ജ്ഞാത്വാ സ്നാനം ദുഷ്കരം തീര്ഥരാജേ ഭക്തിസ്തസ്മിന്ദുര്ല്ലഭാ ചൈവ ദേവി । ശാലഗ്രാമേ തച്ഛിലായാശ്ച ദാനം സുദുര്ലഭം വാസുദേവാഭിധായാഃ ॥ ൩,൨൬.
തീർത്ഥരാജിയിൽ കുളിക്കൽ ദുഷ്കരമാണെന്ന് അറിഞ്ഞാൽ, അവിടെ ഭക്തിയും അപൂർവ്വമാണ്, ദേവി; ശാലഗ്രാമത്തിൽ വാസുദേവശില നൽകൽ അത്യന്തം അപൂർവ്വമാണ്.
ഹ്രസ്വം തഥാ വര്തുലം നീലവര്ണം സൂക്ഷ്മം മുഖം മുഖചക്രം സുശുദ്ധമ് । സുവേണുയുക്തം വാസുദേവാഭിധേയം ദാനം കലൌ ദുര്ലഭം തസ്യ ഭദ്രേ ॥ ൩,൨൬.
ചെറുതും വൃത്താകൃതിയിലും നീലനിറത്തിലും സൂക്ഷ്മമായ വായും ശുദ്ധമായ വായ്ചക്രവും സുന്ദരമായ നാരുകളും ഉള്ള വാസുദേവശില കലിയുഗത്തിൽ നൽകാൻ അപൂർവ്വമാണ്, ഭദ്രേ.
ദാനേ തസ്യാഃ ശക്ത്യ ഭാവേ ച ദേവി സ്നാത്വാ തീര്ഥേ വാസുദേവാഭിധസ്യ । സമ്യക്ശ്രാവ്യം ലക്ഷണം വൈ ശിലായാസ്തയോസ്തുല്യം ഫലമാഹുര്മഹാന്തഃ ॥ ൩,൨൬.
ദാനം ചെയ്യാൻ കഴിവില്ലെങ്കിൽ, ദേവി, വാസുദേവ എന്ന പേരിലുള്ള തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചശേഷം, ആ ശിലയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ശരിയായി ശ്രവിക്കണം; ഇരുവരുടെയും ഫലം തുല്യമാണ് എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു.
ദക്ഷിണേ ശ്രീനിവാസസ്യ യമതീര്ഥം ച സംസ്മൃതമ് । തത്രാസ്തേ യമരാജസ്തു പൂജാം കര്തും ഹരേഃ സദാ ॥ ൩,൨൬.
ശ്രീനിവാസന്റെ തെക്കോട്ട് യമതീർത്ഥം ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ യമരാജാവ് എന്നും ഹരിയെ ആരാധിക്കാൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
തത്ര സ്നാനം ച ദാനം ചാപ്യക്ഷയം പരമം സ്മൃതമ് । ശാലഗ്രാമശിലാദാനം കാര്യം തത്ര മഹാമുനേ ॥ ൩,൨൬.
അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്യുന്നത് അത്യന്തം ക്ഷയമില്ലാത്തതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. മഹാനായ മുനിയേ, അവിടെ ശാലഗ്രാമശില ദാനം നിർബന്ധമായും ചെയ്യണം.
പട്ടാഭിരാമസംജ്ഞായാഃ ശിലായാ ദാനമിഷ്യതേ । തച്ചൂതഫലവത്സ്ഥൂലം വദനത്രയസംയുതമ് ॥ ൩,൨൬.
പട്ടാഭിരാമം എന്ന പേരിലുള്ള ശിലയുടെ ദാനം ഏറ്റവും ഉത്തമമായതാണെന്ന് പറയുന്നു. അതു ചാമ്പഴംപോലെയുള്ള വലിപ്പവും മൂന്നു മുഖങ്ങളും ഉണ്ട്.
ശിരശ്ചക്രേണ രഹിതം സപ്തചക്രൈഃ സമന്വിതമ് । നീലവര്ണം സ്വര്ണരേഖം ഗോശുരാദ്യൈഃ സമന്വിതമ് ॥ ൩,൨൬.
അതിനു തലയിൽ ചക്രം ഇല്ല, ഏഴു ചക്രങ്ങളുണ്ട്. അതു കറുത്ത നിറമുള്ളതും പൊൻരേഖയുള്ളതും പശുവിന്റെ കുരുവയടക്കമുള്ള ചിഹ്നങ്ങളോടുകൂടിയതുമാണ്.
പട്ടവര്ധനരാമം തു ദുര്ലഭം ബഹുഭാഗ്യദമ് । പട്ടവര്ധനരാമം തു യോ ദദാതി ച തത്ര വൈ । പട്ടാഭിഷിക്തോ ഭവതി നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൩,൨൬.
പട്ടവർദ്ധനരാമം വളരെ അപൂർവ്വവും വലിയ ഭാഗ്യം നൽകുന്നതുമാണ്. അവിടെ ആരെങ്കിലും പട്ടവർദ്ധനരാമം ദാനം ചെയ്താൽ അവൻ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ശ്രീനിവാസസ്യ നൈരൃത്യേ നൈരൃതം തീര്ഥമുത്തമമ് । ആസ്തേ ഹി നിരൃതിസ്തത്ര പൂജാം കുര്തും ച സര്വദാ ॥ ൩,൨൬.
ശ്രീനിവാസന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറ് നൈരൃത തീർഥം എന്ന ഉത്തമസ്ഥലമുണ്ട്. അവിടെ നൈരൃതി ദേവി എപ്പോഴും പൂജ സ്വീകരിക്കാൻ വസിക്കുന്നു.
തത്ര സ്നാനം പ്രകര്തവ്യം പുനര്ജന്മ ന വിദ്യതേ । ശാലഗ്രാമശിലായാശ്ചഃ പുരുഷോത്തമസംജ്ഞികാമ് ॥ ൩,൨൬.
അവിടെ സ്നാനം നിർബന്ധമായും ചെയ്യണം; അങ്ങനെയെങ്കിൽ വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല. അവിടെയുള്ള ശാലഗ്രാമശില പുരുഷോത്തമൻ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
മൂര്തിം ദദാതി യോ മര്ത്യഃ സ യാതി പരമാം ഗതിമ് । ഔദുംബരഫലാകാരം പ്രസന്നവദനം ശുഭമ് ॥ ൩,൨൬.
ആ രൂപം ആരെങ്കിലും മനുഷ്യന് ദാനം ചെയ്താൽ അവൻ പരമഗതിയിലേക്കു എത്തും. അതു ഔദുംബരഫലം പോലെ രൂപവും സന്തോഷമുള്ള മുഖവും ഉണ്ട്.
ചക്രദ്വ്യസമായുക്തം ശിരശ്ചക്രസമന്വിതമ് । സുവര്ണബിന്ദുസംയുക്തം വജ്രാങ്കുശസമാന്വതമ് ॥ ൩,൨൬.
അതിനു രണ്ട് ചക്രങ്ങളും തലയിൽ ഒരു ചക്രവും, പൊൻകുത്തിയുള്ള ഒരു പുള്ളിയും, വജ്രവും അങ്കുശവും പോലുള്ള ചിഹ്നങ്ങളുമുണ്ട്.
തന്മൂര്തിദാനം ദുര്ലഭം തത്ര ദേവഃ പ്രീണാതി യസ്മാച്ഛ്രീനിവാസോ മഹാത്മാ । യദാ ദാനം ദുര്ഘടം സ്യാച്ച ദേവി തദാ ശ്രോതവ്യം ലക്ഷണം തസ്യ മൂര്തേഃ ॥ ൩,൨൬.
ആ രൂപം ദാനം ചെയ്യുന്നത് വളരെ അപൂർവ്വമാണ്; അവിടെ മഹാത്മാവായ ശ്രീനിവാസൻ അതിനാൽ സന്തോഷിക്കുന്നു. ദാനം ചെയ്യാൻ പ്രയാസമുള്ളപ്പോൾ, ദേവിയേ, ആ രൂപത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
പാശിനൈരൃതയോര്മധ്യേ ശേഷതീര്ഥം പരം സ്മൃതമ് । തത്ര സ്നാത്വാ ശേഷമൂര്തിം പ്രദദാതി ദ്വിജാതയേ ॥ ൩,൨൬.
പാശി, നൈരൃതി തീർഥങ്ങൾക്കിടയിൽ ശേഷതീർഥം ഏറ്റവും ഉത്തമമായതാണെന്ന് പറയുന്നു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ശേഷം ശേഷമൂർത്തി ഒരു ദ്വിജനു ദാനം ചെയ്യണം.
സ യാതി പരമം ലോകം പുനരാവൃത്തിവര്ജിതമ് । ഔദുംബരഫലാകാരം കുണ്ഡലാകൃതിമേവ ച ॥ ൩,൨൬.
അവൻ വീണ്ടും ജനനം ഇല്ലാത്ത പരമലോകം പ്രാപിക്കും. ആ രൂപം ഔദുംബരഫലത്തിന്റെ ആകൃതിയിലും വളയത്തിന്റെ രൂപത്തിലും കാണപ്പെടുന്നു.
ശേഷവദ്വദനം തസ്യ തസ്മിംശ്ചക്രദ്വയം സ്മൃതമ് । ഫലം തമേകചക്രേണ സംയുതം വല്മികാന്വിതമ് ॥ ൩,൨൬.
അതിന്റേ മുഖം ശേഷനെപ്പോലെയാണ്; അവിടെ രണ്ട് ചക്രങ്ങളുണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു. ആ ഫലം ഒരു ചക്രം കൂടി, വള്മീകം എന്ന അടയാളവുമുണ്ട്.
കിഞ്ചിദ്വര്ണസമായുക്തം ശേഷമൂര്തി മതിസ്ഫുടമ് । സുപ്താ പ്രബുദ്ധാ ദ്വിവിധാ ശേഷമൂര്തിരുദാഹൃതാ ॥ ൩,൨൬.
ശേഷമൂർത്തി അല്പം നിറം കലർന്നതായും വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാവുന്നതായും ആണ്. ശേഷമൂർത്തി രണ്ട് വിധത്തിലുള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു: ഉറങ്ങുന്നതും ഉണർന്നതും.
ഫണോന്നതാ പ്രബുദ്ധാ സ്യാത്സപ്തലക്ഷഫണാന്വിതാ । തത്രാപി ദുര്ലഭാ സുപ്താ മഹാഭാഗ്യകരീസ്മൃതാ ॥ ൩,൨൬.
ഉണർന്നതിനു ഉയർന്ന ഫണകളും ഏഴുലക്ഷം ഫണകളും ഉണ്ട്. അതിൽ പോലും ഉറങ്ങുന്ന രൂപം അപൂർവ്വവും മഹാഭാഗ്യം നൽകുന്നതുമാണ്.
ഇഹ ലോകേ പരത്രാപി മോക്ഷദാ നാത്ര സംശയഃ । നവചക്രാദുപക്രമ്യ വിംശത്യന്തം ച യത്ര സഃ ॥ ൩,൨൬.
ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും അത് മോക്ഷം നൽകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഒമ്പതു ചക്രം മുതൽ ഇരുപത് വരെയുള്ളവ എവിടെയുണ്ടായാലും—
അനന്ത ഇതി വിജ്ഞേയോ ഹ്യനന്തഫലദായകഃ । വിശ്വംഭരഃ സ വിജ്ഞേയോ വിംശത്യൂര്ധ്വം വരാനനേ ॥ ൩,൨൬.
അത് അനന്തൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അനന്തഫലം നൽകുന്നവൻ. ഇരുപതിനു മുകളിൽ, സുന്ദരിയേ, അത് വിശ്വംഭരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
തത്രാപി കേസരൈശ്ചൈക്രര്ലക്ഷണൈശ്ച സമന്വിതമ് । കലൌ തു ദുര്ലഭം നണാം തദ്ദാനം ചാതിദുര്ലഭമ് ॥ ൩,൨൬.
അവിടെയും അതിന് കേശരികളും മറ്റ് ഉത്തമചിഹ്നങ്ങളും ഉണ്ട്. കലിയുഗത്തിൽ അതിന്റെ ദാനം മനുഷ്യർക്കിടയിൽ അത്യന്തം അപൂർവ്വമാണ്.
സ്നാനം കൃത്വാ ശേഷതീര്ഥേ വിശുദ്ധേനൈവ ചേതസാ । ഏതേഷാം ലക്ഷണം ശ്രുത്വാ പ്രയാതി പരമാം ഗതിമ് ॥ ൩,൨൬.
ശേഷതീർഥത്തിൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഈ രൂപങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കേട്ടാൽ, അവൻ പരമഗതിയിലേക്കു എത്തും.
തതഃ പരം മഹാഭാഗേ വാരുണം തീര്ഥമുത്തമമ് । തത്രാസ്തേ വരുണോ ദേവഃ പൂജാം കര്തും ഹരേഃ സദാ ॥ ൩,൨൬.
അതിനുശേഷം, മഹാഭാഗ്യവതിയായവളേ, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വാരുണ തീർത്ഥം വരുന്നു. അവിടെ വരുൺദേവൻ എപ്പോഴും ഹരിയെ ആരാധിക്കാൻ വസിക്കുന്നു.
തത്ര സ്നാനം പ്രകര്തവ്യം ദാതവ്യം ദാനമുത്തമമ് । ശിശുമാരം ച മത്സ്യം ച ത്രിവിക്രമമഥാപി വാ । ദാതവ്യം ഭൂതികാമേന തീര്ഥേസ്മിന്വിരവര്ണിനി ॥ ൩,൨൬.
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ഉത്തമമായ ദാനം നൽകുകയും വേണം. ഐശ്വര്യത്തിനായി ശിശുമാരമോ മീനോ അല്ലെങ്കിൽ ത്രിവിക്രമനോ ഈ തീർത്ഥത്തിൽ നൽകണം, കാളങ്കമില്ലാത്തവളേ.
ജംബൂഫലസമാകാരാ പുച്ഛേ സൂക്ഷ്മാ സബിന്ദുകാ । ചക്രത്രയാ ച വദനേ പുച്ഛോപരി സചക്രകാ ॥ ൩,൨൬.
ജാംബൂഫലത്തിന്റെ ആകൃതിയുള്ള വാൽ, സൂക്ഷ്മവും പുള്ളികളോടും കൂടിയതും, മുഖത്ത് മൂന്നു ചക്രങ്ങളും വാലിന്റെ മുകളിലും ചക്രങ്ങളുമുള്ള രൂപമാണത്.
ശ്രീവത്സബിന്ദുമാലാഢ്യാ മത്സ്യമൂര്തിരുദാഹൃതാ । പുച്ഛാദധശ്ചക്രയുതം ശിശുമാരമുദാഹൃതമ് ॥ ൩,൨൬.
ശ്രീവത്സവും പുള്ളികളും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നതാണു മീനിന്റെ രൂപം. വാലിന്റെ കീഴിൽ ചക്രങ്ങളുള്ളതാണ് ശിശുമാരമെന്നു പറയുന്നു.
വക്രചക്രയുതശ്ചേത്സ്യാത്ത്രിവിക്രമ ഉദാഹൃതഃ । ഏതേഷാം ലക്ഷണം ശ്രുത്വാ വാരുണേ തീര്ഥ ഉത്തമേ ॥ ൩,൨൬.
വക്രമായ ചക്രങ്ങളോടുകൂടിയതാണു ത്രിവിക്രമന്റെ രൂപം. ഇവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കേട്ടശേഷം, വാരുണ തീർത്ഥത്തിൽ—
ഏതദ്ദാനഫലം പ്രാപ്യ മോദതേ വിഷ്ണുമന്ദിരേ । പൂര്വൌക്താ മൂര്തയോ യസ്മിന് ഗൃഹേ തിഷ്ഠന്തി ഭാമിനി । ഭാഗീരഥീ തീര്ഥവരാ സംനിധത്തേ ന സംശയഃ ॥ ൩,൨൬.
ഇവിടെ നൽകിയ ദാനഫലങ്ങൾ ലഭിച്ചവൻ വിഷ്ണുമന്ദിരത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കും. മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഈ രൂപങ്ങൾ ഏത് വീട്ടിലുണ്ടായാലും, മനോഹരിയായവളേ, അവിടെ ഭഗീരതി എന്ന ഉത്തമതീർത്ഥം സംശയമില്ലാതെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്.
സ്വാമി പുഷ്കരിണീസ്നാനം ദുര്ഘടം തു കലൌ നൃണാമ് । തത്ര സ്ഥിതാനാം തീര്ഥാനാം സ്നാനം ചാപ്യതിദുര്ഘടമ് ॥ ൩,൨൬.
സ്വാമിപുഷ്കരിണിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു ദുഷ്കരമാണ്. അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതും അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്.
ശാലഗ്രാമശിലാദാനം ദുര്ഘടം ച തഥാ സ്മൃതാമ് । സ്വാമിപുഷ്കരിണീതീരേ കന്യാദാനം സുദുര്ഘടമ് ॥ ൩,൨൬.
ശാലഗ്രാമശില ദാനം ചെയ്യുന്നതും ദുഷ്കരമായതായി പറയപ്പെടുന്നു. സ്വാമിപുഷ്കരിണിയുടെ തീരത്ത് ഒരു കന്യകയെ ദാനം ചെയ്യുന്നത് അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്.