ഗരുഡപുരാണമ്

തം ദാരയതി വജ്രേണ യസ്മാത്തസ്മാത്പുരന്ദരഃ । ചതുര്ദശസു ചേന്ദ്രേഷു മന്ത്രദ്യുമ്നസ്തു ഷഷ്ഠകഃ ॥ ൩,൨൮.

വജ്രംകൊണ്ട് അവയെ തകർക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് അവൻ പുരന്ദരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാരിൽ ആറാമൻ മന്ത്രദ്യുമ്നനാണ്.

മന്ത്രാനഷ്ട മഹാവീന്ദ്ര ദേവോ ദ്യോതയതേ യതഃ । മന്ത്രദ്യുമ്നസ്തതോ ലോകേ ഉഭാവപ്യേക ഏവ തു ॥ ൩,൨൮.

മഹാ ഇന്ദ്രനായ മന്ത്രാനഷ്ടൻ ദേവന്മാരെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ, മന്ത്രദ്യുമ്നനും അവനും ലോകത്തിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

മന്ത്രദ്യുമ്നാവതാരോഭൂത്കുന്തീപുത്രോര്ജുനോ ഭുവി । വിഷ്ണോര്വായോരനന്തസ്യ ചേന്ദ്രസ്യ ഖഗസത്തമ ॥ ൩,൨൮.

മന്ത്രദ്യുമ്നന്റെ അവതാരമാണ് ഭൂമിയിൽ കുന്തിയുടെ മകനായ അർജുനൻ. വിഷ്ണുവിന്റെയും വായുവിന്റെയും അനന്തന്റെയും ഇന്ദ്രന്റെയും അവതാരമായാണ്, പക്ഷിരാജാവേ.

പാര്ഥശ്ചതുര്ഭിഃ സംയുക്ത ഇന്ദ്ര ഏവ പ്രകീര്തിതഃ । ചതുര്ഥേപി ച വായോശ്ച വിശേഷോസ്തി സദാര്ജുന ॥ ൩,൨൮.

പാർഥൻ നാലുപേരോടൊപ്പം ചേർന്നാൽ, അവനെ ഇന്ദ്രൻ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. നാലാമനിൽ വായുവിന് പ്രത്യേകതയുണ്ട്, അർജുനനോടും എന്നും അങ്ങനെയാണ്.

വാലിര്നാമാ വാനരസ്തു പുരന്ദര ഇതി സ്മൃതഃ । ചന്ദ്രവംശേ സമുത്പന്നോ ഗാധിരാജോ വിചക്ഷണഃ ॥ ൩,൨൮.

വാലി എന്ന വാനരൻ പുരന്ദരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഗാധി എന്ന രാജാവിന് വലിയ ബുദ്ധിയുണ്ടായിരുന്നു.

മന്ത്രദ്യുമ്നാവതാരഃ സ വിശ്വാമിത്രപിതാ സ്മൃതഃ । വേദോക്തമന്ത്രാ ഗാഃ പ്രോക്താ ധിയാ സംധാരയേദ്യതഃ ॥ ൩,൨൮.

അവനെ മന്ത്രദ്യുമ്നൻ എന്ന അവതാരമായും, വിശ്വാമിത്രന്റെ പിതാവായും ഓർമ്മിക്കുന്നു. വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അവൻ പശുക്കളെ സംരക്ഷിച്ചു.

അതോ ഗാധിരിതി പ്രോക്തസ്തദര്ഥം ഭൂതലേ ഹ്യഭൂത് । ഇക്ഷ്വാകുപുത്രോ വീന്ദ്ര വികുക്ഷിരിതി വിശ്രുതഃ ॥ ൩,൨൮.

അതിനാൽ അവനെ ഗാധി എന്നാണ് ഭൂമിയിൽ വിളിച്ചത്. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മകനായ വികുക്ഷി, വിന്ദ്രൻ എന്ന പേരിലും പ്രശസ്തനാണ്.

സ ഏവേന്ദ്രാവതാരോഭൂദ്ധരിസേവാര്ഥമേവ ച । വിശേഷേണ ഹരിം കുക്ഷൌ വിജ്ഞാനാച്ച ഹരിഃ സദാ ॥ ൩,൨൮.

അവൻ ഇന്ദ്രന്റെ അവതാരമായിരുന്നു, ഹരിയെ സേവിക്കാൻ വേണ്ടി. പ്രത്യേകമായി, ജ്ഞാനത്തിന്റെ കാരണത്താൽ ഹരി എന്നും അവന്റെ ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അതോ വികുക്ഷിനാമാസൌ ഭൂലോകേ വിശ്രുതഃ സദാ । രാമപുത്രഃ കുശഃ പ്രോക്ത ഇന്ദ്ര ഏവ പ്രകീര്തിതഃ ॥ ൩,൨൮.

അതിനാൽ വികുക്ഷി എന്ന പേരിൽ അവൻ ഭൂമിയിൽ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. രാമന്റെ മകനായ കുശനും ഇന്ദ്രൻ എന്നാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

വാല്മീകിഋഷിണാ യസ്മാത്കുശേനൈവ വിനിര്മിതഃ । അതഃ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php കുശ] ഇതി പ്രോക്തോ ജാനകീനന്ദനഃ പ്രഭുഃ ॥ ൩,൨൮.

വാൽമീകി മഹർഷി കുശനെ സൃഷ്ടിച്ചതിനാൽ, ജാനകിയുടെ സന്താനനായ ആ പ്രഭുവിനെ കുശൻ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.

ഇന്ദ്രദ്യുമ്നഃ പുരേംദ്രസ്തു ഗാധീ വാലീ തഥാര്ജുനഃ । വികുക്ഷിഃ കുശ ഏവൈതേ സപ്ത ചേന്ദ്രാഃ പ്രകീര്തിതാഃ ॥ ൩,൨൮.

ഇന്ദ്രദ്യുമ്നൻ, പുരേന്ദ്രൻ, ഗാധി, വാലി, അർജുനൻ, വികുക്ഷി, കുശൻ—ഇവരൊക്കെ ഏഴുപേരും ഇന്ദ്രന്മാരാണ് എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

യഃ കൃഷ്ണപുത്ത്രഃ പ്രദ്യുമ്നഃ കാമ ഏവ പ്രകീര്തിതഃ । പ്രകൃഷ്ടപ്രകാശരൂപത്വാത്പ്രദ്യുമ്ന ഇതി നാമവാന് ॥ ൩,൨൮.

കൃഷ്ണന്റെ മകനായ പ്രത്യുമ്നൻ, കാമദേവൻ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതിയായ പ്രകാശമുള്ള രൂപം കൊണ്ടതുകൊണ്ട് അവൻ പ്രത്യുമ്നൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

യോ രാമഭ്രാതാ ഭരതഃ കാമ ഏവാഭവദ്ഭുവി । രാമാജ്ഞാം ഭരതേ യസ്മാത്തസ്മാദ്ഭരതനാമകഃ ॥ ൩,൨൮.

രാമന്റെ സഹോദരനായ ഭരതൻ ഭൂമിയിൽ കാമദേവനായി ജനിച്ചു. രാമന്റെ ആജ്ഞയെ അനുസരിച്ചതിനാൽ ഭരതൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.

ചക്രാഭിമാനി കാമസ്തു സുദര്ശന ഇതി സ്മൃതഃ । ബ്രഹ്മൈവ കൃഷ്ണപുത്രസ്തു സാംബോ ജാമ്ബവതീസുതഃ ॥ ൩,൨൮.

ചക്രം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന കാമദേവൻ സുദർശനൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ മകനായ ജാംബവതിയുടെ പുത്രൻ സാംബൻ ബ്രഹ്മാവാണ്.

കാമാവതാരോ വിജ്ഞേയഃ സംദേഹോ നാത്ര വിദ്യതേ । യോ രുദ്രപുത്രഃ സ്കന്ദസ്തു കാമ ഏവ പ്രകീര്തിതഃ ॥ ൩,൨൮.

അവനെ കാമദേവന്റെ അവതാരമായി അറിയണം—ഇതിൽ സംശയമില്ല. രുദ്രന്റെ മകനായ സ്കന്ദനും കാമദേവൻ എന്നാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

രിപൂനാസ്കംദതേ നിത്യമതഃ സ്കന്ദ ഇതി സ്മൃതഃ । യോ വാ സനത്കുമാരസ്തു ബ്രഹ്മപുത്രഃ ഖഗാധിപ । കാമാവതാരോ വിജ്ഞേയോ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൩,൨൮.

എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ അവനെ സ്കന്ദൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ, പക്ഷികളുടേതായ അധിപനായ സനത്കുമാരനും കാമദേവന്റെ അവതാരമാണ്—ഇതിൽ കൂടുതൽ അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല.

സുദര്ശനശ്ച പരമഃ പ്രദ്യുമ്നഃ സാംബ ഏവ ച । സനത്കുമാരഃ സാംബശ്ച ഷഡേതേ കാമരൂപകാഃ ॥ ൩,൨൮.

സുദർശനൻ, പ്രത്യുമ്നൻ, സാംബൻ, സനത്കുമാരൻ, സാംബൻ—ഇവരെല്ലാം കാമദേവന്റെ രൂപങ്ങളാണ്.

തതശ്ച ഇന്ദ്രകാമാവപ്യുമാദിഭ്യോ ദശാവരൌ । തയോര്മധ്യേ തു ഗരുഡ കാമ ഇന്ദ്രാധമഃ സ്മൃതഃ ॥ ൩,൨൮.

ഇന്ദ്രനും കാമനും ഉമാദി ദശാവതാരങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു. അവരിൽ, ഗരുഡാ, കാമൻ ഇന്ദ്രനേക്കാൾ താഴെയാണ് എന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

പ്രാണസ്ത്വഹങ്കാര ഏവ അഹങ്കാരകസംജ്ഞകഃ । ഗരുത്മദംശോ വിജ്ഞേയഃ കാമേന്ദ്രാഭ്യാം ദശാധമഃ ॥ ൩,൨൮.

പ്രാണൻ അഹങ്കാരമാണ്, അഹങ്കാരക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഗരുത്മദൻ അവരിൽ ഒരു ഭാഗമാണ്, കാമനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിൽ പത്താമത്തെയും ഏറ്റവും താഴെയവനാണ്.

തദനന്തരജാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു വീന്ദ്ര സമാഹിതഃ । ശ്രവണാന്മോക്ഷമാപ്നോതി മഹാപാപാദ്വിമുച്യതേ ॥ ൩,൨൮.

ഇനി തുടർന്നുള്ളത് ഞാൻ പറയുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു, വിന്ദ്രാ. ഇത് കേട്ടാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും, വലിയ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ഉണ്ടാകും.

കാമപുത്രോനിരുദ്ധോഽപി ഹരേരന്യഃ പ്രകീര്തിതഃ । സ ഏവാഭൂദ്ധരേഃ സേവാം കര്തും രാമാനുജോ ഭുവി ॥ ൩,൨൮.

കാമദേവന്റെ മകനായ അനിരുദ്ധനും ഹരിയുടെ മറ്റൊരു രൂപമായി അറിയപ്പെടുന്നു. ഹരിയെ സേവിക്കാൻ ഭൂമിയിൽ അവൻ രാമന്റെ അനുജനായി ജനിച്ചു.

ശത്രുഘ്ന ഇതി വിഖ്യാതഃ ശത്രൂന്സൂദയതേ യതഃ । അനിരുദ്ധഃ കൃഷ്ണപുത്രോ പ്രദ്യുമ്നാദ്യോഽജനിഷ്ട ഹ ॥ ൩,൨൮.

ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ് ശത്രുഘ്നൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. അനിരുദ്ധൻ, കൃഷ്ണന്റെ മകൻ, പ്രദ്യുമ്നനിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.

സംകര്ഷണാദിരൂപൈസ്തു ത്രിഭിരാവിഷ്ട ഏവ സഃ । ഏവം ദ്വിരൂപോ വിജ്ഞേയോ ഹ്യനിരുദ്ധോ മഹാമതിഃ ॥ ൩,൨൮.

അവൻ സംകർഷണൻ തുടങ്ങിയ മൂന്ന് രൂപങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ മഹാമതിയായ അനിരുദ്ധൻ രണ്ടുരൂപങ്ങളുള്ളവനായി അറിയപ്പെടണം.

കാമഭാര്യാ രതിര്യാ തു ദ്വിരൂപാ സംപ്രകീര്തിതാ । രുഗ്മപുത്രീ രുഗ്മവതീ കാമഭാര്യാ പ്രകീര്തിതാ ॥ ൩,൨൮.

കാമന്റെ ഭാര്യയായ രതി രണ്ടുരൂപങ്ങളുള്ളവളായി പറയുന്നു. രുക്മന്റെ മകളായ രുക്മവതിയാണ് കാമന്റെ ഭാര്യയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

അതിപ്രകാശയുക്തത്വാത്തസ്മാദ്രുഗ്മവതീ സ്മൃതാ । ദുര്യോധനസ്യ യാ പുത്രീ ലക്ഷണാ സാ രതിഃ സ്മൃതാ ॥ ൩,൨൮.

വളരെയധികം പ്രകാശമുള്ളതിനാൽ അവളെ രുക്മവതി എന്നാണു ഓർക്കുന്നത്. ദുര്യോധനന്റെ മകളായ ലക്ഷണയാണ് രതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.

കാഷ്ഠാ സാംബസ്യ ഭാര്യാ സാ ലക്ഷണം സംയുനക്ത്യതഃ । ലക്ഷണാഭിധയാ ഭൂമൌ ദുഷ്ട വീര്യോദ്ഭവാ ഹ്യപി ॥ ൩,൨൮.

സാംബന്റെ ഭാര്യയായ ലക്ഷണയ്ക്ക് നല്ല ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നതിനാൽ അവളെ ലക്ഷണ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭൂമിയിൽ അവളെ ലക്ഷണ എന്ന പേരിലാണ് അറിയുന്നത്, ദുഷ്ട വീര്യത്തിൽ നിന്നാണ് അവൾ ജനിച്ചത്.

ഏവം ദ്വിരൂപാ വിജ്ഞേയാ കാമഭാര്യാ രതിഃ സ്മൃതാ । സ്വായംഭുവോ ബ്രഹ്മപുത്രോ മനുസ്ത്വാദ്യോ ഗുരൌ സമഃ । രാജധര്മേണ വിഷ്ണോശ്ച ജാതഃ പ്രീണയിതും ഹരേഃ ॥ ൩,൨൮.

ഇങ്ങനെ, കാമന്റെ ഭാര്യയായ രതി രണ്ടുരൂപങ്ങളുള്ളവളായി അറിയപ്പെടണം. സ്വായംഭുവൻ ബ്രഹ്മയുടെ മകനും ആദിമനുവും ഗുരുവിനോട് തുല്യനുമാണ്; വിഷ്ണുവിന്റെ രാജധർമ്മപ്രകാരം ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ അവൻ ജനിച്ചു.

ബൃഹസ്പതിര്ദേവഗുരുര്മഹാത്മാ തസ്യാവതാരാസ്ത്രയ ആസന് ഖഗേന്ദ്ര । രാമാവതാരേ ഭരതാഖ്യോ ബഭൂവ ഹ്യംഭോജജാവേശയുതോ ബൃഹസ്പതിഃ ॥ ൩,൨൮.

ദേവന്മാരുടെ ഗുരുവായ മഹാത്മാവായ ബൃഹസ്പതിക്ക് മൂന്നു അവതാരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന്, പക്ഷിരാജാവേ, അറിഞ്ഞിരിക്കണം. രാമാവതാരത്തിൽ, അമ്പുജജനിൽ നിന്നുള്ള ശക്തി ലഭിച്ച ബൃഹസ്പതി, ഭാരത എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു.

ദേവാവതാരാന്വാനരാംസ്താരയിത്വാ ശ്രീരാമദിവ്യാഽചരിതാന്യവാദീത് । അതോ ഹ്യസൌ നാരനാമാ ബഭൂവ ഹ്യങ്ഗത്വമാപ്തും രാമദേവസ്യ ഭൂമ്യാമ് ॥ ൩,൨൮.

ശ്രീരാമന്റെ ദിവ്യകൃത്യങ്ങൾകൊണ്ട് വാനരന്മാരെ രക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം, ഭൂമിയിൽ രാമദേവനോട് അടുത്തിരിക്കാനായി അവൻ നര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.