കദാ ചൈതാന്ഹേയബുദ്ധ്യാ വിമുഞ്ചേ ന ജാനേഹം ചേതി സമ്യഗ്രുരോദ । ഏതേ ഹി മൂര്ഖാ വിഷയാനര്ഥലബ്ധ്യൈ കുര്വന്തി യത്നം പരമാദരേണ ॥ ൩,൧൮.
എപ്പോൾ ഇവർ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതെന്നു മനസ്സോടെ ഇവയെ വിട്ടൊഴിയുമോ എന്നെനിക്ക് അറിയില്ല—എന്നു ഔർവൻ ദു:ഖത്തോടെ കരഞ്ഞു. ഈ മണ്ടന്മാർ അർത്ഥലാഭത്തിനായി ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾക്കായി ഏറ്റവും അധികം പരിശ്രമിക്കുന്നു.
കദിന്ദ്രിയാര്ഥം ഹി ധനാദികം ച ത്യജന്തി ച സര്വേ വിഷയേഷു നിഷ്ഠാഃ । ത്വന്മായയാ മോഹിതാന്നഷ്ടബുദ്ധീന്കദാ ചൈതാന്മുഞ്ചസേ വിശ്വമൂര്തേ ॥ ൩,൧൮.
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങൾക്കായി, ധനം മുതലായവയെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും, അവർ എല്ലാം ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ തന്നെ ആസ്വദിക്കുന്നു. നിന്റെ മായയാൽ ഭ്രമിച്ചും, ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ടും, വിശ്വരൂപനായോ, ഇവരെ നീ എപ്പോൾ മോചിപ്പിക്കും?
സ്മൃത്വാസ്മൃത്വാ വാസുദേവസ്യ മായാം രുരോദ ചൌര്വോ ഭയകംപിതാങ്ഗഃ । അതീവ കഷ്ടേന ച ലോകവൃത്ത്യാ ശ്രിതാ ദൈന്യം സ്വീയകാര്യം വിഹായ ॥ ൩,൧൮.
വാസുദേവന്റെ മായയെ ഓർക്കിയും മറന്നും, ഔർവൻ ഭയത്തിൽ അവന്റെ ശരീരം വിറെച്ചു കൊണ്ട് കരഞ്ഞു. ലോകജീവിതത്തിൽ വലിയ കഷ്ടങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, അവർ സ്വന്തം ലക്ഷ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ദു:ഖത്തിൽ ആകുന്നു.
അതീവ ദൈന്യേന ധനാദികം ച സംപാദ്യ സര്വേഽപി സുപാപശീലാഃ । കഷ്ടാര്ജിതം ദ്രവ്യധനാദികം ച ത്യജന്തി സര്വേ പശവോ വ്യര്ഥമേവ ॥ ൩,൧൮.
വലിയ ദു:ഖത്തിൽ, അവർ ധനം മുതലായവ സമ്പാദിച്ചിട്ടും, അത്യന്തം പാപികളായ എല്ലാവരും കഷ്ടപ്പാടോടെ സമ്പാദിച്ച വസ്തുക്കളും ധനവും പശുവുകൾ പോലെ വെറുതെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
സത്പാത്രഭൂതേ വിഷ്ണുബുദ്ധ്യാ കദാപി ത്യജന്തി നൈതേ മായയാ വൈ മുരാരേഃ । ഏഷാമായുര്വ്യര്ഥമാഹുര്മഹാന്തഃ കഥം നഷ്ടാ ഇതി സമ്യഗ്രുരോദ ॥ ൩,൧൮.
യോഗ്യനായവൻ മുന്നിൽ വന്നാലും, മുരാരിയുടെ മായയാൽ ഇവർ ഒന്നും വിട്ടുകൊടുക്കുന്നില്ല. മഹാൻമാർ പറയുന്നു ഇവരുടെ ആയുസ്സ് വെറുതെ പോയി—എങ്ങനെ ഇവർ നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്നു ഔർവൻ ദു:ഖത്തോടെ കരഞ്ഞു.
ഏഷാമായുര്വ്യര്ഥമേവം ഗതം ച ഏഷാം ദൃഷ്ട്വാ യൌവനം തു ധ്രുവം ച । സ്കന്ധസ്ഥമൃത്യുര്ഹസതേ കൃഷ്ണ വിഷ്ണോ തം വൈ ന ജാനന്തി വിമൂഢചേതസഃ ॥ ൩,൧൮.
ഇവരുടെ ആയുസ്സ് അങ്ങനെ വെറുതെ പോയി; ഇവരുടെ യൗവനം ഉറപ്പാണെന്ന് കണ്ടു, മരണൻ അവരുടെ തോളിൽ ഇരുന്നു ചിരിക്കുന്നു, കൃഷ്ണാ, വിഷ്ണോ, പക്ഷേ ഭ്രമിച്ച മനസ്സുള്ളവർ അതറിയുന്നില്ല.
ഗൃഹം മദീയം ശതവര്ഷം ച ജീവേത്പുത്രാ മദീയാ ശവതവര്ഷം തഥൈവ । അഹം ച ജീവേ ശതവര്ഷം സുഖേന മദീയഭാര്യാപി സുലക്ഷണാഽസ്തേ ॥ ൩,൧൮.
എന്റെ വീട് നൂറുവർഷം നിലനിൽക്കണം; എന്റെ മക്കൾക്കും നൂറുവർഷം ജീവിക്കണം. ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ നൂറുവർഷം ജീവിക്കണം; എന്റെ നല്ല ഗുണമുള്ള ഭാര്യയും എന്നോടൊപ്പം ഇരിക്കണം.
ഗാവശ്ച മേ സംതി സദുഗ്ധപൂര്ണാ മിത്രാണി മേ സംതി മുദാ ഹി യുക്താഃ । ദാസ്യേ സുതം വാരണാര്ഥം തു വധ്വൈ പുത്രീം വിവാഹാര്ഥമഹം ദദാമി ॥ ൩,൧൮.
എനിക്ക് നല്ല പാൽ നിറഞ്ഞ പശുക്കളുണ്ട്; എന്റെ സുഹൃത്തുക്കൾ സന്തോഷത്തോടെ ഉണ്ട്. മകനെ വിവാഹത്തിനായി കൊടുക്കും; മകളെ കല്യാണത്തിന് കൊടുക്കും.
ദാസ്യേ ചാഹം സത്സു പുത്രീം ധനം വാ ദാസ്യേ ചാഹം ധനികേഷ്വേവ നിത്യമ് । അദൃഷ്ടശൂന്യാന് ഭഗവാന്വാസുദേവോ ദൃഷ്ട്വാദൃഷ്ട്വാ ഹസതേ സര്വദൈവ ॥ ൩,൧൮.
സദാചാരമുള്ളവരിൽ മകളെ കല്യാണത്തിന് കൊടുക്കും, അല്ലെങ്കിൽ ധനികർക്കൾക്ക് ധനം നൽകും എന്നും ഞാൻ കരുതുന്നു. എന്നാൽ, യഥാർത്ഥ ദർശനം ഇല്ലാത്ത ഇവരെ കണ്ട്, കാണാതെയും കാണിയും, ഭഗവാൻ വാസുദേവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ചിരിക്കുന്നു.
നാഹം കരിഷ്യേ ശ്രവണം കഥായാ മദ്ഭാഗ്യനാ ശശ്ച ഭവിഷ്യതീതി । നാഹം ഹരിം പൂജയിഷ്യേ സദൈവ പുത്രാദിനാശശ്ച ഭവിഷ്യതീതി ॥ ൩,൧൮.
ഞാൻ കഥകൾ കേൾക്കില്ല; എന്റെ ഭാഗ്യം പോകില്ല. ഞാൻ ഹരിയെ എപ്പോഴും പൂജിക്കില്ല; മക്കളെപ്പോലുള്ളവരുടെ നഷ്ടം സംഭവിക്കില്ല.
കാലേകാലേ ദിഷ്ടനാമാ ഹരിസ്തു ഫലപ്രദോ വാസുദേവോഽഖിലസ്യ । ഏതാദൃശാന്മൂര്ഖജനാംശ്ച ദൃഷ്ട്വാ രുരോദ ചൌര്വോ വാസുദേവൈകനിഷ്ഠഃ ॥ ൩,൧൮.
നിശ്ചിത സമയങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ ഹരി, വിധിയുടെ പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ, എല്ലാവർക്കും ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു. ഈവിധം അജ്ഞാനികളായ ജനങ്ങളെ കണ്ടു, വാസുദേവഭക്തനായ ഔർവൻ ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു.
അതസ്ത്വൌര്വോ രുദ്രരൂപീ ഖഗേന്ദ്ര ജാനീഹി നിത്യം കൃഷ്ണസുശിക്ഷിതാര്ഥഃ । യദാ സതീ ദക്ഷപുത്രീ ഖഗേന്ദ്ര ദക്ഷാധ്വരേ സ്വശരീരം വിസൃജ്യ ॥ ൩,൧൮.
അതുകൊണ്ട്, ഔർവൻ, രുദ്രസ്വരൂപം ധരിച്ചു, കൃഷ്ണന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ എല്ലായ്പോഴും മനസ്സിലാക്കി, പക്ഷീരാജാവേ, സതീ ദക്ഷന്റെ മകളായവൾ ദക്ഷയാഗത്തിൽ തന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ—
ജജ്ഞേ പുനര്മേനകായാം ഹിമാദ്രേസ്തദാ രുദ്രസ്ത്വൌര്വസംജ്ഞാ മവാപ । ഊര്ധ്വരേതാ ഭവേത്യുക്ത്വാ ഊര്ധ്വരേതാ ബഭൂവ ഹ ॥ ൩,൧൮.
അവൾ പിന്നീട് ഹിമവാന്റെ ഭാര്യയായ മേനകയുടെ മകളായി ജനിച്ചു. അപ്പോൾ രുദ്രന് ഔർവ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു. 'അവൻ ഉർദ്ധ്വരേതസായിരിക്കട്ടെ' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച്, അവൻ അങ്ങനെ തന്നെ ആയി.
പാണിഗ്രാഹം രുദ്രദേവോ മഹാത്മാ യദാ ഹിമാദ്രേഃ കന്യകായാശ്ചകാര । തസ്യാം പരം ലംപടഃ സംബഭൂവ അതോ രുദ്രഃ പരസംജ്ഞാമവാപ ॥ ൩,൧൮.
ഹിമവാന്റെ മകളുടെ കൈ രുദ്രദേവൻ വിവാഹത്തിൽ പിടിച്ചപ്പോൾ, അവനിൽ അതിയായ ആസക്തി ഉണർന്നു. അതിനാൽ രുദ്രന് 'പര' എന്ന പേര് ലഭിച്ചു.
സദാശിവാദ്യാ ദശ രുദ്രഭ്രാതരഃ സൌമിത്രേയോ ഹൌഹിണേയസ്ത്രയശ്ച । സമാ ഏതേ മോക്ഷകാലേ സൃതൌ ച ശതൈര്ഗുണൈര്ന്യൂനഭൂതാശ്ച താഭ്യാമ് ॥ ൩,൧൮.
സദാശിവനും മറ്റു പത്ത് രുദ്രസഹോദരന്മാരും, സുമിത്രയുടെ മകനും, ഹൗഹിണിയുടെ മൂന്നു മക്കളും മോക്ഷസമയത്തും സൃഷ്ടിക്കാലത്തും തുല്യരാണ്; എന്നാൽ ആ രണ്ടുപേരെ അപേക്ഷിച്ച് നൂറുകണക്കിന് ഗുണങ്ങളിൽ കുറവാണ്.
ഗരുഡ ഉവാച । ആനന്ദനിര്ണയം ബ്രൂഹി കൃഷ്ണ പൂര്ണദയാനിഘേ । നിര്ണേതും ജ്ഞാനിനാം യദ്വജ്ജ്ഞാപനാര്ഥം തഥാ മമ ॥ ൩,൧൮.
ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, കരുണയുടെ സമുദ്രമേ, ആനന്ദത്തിന്റെ സാരാംശം ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ, ജ്ഞാനികൾക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ, എന്നെപ്പോലെയുള്ളവർക്കും അറിയാൻ.
ബ്രൂഹി ശിഷ്യായ ദയയാ ഉദ്ധര്തും മാം ച സര്വദാ । പൂര്ണകാമസ്യ തേ കൃഷ്ണ കാ സ്പൃഹാ വിദ്യതേ പ്രഭോ ॥ ൩,൧൮.
ദയയോടെ ശിഷ്യനോട് സംസാരിച്ച് എന്നെ എല്ലായ്പോഴും ഉയർത്തിക്കൊള്ളണം. കൃഷ്ണാ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു ഇനി എന്ത് മോഹം ശേഷിക്കുന്നു, പ്രഭുവേ?
ഏവമുക്തോ ഹൃഷീകേശഃ പക്ഷീശേന മഹാത്മനാ । ഉവാച കൃപയാ കൃഷ്ണഃ പ്രസന്നഃ കമലേക്ഷണഃ ॥ ൩,൧൮.
അങ്ങനെ മഹാത്മാവായ പക്ഷീരാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ഹൃഷീകേശൻ, കൃഷ്ണൻ, കമലനയനൻ, ദയയോടെ സന്തോഷത്തോടെ പ്രസംഗിച്ചു.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । ഗായത്ര്യാശ്ച ശതാനന്ദ ഏകാനന്ദസ്തു വേധസഃ ഏതാദൃശഃ ശതാനന്ദോ ബ്രഹ്മണഃ പരികീര്തിതഃ ॥ ൩,൧൮.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ഗായത്രിയിൽ നിന്ന് ശതാനന്ദൻ ജനിച്ചു; സ്രഷ്ടാവിൽ നിന്ന് ഏകാനന്ദൻ. ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവിനോടു ചേർന്ന ശതാനന്ദൻ പ്രശസ്തനാണ്.
ശേഷാദേശ്ച ശതാനന്ദഃ സരസ്വത്യാഃ ഖഗോത്തമ । ഏകാനന്ദസ്തു വിജ്ഞേയോ ഭാരത്യാ വിനതാസുത ॥ ൩,൧൮.
ശേഷനിൽ നിന്ന് ശതാനന്ദനും, സരസ്വതിയിൽ നിന്ന്, പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ; ഭാരതിയിൽ നിന്ന് ഏകാനന്ദനാണ്, വിനതയുടെ പുത്രനേ.
ഏവം തു നിര്ണയോ ജ്ഞേയ ആനന്ദസ്യ സദാ ഖഗ । ഏവമുക്തം മയാ സര്വം കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി ॥ ൩,൧൮.
ഇങ്ങനെ ആനന്ദത്തിന്റെ നിർണയം എല്ലായ്പോഴും മനസ്സിലാക്കണം, പക്ഷീ. ഞാൻ എല്ലാം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി എന്താണ് നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൯ ഗരുഡ ഉവാച । ത്വയോക്തം കൃഷ്ണ ഗോവിന്ദ രുദ്രാച്ഛതഗുണാദപി । ബ്രഹ്മാണീ ഭാരതീ ചോഭേ അധികേ ദേവസത്തമ ॥ ൩,൧൯.
ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണാ, ഗോവിന്ദാ, രുദ്രനെ അപേക്ഷിച്ച് നൂറിരട്ടി ഗുണങ്ങൾ ബ്രഹ്മാണിയും ഭാരതിയും ഉണ്ട് എന്ന് നീ പറഞ്ഞതാണ്, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
മയാ ശ്രുതം വിരിഞ്ചേന ഉമാപര്യന്തമേവ ച । അനന്താംശൈര്വിഹീനത്വം വിരിഞ്ചോക്തം സുരാധിപ ॥ ൩,൧൯.
വിരിഞ്ചിയിലും ഉമയിലുമാണ് ഞാൻ കേട്ടത്, അനന്തഗുണങ്ങൾ ഇല്ലെന്നതും വിരിഞ്ചി പറഞ്ഞതുമാണ്, ദേവാധിപനേ.
സഹസ്രാംശൈര്വിഹീനത്വം ത്വയോക്തം കൃഷ്ണ മാധവ । സര്വേഷാം ചൈവ പൂര്വേഷാമവേക്ഷ്യൈവ ഹരേ വിഭോ ॥ ൩,൧൯.
കൃഷ്ണാ, മാധവാ, നൂറുകണക്കിന് ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലെന്നതും, മുമ്പുള്ളവരെ എല്ലാം പരിഗണിച്ചാണ് നീ പറഞ്ഞത്, ഹരേ, പ്രഭുവേ.
ജ്ഞാനാനന്ദബലാദീനാം വായുപര്യന്തമേവ ച । സഹസ്രാംശൈര്വിഹീനത്വം ജ്ഞാനാദീനാം മഹേശ്വര ॥ ൩,൧൯.
ജ്ഞാനം, ആനന്ദം, ബലം എന്നിവയിൽ, വായുവുവരെ, നൂറുകണക്കിന് ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലെന്നത് ജ്ഞാനാദികളിൽ ബാധകമാണെന്ന്, മഹേശ്വരാ.
നിര്ണയം ബ്രൃഹി ഗോവിന്ദ സര്വജ്ഞോസി ന സംശയഃ । ഗരുഡേനൈവമുക്തസ്തു വാസുദേവോബ്രവീദ്ധ്രുവമ് ॥ ൩,൧൯.
നിർണയം ദയവായി പറയൂ, ഗോവിന്ദാ; നീ സകലവും അറിയുന്നവനാണ്, സംശയം ഇല്ല. ഇങ്ങനെ ഗരുഡൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, വാസുദേവൻ ഉറപ്പോടെ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । ആനന്ദാംശൈര്വിഹീനത്വമപേക്ഷ്യൈവ ഖഗാധിപ । ഉത്തരേഷാമുത്തരേഷാം യോഗാദേവമിതി സ്ഫുടമ് ॥ ൩,൧൯.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ആനന്ദത്തിന്റെ അംശങ്ങൾ കുറവാണെന്ന് പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, പക്ഷീശ്വരാ, അതാണ് ഉന്നതരുടെയും ഉന്നതരുടെയും യോഗം; ഇതാണ് സുതാര്യം.
പരിമാണേ ശതഗുണേ ആനന്ദേ സ്ഫുടതാവശാത് । അനന്തഗുണവത്ത്വം ച ബ്രഹ്മണാ സമുദീരിതമ് ॥ ൩,൧൯.
പരിമിതിയിൽ നൂറിരട്ടി ആനന്ദം, വ്യക്തതകൊണ്ട് അനന്തഗുണങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
സഹസ്രഗുണിതത്വം ച വായുനാ സമുദീരിതമ് । യഥാനന്ദേ തഥാ ജ്ഞാനേ വിഷ്ണൌ ഭക്തൌ ബലാധികേ ॥ ൩,൧൯.
ആനന്ദത്തിലും ജ്ഞാനത്തിലും വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തിയിലും ശക്തി ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്; കാറ്റ് അതിനെ ആയിരംപടിയാക്കി ഉണർത്തുന്നു.
സര്വേ ഗുണൈഃ ശതഗുണാഃ ക്രമേണോക്താ നു തേഽഖിലാഃ । ഭാരത്യാശ്ച ശതം ജ്ഞാനം സുഖം ഭക്തിബലാധികേ ॥ ൩,൧൯.
എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഓരോന്നായി പറഞ്ഞാൽ നൂറിരട്ടി ശക്തിയുള്ളവയാണ്; ഭാരതിയിൽ ജ്ഞാനവും സുഖവും ഭക്തിയും നൂറിരട്ടി കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളവയാണ്.