മാതൃത്വം വൈ യദി മുഖ്യം ത്വയി സ്യാദ്ധാത്രാദീനാം ജനനീ കാ വദസ്വ । യതഃ സദാ യാതി ജഗത്തത്തോ ഹരിഃ സദാ പിതാ വിഷ്ണുരജഃ പുരാണഃ ॥ ൩,൨൬.
യഥാർത്ഥ അമ്മ നീയാണെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മാദിമാരുടെ അമ്മ ആരാണെന്ന് പറയൂ. ഹരിയാണ് എല്ലായ്പ്പോഴും ലോകത്തിന്റെ മൂലകാരണം, വിശ്ണു എന്ന പുരാതനൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പിതാവാണ്.
സദാ പിതാ മുഖ്യപിതാ യദി സ്യാദ്ഗര്ഭസ്ഥബാലേ പാലകഃ കോ വദസ്വ । മാതാപിത്രോഃ പാലകത്വം യദി സ്യാത്കൂര്മാദീനാം പാലകൌ കൌ വദസ്വ ॥ ൩,൨൬.
പിതാവാണ് യഥാർത്ഥ പിതാവെങ്കിൽ, ഗർഭസ്ഥശിശുവിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ ആരാണെന്ന് പറയൂ. അമ്മയും അച്ഛനും സംരക്ഷകരാണെങ്കിൽ, കൂർമ്മാദിമാരെ സംരക്ഷിച്ചവർ ആരാണെന്ന് പറയൂ.
മാതാപിത്രോഃ പാലകത്വം യദി സ്യാത്കൃപാദീനാം രക്ഷകൌ കൌ വദസ്വ । പുന്നാമകാന്നാരകാദ്ദേഹ ഭജാന്തസ്മാത്ത്രാതാപുത്രവിഷ്ണുഃ പുരാണഃ ॥ ൩,൨൬.
അമ്മയും അച്ഛനും സംരക്ഷകരാണെങ്കിൽ, കൃപാദിമാരെ സംരക്ഷിച്ചവർ ആരാണെന്ന് പറയൂ. അതിനാൽ അമ്മേ, നരകത്തിൽ നിന്ന് മക്കളെ രക്ഷിക്കുന്നവൻ പുരാതനനായ വിഷ്ണുവാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ന താരകോഹം നരകാച്ച സുഭ്രൂര്ന വൈ ഭര്താ നാപി പിത്രാദയശ്ച । ന വൈ മാതാ നാനുജാദിശ്ച സര്വഃ സര്വത്രാതാ വിഷ്ണുരതോ ന ചാന്യഃ ॥ ൩,൨൬.
സുന്ദരിയേ, ഞാൻ നരകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവൻ അല്ല, ഭർത്താവോ അച്ഛനോ മറ്റുള്ളവരോ അല്ല; അമ്മയും അനിയനും മറ്റുള്ളവരും അല്ല. എല്ലായിടത്തും രക്ഷകൻ വിഷ്ണുവാണ്; വേറൊരുവൻ ഇല്ല.
മായാം മദീയാം ജ്ഞാനശസ്ത്രേണ ച്ഛിത്വാ ഭക്ത്യാ ഹരേഃ സ്മരണം ത്വം കുരുഷ്വ । യദ്ഭക്തിരൂപൂര്വം സ്മരണം നാമ വിഷ്ണോസ്തത്സര്വഥാ പാപഹരം ച മാതഃ ॥ ൩,൨൬.
എന്റെ മായയെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ വാളുകൊണ്ട് വെട്ടി, ഭക്തിയോടെ ഹരിയെ ഓർക്കണം. ഭക്തിയിൽ നിന്നു വരുന്ന വിഷ്ണുവിന്റെ നാമസ്മരണം, അമ്മേ, എല്ലായ്പ്പോഴും പാപം അകറ്റുന്നു.
യോ വാ ഭക്ത്യാ സ്മരണം നാമ വിഷ്ണോഃ കരോത്യസൌ പാപഹരോ ഭവിഷ്യതി । അയം ദേഹോ ദുര്ല്ലഭഃ കര്മഭൂമൌ തത്രാപി മധ്യേ ഭജനം വിഷ്ണുമൂര്തേഃ ॥ ൩,൨൬.
ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ വിഷ്ണുവിന്റെ നാമം ഓർക്കുന്നവൻ പാപങ്ങൾ അകറ്റുന്നവനാകും. ഈ ശരീരം കര്മഭൂമിയിൽ അപൂർവമാണ്; അതിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപത്തെ ആരാധിക്കലാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത്.
ആയുര്ഗതം വ്യര്ഥമേവ ത്വദീയം ശീഘ്രം ഭജേഃ ശ്രീനിവാസസ്യ പാദമ് । ഉപദിശ്യൈവം മാതരം പുത്രവര്യോ ദൈത്യാവേശാത്സോഭവദ്വൈ തപസ്വീ ॥ ൩,൨൬.
നിന്റെ ജീവിതം വെറുതെ പോയിരിക്കുന്നു; ഉടൻ ശ്രീനിവാസന്റെ പാദങ്ങൾ ആരാധിക്കണം. ഇങ്ങനെ അമ്മയെ ഉപദേശിച്ച്, ആ മഹാനായ പുത്രൻ, ദൈത്യശക്തിയുടെ ബാധയാൽ, തപസ്സുകാരനായി.
ചതുര്മുഖം പ്രീണയിത്വൈവ ഭക്ത്യാ ഹ്യവധ്യത്വം പ്രാപ തസ്മാന്മഹാത്മാ । തതോ ഭൂമിം കരവദ്വേഷ്ടയിത്വാ നിന്യേ തദാ ദൈത്യവര്യോ മഹാത്മാ ॥ ൩,൨൬.
നാലുമുഖനായി ഭക്തിയോടെ പ്രീതിപ്പെടുത്തി, അവൻ അവധ്യത്വം നേടി; ശേഷം ഭൂമിയെ കൈകൊണ്ട് ചുറ്റിപ്പിടിച്ച്, ആ മഹാദൈത്യൻ അതിനെ കൊണ്ടുപോയി.
ശ്രീമുഷ്ടദേശേ പ്രാദുരാസീദ്ധരിസ്തു വാരാഹവിഷ്ണുസ്ത്വജനഃ പുരാണഃ । ഭിത്ത്വാചാബ്ധിം വിവിശേ തം മഹാത്മാ രസാതലേ സംസ്ഥിതം ഭൂതലം ച ॥ ൩,൨൬.
ശ്രീമുഷ്ടദേശത്ത് ഹരി വാരാഹരൂപത്തിൽ, പുരാതനനായ വിഷ്ണുവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. സമുദ്രം തകർത്തു, ആ മഹാത്മാവ് ഭൂമി നിലകൊണ്ടിരുന്ന പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
സ്വദംഷ്ട്രാഗ്രേ സ്ഥാപയിത്വാഽജഗാമ തദാഗമാദാഗതോ ദൈത്യവര്യഃ । തം കര്ണമൂലേ താഡയിത്വാ ജഘാന പ്രസാദയാമാസ ച പൂര്വവദ്ഭുവമ് ॥ ൩,൨൬.
സ്വന്തം ദന്തത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ഭൂമിയെ വെച്ച്, അവൻ പുറപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ ദൈത്യാധിപൻ അവിടെ എത്തി. അവനെ ചെവിയുടെ അടിയിൽ അടിച്ച് കൊല്ലുകയും, ഭൂമിയെ പഴയപോലെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
സുദിഗ്ഗജാന്സ്ഥാപയിത്വാ ച വിഷ്ണുഃ ശ്രീമുഷ്ടേ വൈ സംസ്ഥിതഃ ശ്രീവരാഹഃ । തദാ ഹരിശ്ചിന്തയാമാസ വിഷ്ണുര്ഭക്ത്യാ മദീയം മാനുഷം ദേഹമദ്യ ॥ ൩,൨൬.
ദിശകളുടെ മഹാനായ ആനകളെ സ്ഥാപിച്ച്, വിഷ്ണു വാരാഹനായി ശ്രീമുഷ്ടയിൽ നിലകൊണ്ടു. പിന്നെ ഹരി ഭക്തിയോടെ തന്റെ മാനുഷ ശരീരം ചിന്തിച്ചു.
ആരാധയിഷ്യന്തി ച മാം ക്വ ഏതേ തേഷാം ദയാം കുത്ര വാഹം കരിഷ്യേ । ഏവം ഹരിശ്ചിന്തയിത്വാ സുകന്യേ വൈകുണ്ഠലോകാദചലം ശേഷ സംജ്ഞമ് । വീന്ദ്രസ്കന്ധേ സ്ഥാപയിത്വാ സ്വയം ച സമാഗതോഭൂദ്ഭൂതലം ഭൂതലേശഃ ॥ ൩,൨൬.
എന്നെ ആരൊക്കെ ആരാധിക്കും? അവർക്കു ഞാൻ എവിടെ ദയ കാണിക്കും? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ഹരി, സുകന്യേ, വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് അചഞ്ചലനായ ശേഷനെ ഇന്ദ്രന്റെ തോളിൽ വെച്ച്, സ്വയം ഭൂമിയിൽ ഭൂതപതിയായി അവതരിച്ചു.
സുവര്ണമുഖരീതീരമാരഭ്യ ഗരുഡധ്വജഃ । ശ്രീകൃഷ്ണവേണീപര്യന്തം സ്ഥാപയാമാസ തം ഗിരിമ് ॥ ൩,൨൬.
സുവർണമുഖരിയുടെ തീരത്ത് നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, ഗരുഡധ്വജൻ ശ്രീകൃഷ്ണവേണിയുടെ അറ്റം വരെ ആ മല സ്ഥാപിച്ചു.
ഗിരേഃ പുച്ഛേ തു ശ്രീശൈലം മധ്യമേഽഹോബലം സ്മൃതമ് । മുഖം ച ശ്രീനിവാസസ്യ ക്ഷേത്രം ച സമുദാഹൃതമ് ॥ ൩,൨൬.
ആ മലയുടെ വാലിൽ ശ്രീശൈലം, നടുവിൽ അഹോബലം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മുഖഭാഗം ശ്രീനിവാസന്റെ ക്ഷേത്രം എന്നാണ് പറയുന്നത്.
അല്പേന തപസാഭീഷ്ടം സിധ്യത്യസ്മിന്നഹോബലേ । ഗങ്ഗാദിസര്വതീര്ഥാനി പുണ്യാനി ഹ്യത്ര സംതി വൈ ॥ ൩,൨൬.
അഹോബലത്തിൽ അല്പം തപസ്സു ചെയ്താൽ പോലും ആഗ്രഹിച്ചതു സാധിക്കും. ഗംഗാദി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ഇവിടെ തന്നെ ഉണ്ട്.
യ ഏനം സേവതേ നിത്യം ശ്രദ്ധാഭക്തിസമന്വിതഃ । ജ്ഞാനാര്ഥീ ജ്ഞാനമാപ്നോതി ദ്രവ്യാര്ഥീ ദ്രവ്യമാപ്നുയാത് ॥ ൩,൨൬.
ആർക്കെങ്കിലും വിശ്വാസവും ഭക്തിയുംകൊണ്ട് ഈ സ്ഥലത്തെ ദിനംപ്രതി സേവിച്ചാൽ, ജ്ഞാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ജ്ഞാനം ലഭിക്കും; ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ധനം ലഭിക്കും.
പുത്രാര്ഥീ പുത്രമാപ്നോതി നൃപോ രാജ്യം ച വിന്ദതി । യംയം കാമയതേ മര്ത്യസ്തന്തമാപ്നോതി സര്വഥാ ॥ ൩,൨൬.
മകനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് മകൻ ലഭിക്കും; രാജാവിന് രാജ്യം ലഭിക്കും. മനുഷ്യൻ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും, അതെല്ലാം അവന് ലഭിക്കും.
ചിന്തിതം സാധ്യതേ യസ്മാത്തസ്മാച്ചിന്താമണിം വിദുഃ । പുഷ്കരിണ്യാശ്ച ബാഹുല്യാദ്ഗിരാവസ്മിന്സരഃ സു ച । പുഷ്കരാദ്രിരിതി പ്രാഹുരേവം തത്ത്വാര്ഥവേദിനഃ ॥ ൩,൨൬.
ചിന്തിച്ചതു സാധ്യമാകുന്നതിനാൽ അതിനെ ചിന്താമണി എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇവിടെ മലയിൽ അനേകം കുളങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ, ഈ കുളം പുഷ്കരമെന്നു സത്യാർത്ഥം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു.
ശാതകുംഭസ്വരൂപത്വാത്കനകാദ്രിം ച തം വിദുഃ । വൈകുണ്ഠാദാഗതേനൈവ വൈകുണ്ഠാദ്രിരിതി സ്മൃതഃ ॥ ൩,൨൬.
പൊന്നുപാത്രത്തിന്റെ രൂപം കൊണ്ടതിനാൽ അതിനെ കനകാദ്രി എന്നു അറിയുന്നു; വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് വന്നതുകൊണ്ട് വൈകുണ്ഠപർവ്വതം എന്നും പറയുന്നു.
അമൃതൈശ്വര്യസംയുക്തോ വ്യങ്കടാദ്രിരിതി സ്മൃതഃ । വ്യങ്കടേശസ്യ ശൈലസ്യ മാഹാത്മ്യം യാവദസ്തി ഹി ॥ ൩,൨൬.
അമൃതവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞതായതിനാൽ അതിനെ വെങ്കടാദ്രി എന്നു വിളിക്കുന്നു. വെങ്കടേശന്റെ പർവ്വതത്തിന്റെ മഹത്വം നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം അതിന്റെ മഹിമയും നിലനിൽക്കും.
താവദ്വക്തും സമഗ്രേണ ന സമര്ഥശ്ചതുര്മുഖഃ । വ്യങ്കടാദ്രൌ പരാം ഭക്തിം യേ കുര്വന്തി ദിനേദിനേ । പങ്ഗര്ജങ്ഘാല ഏവ സ്യാദചക്ഷുഃ പദ്മലോചനഃ ॥ ൩,൨൬.
നാലുമുഖനു പോലും അതിന്റെ മഹത്വം മുഴുവൻ പറയാൻ കഴിയില്ല. വെങ്കടാദ്രിയിൽ ദിവസേന പരമഭക്തി ചെയ്യുന്നവരുടെ കാലുകൾ കുമുദപ്പൂവുപോലും, കണ്ണുകൾ കമലനേത്രനുപോലും ആകും.
മൂകോ വാഗ്മീ ഭവേദേവ ബധിരഃ ശ്രാവകോ ഭവേത് । വന്ധ്യാ സ്യാദ്ബഹുപുത്രാ ച നിര്ധനഃ സധനോ ഭവേത് ॥ ൩,൨൬.
മിണ്ടാൻ കഴിയാത്തവൻ വാഗ്മിയാകും; ചെവികേൾവിയില്ലാത്തവൻ കേൾക്കാൻ കഴിയും; സന്താനമില്ലാത്തവൾക്ക് അനേകം മക്കൾ ഉണ്ടാകും; ദരിദ്രൻ ധനവാനാകും.
ഏതത്സര്വം ഗിരൌ ഭക്തിമാത്രേണൈവ ഭവേദ്ധ്രുവമ് । തത്ത്വതോ വ്യങ്കടാദ്രേസ്തു സ്വരൂപം വേത്തി കോ ഭുവി ॥ ൩,൨൬.
ഈ മലയില് ഭക്തിയോടെ മാത്രം ഇതെല്ലാം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും; എന്നാല് വ്യങ്കടാദ്രിയുടെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം ഭൂമിയില് ആര്ക്കാണ് അറിയാവുന്നത്?
യസ്മാദസ്യ ഗിരേഃ പുണ്യം മാഹാത്മ്യം വേത്തി യഃ പുമാന് । മായാവീ പരമാനന്ദം ത്യക്ത്വാ വൈകുണ്ഠമുത്തമമ് । സ്വാമിപുഷ്കരിണീതീരേ രമയാ സഹമോദതേ ॥ ൩,൨൬.
ഈ മലയുടെ മഹത്വവും പുണ്യവും ആര് അറിയുന്നുവോ, അവന് മഹാമായയായ പരമാനന്ദവും ഉയര്ന്ന വൈകുണ്ഠവും ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വാമിപുഷ്കരിണിയുടെ തീരത്ത് ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു.
കല്യാണാദ്ഭുതഗാത്രായ കാമിതാര്ഥപ്ദായിനേ । ശ്രീമദ്വ്യങ്കടനാഥായ ശ്രീനിവാസായ തേ നമഃ ॥ ൩,൨൬.
മംഗളവും അത്ഭുതകരവുമായ ദേഹമുള്ള, ആഗ്രഹിച്ചുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നല്കുന്ന, മഹത്വമുള്ള വ്യങ്കടനാഥനായ ശ്രീനിവാസന് നിങ്ങളെ ഞാന് നമസ്കരിക്കുന്നു.
ശ്രീസ്വാമിപുഷ്കരിണ്യാശ്ച മാഹാത്മ്യം ശൃണു കന്യകേ । സ്വാമിപുഷ്കരിണീമധ്യേ ശ്രീനിവാസോസ്തി സര്വദാ ॥ ൩,൨൬.
കന്യകേ, ശ്രീസ്വാമിപുഷ്കരിണിയുടെ മഹത്വം കേള്ക്കൂ; സ്വാമിപുഷ്കരിണിയുടെ നടുവില് ശ്രീനിവാസന് എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്നാനം കുര്വന്തി യേ തത്ര തേഷാം മുക്തിഃ കരേ സ്ഥിതാ । തിസ്രഃ കോട്യോര്ധകോടിശ്ച തീര്ഥാനി ഭുവനത്രയേ । താനി സര്വാണി തത്രൈവ സംതി തീര്ഥേ ഹരേഃ സദാ ॥ ൩,൨൬.
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവര്ക്ക് മോക്ഷം കൈവശം ലഭിക്കും; മൂന്നു കോടി, പത്ത് കോടി തീര്ഥങ്ങള് ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും ഉള്ളവ, അവയെല്ലാം ഹരിയുടെ ആ പുണ്യസ്ഥലത്ത് എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു.
തത്തീര്ഥം ശ്രീനിവാസാഖ്യം സര്വദേവനമസ്കൃതമ് । തദേവ ശ്രീനിവാസസ്യ മന്ദിരം പരികീര്തിതമ് ॥ ൩,൨൬.
ശ്രീനിവാസനെന്ന പേരിലുള്ള ആ തീര്ഥം എല്ലാ ദേവന്മാരും ആരാധിക്കുന്നതാണ്; അതാണ് ശ്രീനിവാസന്റെ ക്ഷേത്രം എന്നും പറയപ്പെടുന്നത്.
തദ്ദര്ശനാദേവ കന്യേ യാന്തി പാപാനി ഭസ്മസാത് । ഏകൈകസ്നാനമാത്രേണ സത്സംഗോ ഭവതി ധ്രുവമ് ॥ ൩,൨൬.
കന്യകേ, ആ സ്ഥലം കാണുന്നവരെ പാപങ്ങള് പൊടിയായി അകറ്റപ്പെടുന്നു; ഒരു പ്രാവശ്യം പോലും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് നല്ലവരുടെ സാന്നിധ്യം ഉറപ്പായും ലഭിക്കും.
സത്സംഗാജ്ജ്ഞാനമാസാദ്യ ജ്ഞാനാന്മോക്ഷം ച വിന്ദതി । അധികാരിണാം ഭവേദേവം വിപരീതമയോഗിനാമ് ॥ ൩,൨൬.
നല്ലവരുടെ കൂട്ടത്തിലൂടെ ജ്ഞാനം ലഭിക്കും; ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മോക്ഷം നേടാം; അര്ഹതയുള്ളവര്ക്ക് ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്, അര്ഹതയില്ലാത്തവര്ക്ക് അതിന്റെ വിപരീതമാണ്.