ഗരുഡപുരാണമ്

ന ലക്ഷ്മീവദ്ഗുണപൂര്ണോ വിരിഞ്ചോ ന വിഷ്ണുവദ്ഗുണപൂര്ണാ രമാപി । ന വായുവദ്ഭാരതീ ചാപി പൂര്ണാ ന ശേഷവദ്വാരുണീ ചാപി പൂര്ണാ ॥ ൩,൨൧.

ലക്ഷ്മിയെപ്പോലും ഗുണപൂർണ്ണനല്ല വിരിഞ്ചൻ; വിഷ്ണുവിനെപ്പോലും ഗുണപൂർണ്ണയല്ല ലക്ഷ്മിയും. വായുവിനെപ്പോലും ഗുണപൂർണ്ണയല്ല ഭാരതിയും; ശേഷനെപ്പോലും ഗുണപൂർണ്ണയല്ല വാരുണിയും.

ന വൈ രുദ്രവത്പാര്വതീ പൂര്ണരൂപാ ഹ്യന്യേപ്യേവം നൈവ പൂര്ണാഃ സദൈവ । ആലോചനാമേവമേഷാ ഹി കൃത്വാ തപശ്ചക്രേ യമുനായാശ്ച തീരേ ॥ ൩,൨൧.

ശിവനും പാർവതിയും കൂടെ മാത്രമേ പൂർണ്ണരൂപം ഉള്ളവരാകൂ, മറ്റുള്ളവർക്കു അങ്ങനെ പൂർണ്ണതയില്ല. ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് അവൾ യമുനാതീരത്ത് കഠിനതപം ചെയ്തു.

തദാചാഹം യമുനായാശ്ച തീരം പാര്ഥേന സാകം മൃഗയാം ഗതഃ ഖഗ । ദൃഷ്ട്വാ ച താം തത്ര തപശ്ചരന്തീം തദാബ്രുവം മത്സഖായം ച പാര്ഥമ് ॥ ൩,൨൧.

അപ്പോൾ ഞാൻ പാർഥനോടൊപ്പം യമുനാതീരത്തേക്ക് വേട്ടയാടാൻ പോയി, പക്ഷീരാജാവേ. അവിടെ അവളെ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, എന്റെ സുഹൃത്ത് പാർഥനോടു ഞാൻ പറഞ്ഞു.

ഹേ പാര്ഥ ശീഘ്രം വ്രജ കന്യാസമീപം ത്വം പൃച്ഛ കസ്മാദത്ര തപഃ കരോഷി । ഏവം പ്രോക്തസ്തത്സമീപം സ ഗത്വാ പൃഷ്ട്വാ ചൈതത്കാരണം ശീഘ്രമേവ ॥ ൩,൨൧.

‘പാർഥാ, നീ വേഗത്തിൽ ആ പെൺകുട്ടിയുടെ അടുത്തേയ്ക്ക് പോയി, അവിടെ എന്തുകൊണ്ടാണ് തപസ്സു ചെയ്യുന്നതെന്ന് ചോദിക്കൂ’ എന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അവൻ അവളുടെ അടുത്ത് പോയി, ഉടൻ തന്നെ കാര്യം ചോദിച്ചു.

ആഗത്യ മാമവദത്ഫാല്ഗുനോയം സര്വം വൃത്താംന്തം ത്വസൌ മത്സമീപേ । തതസ്ത്വഹം സുമുഹൂര്തേ ച തസ്യാഃ പാണിഗ്രഹം കൃതവാംസ്തത്ര സമ്യക് ॥ ൩,൨൧.

ഫാൽഗുനൻ തിരിച്ചു വന്ന്, എന്റെ അടുത്ത് ഇരുന്ന്, സംഭവിച്ചതെല്ലാം പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം കുറച്ച് സമയം കഴിഞ്ഞ് അവളുടെ കൈ പിടിച്ച് ഞാൻ അവളെ വിവാഹം ചെയ്തു.

തസ്യാശ്ച താപാത്സംതതം മദ്വിചാരാത്പ്രസന്നോഹം സതതം സുപ്രസന്നഃ । പൂര്ണാനന്ദേ രമമാണാസ്യ നിത്യം തയാ ച മേ കിം സുഖംസ്യാത്ഖഗേന്ദ്ര ॥ ൩,൨൧.

അവളുടെ നിരന്തരമായ തപസ്സും എനിക്ക് ഉള്ള ഭക്തിയും കൊണ്ടു ഞാൻ എപ്പോഴും സന്തോഷത്തോടെ അവളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നു, പക്ഷീരാജാവേ. അവളോടൊപ്പം പൂർണ്ണാനന്ദത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ എനിക്ക് അതിനേക്കാൾ വലിയ സന്തോഷം വേറെ എന്ത് വേണം?

മയാ വിവാഹോനുഗ്രഹാര്ഥം ഹി തസ്യാ അങ്ഗീകൃതോ ന തു സൌഖ്യായ വീന്ദ്ര । തഥാ വക്ഷ്യേ ലക്ഷ്മണായാശ്ച രൂപം പാണിഗ്രാഹേ കാരണം ചാപി വീന്ദ്രാ ॥ ൩,൨൧.

വിവാഹത്തിനായി അവളെ സ്വീകരിച്ചത് അവളെ അനുഗ്രഹിക്കാനാണ്, സന്തോഷത്തിനല്ല, വീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. അതുപോലെ തന്നെ ലക്ഷ്മണയുടെ രൂപവും അവളുടെ കൈ പിടിച്ചതിന്റെ കാരണവും ഞാൻ പറയാം, പക്ഷീരാജാവേ.

ശൃണുഷ്വ തത്തവ വക്ഷ്യാമി ഗോപ്യം സച്ഛിഷ്യകേ നാസ്തി ഗോപ്യം ഗുരോശ്ച ॥ ൩,൨൧.

ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, ഞാൻ ഈ രഹസ്യം പറയുന്നു. സത്യസന്ധനായ ശിഷ്യനും ഗുരുവിനും തമ്മിൽ രഹസ്യങ്ങൾ ഇല്ല.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൨ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । യാ ലക്ഷ്മണാ പൂര്വസര്ഗേ ഖഗേന്ദ്ര പുത്രീ ഹ്യഭൂദ്വഹ്നിവേദസ്യ വേത്തുഃ । സുലക്ഷണൈഃ സംയുതത്വാദ്യതഃ സാ സുലക്ഷ്മണേതി പ്രഥിതാ ഖഗേന്ദ്ര

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പക്ഷീരാജാവേ, മുൻ ജന്മത്തിൽ യജ്ഞവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വഹ്നിവേദസിന്റെ മകളായിരുന്നു ലക്ഷ്മണ. നല്ല ലക്ഷണങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ അവൾക്ക് സുലക്ഷ്മണ എന്ന പേരാണ് പ്രസിദ്ധമായത്.

യഥാ ലക്ഷ്മീര്ലക്ഷണൈഃ സാ സുപൂര്ണാ യഥാ ഹരിര്ലക്ഷണൈര്വൈ സുപൂര്ണഃ । യഥാ വായുര്ലക്ഷണൈഃ പൂര്ണ ഏവ യഥാ ഗായത്രീ ലക്ഷണൈഃ സാ സുപൂര്ണാ

എങ്ങനെ ലക്ഷ്മി ദേവി നല്ല ലക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ടു പൂർണ്ണയാണോ, എങ്ങനെ ഹരിയും നല്ല ലക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ടു പൂർണ്ണനാണോ, എങ്ങനെ വായു ദേവനും ഗായത്രി ദേവിയും നല്ല ലക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ടു പൂർണ്ണരാണോ,

യഥാ രുദ്രാദ്യാ ലക്ഷണൈര്വൈ പ്രപൂര്ണാ രുദ്രാദില്ലക്ഷ്മണാ ചൈവ പൂര്ണാ । ഗുണേനൈവം ധര്മതഃ കിഞ്ചിദേവ തഥാനുസംധാനാദ്വ്രിയതേ നാമ ചാപി

അങ്ങനെ തന്നെ, രുദ്രനും മറ്റുള്ളവരും നല്ല ലക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ടു പൂർണ്ണരാണ്. ലക്ഷ്മണയും അങ്ങനെ തന്നെ പൂർണ്ണയാണു. പക്ഷേ, ഗുണത്തിലും ധർമ്മത്തിലും കുറച്ച് വ്യത്യാസം ഉണ്ട്, അതിനാൽ അവളുടെ പേര് അങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

തസ്മാദാഹുര്ലക്ഷ്മണേത്യേവ സര്വേ തല്ലക്ഷണം ശൃണു ചാദൌ ഖഗേന്ദ്ര । നാരായണേ പൂര്ണഗുണേ രമേശേ ദ്വാത്രിംശത്സംഖ്യാനി സുലക്ഷണാനി

അതിനാലാണ് എല്ലാവരും അവളെ ലക്ഷ്മണ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. പക്ഷീരാജാവേ, ആദ്യം മുതൽ അവളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു: പൂർണ്ണഗുണനായ നാരായണനിൽ മുപ്പത്തിരണ്ട് സുലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ട്.

സംത്യേവ പക്ഷീന്ദ്ര വദാമ്യനുക്രമാന്മത്തഃ ശ്രുത്വാ മോക്ഷമാപ്നോതി നിത്യമ് । യഃ സപ്തപാദഃ ഷണ്ണവത്യങ്ഗുലോങ്ഗശ്ചതുര്ഹസ്തഃ പുരുഷസ്തീക്ഷ്ണദന്തഃ

പക്ഷീരാജാവേ, ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ ശരിക്കും ഉണ്ട്. ഞാൻ ക്രമത്തിൽ പറയാം. ഇവയെല്ലാം എന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേൾക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും മോക്ഷം നേടും: ഏഴു അളവു ഉയരവും, തൊണ്ണൂറ് ആംഗുലം അളവുള്ള അവയവങ്ങളും, നാലു കൈകളും, മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളും ഉള്ളവൻ.

യ ഏതത്സര്വം മിലിതം ചൈകമേവ ഹരേര്വിഷ്ണോര്ലക്ഷണം ചാഹുരാര്യാഃ । മുഖം സ്ത്രിഗ്ധം വര്തുലം പുഷ്ടിരൂപം ദ്വിതീയം തല്ലക്ഷണം ചാഹുരാര്യാഃ

ഇവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് ഒരാളിൽ കാണുമ്പോൾ, അതാണ് ഹരിവിഷ്ണുവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു. മൃദുവും വൃത്താകൃതിയിലും പുഷ്ടിയുള്ള മുഖം, അതാണ് രണ്ടാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു.

ഹനുര്യസ്യാനുന്നതം ചാസ്തി വീന്ദ്ര തല്ലക്ഷണം പ്രാഹുരാര്യാസ്തൃതീയമ് । യദ്ദന്താ വൈ തീക്ഷ്ണസൂക്ഷ്മാശ്ച സംതി തല്ലക്ഷണം ചാഹുരാര്യാശ്ചതുര്ഥമ്

യാരുടെ താടിയ്ക്ക് ഉയർച്ചയില്ലയോ, പക്ഷീരാജാവേ, അതാണ് മൂന്നാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു. പല്ലുകൾ മൂർച്ചയുള്ളതും സൂക്ഷ്മവുമായതും ആണെങ്കിൽ, അതാണ് നാലാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു.

യസ്യാധരേ രക്തിമാ ത്വസ്തി വീന്ദ്ര തല്ലക്ഷണം പഞ്ചമം ചാഹുരാര്യാഃ । യസ്യ ഹസ്താ അതിരക്താഃ ഖഗേന്ദ്ര തല്ലക്ഷണം പ്രാഹുരാര്യാശ്ച ഷഷ്ഠമ്

യാരുടെ താഴത്തെ അധരം ചുവപ്പാണ്, പക്ഷീരാജാവേ, അതാണ് അഞ്ചാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു. കൈകൾ വളരെ ചുവപ്പാണെങ്കിൽ, പക്ഷീരാജാവേ, അതാണ് ആറാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു.

യസ്മിന്നഖാഃ സംതി രക്താഃ സുശോഭാസ്തല്ലക്ഷണം സപ്തമം ചാഹുരാര്യാഃ । യസ്മിന്കപോലേ രക്തിമാ ത്വസ്തി വീന്ദ്ര തല്ലക്ഷണം ഹ്യഷ്ടമം പ്രാഹുരാര്യാ

നഖങ്ങൾ ചുവപ്പും മനോഹരവുമാണെങ്കിൽ, അതാണ് ഏഴാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു. കപോളങ്ങൾ ചുവപ്പാണെങ്കിൽ, പക്ഷീരാജാവേ, അതാണ് എട്ടാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു.

യസ്മിന്കരേ ശങ്ഖചക്രാദിരേഖാ വര്തന്തേ തന്നവമം പ്രാഹുരാര്യാഃ । യസ്യോദരം തന്തുരൂപം സുപുഷ്ടം വലിത്രയൈരങ്കിതം സുംദരം ച

കൈയിൽ ശംഖം, ചക്രം തുടങ്ങിയ രേഖകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതാണ് ഒൻപതാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു. വയറ് സുന്ദരമായും സുഷ്ടമായും മൂന്നു വളയങ്ങളോടെ അലങ്കരിച്ചിട്ടുള്ളതും ആയാൽ,

തല്ലക്ഷണം ദശമം പ്രാഹുരാര്യാ ഏകാദശം നിമ്നനാഭിം തദാഹുഃ । ഊരുദ്വയം യസ്യ ച മാംസലം വൈ തല്ലക്ഷണം ദ്വാദശം പ്രാഹുരാര്യാഃ

അത് പത്താമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു. നാഭി ആഴമുള്ളതായിരിക്കും പതിനൊന്നാമത്തെ ലക്ഷണം. ഇരുകാലുകളും മാംസളമായിരിക്കും, അതാണ് പന്ത്രണ്ടാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു.

കടിര്ഹി ദീര്ഘാ പൃഥുലാസ്തി യസ്യ ത്രയോദശം ലക്ഷ്മ തദാഹുരാര്യാഃ । യസ്യാസ്തി മുഷ്കോ സുപരിഷ്ഠിതോ വൈ ചതുര്ദശം ലക്ഷ്മ തദാഹുരാര്യാഃ

ദീർഘവും വീതിയുള്ള നടുവാണ് പതിമൂന്നാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. മേൽഭാഗത്ത് ഉന്നതമായ വൃക്കയുള്ളവർക്കാണ് പതിനാലാമത്തെ ലക്ഷണമെന്ന് അവർ പറയുന്നു.

സമുന്നതം ശിശ്നമഥോ ഹി ലക്ഷ്മ യസ്യാസ്തി തത്പഞ്ചദശം വദന്തി । സുതാമ്രകം പാദതലം ഖഗേന്ദ്ര തല്ലക്ഷണം ഷോഡശം പ്രാഹുരാര്യാഃ

ഉയർന്ന ശിശ്നം പതിനഞ്ചാമത്തെ ലക്ഷണമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു. പക്ഷിരാജാ, ചുവപ്പു നിറമുള്ള പാദത്തളമാണ് പതിനാറാമത്തെ ലക്ഷണം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

നിമ്നൌ ച ഗുല്ഫൌ സപ്തദശം തദാഹുര്ഗ്രീവാരൂപം പ്രാഹുരഷ്ടാദശം ച । ഏകോനവിംശം ത്വക്ഷിപദ്മം സുരക്തം പ്രാഹുര്ബാഹും ജാനു വിംശം തഥൈവ

താഴ്ന്ന കണങ്കാൽ പതിനേഴാമത്തെ ലക്ഷണമാണെന്നും, മനോഹരമായ കഴുത്ത് പതിനെട്ടാമത്തേതാണെന്നും, കനിഞ്ഞ ചുവപ്പു നിറമുള്ള ത്വക്ക് പതിനൊമ്പതാമത്തേതാണെന്നും, കൈകളും മുട്ടുകളും ഇരുപതാമത്തെ ലക്ഷണമാണെന്നും പറയുന്നു.

വിസ്തീര്ണോരശ്ചൈകവിംശം തദാഹുഃ സിംഹാസ്കന്ധം ദ്വ്യുത്തരം വിംശമാഹുഃ । ത്രയോവിംശം സൂക്ഷ്മമാസ്യം തദാഹുശ്ചതുര്വിംശം സുപ്രസന്നേ ച ദൃഷ്ടീ

വ്യാപകമായ നെഞ്ച് ഇരുപത്തൊന്നാമത്തെ ലക്ഷണമാണെന്നും, സിംഹംപോലെയുള്ള തോളുകൾ ഇരുപത്തിരണ്ടാമത്തേതാണെന്നും, സുഖമുള്ള ചെറുതായ വായ് ഇരുപത്തിമൂന്നാമത്തേതാണെന്നും, തെളിഞ്ഞ മനോഹരമായ കണ്ണുകൾ ഇരുപത്തിനാലാമത്തെ ലക്ഷണമാണെന്നും പറയുന്നു.

ഹ്രസ്വം ലിങ്ഗം മാര്ദവം ചാപി വീന്ദ്ര തല്ലക്ഷണം പഞ്ചവിംശം വദന്തി । സമൌ ച പാദൌ കടിജാനു ചോരൂ ഷഡ്വിംശമാഹുശ്ച സമേ ച ജങ്ഘേ

ചുരുങ്ങിയതും മൃദുവുമായ ലിംഗം ഇരുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ ലക്ഷണമാണെന്ന് പറയുന്നു, ഇന്ദ്രാ. സമമായ കാലുകൾ, നടുവ്, മുട്ട്, തൊണ്ട എന്നിവ ചേർന്നതാണ് ഇരുപത്തിയാറാമത്തെ ലക്ഷണം.

സമാനഹസ്തൌ സമകര്ണൌ മിലിത്വാ ദ്വാത്രിംശത്കം ലക്ഷണം പ്രാഹുരാര്യാഃ । ദ്വാത്രിംശത്കം ലക്ഷണം വൈ മുകുന്ദേ ദ്വാത്രിംശത്കം ലക്ഷണം വൈ രമായാമ്

സമമായ കൈകളും ചെവികളും ചേർന്നിരിക്കുന്നത് മുപ്പത്തിരണ്ടാമത്തെ ലക്ഷണമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. മുകുന്ദനിലും രമയിലും മുപ്പത്തിരണ്ടു ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ട്.

ദ്വാത്രിംശത്കം ലക്ഷണം ബ്രഹ്മണോപി തദ്ഭാരത്യാഃ പ്രവദന്ത്യേവ സത്യമ് । തഥാ ച ശങ്കാ സമമേവ ചക്രിണേത്യേവം സദാമാ കുരു നിര്ണയം ബ്രുവേ

മുപ്പത്തിരണ്ടു ലക്ഷണങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിനും ഭാരതിക്കും ഉണ്ടെന്ന് സത്യമായി പറയുന്നു. അതുപോലെ ചക്രധാരിയിലും സംശയം ഇല്ല. എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ നിശ്ചയിക്കണം എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.

ഏകസ്യ വൈ ലക്ഷണസ്യാപി വിഷ്ണോര്ലക്ഷ്മീരന്തം നൈവ സമ്യക്പ്രപേദേ । അതോനന്തൈര്ലക്ഷണൈഃ സംയുതം ച ഹരിം ചാഹുര്ലക്ഷണജ്ഞാഃ സദൈവ

വിഷ്ണുവിന്റെ ഒരു ലക്ഷണത്തിന്റെ അന്ത്യവും ലക്ഷ്മി മുഴുവനായി അറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അതുകൊണ്ട് ഹരിക്ക് അനന്തമായ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ടെന്ന് വിദഗ്ധർ എപ്പോഴും പറയുന്നു.

ജാനാതി ലക്ഷ്മീര്ലക്ഷണം വായുരൂപേ സ്വാപേക്ഷയാ ഹ്യതിരിക്തം ഖഗേന്ദ്ര । സ്വലക്ഷണാപേക്ഷയാ ഭാരതീ തു ശതൈര്ഗുണൈരധികാ വേധസോപി

പക്ഷിരാജാ, ലക്ഷ്മി തനിക്കുള്ള രൂപം അനുസരിച്ച് ലക്ഷണം അറിയുന്നു. ഭാരതി തനിക്കുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ട് നൂറുകണക്കിന് ഗുണങ്ങൾ കൂടുതലാണെന്ന് പറയുന്നു, ബ്രഹ്മാവിനും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

ഖഗേന്ദ്ര തസ്മാല്ലക്ഷണേ സാമ്യചിത്തം വിശ്വാദീനാം സര്വദാ മാ കുരുഷ്വ । അഷ്ടാവിംശതിം പ്രാഹൂ രുദ്രാദികാനാം ഭ്രൂനേത്രയോര്ലക്ഷണേനൈവ ഹീനാഃ

പക്ഷിരാജാ, അതിനാൽ ദേവന്മാരുടെ ലക്ഷണങ്ങളിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും സമത്വം കാണാൻ ശ്രമിക്കരുത്. രുദ്രനും മറ്റുള്ളവർക്കും എൺപത്തിയെട്ടു ലക്ഷണങ്ങൾ മാത്രമേയുള്ളൂ, മൂന്നാമത്തെ കണ്ണിന്റെ ലക്ഷണം അവർക്കില്ല.