യസ്മിന്ദിനേ ശ്രവണം നാസ്തി വിഷ്ണോസ്തേഷാം ജന്മ വ്യര്ഥമാഹുഃ കഥായാമ് । സ്നാന ജപഃ പഞ്ചയജ്ഞം വ്രതം ച ഇഷ്ടാപൂര്തേ കൃച്ഛ്രചാന്ദ്രോ ച ദത്തമ് ॥ ൩,൨൦.
വിഷ്ണുവിന്റെ കഥകൾ കേൾക്കാത്ത ഒരു ദിവസം പോലും, ആ ജന്മം വെറുതെയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. സ്നാനം, ജപം, അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങൾ, വ്രതം, ദാനം, കഠിന വ്രതങ്ങൾ — ഇതെല്ലാം അത്രത്തോളം ഫലപ്രദമല്ല.
സര്വം വ്യര്ഥം വൈഷ്ണവാനാം ച ദീക്ഷാ കഥാം വിനാ സമ്യഗനുഷ്ഠിതാം വൈ । യൈര്ന ശ്രുതം ഭാഗവതം പുരാണം സസംപ്രദായൈര്ഗുരുഭിഃ സംയുതൈശ്ച ॥ ൩,൨൦.
വൈഷ്ണവ ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ചവർക്കും, വിഷ്ണുവിന്റെ കഥകൾ ശരിയായി ആചരിക്കാതെ എല്ലാം വെറുതെയായിരിക്കും. ഗുരുപരമ്പരയോടും ആചാര്യന്മാരോടും കൂടിയ ഭാഗവതപുരാണം കേൾക്കാത്തവർക്ക് അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കില്ല.
യൈര്ന ശ്രുതം ഭാഗവതം പുരാണം യൈര്ന ശ്രുതം ബ്രഹ്മകാണ്ഡം പുരാണമ് । തേഷാം ജന്മ വ്യര്ഥമാഹുര്മമഹാന്തസ്തസ്മാച്ഛ്രാവ്യാ ഹരിവാര്താ സദൈവ ॥ ൩,൨൦.
ഭാഗവതപുരാണവും ബ്രഹ്മകാണ്ഡവും കേൾക്കാത്തവരുടെ ജന്മം മഹാത്മാക്കൾ വെറുതെയാണെന്ന് പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഹരിയുടെ കഥകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും കേൾക്കണം.
ന യത്ര ഗോവിന്ദകഥാമഹാനദീ ന യത്ര നാരായണപാദസംശ്രയഃ । ന യത്ര വിഷ്ണോഃ സതതം വചോസ്തി ന സംവസേത്തത്ക്ഷണമാത്രം കഥഞ്ചിത് ॥ ൩,൨൦.
ഗോവിന്ദന്റെ മഹത്തായ കഥാനദി ഒഴുകാത്തിടത്ത്, നാരായണന്റെ പാദസമാശ്രയം ഇല്ലാത്തിടത്ത്, വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ സ്ഥിരമായി ഇല്ലാത്തിടത്ത്, ഒരു നിമിഷം പോലും താമസിക്കരുത്.
യസ്മിന് ഗ്രാമേ ഭാഗവതം ന ശാസ്ത്രം ന വര്തതേ ഭാഗവതാ രസജ്ഞാഃ । യസ്മിന് ഗൃഹേ നാസ്തി ഗീതാര്ഥസാരഃ യസ്മിന് ഗ്രാമേ നാമ സഹസ്രകം വാ ॥ ൩,൨൦.
ഏത് ഗ്രാമത്തിലും ഭാഗവതശാസ്ത്രം ഇല്ലെങ്കിൽ, ഭാഗവതത്തിന്റെ രസം അറിയുന്നവർ ഇല്ലെങ്കിൽ, ഏത് വീട്ടിലും ഗീതയുടെ സാരം ഇല്ലെങ്കിൽ, ഏത് ഗ്രാമത്തിലും ആയിരം നാമങ്ങൾ ഇല്ലെങ്കിൽ,
തയോ രസജ്ഞാ യത്ര ന സന്തി തത്ര ന സംവസേത്ക്ഷണമാത്രം കഥഞ്ചിത് । യസ്മിന് ദിനേ ദിവ്യകഥാ ച വിഷ്ണോര്ന വാസ്തി ജന്തോസ്തസ്യ ചായുര്വൃഥൈവ ॥ ൩,൨൦.
അവിടെ രസം അറിയുന്നവർ ഇല്ലെങ്കിൽ, അവിടെ ഒരു നിമിഷം പോലും താമസിക്കരുത്. വിഷ്ണുവിന്റെ ദിവ്യകഥ ഇല്ലാത്ത ഒരു ദിവസവും ആ ജീവന്റെ ആയുസ് വെറുതെയായിരിക്കും.
ഗര്ഭേ ഗതേ നാത്ര വിചാര്യമസ്തി തന്മന്യതേ ദുര്ലഭം മര്ത്യലോകേ । കര്ണം കല്പൈര്ഭൂഷിതം സുംദരം ച ന സുംദരം ചാഹുരാര്യാ രസജ്ഞാഃ ॥ ൩,൨൦.
ഗർഭത്തിൽ എത്തിയാൽ പിന്നെ ആലോചനയില്ല; മനുഷ്യലോകത്ത് ജനനം അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്. മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ചെവി സുന്ദരമല്ലെന്ന് മഹാത്മാക്കൾ പറയുന്നു.
വിഷ്ണോഃ കഥാഖ്യാഭരണൈശ്ച യുക്തം തദേവ കര്ണം സുംദരം ചാഹുരാര്യാഃ । തസ്മാത്സദാ ഭാഗവതാര്ഥസാരം ശൃണ്വന്തി യേ സതതം വാചയന്തി ॥ ൩,൨൦.
വിഷ്ണുവിന്റെ കഥകളെന്ന ആഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ചെവിയാണ് മഹാത്മാക്കൾ സുന്ദരമെന്ന് പറയുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഭാഗവതസാരാംശം എല്ലായ്പ്പോഴും കേൾക്കുന്നവരും വായിക്കുന്നവരും ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
തേഷാം ജന്മ സ്വസ്ഥമാഹുര്മഹാന്തോ മഹത്ഫലം ചാസ്തി തഥൈവ തേഷാമ് । സോഷ്ണീഷകഞ്ചുകയുതാശ്ച ഹരേഃ കഥാം വൈ ശൃണ്വന്തി യേപി ച പഠന്തി സദൈവ മര്ത്യാഃ ॥ ൩,൨൦.
അവരുടെ ജന്മം മഹാത്മാക്കൾ ശുഭമായതാണെന്ന് പറയുന്നു; അവർക്കു വലിയ ഫലവും ലഭിക്കും. തൊപ്പിയും മൂടിയും ധരിച്ചിട്ടും ഹരിയുടെ കഥകൾ കേൾക്കുന്നവരും വായിക്കുന്നവരും എപ്പോഴും ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്.
സര്വേപി തേ പൂജനീയാ ഹി ലോകേ ന വൈ ശിശ്രേ ചോദരേ ചൈവ സക്താഃ । യേ ദാക്ഷിണ്യാദര്ഥലോഭാദ്വദന്തി സദാ പുരാണം ഭഗവത്തത്ത്വസാരമ് ॥ ൩,൨൦.
അവർ എല്ലാവരും ലോകത്തിൽ ആരാധനാർഹരാണ്; കുട്ടികളോടോ അന്നത്തിനോടോ മാത്രം ആസക്തരായവർ അല്ല. ദാനത്തിനോ ധനലോഭത്തിനോ വേണ്ടി ഭഗവത്തത്വസാരമായ പുരാണം എല്ലായ്പ്പോഴും പറയുന്നവരാണ് ഇവർ.
പ്രച്ഛാദയന്തേ തത്ത്വഗോപ്യാനി യേ തു തേഷാം ഗതിഃ സൂര്യസൂനുഃ സദൈവ । യേ ധര്മകാണ്ഡേ കര്മകാണ്ഡേ സദൈവ ഉത്പാദയന്തേ സുരുചിം തത്ര നിത്യമ് ॥ ൩,൨൦.
തത്വങ്ങൾ മറച്ചു വയ്ക്കുന്നവരുടെ ഗതി എപ്പോഴും സൂര്യപുത്രനാണ്. ധർമ്മകാണ്ഡത്തിലും കർമകാണ്ഡത്തിലും എല്ലായ്പ്പോഴും ആനന്ദം ഉണർത്തുന്നവരാണ് സ്തുത്യർഹർ.
മൌല്യേന യേ കഥയേയുഃ പുരാണം തേഷാം ഗതിഃ സൂര്യ സുനഃ സദൈവ । മൌല്യേന യേ ഭാഗവതം പുരാണം ശൃണ്വന്തി വൈ ഹരിശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വമ് ॥ ൩,൨൦.
ശമ്പളം വാങ്ങി പുരാണം പറയുന്നവരുടെ ഗതി എപ്പോഴും സൂര്യപുത്രനാണ്. ശമ്പളം നൽകി ഭാഗവതപുരാണം കേൾക്കുന്നവർക്ക് ഹരിശാസ്ത്രത്തിന്റെ സാരാംശം ലഭിക്കും.
മൌല്യേന വേദാധ്യയനം പ്രകുര്വതേ തേഷാം ഗതിഃ സൂര്യസൂനുഃ സദൈവ । യദൃച്ഛയാ പ്രാപ്തധനേന യേ തു സംതുഷ്ടാസ്തേ ഹ്യത്ര യോഗ്യാഃ സദൈവ ॥ ൩,൨൦.
ശമ്പളം വാങ്ങി വേദപഠനം ചെയ്യുന്നവരുടെ ഗതി എപ്പോഴും സൂര്യപുത്രനാണ്. യാദൃശ്ചികമായി ലഭിച്ച ധനത്തിൽ തൃപ്തരാകുന്നവരാണ് ഇവിടെ യോജ്യർ.
ധനാര്ജനേ യേ ത്വതിതൃഷ്ണാഭിയുക്താസ്തേഷാം ന വൈ ഭാഗവതേധികാരഃ । മത്വാ ലോകേ ഹരിരേവതി നിത്യമന്തര്യാമീ നാസ്തി തദന്യ ഈശഃ ॥ ൩,൨൦.
ധനം സമ്പാദിക്കാൻ അത്യന്തം തൃഷ്ണയുള്ളവർക്ക് ഭാഗവതത്തിൽ അവകാശമില്ല. ഹരിയാണ് എല്ലായ്പ്പോഴും അന്തർയാമിയായി ഉള്ളതെന്നും, മറ്റൊരു ഈശ്വരൻ ഇല്ലെന്നും മനസ്സിലാക്കണം.
ഏവം സദാ യേ പ്രവിചിന്തയന്തി യോഗക്ഷേമം ബിഭൃയാദ്വിഷ്ണുരേഷാമ് । സദ്വൈഷ്ണവാനാമശുഭം നാസ്തി നാസ്തി പ്രദൃശ്യതേ സംശയജ്ഞാനരൂപാത് ॥ ൩,൨൦.
ഇങ്ങനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ചിന്തിക്കുന്നവർക്കു വിഷ്ണു യോഗക്ഷേമം സംരക്ഷിക്കും. സത്യവൈഷ്ണവർക്കു ദുർഭാഗ്യവും അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള സംശയവും ഇല്ല.
കര്മാനുസാരേണ ഹരിര്ദദാതി ഫലം ശുഭാനാമശുഭസ്യ ചൈവ । അതസ്തദര്ഥം നൈവ യത്നം ച കുര്യാദ്ധനാര്ഥം വൈ ഹരിതത്ത്വേ ച കുര്യാത് ॥ ൩,൨൦.
കർമ്മത്തിന് അനുസരിച്ച് ഹരി ശുഭവും അശുഭവും ഫലം നൽകുന്നു. അതുകൊണ്ട് ധനത്തിനായി പരിശ്രമിക്കേണ്ടതില്ല; ഹരിതത്വത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കണം.
അതഃ സ്നാത്വാ ദിവ്യമന്ത്രം ജപിത്വാ വിസര്ജയിത്വാ വിഷ്ണുനിര്മാല്യഗന്ധമ് । ശുചിര്ഭൂത്വാ ഭാഗവതം പുരാണം സംശ്രാവയേത്സര്വവേത്താപി നിത്യമ് ॥ ൩,൨൦.
അതുകൊണ്ട്, സ്നാനം കഴിച്ച് ദൈവികമായ മന്ത്രം ജപിച്ച്, വിഷ്ണുവിന് അണിയിച്ചിരുന്ന പൂവും ചന്ദനവും അർപ്പിച്ച്, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ഭാഗവതപുരാണം വായനയ്ക്കു ഇരിക്കണം. എല്ലാം അറിയുന്നവരായാലും, ഇതു എപ്പോഴും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.
കര്മാനുസാരേണ ധനാര്ജനം ച വേദാര്ജനം ശാസ്ത്രസമാര്ജനം ച । ഭവിഷ്യതി ശ്രവണം ചാപി വിഷ്ണോരത്യാദരാച്ഛ്രവണം ദുര്ഘടം ച ॥ ൩,൨൦.
വ്യക്തിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ധനം സമ്പാദിക്കാനും, വേദങ്ങൾ പഠിക്കാനും, ശാസ്ത്രങ്ങൾ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാനും കഴിയും. എന്നാൽ വിഷ്ണുവിനെ ഏറ്റവും ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നത് വളരെ അപൂർവ്വവും ദുഷ്കരവുമാണ്.
അത്യാദരാദ്ഭാഗവതസ്യ സാരമാസ്വാദയേദ്ദുര്ഘടം മര്ത്യലോകേ । ആസ്വാദ്യ തദ്ഭാഗവതം പുരാണമാനന്ദബാഷ്പൈര്യുക്തതാ ദുര്ഘടാ ച ॥ ൩,൨൦.
ഭാഗവതത്തിന്റെ സാരം വലിയ ഭക്തിയോടെ ആസ്വദിക്കേണ്ടതാണ്; മരണലോകത്ത് അതു അനുഭവിക്കുന്നത് വളരെ ദുർലഭമാണ്. ആ ഭാഗവതപുരാണം ആസ്വദിച്ചാൽ ആനന്ദാശ്രുക്കളാൽ നിറയുന്നത് പോലും അപൂർവ്വമാണ്.
ശ്രുത്വാ തത്ത്വാ നാം നിര്ണയം ധാരണം ച സുദുര്ഘടം ചാഹുരാര്യാഃ സമസ്തമ് । ശ്രുത്വാ തത്ത്വാനാം ധാരണാനന്തരം ച കാമക്രുധോര്ജാരണം ദുര്ഘടം ച ॥ ൩,൨൦.
തത്വങ്ങളുടെ ഉറപ്പായ അറിവ് കേട്ട് അതു മനസ്സിൽ നിലനിർത്തുന്നത് മഹാന്മാർ വളരെ ദുർലഭമെന്നു പറയുന്നു. അതു മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം, ആസക്തിയും കോപവും ജയിക്കുന്നത് കൂടി ദുർലഭമാണ്.
ശ്രുത്വാ തത്ത്വാനാം ധാരണാനം തരം ത തഥാ യോഗേ ദുര്ഘടം സംഗതം ച ॥ ൩,൨൦.
തത്വങ്ങൾ കേട്ട് മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം, യോഗത്തിൽ സ്ഥിരതയോടെ നിലനിൽക്കുന്നതും അതുപോലെ ദുർലഭവും അപൂർവ്വവുമാണ്.
ശ്രുത്വാ തത്ത്വാനാം ധാരണാനന്തരം ച കാമക്രുധോര്ജാരണം ദുര്ഘടം ച । ഏതേ ദോഷാ ജ്ഞാനപൂതാനപീഹ കുര്വന്തി സംദേഹയുതാന്സദൈവ ॥ ൩,൨൦.
തത്വങ്ങൾ കേട്ട് മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചതിന് ശേഷം, ആസക്തിയും കോപവും ജയിക്കുന്നത് ദുർലഭമാണ്. ഈ ദോഷങ്ങൾ കാരണം ജ്ഞാനത്തിൽ ശുദ്ധരായവർക്കും എപ്പോഴും സംശയം ഉണ്ടാകാറുണ്ട്.
അതോ ഹ്യഹം ശ്രവണം സത്കഥായാഃ സദാ കരിഷ്യേ നാത്ര വിചാര്യമസ്തി । തേനാപ്യഹം ഹരിനാമാഭിവാഞ്ഛാ നിശ്ചിത്യ ചിത്തം ശ്രവണേ വൈ ചകാര । ആദേഹമേവം ശ്രവണം ച കൃത്വാ ത്യക്ത്വാ ദേഹം ഭൂതലേ സംപ്രജാതാ ॥ ൩,൨൦.
അതിനാൽ ഞാൻ എപ്പോഴും സത്കഥകൾ കേൾക്കുന്നതിൽ ഏർപ്പെടും; ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല. അതുകൊണ്ട് ഹരിയുടെ നാമം ആഗ്രഹിച്ച്, മനസ്സിനെ കേൾവിയിൽ ഉറപ്പിച്ചു. അങ്ങനെ ചെയ്തശേഷം, ഭൂമിയിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് വീണ്ടും ജനിച്ചു.
നിവസ്തും വസുദേവസ്യ ഭഗിന്യാ ഉദരേ ഖഗ । സുമിത്രാ സംജ്ഞകായാം ച ജാതാ വൈ മിത്രവിന്ദികാ ॥ ൩,൨൦.
വസുദേവന്റെ സഹോദരിയുടെ ഗർഭത്തിൽ, സുശീതളമായ സുമിത്ര എന്ന ശരീരത്തിൽ, മിത്രവിന്ദ എന്നവൾ ജനിച്ചു.
ശ്രവണേന ഹരിം മിത്രം പ്രാപ്താ സാ മിത്രവിന്ദികാ । അതഃ സാ മിത്രവിന്ദേതി സംജ്ഞയാ സംബഭൂവ ഹ ॥ ൩,൨൦.
കേൾവിയിലൂടെ, മിത്രവിന്ദ ഹരിയെ സുഹൃത്ത് ആയി പ്രാപിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് അവൾക്ക് മിത്രവിന്ദ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.
സ്വയംവരേ മിത്രവിന്ദാ രാജ്ഞാം മധ്യേ തു ഭാമിനീ । മമാംസേ വ്യസൃജന്മാലാം താം ഗൃഹീത്വാ ഖഗേശ്വര । വിധൂയ നൃപതീന്സര്വാന്പുരീം പ്രാപ്താഃ ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൨൦.
സ്വയംവരത്തിൽ, രാജാക്കന്മാരുടെ ഇടയിൽ ഭാമിനിയായ മിത്രവിന്ദ എന്നവൾ തന്റെ മാല എന്നിൽ അണിയിച്ചു, പക്ഷിരാജാ. എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും പിന്തള്ളിച്ച്, ഞങ്ങൾ നഗരത്തിലെത്തിച്ചു, പക്ഷിരാജാ.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൨൧ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । കാലിന്ദ്യാ അപി ചോത്പത്തിം പ്രവക്ഷ്യാമി ഖഗേശ്വര । വിവസ്വാന്നാമ സൂര്യോഭത്തസ്യ പുത്രീ വ്യജായത ॥ ൩,൨൧.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പക്ഷിരാജാവേ, കാലിന്ദിയുടെ ജനനം ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു. വിവസ്വാൻ എന്ന സൂര്യഭഗവാന്റെ മകളാണ് കാലിന്ദി.
കാലിന്ദീസംജ്ഞകാ വീന്ദ്ര യമുനാ യാനുജാ സ്മൃതാ । കൃഷ്ണപത്നീത്വകാമേന ചചാര തപ ഉത്തമമ് ॥ ൩,൨൧.
കാലിന്ദി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അവൾ, പക്ഷികളിൽ ഇന്ദ്രനേ, യമുനയുടെ ഇളയ സഹോദരിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യയാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ അവൾ ഉത്തമമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
തപ ആലോചനം പ്രോക്തം തത്ത്വാനാം ച വിനിര്ണയഃ । പൂര്വാര്ജിതാനാം പാപാനാമനുതാപസ്തപഃ സ്മൃതമ് ॥ ൩,൨൧.
തപസ്സ് എന്നത് തത്വങ്ങളെ ആലോചിച്ച് തിരിച്ചറിയലാണ്; മുമ്പ് ചെയ്ത പാപങ്ങൾക്ക് മനസ്സിൽ ഖേദം തോന്നുന്നതും തപസ്സായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രായോ നാമ തപഃ പ്രോക്തം ചിത്തനിഗ്രഹ ഉച്യതേ । പ്രായശ്ചിത്തമിതി പ്രോക്തം ന തു ക്ഷൌരം ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൨൧.
പ്രായ എന്ന തപസ്സ് മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതാണെന്ന് പറയുന്നു; അതാണ് പ്രായശ്ചിത്തം എന്നും പറയുന്നു, പക്ഷിരാജാവേ, തലമുണ്ണൽ അല്ല.