ്രകരോത്യേവ സര്വമ് । അതശ്ച സാ ശ്യാമലേതി സ്വസംജ്ഞാമവാപ സാ ദേവകീ സംബഭൂവ
ഇങ്ങനെ കാളിയുടെ ഭാര്യയ്ക്ക് ഇഷ്ടമായതൊക്കെയും അവൾ പൂർണ്ണമായും ശുദ്ധമാക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ ശ്യാമള എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നത്; അവൾ ദേവകിയായി അറിയപ്പെട്ടു.
യുധിഷ്ഠിരസ്യൈവ ബഭൂവ പത്നീസംഭാവിതാ തത്ര ച ദേവകീ സാ । ചന്ദ്രസ്യ ഭാര്യാ രോഹിണീ വൈ തദേയമശ്വിന്യാദിഭ്യോഽഹ്യധികാ സര്വദൈവ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ പ്രിയഭാര്യയായി അവൾ ദേവകിയായി അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയാണ് രോഹിണി; അശ്വിനാദികൾക്കൊപ്പമുണ്ടായിട്ടും അവൾ എപ്പോഴും ശ്രേഷ്ഠയാണു.
രോണീം ധൃത്വാ രോഹതി യോഗ്യസ്ഥാനം തസ്മാച്ച സാ രോഹിണീതി പ്രസിദ്ധാ । ആദിത്യഭാര്യാ നാമ സംജ്ഞാ ഖഗേന്ദ്ര ജ്ഞേയാ സാ നാരായണസ്യ സ്വരൂപാ
ഗർഭം ധരിച്ച് ഉചിതമായ സ്ഥാനത്ത് ഉയരുന്നതിനാൽ അവളെ രോഹിണി എന്നാണു പ്രശസ്തി. പക്ഷിരാജാവേ, ആദിത്യന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് സംജ്ഞ എന്ന പേരുണ്ട്; അവളാണ് നാരായണന്റെ സ്വരൂപം.
സംജാനാതീത്യേവ സംജ്ഞാമവാപ സംജ്ഞേതി ലോകേ സൂര്യ ഭാര്യാ ഖഗേന്ദ്ര । ബ്രഹ്മാണ്ഡസ്യ ഹ്യഭിമാനീ തു ദേവോ വിരാഡിതി ഹ്യഭിധാമാപ തേന
അവൾ തിരിച്ചറിയുന്നതിനാൽ സംജ്ഞ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു; ലോകത്തിൽ സൂര്യന്റെ ഭാര്യയെ സംജ്ഞയെന്നു വിളിക്കുന്നു, പക്ഷിരാജാവേ. ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അദ്ധിപതിയായ ദേവൻ വിരാട് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
തദുദരമതിവേഗാത്സമ്പ്രവിശ്യാവഹന്തീം ജഗദഘതതിഹന്തുഃ പാദകിഞ്ജല്കശുദ്ധാമ് । നിഖിലമലനിഹന്ത്രീം ദര്ശനാത്സ്പര്ശനാച്ച സകൃദവഗഹനാദ്വാ ഭക്തിദാം വിഷ്ണുപാദേ । ശശികരവരഗൌരാം മീനനേത്രാം സുപൂജ്യാം സ്മരതി ഹരിപദോത്ഥാം മോക്ഷമേതി ക്രമേണ
ആ ദ്വാരം അതിവേഗത്തിൽ കടന്ന്, അവൾ ലോകങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തെ ഒഴുക്കിക്കൊണ്ടുപോയി; വിഷ്ണുവിന്റെ കാലിന്റെ പാദധൂളിയിൽ ശുദ്ധിയുള്ളവളായി, എല്ലാ അശുദ്ധികളും നശിപ്പിക്കുന്നു. അവളെ കാണുകയോ, സ്പർശിക്കുകയോ, ഒരിക്കൽ പോലും സ്നാനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ വിഷ്ണുവിന്റെ പാദത്തിൽ ഭക്തി ലഭിക്കും. ഹരിയുടെ പാദത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച, ശശിയുടെ പ്രകാശംപോലും, മീനപോലുള്ള കണ്ണുകളുമുള്ള, ആരാധ്യയായ അവളെ സ്മരിച്ചാൽ ക്രമമായി മോക്ഷം ലഭിക്കും.