ലിങ്ഗാനാം ചൈവ സ്വാമിത്വാദ്വ്യങ്കടേശേതി സംജ്ഞിതഃ । ദൈത്യാനാം ച സമൂഹാസ്തു ജ്ഞാനാദിവിധുരാ യതഃ । അതോ ദൈത്യസമൂഹസ്തു വ്യങ്കടേതി പ്രകീര്തിതഃ ॥ ൩,൨൫.
സൂക്ഷ്മശരീരങ്ങള്ക്ക് ഉടമസ്ഥാവകാശം ഉള്ളതിനാല് അവനെ 'വ്യങ്കടേശന്' എന്നു വിളിക്കുന്നു. അസുരരുടെ കൂട്ടം ജ്ഞാനം മുതലായ ഗുണങ്ങള് ഇല്ലാത്തതിനാല് അവരുടെയും കൂട്ടം 'വ്യങ്കടം' എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്.
തേഷാം സംഹരണേ ഈശസ്ത്വതോ വ്യങ്കടനാമകഃ । ആനന്ദസ്യ വിരുദ്ധത്വാത്കാമക്രോധാദയോ ഗുണാഃ ॥ ൩,൨൫.
അവരുടെ സംഹാരത്തില് ഇശ്വരന് ആകയാല് അവന് 'വ്യങ്കടന്' എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. ആനന്ദത്തിന് വിരുദ്ധമായ ആഗ്രഹം, കോപം മുതലായ ഗുണങ്ങള് ഉദിക്കുന്നു.
വ്യങ്കടാ ഇതി സംപ്രോക്താസ്തേഷാം നാശയിതാ പ്രഭുഃ । അതസ്തു വ്യങ്കടേശാഖ്യ ഏവം ജ്ഞാത്വാ ജപം കുരു ॥ ൩,൨൫.
അവരെ 'വ്യങ്കടാ' എന്നു വിളിക്കുന്നു, അവരെ നശിപ്പിക്കുന്നതും പ്രഭുവാണ്. അതുകൊണ്ട് ഈ സത്യം മനസ്സിലാക്കി 'വ്യങ്കടേശ' എന്ന നാമം ജപിക്കണം.
ഏവം വ്യങ്കടാമാഹാത്മ്യം ശ്രുത്വാ ദേവീ ഖഗേശ്വര । നിദ്രാം ചകാര തത്രൈവ രാത്രൌ പിത്രാ സഹൈവ ച । ബ്രാഹ്മേ മുഹൂര്തേ ചോത്ഥയി ഹൃദി സസ്മാര കന്യകാ ॥ ൩,൨൫.
വ്യങ്കടന്റെ മഹത്വം കേട്ടശേഷം, ദേവി, പക്ഷിരാജാവേ, അന്ന് രാത്രിയില് അവളുടെ അച്ഛനോടൊപ്പം അവിടെ ഉറങ്ങി. ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ കന്യക എഴുന്നേറ്റു ഹൃദയത്തിൽ അതു ഓര്മ്മിച്ചു.
(വ്യങ്കടേശസ്യ പ്രാതഃ സ്തുതിഃ) । ശ്രീവ്യങ്കടേശശ്ച നൃസിംഹമൂര്തിഃ ശ്രീവരദരാജശ്ച വരാഹമൂര്തിഃ । ശ്രീരങ്ഗശായീ ച അനന്തശായീ കുര്വന്തു സര്വേ മമ സുപ്രഭാതമ് ॥ ൩,൨൫.
ശ്രീവ്യങ്കടേശനും നരസിംഹസ്വരൂപമായും, ശ്രീവരദരാജനും വരാഹസ്വരൂപമായും, ശ്രീരംഗശായിയും അനന്തശായിയും — എല്ലാവരും എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
ശ്രീകൃഷ്ണമൂര്തിശ്ച ഗദാധരശ്ച ശ്രീവിഷ്ണുപാദസ്തു പ്രയാഗവാസഃ । നാരായണഃ ശ്രീബദരീനിവാസഃ കുര്വന്തു സര്വേ മമ സുപ്രഭാതമ് ॥ ൩,൨൫.
ശ്രീകൃഷ്ണന്, ഗദാധരന്, പ്രയാഗത്തില് പാദം വച്ചിരിക്കുന്ന ശ്രീവിഷ്ണു, ശ്രീനാരായണന്, ബദരിയില് വസിക്കുന്നവന് — ഇവര് എല്ലാവരും എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
ദാമോദരോ വൈ ത്രിജഗന്നിവാസഃ ശ്രീപാണ്ഡുരങ്ഗശ്ച നൃസിംഹദേവഃ । ശ്രീരാമദേവശ്ച അമോഘവാസഃ കുദൃ ॥ ൩,൨൫.
ദാമോദരന്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വസിക്കുന്നവന്, ശ്രീപാണ്ഡുരംഗന്, നരസിംഹദേവന്, ശ്രീരാമദേവന് — അശേഷമായ വാസസ്ഥലമായവന് — ഇവര് എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
ശ്രീധര്മപുത്രശ്ച നൃസിംഹമൂര്തിഃ ശ്രീപിപ്പലസ്ഥശ്ച മുഹല്ലവാസഃ । കോലാനൃസിംഹഃ ശൂര്പകാരസ്ഥ സിംഹഃ കുര്വന്തുദൃ ॥ ൩,൨൫.
ശ്രീധര്മപുത്രന് നരസിംഹസ്വരൂപിയായും, ശ്രീപിപ്പലസ്ഥന് മുഹല്ലയില് വസിക്കുന്നവനും, കോലാനരസിംഹനും, ശൂര്പകാരത്തില് വസിക്കുന്ന സിംഹനും — ഇവര് എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
ചതുര്മുഖശ്ചാരുസരസ്വതീ ച സ്വഭാരതീ ശര്വസുപര്ണശേഷാഃ । അമാമഹേദ്രശ്ച ശചീമുഖാസ്താഃ കുര്വന്തു ദൃ ॥ ൩,൨൫.
നാല് മുഖങ്ങളുള്ളവന്, മനോഹരമായ സരസ്വതിയും, സ്വഭാരതിയും, ശര്വനും, സുപര്ണനും, ശേഷനും, അമാമഹേന്ദ്രനും, ശചിമുഖങ്ങളുള്ളവര് — ഇവര് എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
ദ്വാരാവതീ കാശികാവന്തികാ ച പ്രയാഗകാഞ്ച്യൌ മഥുരാപുരീ ച । മായാവതീ ഹസ്തിമതീ പുരീ ച കുര്വന്തു സ ദൃ ॥ ൩,൨൫.
ദ്വാരാവതി, കാശിക, അവന്തിക, പ്രയാഗം, കാഞ്ചി, മഥുരാപുരി, മായാവതി, ഹസ്തിമതിപുരി — ഇവര് എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
ഭാഗീരഥീ ചൈവ സരസ്വതീ ച ഗോദാവരീ സിംധുകൃഷ്ണ ച വേണീ । കലിന്ദകന്യാ യമുനാ ച നര്മദാ കുര്വ ദൃ ॥ ൩,൨൫.
ഭാഗീരഥി, സരസ്വതി, ഗോദാവരി, സിന്ധു, കൃഷ്ണ, വേണി, കലിന്ദകുമാരി യമുന, നർമദാ — ഇവര് എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
വിതസ്തികാവേരിസതുങ്ഗഭദ്രാഃ സുവഞ്ജരാ ഭീമരഥീ വിപാശാ । സുതാമ്രപര്ണീ ച പിനാകിനീ ച കു ദൃ ॥ ൩,൨൫.
വിതസ്ത, കാവേരി, സതുങ്ഗഭദ്ര, സുവഞ്ജര, ഭീമരഥി, വിപാശ, സുതാമ്രപർണി, പിനാകിനി — ഇവര് എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
സ്വാമിപുഷ്കരിണീ ചൈവ സുവര്ണമുഖരീ തഥാ । ശ്രീപാണ്ഡവീ തൌബരുശ്ച കപിലാ പാപനാശനീ ॥ ൩,൨൫.
സ്വാമിപുഷ്കരിണി, സുവർണമുഖരി, ശ്രീപാണ്ഡവി, തൗബരു, പാപനാശിനിയായ കപിലാ — ഇവര് എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
ഗുരുര്വസിഷ്ഠഃ ക്രതുരങ്ഗിരാശ്ച മനുഃ പുലസ്ത്യഃ പുലഹശ്ച ഗൌതമഃ । രൈഭ്യോ മരീചിശ്ച്യവനശ്ച ദക്ഷഃ കുര്വന്തു സര്വേ മമ സുപ്രഭാതമ് ॥ ൩,൨൫.
ഗുരുവായ വസിഷ്ഠന്, ക്രതു, അങ്കിരാസ്, മനു, പുലസ്ത്യന്, പുലഹന്, ഗൗതമന്, റൈഭ്യന്, മരീചി, ച്യവനന്, ദക്ഷന് — ഇവര് എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
സപ്താര്ണവാഃ സപ്ത കുലാചലാശ്ച ദ്വീപാശ്ച സപ്തോപവനാനി സപ്ത । ഭൂരാദികാനി ഭുവനാനി സപ്ത കുര്വന്തു സ ദൃ ॥ ൩,൨൫.
ഏഴു സമുദ്രങ്ങള്, ഏഴു വലിയ പര്വ്വതങ്ങള്, ഏഴു ദ്വീപുകള്, ഏഴു വനങ്ങള്, ഭൂമിയോടെ ആരംഭിക്കുന്ന ഏഴു ലോകങ്ങള് — ഇവര് എനിക്ക് ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
മാന്ധാത്രാ നഹുഷോംബരീഷസഗരൌ രാജാ നലോ ധര്മരാട്പ്രഹ്ലാദഃ ക്രതുരാഡ്വിഭീഷണഗയൌ വ്യാസോ ഹനൂമാനപി । അശ്വത്ഥാമ കൃപാവുമാ ദ്രുപദജാ ശ്രീജാനകീ താരകാ മന്ദോദര്യഖിലാഃ പ്രഭാതസുമഹം കുര്വന്തു നിത്യം ഹരേ ॥ ൩,൨൫.
മാന്ധാത്ര, നഹുഷന്, അംബരീഷന്, സഗരന്, രാജാ നളന്, ധര്മരാജാവ്, പ്രഹ്ലാദന്, ക്രതുരാജാവ്, വിഭീഷണന്, ഗയ, വ്യാസന്, ഹനുമാൻ, അശ്വത്താമന്, കൃപാചാര്യന്, ഉമ, ദ്രുപദന്റെ മകള്, ശ്രീജാനകി, താരക, മണ്ഡോദരി, മറ്റുള്ളവര് എല്ലാവരും ഹരിക്ക് എപ്പോഴും അത്യുത്തമമായ ശുഭപ്രഭാതം നല്കട്ടെ.
അശ്വത്ഥസ്യ വനാനി കിം ച തുലസീധാത്രീവനാനി പ്രഭോ പുന്നാഗസ്യ വനാനി ചംപകവനാന്യന്യാനി പുഷ്പാണി ച । മന്ദാരസ്യ വനാനി യാനി ച ഹരേഃ സൌഗന്ധികാന്യപ്യഹോ നിത്യം താനി ദിശന്തു മത്പ്രമുദിതം ശ്രീവേങ്കടേശ പ്രഭോ ॥ ൩,൨൫.
പ്രഭുവേ, അശ്വത്ത്വൃക്ഷങ്ങളുടെ കാടുകളും, തുളസിയും നെല്ലിക്കയും വളരുന്ന കാടുകളും, പുന്നാഗം, ചമ്പകം തുടങ്ങിയ പൂക്കളുടെ തോട്ടങ്ങളും, മന്ദാരവൃക്ഷങ്ങളുടെ കാടുകളും, ഹരിയുടെ സുഗന്ധമുള്ള എല്ലാ തോട്ടങ്ങളും എപ്പോഴും എനിക്ക് സന്തോഷം നൽകണമേ, ശ്രീവെങ്കടേശപ്രഭുവേ.
ഏവം സ്മൃത്വാ ശ്രീനിവാസസ്യ ദേവീ കൃത്വാ ശൌചം ജൈഗിഷവ്യേണ സാകമ് । സ്നാതും യയൌ പുഷ്കരിണീം ഹരേശ്ച സ്നാനം സമ്യക്തത്ര ചകാര ദേശേ । സമ്യഗ്ജപ്ത്വാ വ്യങ്കടേശസ്യ മന്ത്രമുവാച സാ ജൈഗിഷവ്യം ഗുരും ച ॥ ൩,൨൫.
ഇങ്ങനെ ശ്രീനിവാസനെ ഓർത്തു, ദേവി ജൈഗിഷവ്യനോടൊപ്പം ശുദ്ധി പാലിച്ച് ഹരിയുടെ പുഷ്കരിണിയിൽ കുളിക്കാൻ പോയി. അവിടെ ശരിയായ രീതിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തു, വെങ്കടേശന്റെ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ജൈഗിഷവ്യ ഗുരുവിനോട് സംസാരിച്ചു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൬ കന്യോവാച । ശ്രീനിവാസഃ കിമര്ഥം വൈ ആഗതോത്ര വദസ്വ മേ । ശേഷാചലോപി കുത്രാ ഭൂത്കദായാതശ്ച പാപഹാ । സ്വാമിപുഷ്കരിണീ ചാത്ര കിമര്ഥം ഹ്യഗതാ വദ ॥ ൩,൨൬.
കന്യക ചോദിച്ചു: ശ്രീനിവാസൻ ഇവിടെ വന്നത് എന്തിനാണ്? ദയവായി പറയൂ. ശേഷാചലം എവിടെയാണ്, എപ്പോൾ ഉദിച്ചുവെന്നും, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവനേ, അത് എപ്പോൾ വന്നുവെന്നും പറയൂ. സ്വാമിയുടെ പുഷ്കരിണി ഇവിടെ വന്നതെന്തിനാണെന്നും പറയൂ.
ജൈഗീഷവ്യ ഉവാച ശൃണു ഭദ്രേ മഹാഭാഗേ വ്യങ്കടേശസ്യ ചാഗമമ് । ആവയോര്ദേവി പാപാനി വിഷമം യാന്തി ഭാമിനി ॥ ൩,൨൬.
ജൈഗിഷവ്യൻ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, മഹാഭാഗേ, വെങ്കടേശന്റെ വരവിനെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. ദേവി, നമുക്ക് ഇരുവർക്കുമുള്ള പാപങ്ങൾ ദൂരമായി പോകുന്നു, ഭാമിനി.
ആസീത്പുരാ ഹിരണ്യാക്ഷഃ കാശ്യപോ ദിതിനന്ദനഃ । സനകാദേശ്ച വാഗ്ദണ്ഡാദ്ദ്വിതീയദ്വാരപാലകഃ ॥ ൩,൨൬.
പണ്ടൊരിക്കൽ, കശ്യപനും ദിതിയും മകനായിരുന്ന ഹിരണ്യാക്ഷൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. വാഗ്ദണ്ഡം മൂലം സനകാദിമാരിൽ ഒരാൾ രണ്ടാമത്തെ വാതില്പാലകനായി.
ബഭൂവ ദൈത്യയോനൌ ച ദേവാനാം കണ്ടകോ ബലീ । സംജീവോ വിജയഃ പ്രോക്തോ ഹരിഭക്തോ മഹാപ്രഭുഃ ॥ ൩,൨൬.
അവൻ ദാനവകുലത്തിൽ ജനിച്ച് ദേവന്മാർക്ക് വലിയ ശല്യമായിത്തീർന്നു. സംജീവൻ, വിജയൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെട്ട, ഹരിയുടെ ഭക്തനായ മഹാപ്രഭു.
ഹരിണ്യാക്ഷഃ സ്വയം ദൈത്യോ ഹരിഭക്തവിദൂഷകഃ । ഏതാദൃശോ ഹിരണ്യാക്ഷസ്തപസ്തപ്തും സമുദ്യതഃ ॥ ൩,൨൬.
ഹിരണ്യാക്ഷൻ സ്വയം ദാനവനും, ഹരിഭക്തന്മാരെ പരിഹസിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു. ഇങ്ങനെയൊരു ഹിരണ്യാക്ഷൻ തപസ്സ് ചെയ്യാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.
തദാ മാതാ ദിതിര്ദേവീ ഹിരണ്യാക്ഷമുവാച സാ । ദിതിരുവാച । വത്സലസ്ത്വം മഹാഭാഗമാ തപസ്വാഷ്ടഹായനഃ ॥ ൩,൨൬.
അപ്പോൾ അമ്മയായ ദിതിദേവി ഹിരണ്യാക്ഷനോട് പറഞ്ഞു: ദിതിദേവി പറഞ്ഞു: പ്രിയപുത്രാ, നീ വലിയ ഭാഗ്യവാനാണ്; എട്ടുവർഷം തപസ്സ് ചെയ്യരുത്.
ത്വം മാ ദദസ്വ ദുഃ ഖം മേ പാലയിഷ്യതി കോവിദഃ । ക്ഷണമാത്രം ന ജീവാമി ത്വാം വിനാ ജീവനം ന ഹി ॥ ൩,൨൬.
എനിക്ക് ദുഃഖം തരരുത്, ആരാണ് എന്നെ നോക്കാൻ പോകുന്നത്? നിന്നെ കൂടാതെ ഞാൻ ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിക്കാനാവില്ല; ശരിക്കും, നീ ഇല്ലാതെ എനിക്ക് ജീവൻ ഇല്ല.
മാ തപ ത്വം മഹാഭാഗ മമ ജീവനഹേതവേ । ഏവമുക്തസ്തു മാത്രാ സ വിജയോവശതോബ്രവീത് ॥ ൩,൨൬.
മഹാഭാഗവ, എന്റെ ജീവൻ നിലനിൽക്കാൻ, തപസ്സ് ചെയ്യരുത്. ഇങ്ങനെ അമ്മ പറഞ്ഞപ്പോൾ വിജയൻ നിർബന്ധിതനായി മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഹിരണ്യാക്ഷോ മാതരം പ്രാഹ ജാലം ഹിത്വാ വിഷ്ണോര്ഭജനേഽലം കുരുഷ്വ । മയിസ്നേഹം പുത്രഹേതോര്വിരൂഢം സുഖദുഃ ഖേ ചേഹ ലോകേ പരത്ര ॥ ൩,൨൬.
ഹിരണ്യാക്ഷൻ അമ്മയോട് പറഞ്ഞു: മോഹം വിട്ട് വിഷ്ണുവിനെ ഭജിക്കൂ; എന്നിലേക്കുള്ള മകന്റെ സ്നേഹം ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുപോലെ നൽകുന്നു.
യാവത്സ്നേഹം മയി മാതഃ കരോഷി താവത്ക്ലേശം ശാശ്വതം യാസ്യസി ത്വമ് । മാതശ്ച തേ മയി പുത്രത്വബുദ്ധിസ്ത്വയ്യപ്യേഷാ മാതൃബുദ്ധിര്മമാപി ॥ ൩,൨൬.
അമ്മേ, നീ എന്നിൽ സ്നേഹം കാണിക്കുന്നിടത്തോളം നീ അനന്തമായ കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിക്കും; നീ എന്നെ മകനായി കാണുന്നതുപോലെ, ഞാൻ നിന്നെ അമ്മയായി കാണുന്നു.
താതേ പൂജ്യേ പിതൃബുദ്ധിര്മമാസ്തി തസ്മിംസ്തുതേ ഭര്തൃബുദ്ധിര്ഹി മിഥ്യാ । നിര്മാതി യസ്മാദ്ധരിരേവ സര്വം സമ്യക്പാതാ നിയതോഽസൌ മുരാരിഃ ॥ ൩,൨൬.
എന്റെ പിതാവിൽ ഞാൻ പിതൃത്വം കാണുന്നു; നീ ഭർത്താവായി കാണുന്നതിൽ ഭർത്തൃഭാവം ഉണ്ട്, പക്ഷേ അത് തെറ്റാണ്. ഹരിയാണ് എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, മുരാരിയാണ് എല്ലായ്പ്പോഴും സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ.
അതോ ഹി മാതാ ഹരിരേവ സര്വദാ ത്വന്യാസാം വൈ മാതൃതാ ചോപചാരാത് । നിര്മാതൃത്വം യദി മുഖ്യം ത്വയി സ്യാദ്ദ്രോണാദീനാം ജനനീ കാ വദസ്വ ॥ ൩,൨൬.
അമ്മേ, ഹരിയാണ് എല്ലായ്പ്പോഴും യഥാർത്ഥ അമ്മ; മറ്റുള്ളവരുടെ മാതൃത്വം ഉപചാരമാത്രമാണ്. യഥാർത്ഥ അമ്മ നീയാണെങ്കിൽ, ദ്രോൺന്മാരുടെ അമ്മ ആരാണെന്ന് പറയൂ.