ഗരുഡപുരാണമ്

നക്ഷത്രവദ്ദൃശ്യതേ ശ്രീനിവാസഃ സദാ ഋഷീണാമപരോക്ഷോ ഹരിസ്തു । സ സൂര്യവദ്ദൃശ്യതേ ശ്രീനിവാസഃ സംസാരിണാം വേങ്കടേശഃ ഖഗേന്ദ്ര ॥ ൩,൨൪.

ശ്രീനിവാസൻ, നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെ ഋഷിമാർക്ക് എപ്പോഴും കാണപ്പെടുന്നു; ഹരി അവർക്കു നേരിട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഈ ലോകത്തിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കു ശ്രീനിവാസൻ സൂര്യനെപ്പോലെ കാണപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ.

സംദോഹവദ്ദൃശ്യതേ വൈ പ്രകാശോ മിഥ്യാവതാം ദൃശ്യതേ ശ്രീനിവാസഃ । പാഷാണവന്നൈല്യരൂപപ്രകാശഃ ശിലാമാത്രേ ദൃഷ്യതേ വൈ കലൌ ച ॥ ൩,൨൪.

കള്ളാവതാരങ്ങൾക്കു ശ്രീനിവാസൻ പ്രകാശത്തിന്റെ കൂട്ടമായി കാണപ്പെടുന്നു. കല്ലുപോലുള്ള രൂപത്തിൽ അവൻ തിളങ്ങുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ, അവനെ കല്ലായി മാത്രം കാണാൻ സാധിക്കും.

നൃണാം സര്വേഷാം ശ്രീനിവാസോ ഹരിസ്തു കലൌ സ്വരൂപം ശ്രീനിവാസസ്യ ദേവീ । ന മാനുഷാഃ പ്രവിജാനന്തി സര്വേ യതഃ കലൌ താമസാ രാജസാസ്തു ॥ ൩,൨൪.

കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാ മനുഷ്യർക്കും ശ്രീനിവാസൻ ഹരി ഉണ്ടെങ്കിലും, ദേവി, അവന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം ആരും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. കാരണം, കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാവരും താമസവും രാജസവും ആകുന്നു.

തത്സംഗിനഃ സാത്ത്വികാഃ കേചിദേവ ഹ്യതോ ഭക്താ ദുര്ലഭാ വൈ കലൌ ച । യേ ദൃശ്യന്തേ ഭക്തവത്തേ ന ഭക്താഃ ശിശ്രോദരയോര്ഭരണേ ചൈവ സക്താഃ ॥ ൩,൨൪.

അവനോടൊപ്പം സത്ത്വഗുണമുള്ള കുറച്ച് പേർ മാത്രമാണ് ഭക്തർ; അതുകൊണ്ട് കലിയുഗത്തിൽ സത്യമായ ഭക്തർ വളരെ അപൂർവ്വം. ഭക്തരെന്നു തോന്നുന്നവർ സത്യത്തിൽ ഭക്തരല്ല, അവർ കുട്ടികളുടെ പോഷണത്തിലും സ്വന്തം കാര്യങ്ങളിലും മാത്രം ആസക്തരാണ്.

കുര്വന്തി യാത്രാം ച തദര്ഥമേവ ഭക്തിജ്ഞാനം ദുര്ലഭം വൈ കലൌ ച । ഭക്താ യേ വൈ ന വിരക്താഃ സദൈവ തേഷാം ഹരേര്ദര്ശനം ദുര്ലഭം ച ॥ ൩,൨൪.

അവർ തീർത്ഥയാത്രകൾ ചെയ്യുന്നത് സ്വന്തം ആവശ്യങ്ങൾക്കായാണ്; കലിയുഗത്തിൽ ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും അപൂർവ്വം. ഭക്തരായിട്ടും വൈരാഗ്യമില്ലാത്തവർക്ക് ഹരിയെ കാണാൻ എപ്പോഴും ദുഷ്കരമാണ്.

ഭക്തസ്വരൂപം തവ വക്ഷ്യേ ഖഗേന്ദ്ര യോ ജ്ഞാനപൂര്ണഃ പരമേ സ്നിഗ്ധ ഏവ । ന ച ദ്വേഷൈര്ബന്ധുരോ ഭക്തിയുക്തസ്തവ ദ്വേഷാഞ്ഛൃണു വക്ഷ്യേ ച സമ്യക് ॥ ൩,൨൪.

ഭക്തന്റെ സ്വഭാവം ഞാൻ നിന്നോട് പറയും, പക്ഷിരാജാവേ: ജ്ഞാനത്തിൽ പൂർണ്ണനും അത്യന്തം സ്നേഹമുള്ളവനും, വൈരാഗ്യങ്ങളില്ലാത്തവനും ഭക്തിയുള്ളവനുമാണ്. ഇനി വൈരാഗ്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഞാൻ നന്നായി വിശദീകരിക്കാം, കേൾക്കൂ.

ജീവാഭിദാ ഹരിണാപ്രാകൃതേന സ്വതന്ത്രേണ ഹ്യസ്വതന്ത്രസ്യ നിത്യമ് । ജ്ഞാനാനന്ദൈഃ പരിപൂര്ണേ ഹരൌ ച ഗുണൈരപൂര്ണോ ഹരിരിത്യേവ ചിന്താ ॥ ൩,൨൪.

ജീവൻ എന്നും ആശ്രിതനാണ്, ഹരി സ്വതന്ത്രനും ലോകത്തിൽ നിന്നുമല്ല. ഹരി ജ്ഞാനത്തിലും ആനന്ദത്തിലും പൂർണ്ണനാണ്, എന്നാൽ ഹരിക്ക് ഗുണങ്ങളിൽ അപൂർണ്ണതയുണ്ടെന്നു ചിലർ ചിന്തിക്കുന്നു.

ശ്രീബ്രഹ്മരുദ്രാദിദിവൌകസാം സദാ തഥാ ദ്വിജാനാം സംമാനായാശ്ച ചിന്താ । വിഷ്ണോഃ സകാശാദ്ബ്രഹ്മരുദ്രാദികാനാം സദാധിക്യാലോചനം ദ്വേഷ ഏവ ॥ ൩,൨൪.

ബ്രഹ്മാ, രുദ്രൻ എന്നിവരെ എന്നും ആദരിക്കേണ്ടതെന്നു ചിന്തയും, ദ്വിജന്മാരെ ആദരിക്കേണ്ടതെന്നു ചിന്തയും ഉണ്ടാകുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ ബ്രഹ്മാ, രുദ്രന്മാർ മുതലായവരിൽ എപ്പോഴും മേൽക്കോയ്മയുണ്ടെന്നു ചിന്തിക്കുന്നത് വൈരാഗ്യമാണ്.

വിഷ്ണോര്ഭദ്രേ ഹസ്തപാദാദികാനാം ഭേദജ്ഞാനം ദ്വേഷമാഹുര്മഹാന്തഃ । അവതാരാണാ ഛേദഭേദാദികം ച തഥോച്യതേ മരണസ്യാപി ചിന്താ ॥ ൩,൨൪.

വിഷ്ണുവിന്റെ കൈ, കാൽ മുതലായ അവയവങ്ങളിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്നു അറിവ് വൈരാഗ്യമാണെന്ന് മഹാന്മാർ പറയുന്നു. അവന്റെ അവതാരങ്ങളിൽ വ്യത്യാസം കാണുന്നതും, മരണത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നതും അതുപോലെയാണ്.

തദ്ഭക്താനാം ദ്വേഷണം ചാഹുരാര്യാസ്തദ്വാക്യാനാം ദൂഷണം ദ്വേഷ ഏവ । നച ദ്വേഷൈഃ സംയുതാ യേ ച ലോകേ കന്യേ ദൃശ്യന്തേ ന തു ഭക്താഃ കദാചിത് ॥ ൩,൨൪.

അവന്റെ ഭക്തന്മാരെ ദ്വേഷിക്കുന്നതും അവരുടെ വാക്കുകൾ നിന്ദിക്കുന്നതും വൈരാഗ്യമാണ് എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു. ലോകത്ത് ദ്വേഷമുള്ളവർ കാണപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും, അവർ ഒരിക്കലും സത്യമായ ഭക്തരല്ല, കന്യകേ.

കന്യോവാച । ജൈഗീഷവ്യ ബ്രൂഹി മേ കേ ച ഭക്താ ഭക്തിം കഥം ദര്ശയാമാസുരേതേ । തേഷാം ഹരിഃ ശ്രീനിവാസോ മഹാത്മാ ത്രാതാ സദാ ഭക്തവര്ഗേ ദയാലുഃ ॥ ൩,൨൪.

കന്യക ചോദിച്ചു: ജൈഗീഷവ്യ, ആരാണ് ഭക്തർ, അവർ എങ്ങനെ ഭക്തി കാണിക്കുന്നു എന്ന് പറയൂ. അവർക്കായി ഹരി ശ്രീനിവാസൻ, മഹാത്മാവ്, എപ്പോഴും രക്ഷകനാണ്, ഭക്തർക്കു ദയാലുവാണ്.

ജൈഗീഷവ്യസ്ത്വേവമുക്തോ മഹാത്മാ ഉവാച കന്യാം സംസ്മരന് ഭക്തവര്യഃ । ജൈഗീഷവ്യ ഉവാച । പ്രഹാദാദ്യാ ശ്രീനിവാസസ്യ ഭക്താഃ കൃത്വാ നൃസിംഹേ ചോത്തമാം ഭക്തിമേവ ॥ ൩,൨൪.

അങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ജൈഗീഷവ്യ, പ്രധാന ഭക്തന്മാരെ ഓർത്ത് കന്യകയോട് പറഞ്ഞു: പ്രഹ്ലാദനും മറ്റുള്ളവരും ശ്രീനിവാസന്റെ ഭക്തരാണ്; അവർ നരസിംഹനിൽ ഉത്തമമായ ഭക്തി നടത്തി.

അവാപ സാമ്രാജ്യമനുത്തമം ച ജ്ഞാനം നൃസിംഹാത്സമവാപ പശ്ചാത് । പരാശരഃ ശ്രീനിബാസസ്യ ഭക്തോ ഭക്തിം കൃത്വാ വ്യാസരൂപം ഹരിം ച ॥ ൩,൨൪.

അവൻ അതുല്യമായ സാമ്രാജ്യവും, പിന്നീട് നരസിംഹനിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനവും നേടി. പരാശരൻ, ശ്രീനിവാസന്റെ ഭക്തൻ, ഭക്തി നടത്തി; ഹരി വ്യാസന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

സ്തുത്വാ തേന ജ്ഞാനതത്ത്വം ഹ്യവാപ്യ ജഗാമ മോക്ഷം ഭക്തിസംവര്ധിതാത്മാ । യോ നാരദഃ ശ്രീനിവാസസ്യ ഭക്തോ ഭക്തിം കൃത്വാ ഗര്ഭവാസേ ഹരൌ ച ॥ ൩,൨൪.

ആരാധന ചെയ്ത ശേഷം നാരദൻ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരവും മോക്ഷവും നേടി, ഭക്തിയിൽ വളർന്ന മനസ്സോടെ ശ്രീനിവാസന്റെ ഭക്തനായ ഈ നാരദൻ ഗർഭകാലത്തുതന്നെ ഹരിയിൽ ഭക്തി അനുഷ്ഠിച്ചു.

തയാ ഭക്ത്യാ ബ്രഹ്മപുത്രത്വമാപ ജ്ഞാനപ്രാപ്ത്യാ തേന മുക്തിം ജഗാമ । യോ ഹ്യംബരീഷഃ ശ്രീനിവാസസ്യ ഭക്തഃ കൃത്വാ ഭക്തിം പരദേവ ഹരൌ ച ॥ ൩,൨൪.

അങ്ങേയറ്റം ഭക്തിയിലൂടെ അംബരീഷൻ ബ്രഹ്മപുത്രത്വം നേടി, ജ്ഞാനലാഭം വഴി മോക്ഷവും നേടി; ശ്രീനിവാസന്റെ ഭക്തനായ ഈ അംബരീഷൻ പരമദേവനായ ഹരിയിൽ ഭക്തി അനുഷ്ഠിച്ചു.

ജപ്ത്വാ ജ്ഞാനം പ്രാപ്യ ദുര്വാസകശ്ചാപ്യവാപ മോക്ഷം തേന സംവര്ധിതാത്മാ । മുചുകുന്ദോ വൈ ശ്രീനിവാസസ്യ ഭക്തോ വൈരാഗ്യതോ ഭക്തിദാര്ഢ്യം ച കൃത്വാ ॥ ൩,൨൪.

ജപം നടത്തി ദുർവാസൻ ജ്ഞാനവും മോക്ഷവും നേടി, അതിലൂടെ മനസ്സു വളർന്നു; ശ്രീനിവാസന്റെ ഭക്തനായ മുചുകുന്ദൻ വൈരാഗ്യത്താൽ ഭക്തിയിൽ ദൃഢതയും നേടി.

തത്ത്വജ്ഞാനം പ്രാപ്യ വിഷ്ണോര്മഹാത്മാ ഹ്യവാപ മോക്ഷം തേന സംവര്ധിതാത്മാ । സ പുണ്ഡരീകഃ ശ്രീനിവാസസ്യ ഭക്തഃ പിത്രാദിഷ്ടോ വിഷ്ണുഭക്തിം ച കൃത്വാ ॥ ൩,൨൪.

വിഷ്ണുവിന്റെ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം നേടി ആ മഹാത്മാവ് മോക്ഷം നേടി, അതിലൂടെ മനസ്സു വളർന്നു; ശ്രീനിവാസന്റെ ഭക്തനായ ആ പുണ്ഡരീകൻ പിതാവിന്റെയും മുതിർന്നവരുടെയും ഉപദേശപ്രകാരം വിഷ്ണുഭക്തി അനുഷ്ഠിച്ചു.

ഹരിപ്രാസാദാജ്ജ്ഞാനമനുത്തമം ചാപ്യവാപ മോക്ഷം ഭക്തിസംവര്ധിതാത്മാ । ബ്രഹ്മാ ച വായുശ്ച സരസ്വതീ ച ജ്ഞാതവ്യാഃ സര്വേ ഋജുയോഗിനശ്ച ॥ ൩,൨൪.

ഹരിയുടെ കൃപയാൽ അവർ ഉന്നതമായ ജ്ഞാനവും മോക്ഷവും നേടി, ഭക്തിയിൽ വളർന്ന മനസ്സോടെ; ബ്രഹ്മാവും വായുവും സരസ്വതിയും എല്ലാ നേരായ യോഗികളും അങ്ങനെ അറിയപ്പെടണം.

അച്ഛിന്നഭക്താശ്ച സദാ മുരാരേര്ന കാമ്യരക്താഃ ശുദ്ധരൂപാ ഹി തേ ച । ഗിരീശനാഗേശഖഗേശസംജ്ഞാ ദേവാഃ ശുക്രാരൌ ഗുരുചന്ദ്രേന്ദുസൂര്യാഃ ॥ ൩,൨൪.

എപ്പോഴും മുരാരിയിൽ അക്ഷയമായ ഭക്തിയുള്ളവർ, ഇച്ഛകളിൽ ആസ്വാദനം ഇല്ലാത്തവർ, ശുദ്ധസ്വഭാവമുള്ളവരാണ്; ഗിരീശൻ, നാഗേശൻ, ഖഗേശൻ, ശുക്രൻ, അരൗ, ഗുരു, ചന്ദ്രൻ, ഇന്ദു, സൂര്യൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന ദേവന്മാർ.

ജലേശോഗ്നിര്മനുധര്മൌ കുബേരഃ വിഘ്നേശനാസത്യമരുദ്ഗണാശ്ച । പര്ജന്യമിത്രാദയ ഏവ സര്വേ സദാ ഹ്യേതേ ശ്രീനിവാസസ്യ ഭക്താഃ ॥ ൩,൨൪.

ജലേശൻ, അഗ്നി, മനു, ധർമ്മൻ, കുബേരൻ, വിഘ്നേശൻ, നാസത്യൻ, മരുത്‌ഗണം, പർജന്യൻ, മിത്രൻ എന്നിവരും മറ്റു ദേവന്മാരും എല്ലാം എപ്പോഴും ശ്രീനിവാസന്റെ ഭക്തരാണ്.

വിശ്വാമിത്രോ ഭൃഗുരൌര്വശ്ച കുത്സോ മരീചിരത്രിഃ പുലഹഃ ക്രതുശ്ച । ശക്തിര്വസിഷ്ഠോ സൌതമീയോ പുലസ്ത്യോ ഭാരദ്വാജഃ ശ്രീനിവാസസ്യ ഭക്താഃ ॥ ൩,൨൪.

വിശ്വാമിത്രൻ, ഭൃഗു, ഔർവൻ, കുത്സൻ, മരീചി, അത്രി, പുലഹൻ, ക്രതു, ശക്തി, വസിഷ്ഠൻ, സൌതമീയൻ, പുലസ്ത്യൻ, ഭാരദ്വാജൻ ഇവർ എല്ലാം ശ്രീനിവാസന്റെ ഭക്തരാണ്.

മാന്ധാതാ നഹുഷോംബരീഷസഗരൌ രാജാ പൃഥുര്ഹൈഹയോ ഇക്ഷ്വാകുര്ഭരതോ യയാതിസുതലൌ ധര്മോ വികുക്ഷിസ്തഥാ । ഉത്താനശ്ച ബിഭീഷണോ ദശരഥോ ഹ്യേതേ മഹാജ്ഞാനിനഃ ശ്രീമദ്വേങ്കടനായകസ്യ ച ഗുരോര്ഭക്താഃ സദാ സംസ്മൃതാഃ ॥ ൩,൨൪.

മാന്ധാത, നഹുഷൻ, അംബരീഷൻ, സഗരൻ, രാജാവ് പൃഥു, ഹൈഹയൻ, ഇക്ഷ്വാകു, ഭാരതൻ, യയാതി, സുതലൻ, ധർമ്മൻ, വികുക്ഷി, ഉത്താനൻ, വിഭീഷണൻ, ദശരഥൻ — ഈ മഹാജ്ഞാനികൾ എല്ലാം ശ്രീമദ് വെങ്കടനായകനും അവന്റെ ഗുരുവിനും ഭക്തികളായവരായി എപ്പോഴും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

ഭാഗീരഥീ സമുദ്രശ്ച യമുനാ ച സരസ്വതീ । ഗോദാവരീ നര്മദാ ച കൃഷ്ണാ ഭീമരഥീ തഥാ ॥ ൩,൨൪.

ഭാഗീരതി, സമുദ്രം, യമുന, സരസ്വതി, ഗോദാവരി, നർമദ, കൃഷ്ണ, ഭീമരഥി എന്നിങ്ങനെയുള്ളവരും.

സരയൂഫല്ഗുകാവേരീഗണ്ഡകീ കപിലാ സ്തഥാ । ഇത്യേതാശ്ച ഹരേര്ഭക്താഃ സംതി ചാത്രൈവ ഭാമിനി ॥ ൩,൨൪.

സരയു, ഫൽഗു, കാവേരി, ഗണ്ഡകി, കപിലാ — ഇവയും ഇവിടെ, ഭാമിനി, ഹരിയുടെ ഭക്തികളാണ്.

അഭിപ്രായം തത്ര വക്ഷ്യേ ശൃണു കന്യേ മയാ സതി । യത്ര പ്രവര്തതേ മാര്ഗേ കഥാ വിഷ്ണോര്മഹാത്മനഃ ॥ ൩,൨൪.

അവിടെയുള്ള ഉദ്ദേശം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം, കേൾക്കു മകളേ; മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ കഥയുടെ വഴി എവിടെയാണോ ആരംഭിക്കുന്നത്.

വര്തന്തേ വൈഷ്ണവാ യത്ര ഹരിതത്ത്വാര്ഥബോധകാഃ । തത്രൈവ ഭക്താഃ സര്വേപി സംതി വിഷ്ണോസ്തഥൈവ ച ॥ ൩,൨൪.

ഹരിയുടെ സത്യാർത്ഥം ഉപദേശിക്കുന്ന വൈഷ്ണവർ എവിടെയാണോ ഉണ്ടാകുന്നത്, അവിടെയെല്ലാം വിഷ്ണുവിന്റെ ഭക്തന്മാരും ഉണ്ടാകും.

യേ ദേവയാത്രാം പരമാത്മചിന്തയാ കുര്വന്തി തേ ഹരിഭക്താശ്ച നാന്യേ । യതോ ഹരൌ പരമേ വൈഷ്ണവാനാം സര്വം നിഷ്ഠാമേതി കൃത്യം ഖഗേന്ദ്ര ॥ ൩,൨൪.

പരമാത്മാവിനെ ധ്യാനിച്ച് ദേവയാത്ര നടത്തുന്നവരാണ് ഹരിയുടെ ഭക്തന്മാർ, മറ്റുള്ളവർ അല്ല; കാരണം, ഹരിയിൽ തന്നെ വൈഷ്ണവരുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ലക്ഷ്യവും നിറവേറുന്നു, ഖഗേന്ദ്ര.

ശേഷാചലം സമാസാദ്യ ഹ്യന്നവസ്ത്രാദിഭൂഷണമ് । യോ ന ദദ്യാദഭക്തഃ സ തതഃ കോ നു പരഃ പശുഃ ॥ ൩,൨൪.

ശേഷാചലത്തിൽ എത്തി ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, ആഭരണങ്ങൾ നൽകാത്തവൻ ഭക്തിയില്ലാത്തവനാണ്; അതിൽക്കാൾ മൃഗസ്വഭാവമുള്ളവൻ ആരാണ്?

ഭക്താ ഹരേഃ ശ്രീനിവാസാചലേ ച ഗങ്ഗാദിരൂപേണ ച തത്രതത്ര । തിഷ്ഠന്തി സേവാര്ഥമുരുക്രമസ്യ തേഷാം പൂജാ നൈവ കാര്യാ ച ദേവി ॥ ൩,൨൪.

ഹരിയുടെ ഭക്തന്മാർ ശ്രീനിവാസാചലത്തും ഗംഗാദി രൂപത്തിലും വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഉരുക്രമന്റെ സേവനത്തിനായി നിലകൊള്ളുന്നു; അവരെ ആരാധിക്കേണ്ടതില്ല, ദേവിയേ.