തത്രാപി കേസരൈശ്ചൈക്രര്ലക്ഷണൈശ്ച സമന്വിതമ് । കലൌ തു ദുര്ലഭം നണാം തദ്ദാനം ചാതിദുര്ലഭമ് ॥ ൩,൨൬.
അവിടെയും അതിന് കേശരികളും മറ്റ് ഉത്തമചിഹ്നങ്ങളും ഉണ്ട്. കലിയുഗത്തിൽ അതിന്റെ ദാനം മനുഷ്യർക്കിടയിൽ അത്യന്തം അപൂർവ്വമാണ്.
സ്നാനം കൃത്വാ ശേഷതീര്ഥേ വിശുദ്ധേനൈവ ചേതസാ । ഏതേഷാം ലക്ഷണം ശ്രുത്വാ പ്രയാതി പരമാം ഗതിമ് ॥ ൩,൨൬.
ശേഷതീർഥത്തിൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഈ രൂപങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കേട്ടാൽ, അവൻ പരമഗതിയിലേക്കു എത്തും.
തതഃ പരം മഹാഭാഗേ വാരുണം തീര്ഥമുത്തമമ് । തത്രാസ്തേ വരുണോ ദേവഃ പൂജാം കര്തും ഹരേഃ സദാ ॥ ൩,൨൬.
അതിനുശേഷം, മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വാരുണ തീർത്ഥം വരുന്നു. അവിടെ വരുൺദേവൻ എപ്പോഴും ഹരിയെ ആരാധിക്കാൻ വസിക്കുന്നു.
തത്ര സ്നാനം പ്രകര്തവ്യം ദാതവ്യം ദാനമുത്തമമ് । ശിശുമാരം ച മത്സ്യം ച ത്രിവിക്രമമഥാപി വാ । ദാതവ്യം ഭൂതികാമേന തീര്ഥേസ്മിന്വിരവര്ണിനി ॥ ൩,൨൬.
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ഉത്തമമായ ദാനം നൽകുകയും വേണം. ഐശ്വര്യത്തിനായി ശിശുമാരമോ മീനോ അല്ലെങ്കിൽ ത്രിവിക്രമനോ ഈ തീർത്ഥത്തിൽ നൽകണം, കാളങ്കമില്ലാത്തവളേ.
ജംബൂഫലസമാകാരാ പുച്ഛേ സൂക്ഷ്മാ സബിന്ദുകാ । ചക്രത്രയാ ച വദനേ പുച്ഛോപരി സചക്രകാ ॥ ൩,൨൬.
ജാംബൂഫലത്തിന്റെ ആകൃതിയുള്ള വാൽ, സൂക്ഷ്മവും പുള്ളികളോടും കൂടിയതും, മുഖത്ത് മൂന്നു ചക്രങ്ങളും വാലിന്റെ മുകളിലും ചക്രങ്ങളുമുള്ള രൂപമാണത്.
ശ്രീവത്സബിന്ദുമാലാഢ്യാ മത്സ്യമൂര്തിരുദാഹൃതാ । പുച്ഛാദധശ്ചക്രയുതം ശിശുമാരമുദാഹൃതമ് ॥ ൩,൨൬.
ശ്രീവത്സവും പുള്ളികളും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നതാണു മീനിന്റെ രൂപം. വാലിന്റെ കീഴിൽ ചക്രങ്ങളുള്ളതാണ് ശിശുമാരമെന്നു പറയുന്നു.
വക്രചക്രയുതശ്ചേത്സ്യാത്ത്രിവിക്രമ ഉദാഹൃതഃ । ഏതേഷാം ലക്ഷണം ശ്രുത്വാ വാരുണേ തീര്ഥ ഉത്തമേ ॥ ൩,൨൬.
വക്രമായ ചക്രങ്ങളോടുകൂടിയതാണു ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപം. ഇവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കേട്ടശേഷം, വാരുണ തീർത്ഥത്തിൽ—
ഏതദ്ദാനഫലം പ്രാപ്യ മോദതേ വിഷ്ണുമന്ദിരേ । പൂര്വൌക്താ മൂര്തയോ യസ്മിന് ഗൃഹേ തിഷ്ഠന്തി ഭാമിനി । ഭാഗീരഥീ തീര്ഥവരാ സംനിധത്തേ ന സംശയഃ ॥ ൩,൨൬.
ഇവിടെ നൽകിയ ദാനഫലങ്ങൾ ലഭിച്ചവൻ വിഷ്ണുമന്ദിരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കും. മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഈ രൂപങ്ങൾ ഏത് വീട്ടിലുണ്ടായാലും, മനോഹരിയായവളേ, അവിടെ ഭഗീരതി എന്ന ഉത്തമതീർത്ഥം സംശയമില്ലാതെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്.
സ്വാമി പുഷ്കരിണീസ്നാനം ദുര്ഘടം തു കലൌ നൃണാമ് । തത്ര സ്ഥിതാനാം തീര്ഥാനാം സ്നാനം ചാപ്യതിദുര്ഘടമ് ॥ ൩,൨൬.
സ്വാമിപുഷ്കരിണിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു ദുഷ്കരമാണ്. അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്.
ശാലഗ്രാമശിലാദാനം ദുര്ഘടം ച തഥാ സ്മൃതാമ് । സ്വാമിപുഷ്കരിണീതീരേ കന്യാദാനം സുദുര്ഘടമ് ॥ ൩,൨൬.
ശാലഗ്രാമശില ദാനം ചെയ്യുന്നതും ദുഷ്കരമായതായി പറയപ്പെടുന്നു. സ്വാമിപുഷ്കരിണിയുടെ തീരത്ത് ഒരു കന്യകയെ ദാനം ചെയ്യുന്നത് അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്.
ദുര്ഘടം കപിലാദാനം ഭക്ഷ്യദാനം സുദുര്ഘടമ് । സ്വാമിപുഷ്കരിണീതീര്ഥേ തീര്ഥേഷ്വന്യേഷു ഭാമിനി ॥ ൩,൨൬.
കപില ദാനം ചെയ്യുന്നതും ദുഷ്കരമാണ്; ഭക്ഷ്യദാനം ചെയ്യുന്നതു വളരെ ദുഷ്കരമാണ്. സ്വാമിപുഷ്കരിണി തീർത്ഥത്തിലും മറ്റുള്ള തീർത്ഥങ്ങളിലും, മനോഹരിയായവളേ.
സ്നാനം കുരു യഥാന്യാ യം ശയ്യാദാനം തഥാ കുരു । ജൈഗീഷവ്യേന മുനിനാ ത്വേവമുക്താ ച കന്യകാ ॥ ൩,൨൬.
മറ്റുള്ളവർ ചെയ്യുന്നതുപോലെ സ്നാനം ചെയ്യുക; അതുപോലെ ഒരു കിടക്കയും ദാനം ചെയ്യുക. ജൈഗീഷവ്യമുനി ഇങ്ങനെ ആ കന്യകയെ ഉപദേശിച്ചു.
സ്വാമിപുഷ്കരിണീസ്നാനം സാ ചകാര ധൃതവ്രതാ । തീര്ഥേഷ്വേതേഷു സുസ്നാതാ ദാനം ചക്രേ സുഭാമിനീ ॥ ൩,൨൬.
അവൾ ദൃഢവ്രതയോടെ സ്വാമിപുഷ്കരിണിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തു. ഈ തീർത്ഥങ്ങളിൽ നല്ല രീതിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തശേഷം, ആ മനോഹരിയായവൾ ദാനം നൽകി.
ഉവാസ തത്ര സാ ദവീ ത്രിഃ സപ്തകന്ദിനാനി ച । സ്വാമിപുഷ്കരണീതീരമഹിമാനം ശൃണോതി യഃ । സ യാതി പരമാം ഭക്തിം ശ്രീനിവാസേ ജഗന്മയേ ॥ ൩,൨൬.
അവൾ അവിടെ ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം താമസിച്ചു. സ്വാമിപുഷ്കരിണി തീരത്തിന്റെ മഹിമ കേൾക്കുന്നവൻ ശ്രീനിവാസനിൽ, ലോകത്തിന്റെ നാഥനിൽ, പരമഭക്തി പ്രാപിക്കും.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൭ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । സാ ഗതാ സ്നാതുകാമാഥ നന്ദാം പാപനിവാരിണീമ് । പപ്രച്ഛ തം ഗുരും വിപ്രം വിനയാവനതാ സുധീഃ ॥ ൩,൨൭.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അവൾ പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന നന്ദാനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ പോയി. വിനയപൂർവ്വം, ബുദ്ധിയോടെ, തന്റെ ഗുരുവായ ബ്രാഹ്മണനോടു ചോദിച്ചു.
കിന്നാമേയം നദീ വിപ്ര കിം കാര്യം ചാത്ര മേ വദ । ജൈഗീഷവ്യസ്ത്വേവമുക്തോ വാക്യമേതദുവാച ഹ ॥ ൩,൨൭.
'ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ നദിക്ക് എന്താണ് പേര്? ഇവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ദയവായി പറയൂ.' അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ജൈഗീഷവ്യൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ജൈഗീഷവ്യ ഉവാച । ശൃണു ഭദ്രേ പ്രവക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം പാപനാശനമ് । ഇയം നദീ മഹാഭാഗേ സദാ പാപവിനാശിനീ ॥ ൩,൨൭.
ജൈഗീഷവ്യൻ പറഞ്ഞു: 'ഭാഗ്യവതിയായവളേ, കേൾക്കൂ, ഞാൻ ഈ നദിയുടെ മഹത്വം പറയാം; ഇത് പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. ഈ നദി എപ്പോഴും പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നു.'
ബ്രഹ്മഹത്യാദിപാപൌഘോ യത്ര സ്നാനേന നശ്യതി । പ്രത്യക്ഷം ദൃശ്യതേ ഹ്യത്ര സ്നാനം കര്തും സമുദ്യതൈഃ ॥ ൩,൨൭.
ബ്രഹ്മഹത്യ തുടങ്ങിയ വലിയ പാപങ്ങൾ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ നശിക്കും. സ്നാനത്തിനായി തയ്യാറായവർക്ക് അതു നേരിട്ട് കാണാൻ കഴിയും.
ജലം ചാശുഭ്രരൂപേണ പാപൈശ്ച പരിദൃശ്യതേ । യാവച്ഛുഭ്രോദകം ദേവി താവത്സനാനം ച കാരയേത് ॥ ൩,൨൭.
ജലം പാപങ്ങൾ കാരണം അശുദ്ധമായ രൂപത്തിൽ കാണപ്പെടും. ജലം അശുദ്ധമായിരിക്കുമ്പോൾ വരെ, ദേവിയേ, സ്നാനം തുടരണം.
യാവച്ഛുഭ്രോദകം നൈവ താവത്പാപം ന നശ്യതി । ശുദ്ധോദകേ സമായാതേ പാപം നഷ്ടമിതി ധ്രുവമ് ॥ ൩,൨൭.
ജലം ശുദ്ധമാകാതെ ഇരിക്കുന്നവരെ, പാപം നശിക്കില്ല. ജലം ശുദ്ധമായാൽ, പാപം തീർന്നുവെന്നത് ഉറപ്പാണ്.
കലാവിത്ഥം വിശാലാക്ഷി മഹിമാ ദൃശ്യതേ ഭുവി । അത്ര സ്നാനം പ്രകര്തവ്യം ദാതവ്യം ദാന മുത്തമമ് । തതശ്ച ജ്ഞാനമാസാദ്യ വിവിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി ॥ ൩,൨൭.
വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, കലാവിത്തത്തിന്റെ മഹത്വം ഭൂമിയിൽ കാണാം. ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ഉത്തമമായ ദാനം നൽകുകയും വേണം. അതിനുശേഷം ജ്ഞാനം ലഭിച്ചാൽ, വിശ്ണുവിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകും.
ഗുരുസ്ത്രീഗമനാച്ചന്ദ്ര അഹല്യായാം ഗതോ ഹരിഃ । സുരാപാനാച്ച ശുക്രസ്തു സുവര്ണഹരണാദ്ബലിഃ ॥ ൩,൨൭.
ഗുരു മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയോട് ചേർന്നതുകൊണ്ട് ചന്ദ്രൻ അഹല്യയിലേക്ക് പോയി; ഹരിയും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. മദ്യം കുടിച്ചതിനാൽ ശുക്രനും, പൊന്നു മോഷ്ടിച്ചതിനാൽ ബലിയുമാണ് അങ്ങനെ ചെയ്തത്.
ബ്രഹ്മഹത്യായാശ്ച രുദ്രോ നാഗോ ദത്താപഹാരകഃ । സൂതസ്യ ഹനനാദ്രാമോ നിര്മുക്തോ ഹ്യത്ര ഭാമിനി ॥ ൩,൨൭.
ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തതുകൊണ്ട് രുദ്രനും, നൽകിയതു തിരിച്ചു എടുത്തതുകൊണ്ട് പാമ്പും, രഥസാരഥിയെ കൊല്ലപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് രാമനും ഇവിടെ മോചിതനായി, സുന്ദരിയേ.
നാനേന സദൃശം തീര്ഥം ന ഭൂതം ന ഭവിഷ്യതി । സ്നാനം കുരു മഹാഭാഗേ തേന സിദ്ധിം ഹ്യവാപ്സ്യസി ॥ ൩,൨൭.
ഇതുപോലെയുള്ള തീർത്ഥം മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഭാവിയിലും ഉണ്ടാകില്ല. മഹാഭാഗ്യശാലിനിയായവളേ, ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യൂ; അതിലൂടെ നീ നിർവൃതി നേടും.
ജൈഗീഷവ്യേണ മുനിനാ പിത്രാ സഹ ച കന്യകാ । സ്നാനം ചകാര വിധിവദുദതിഷ്ഠച്ച ഭാമിനി ॥ ൩,൨൭.
ജൈഗീഷവ്യ എന്ന മുനിയും അവന്റെ മകളും ചേർന്ന്, വിധിപ്രകാരം ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു, സുന്ദരിയേ.
യാവച്ച പൌരുഷം സൂക്തം താവത്കാലം ഹി തിഷ്ഠതി । പശ്ചാജ്ജപ്ത്വാ മഹാമന്ത്രം വേങ്കടേശാഭിധം പരമ് ॥ ൩,൨൭.
പുരുഷസൂക്തം ജപിച്ചിരിക്കുന്നതുവരെ അവർ അവിടെ തന്നെ നിന്നു; പിന്നീട് വെങ്കടേശന്റെ മഹാമന്ത്രം ജപിച്ചു.
ദ്വിജാതീന്പ്രീണയിത്വാ സാ വസ്ത്രദ്രവ്യാദിഭൂഷണൈഃ । തസ്മാച്ച പ്രയയൌ ദേവീ കമാരീതീര്ഥമുത്തമമ് ॥ ൩,൨൭.
അവൾ ദ്വിജന്മാരെ വസ്ത്രം, ധനം, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി സന്തോഷിപ്പിച്ചു; അതിനുശേഷം ദേവി കാമാരിതീർത്ഥം എന്ന ഉത്തമസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
കുമാരീമഹിമാനം ച ശ്രുത്വാ സ്നാനം ചകാര സാ । പുനരാവൃത്യ സാ ദേവീ ഹ്യന്തരാ വിരജാനദീമ് ॥ ൩,൨൭.
കുമാരിയുടെ മഹത്വം കേട്ടശേഷം അവൾ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു; പിന്നെ ദേവി വീണ്ടും വിരജാനദിയിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി, സുന്ദരിയേ.
ദൃഷ്ട്വാ പപ്രച്ഛ സാ ദേവീ ജൈഗീഷവ്യം ഗുരും പ്രഭുമ് । കിം സംജ്ഞികേയം വിപ്രേന്ദ്ര കിം കാര്യം ഹ്യത്ര മേ വദ ॥ ൩,൨൭.
ജൈഗീഷവ്യ എന്ന ഗുരുവിനെ കണ്ടു ദേവി ചോദിച്ചു: 'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ പേര് എന്താണ്? ഞാൻ ഇവിടെ എന്ത് ചെയ്യണം? ദയവായി പറയൂ.'
ജൈഗീഷവ്യഃ പൃഷ്ട ഏവ മുവാച കരുണാനിധിഃ । ഇയം ഭാഗീരഥീ കന്യേ ആയാതി ഹ്യന്തരേണ തു ॥ ൩,൨൭.
അങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ട ജൈഗീഷവ്യ, കരുണാസാഗരൻ, പറഞ്ഞു: 'കന്യകേ, ഇത് ഭാഗീരഥി ആണു, ഇവിടെ ഒഴുകുന്ന നദി.'