വേങ്കടേശസ്യ നൈവേദ്യം സദാ ലക്ഷ്മീഃ കരോതി വൈ । ബ്രഹ്മാ പൂജയതേ നിത്യമേവം ശാസ്ത്രസ്യ നിര്ണയഃ ॥ ൩,൨൭.
വേങ്കടേശന്റെ നൈവേദ്യം എപ്പോഴും ലക്ഷ്മി ഒരുക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് എന്നും ആരാധിക്കുന്നു — ഇതാണ് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വിധി.
നൈവേദ്യഭക്ഷിണാം പുംസാമുപഹാസം ന കാരയേത് । സ്വസ്യ പ്രാശസ്ത്യഭാവേ തു നൈവേദ്യാദി ഗുഡാദികമ് । ഗ്രാഹ്യമേവ ന സംദേഹോ അന്യഥാ നാരകീ ഭവേത് ॥ ൩,൨൭.
നൈവേദ്യം കഴിക്കുന്നവരെ പരിഹസിക്കരുത്. സ്വന്തം ഉത്തമത്വം ഇല്ലെങ്കിൽ, നൈവേദ്യവും ശർക്കരപോലുള്ള മധുരങ്ങളും സംശയമില്ലാതെ സ്വീകരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ നരകത്തിൽ പോകേണ്ടി വരും.
ശ്രീനിവാസാത്പരോ ദേവോ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി । സ്വയം ച പാചയിത്വാത്വം ഘൃതപക്വാദികം തഥാ । ശ്രീനിവാസസ്യ നൈവേദ്യം ദത്ത്വാ ഭോജനമാചരേത് ॥ ൩,൨൭.
ശ്രീനിവാസനേക്കാൾ വലിയ ദേവൻ ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകയുമില്ല. സ്വയം നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം ശ്രീനിവാസനു സമർപ്പിച്ച്, അതിനുശേഷം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
ഇദം തു പരമം ഗോപ്യം തവോക്തം ച ഖഗേശ്വര । ന കസ്യാപി ച വക്തവ്യം ഗോപ്യത്വാത്ഖഗസത്തമ । ഇതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി താരതമ്യം ശൃണു പ്രഭോ ॥ ൩,൨൭.
ഈ പരമ രഹസ്യം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, പക്ഷിരാജാവേ. ഇത് മറ്റാരോടും പറയരുത്, രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കണം, മികച്ച പക്ഷിയേ. ഇനി ഞാൻ ക്രമമനുസരിച്ച് വിശദീകരിക്കും, കേൾക്കു പ്രഭുവേ.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൮ യാ പൂര്വസര്ഗേ ദക്ഷപുത്രീ സതീ തു രുദ്രസ്യ പത്നീ ദക്ഷയജ്ഞേ സ്വദേഹമ് । വിസൃജ്യ സാ മേനകായാം ച ജജ്ഞേ ധരാധരാദ്ധേമവതോ വൈ സകാശാത് ॥ ൩,൨൮.
മുൻ സൃഷ്ടിയിൽ ദക്ഷന്റെ മകളായ സതി, രുദ്രന്റെ ഭാര്യ, ദക്ഷയാഗത്തിൽ തന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു. പിന്നീട് അവൾ മേനകയുടെ മകളായി, ഹേമവതിൽ ജനിച്ചു.
സാ പാര്വതാ രുദ്രപത്നീ ഖഗേന്ദ്ര യാ ശേഷപത്നീ വാരുണീ നാമ പൂര്വാ । സൈവാഗതാ ബലഭദ്രേണ രന്തും ദ്വിരൂപമാസ്ഥായ മഹാപതിവ്രതാ ॥ ൩,൨൮.
അവളാണ് പാർവതി, രുദ്രന്റെ ഭാര്യ, പക്ഷിരാജാവേ. മുമ്പ് ശേഷന്റെ ഭാര്യയായിരുന്നവൾക്ക് വാരുണി എന്നായിരുന്നു പേര്. അവൾ രണ്ട് രൂപങ്ങൾ എടുത്ത്, ബലഭദ്രനോടൊപ്പം സന്തോഷിക്കാൻ വന്നു, മഹാപതിവ്രതയായവളായി.
ശ്രീരിത്യാഖ്യാ ഇന്ദിരാവേശയുക്താ തസ്യാ ദ്വിതീയാ പ്രതിമാ മേഘരൂപാ । ശേഷണ രൂപേണ യദാ ഹി വീന്ദ്ര തപശ്ചചാര വിഷ്ണുനാ സാര്ധമേവ ॥ ൩,൨൮.
ശ്രീ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദേവി, ഇന്ദ്രിയുടെ സാന്നിധ്യത്തോടെ, അവളുടെ രണ്ടാമത്തെ രൂപം മേഘംപോലെയാണ്. ശേഷനായി, വിഷ്ണുവിനൊപ്പം ഒരുമിച്ച് തപസ്സു ചെയ്തതും അവളാണ്, ഇന്ദ്രാ.
തദൈവ ദേവീ വാരുണീ ശേഷപത്നീ തപശ്ച ക്രേ ഇന്ദിരാപ്രീതയേ ച । തദാ പ്രീതാ ഇന്ദിരാ സുപ്രസന്നാ ഉവാച താം വാരുണീം ശേഷപത്നീമ് ॥ ൩,൨൮.
അന്നേ സമയം, വാരുണി എന്ന ദേവിയും, ശേഷന്റെ ഭാര്യയും, ഇന്ദ്രിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ തപസ്സു ചെയ്തു. അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടയായ ഇന്ദ്രി, വാരുണിയായ ശേഷപത്നിയോട് പറഞ്ഞു.
യദാ രാമോ വൈഷ്ണവാംശേന യുക്തഃ സംപത്സ്യതേ ഭൂതലേ രൌഹിണേയഃ । മയ്യാവേശാത്സംയുതാ ത്വം തു ഭദ്രേ ശ്രീരിത്യാഖ്യാ വലഭദ്രസ്യ രന്തുമ് ॥ ൩,൨൮.
റോഹിണിയുടെ മകനായി, വിഷ്ണുവിന്റെ അംശംകൊണ്ട് രാമൻ ഭൂമിയിൽ ജനിക്കുമ്പോൾ, ഭദ്രേ, എന്റെ സാന്നിധ്യത്താൽ നീ ശ്രീ എന്നറിയപ്പെടും, ബലഭദ്രന്റെ പ്രിയയായും നീ മാറും.
സംപത്സ്യസേ നാത്ര വിചാര്യമസ്തീത്യുക്ത്വാ സാ വൈ പ്രയയൌ വിഷ്ണുലോകേ । ശ്രീലക്ഷ്മ്യംശാച്ഛ്രീരിതീഡ്യാം സമാഖ്യാം ലബ്ധ്വാ ലോകേ ശേഷപത്നീ ബഭൂവ ॥ ൩,൨൮.
'ഇത് നീ ഉറപ്പായും നേടും' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൾ വിഷ്ണുലോകത്തേക്ക് പോയി. ശ്രീലക്ഷ്മിയുടെ ഒരു ഭാഗമായ ശ്രീ എന്ന പേര് ലഭിച്ച്, ശേഷപത്നി ലോകത്ത് പ്രശസ്തയായി.
യദാഹീശോ വിപുലാമുദ്ധരേച്ച തദാ രാമഃ ശ്രീഭിദാസംഗമേ ച । കരോതി തോഷത്സര്വദാ വൈ രമായാസ്തസ്യാപ്യാവേശോ വ്യംസ്രിതമോനസംഗമ് ॥ ൩,൨൮.
ആഹീശ്വരൻ വലിയ പർവ്വതം ഉയർത്തുമ്പോൾ, ശ്രീയോടൊപ്പം ചേർന്ന രാമൻ, രമയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവരുടെ മനസ്സുകളുടെ ഐക്യത്തിൽ അവളുടെ സാന്നിധ്യം പ്രകടമാകുന്നു.
യാ രേവതീ രൈവതസ്യൈവ പുത്രീ സാ വാരുണീ ബലഭദ്രസ്യ പത്നീ । സൌപര്ണനാമ്നീ ബലപത്നീ ഖഗേന്ദ്ര യാസ്താസ്തിസ്രഃ ഷഡ്വിഷ്ണോശ്ച സ്ത്രീഭ്യഃ । ദ്വിഗുണാധമാ രുദ്രശേഷാദികേഭ്യോ ദശാധമാ ത്വം വിജാനീഹി പൌത്ര ॥ ൩,൨൮.
രേവതിയുടെ മകളായ രേവതി തന്നെയാണ് വാരുണി, ബലഭദ്രന്റെ ഭാര്യ. സൗപർണ്ണി ബലന്റെ ഭാര്യയാണ്, പക്ഷിരാജാവേ. ഇവർ മൂന്ന് പേരും, വിഷ്ണുവിന്റെ ആറു ഭാര്യമാരും, രുദ്രനും ശേഷനും ഉള്ളവരെക്കാൾ ഇരട്ടിയോളം ഉത്തമരാണ്, പത്തു മടങ്ങ് ശ്രേഷ്ഠരാണെന്നും നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം, മുമ്മൂനേ.
ഗരുഡ ഉവാച । രാമേണ രന്തും സര്വദാ വാരുണീ തു പുത്രീത്വമാപേ രേവതസ്യൈവ സുഭ്രൂഃ । ഏവം ത്രിരൂപാ വാരുണീ ശേഷപത്നീ ദ്വിരൂപഭൂതാ പാര്വതീ രുദ്രപത്നീ ॥ ൩,൨൮.
ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: രാമന്റെ പ്രിയയാകാൻ, രേവതിയുടെ മനോഹരിയായ മകൾ വാരുണി ജനിച്ചു. അങ്ങനെ, ശേഷന്റെ ഭാര്യയായ വാരുണിക്ക് മൂന്ന് രൂപങ്ങളുണ്ട്, രുദ്രന്റെ ഭാര്യയായ പാർവതിക്ക് രണ്ട് രൂപങ്ങളുണ്ട്.
നീചായാ ജാംബവത്യാശ്ച ശേഷസാമ്യം ച കുത്രചിത് । ശ്രൂയതേ ച മയാ കൃഷ്ണ നിമിത്തം ബ്രൂഹി മേ പ്രഭോ ॥ ൩,൨൮.
ജാംബവതിയും നീചയും, ശേഷനുമായി തുല്യരാണെന്നു ചിലപ്പോൾ ഞാൻ കേൾക്കാറുണ്ട്. അതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് പറയൂ, കൃഷ്ണാ.
ഉമായാശ്ച തഥാ രുദ്രഃ സദാ ബഹുഗുണാധികഃ । ഏവം ത്വയോക്തം ഭഗവന്നിശ്ചയാര്ഥം മമ പ്രഭോ ॥ ൩,൨൮.
ഉമയേക്കാൾ രുദ്രൻ എപ്പോഴും അനേകം ഗുണങ്ങളിൽ ഉത്തമനാണ്. ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഭഗവാൻ നീ എന്റെ സംശയനിവാരണത്തിന് പറഞ്ഞത്.
രേവതീ ശ്രീയുതാ ശ്രീശ്ച ശേഷരൂപാ ച വാരുണീ । സൌപര്ണി പാര്വതീ ചൈവ തിസ്രഃ ശേഷാശംതോ വരാഃ ॥ ൩,൨൮.
ശ്രീയോടെ അനുഗ്രഹിച്ച രേവതി, ശ്രീ ദേവി, ശേഷരൂപിയായ വാരുണി, സൗപർണ്ണി, പാർവതി—ഇവരിൽ മൂന്ന് പേരാണ് ശേഷന്റെ പ്രധാന ഭാര്യമാർ.
ഇത്യപി ശ്രൂയതേ കൃഷ്ണ കുത്രചിന്മധുസൂദന । നിമിത്തം ബ്രൂഹി മേ കൃഷ്ണ തവ ശിഷ്യായ സുവ്രത ॥ ൩,൨൮.
ഇങ്ങനെ ചിലിടങ്ങളിൽ കേൾക്കാറുണ്ട്, കൃഷ്ണാ, മധുസൂദനാ. അതിന്റെ കാരണം എനിക്ക് പറയൂ, കൃഷ്ണാ, നിന്റെ ഭക്തനായ ശിഷ്യനായി.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । വിജ്ഞായ ജാംബവത്യാശ്ച തദന്യേഷാം ഖഗാധിപ । ഉത്തമാനാം ച സാമ്യം തു ഉത്തമാവേശതോ ഭവേത് ॥ ൩,൨൮.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ജാംബവതിയുടെയും മറ്റു ഭാര്യമാരുടെയും തുല്യത, അവരിൽ ഉത്തമരായവരുടെ സാന്നിധ്യത്താൽ ഉണ്ടാകുന്നതാണ്, പക്ഷിരാജാവേ.
അവരാണാം ഗുണസ്യാപി ഹ്യുത്തമാനാമധീനതാ । അസ്തീതി ദ്യോതനായൈവ ശതാംശാധികമുച്യതേ ॥ ൩,൨൮.
കുറഞ്ഞവരുടെ ഗുണങ്ങൾ പോലും ഉത്തമരുടെ ആശ്രയത്തിലാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഉത്തമർക്ക് നൂറിരട്ടി പ്രകാശം ഉണ്ടെന്നു പറയുന്നത്.
യഥാ മയോച്യതേ വീന്ദ്ര തഥാ ജാനീഹി നാന്യഥാ । തദനന്തരജാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു കാശ്യപജോത്തമ ॥ ൩,൨൮.
ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്, ഇന്ദ്രാ, നീ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്; വേറെയല്ല. ഇനി തുടർന്നുള്ളത് ഞാൻ വിശദീകരിക്കും, കേൾക്കു, കശ്യപകുലത്തിൽ ഉത്തമനായവനേ.
ചതുര്ദശസു ചേന്ദ്രേഷു സപ്തമോ യഃ പുരന്ദരഃ । വൃത്രാദീനാം ശരീരം തു പുരമിത്യുച്യതേ ബുധൈഃ ॥ ൩,൨൮.
പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാരിൽ ഏഴാമൻ പുരന്ദരനാണ്. വൃത്രാദികളുടെയും ശരീരങ്ങൾ 'പുരങ്ങൾ' എന്നാണു പണ്ഡിതർ വിളിക്കുന്നത്.
തം ദാരയതി വജ്രേണ യസ്മാത്തസ്മാത്പുരന്ദരഃ । ചതുര്ദശസു ചേന്ദ്രേഷു മന്ത്രദ്യുമ്നസ്തു ഷഷ്ഠകഃ ॥ ൩,൨൮.
വജ്രംകൊണ്ട് അവയെ തകർക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് അവൻ പുരന്ദരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാരിൽ ആറാമൻ മന്ത്രദ്യുമ്നനാണ്.
മന്ത്രാനഷ്ട മഹാവീന്ദ്ര ദേവോ ദ്യോതയതേ യതഃ । മന്ത്രദ്യുമ്നസ്തതോ ലോകേ ഉഭാവപ്യേക ഏവ തു ॥ ൩,൨൮.
മഹാ ഇന്ദ്രനായ മന്ത്രാനഷ്ടൻ ദേവന്മാരെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ, മന്ത്രദ്യുമ്നനും അവനും ലോകത്തിൽ ഒരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
മന്ത്രദ്യുമ്നാവതാരോഭൂത്കുന്തീപുത്രോര്ജുനോ ഭുവി । വിഷ്ണോര്വായോരനന്തസ്യ ചേന്ദ്രസ്യ ഖഗസത്തമ ॥ ൩,൨൮.
മന്ത്രദ്യുമ്നന്റെ അവതാരമാണ് ഭൂമിയിൽ കുന്തിയുടെ മകനായ അർജുനൻ. വിഷ്ണുവിന്റെയും വായുവിന്റെയും അനന്തന്റെയും ഇന്ദ്രന്റെയും അവതാരമായാണ്, പക്ഷിരാജാവേ.
പാര്ഥശ്ചതുര്ഭിഃ സംയുക്ത ഇന്ദ്ര ഏവ പ്രകീര്തിതഃ । ചതുര്ഥേപി ച വായോശ്ച വിശേഷോസ്തി സദാര്ജുന ॥ ൩,൨൮.
പാർഥൻ നാലുപേരോടൊപ്പം ചേർന്നാൽ, അവനെ ഇന്ദ്രൻ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. നാലാമനിൽ വായുവിന് പ്രത്യേകതയുണ്ട്, അർജുനനോടും എന്നും അങ്ങനെയാണ്.
വാലിര്നാമാ വാനരസ്തു പുരന്ദര ഇതി സ്മൃതഃ । ചന്ദ്രവംശേ സമുത്പന്നോ ഗാധിരാജോ വിചക്ഷണഃ ॥ ൩,൨൮.
വാലി എന്ന വാനരൻ പുരന്ദരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഗാധി എന്ന രാജാവിന് വലിയ ബുദ്ധിയുണ്ടായിരുന്നു.
മന്ത്രദ്യുമ്നാവതാരഃ സ വിശ്വാമിത്രപിതാ സ്മൃതഃ । വേദോക്തമന്ത്രാ ഗാഃ പ്രോക്താ ധിയാ സംധാരയേദ്യതഃ ॥ ൩,൨൮.
അവനെ മന്ത്രദ്യുമ്നൻ എന്ന അവതാരമായും, വിശ്വാമിത്രന്റെ പിതാവായും ഓർമ്മിക്കുന്നു. വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അവൻ പശുക്കളെ സംരക്ഷിച്ചു.
അതോ ഗാധിരിതി പ്രോക്തസ്തദര്ഥം ഭൂതലേ ഹ്യഭൂത് । ഇക്ഷ്വാകുപുത്രോ വീന്ദ്ര വികുക്ഷിരിതി വിശ്രുതഃ ॥ ൩,൨൮.
അതിനാൽ അവനെ ഗാധി എന്നാണ് ഭൂമിയിൽ വിളിച്ചത്. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മകനായ വികുക്ഷി, വിന്ദ്രൻ എന്ന പേരിലും പ്രശസ്തനാണ്.
സ ഏവേന്ദ്രാവതാരോഭൂദ്ധരിസേവാര്ഥമേവ ച । വിശേഷേണ ഹരിം കുക്ഷൌ വിജ്ഞാനാച്ച ഹരിഃ സദാ ॥ ൩,൨൮.
അവൻ ഇന്ദ്രന്റെ അവതാരമായിരുന്നു, ഹരിയെ സേവിക്കാൻ വേണ്ടി. പ്രത്യേകമായി, ജ്ഞാനത്തിന്റെ കാരണത്താൽ ഹരി എന്നും അവന്റെ ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അതോ വികുക്ഷിനാമാസൌ ഭൂലോകേ വിശ്രുതഃ സദാ । രാമപുത്രഃ കുശഃ പ്രോക്ത ഇന്ദ്ര ഏവ പ്രകീര്തിതഃ ॥ ൩,൨൮.
അതിനാൽ വികുക്ഷി എന്ന പേരിൽ അവൻ ഭൂമിയിൽ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. രാമന്റെ മകനായ കുശനും ഇന്ദ്രൻ എന്നാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.