ഏതാസാം രമണേ കാലേ ഉമായാഃ പക്ഷിസത്തമ । അഭിമാനശ്ച നാസ്ത്യേവ സ്വാപ ഏവ രതാഃ സദാ ॥ ൩,൧൭.
പക്ഷിസ്രേഷ്ഠാ, ഉമയോടൊപ്പം രമണത്തിനിടയില് അവിടെയൊരു സ്വഭാവം പോലും ഇല്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും ഉറക്കം മാത്രം അവിടെ കാണാം.
പാര്ഥസ്യ രമണേ കാലേ ദ്രൌപദ്യാശ്ച കലേവരേ । ഭാരത്യാശ്ച തഥാ ശച്യാ അഭിമാനദ്വയം സ്മൃതമ് ॥ ൩,൧൭.
പാര്ത്ഥനോടൊപ്പം രമണ സമയത്ത്, ദ്രൗപദിയുടെ ശരീരത്തിലും, ഭാരതിയുടെയും ശചിയുടെയും ശരീരത്തിലും രണ്ട് സ്വഭാവങ്ങളും ഒരുമിച്ച് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഉമാദേഃ ശ്യാമ ലാദേശ്ച അഭിമാനക്ഷതിസ്തദാ । സര്വാസാം സ്വാപ ഏവ സ്യാന്നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൩,൧൭.
ഉമയും ശ്യാമളയും ഉണ്ടാകുമ്പോള് അവരുടെ സ്വഭാവം കുറയുന്നു; എല്ലാവര്ക്കും ഉറക്കം മാത്രം അവിടെ കാണാം, ഇതില് കൂടുതല് അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല.
അര്ജുനം വീരരൂപേണ പ്രവിഷ്ടോ വായുരേവ ച । ഭാരതീം രമതേ നിത്യം ശാമലാം ച യുധിഷ്ഠിരഃ ॥ ൩,൧൭.
വായു അര്ജുനനില് വീരരൂപത്തില് പ്രവേശിച്ചു; അവന് എപ്പോഴും ഭാരതിയോടും, യുദ്ധിഷ്ഠിരന് ശ്യാമളയോടും രമിക്കുന്നു.
സുംദരേണ ച രൂപേണ പ്രവിഷ്ടോ നകുലേ മരുത് । രമതേ ഭാരതീം നിത്യം നകുലശ്ചാപ്യുഷാം ഖഗ ॥ ൩,൧൭.
സുന്ദരനായ രൂപത്തില് വായു നകുലനില് പ്രവേശിച്ചു; നകുലന് എപ്പോഴും ഭാരതിയോടും ഉഷയോടും രമിക്കുന്നു, പക്ഷിയെ.
നീതിരൂപേണ ചാവിഷ്ടോ സഹദേവേ ച മാരുതഃ । ദ്രൌപദീം രമതേ നിത്യം സഹദേവോപ്യുഷാം ഖഗ ॥ ൩,൧൭.
നീതിരൂപത്തില് വായു സഹദേവനില് പ്രവേശിച്ചു; സഹദേവന് എപ്പോഴും ദ്രൗപദിയോടും ഉഷയോടും രമിക്കുന്നു, പക്ഷിയെ.
ശച്യാദ്യാ ദ്രൌപദീദേഹേ നാപുഃ സംഗം ച മാരുതഃ । താസാമതോന്യഗാമിത്വം കൃഷ്ണാദേഹേ ന ചിന്തയേത് ॥ ൩,൧൭.
ശചി മുതലായവര് ദ്രൗപദിയുടെ ശരീരത്തില് വായുവുമായി ഐക്യപ്പെടുന്നില്ല; കൃഷ്ണയുടെ ശരീരത്തില് അവരുടെ ഐക്യം മറ്റൊരു ജന്മം എന്നോണം കരുതേണ്ടതില്ല.
ധര്മാദിദേഹസംഗം ച ഭാരത്യാ നൈവ ചിന്തയേത് । മനുജസ്യ ച ദേഹസ്യ താസാം സംഗം ചിന്തയേത് ॥ ൩,൧൭.
ധര്മനും മറ്റുള്ളവരും ഭാരതിയുമായി ഐക്യപ്പെടുന്നത് ചിന്തിക്കേണ്ടതല്ല; മനുഷ്യശരീരത്തില് ആ സ്ത്രീകളുടെ ഐക്യം മാത്രം ചിന്തിക്കാം.
അപരോക്ഷവതീനാം തു താസാം ലേപോ ന സര്വഥാ । അഥവാ മുദ്ഗലസ്യേവ രതികാലേ ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൭.
അപരോക്ഷം ഉള്ളവർക്കു ഒരിക്കലും മലിനതയില്ല; അല്ലെങ്കിൽ, പക്ഷിരാജാവേ, മുദ്ഗളൻ രതിക്കാലത്ത് എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ്.
രമണം ചക്രുരേവം താ അതോ ദോഷോ ന വിദ്യതേ । ഏകസ്മിന്ദിവസേ വീന്ദ്ര ധര്മോ വായുശ്ച താവുഭൌ ॥ ൩,൧൭.
അവർ ഇങ്ങനെ രതിയിൽ ഏർപ്പെട്ടു, അതുകൊണ്ട് അവർക്കു പാപമൊന്നുമില്ല; ഒരു ദിവസം, പക്ഷിമേധാവിയേ, ധർമ്മനും വായുവും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു.
രമണം ചക്രതുഃ സമ്യക്കൃഷ്ണാദേഹേഽപി മാനദ । തഥാപ്യനന്യാഗാമിത്വം ചിന്തനീയം ന സംശയഃ ॥ ൩,൧൭.
അവർ കൃഷ്ണയുടെ ശരീരത്തിൽ തന്നെ യുക്തമായി രതി നടത്തി, മാനദായകനേ; എന്നിരുന്നാലും, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കരുതെന്നത് എപ്പോഴും മനസ്സിൽ വെക്കണം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സുരാണാം സുരഭോഗ്യാശ്ച ഭോഗം ജാനന്തി ദേവതാഃ । ന ജാനന്ത്യേവ മര്ത്യാംസ്തു തേഷു ദേഹേഷു തേ പുനഃ ॥ ൩,൧൭.
ദേവന്മാർക്കും ദേവന്മാർ അനുഭവിക്കുന്നവർക്കും ദൈവികാനുഭവം അറിയാം; മനുഷ്യർക്ക് ആ ശരീരങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിവില്ല, ആ ശരീരങ്ങളിൽ അവർ വേറെയാണു.
നീരക്ഷീരവിവികം ച ഹംസോ വേത്തി ന ചാപരഃ । അതഃ സ്വഭര്തൃസംയോഗം കൃഷ്ണാദേഹേന ചിന്തയേത്കൃഷ്ണാദേഹേന്യഗാമിത്വം നൈവ ചിന്ത്യം ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൭.
പാലിനും വെള്ളത്തിനും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഹംസ മാത്രം തിരിച്ചറിയും, മറ്റൊരാൾക്കല്ല; അതുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണയുടെ ശരീരത്തിൽ സ്വന്തം ഭർത്താവിനൊപ്പം ചേർന്നതിനെക്കുറിച്ച് മാത്രം ചിന്തിക്കണം—കൃഷ്ണയുടെ ശരീരത്തിൽ മറ്റൊരാളുമായി ചേർന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല, പക്ഷിരാജാവേ.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൮ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । അഥാനന്തരജാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു പക്ഷീന്ദ്രസത്തമ । ശൃണു താന്സാവധാനേന ശ്രുത്വാ താനവധാരയ ॥ ൩,൧൮.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ഇനി അടുത്ത ജന്മത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; പക്ഷിരാജാവേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, കേട്ടതിനു ശേഷം അതു മനസ്സിലാക്കൂ.
പുരുഷാഖ്യവിരിഞ്ചാനുജാതഃ ശേഷോ മഹാബലഃ । ഹരേ രമായാശ്ച യസ്യ സ്വസ്മിന്നിദ്രാം പ്രകുര്വതഃ ॥ ൩,൧൮.
പുരുഷ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിരിഞ്ചിയുടെ സഹോദരനായ മഹാശക്തിയുള്ള ശേഷൻ, ഹരിയുടെ ലക്ഷ്മി അവനിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു.
ശയനാര്ഥമഭൂദേഷ തേന കൃത്യം ഹരേര്ന തു । സര്വദാ ഹരിദാസോഹം സര്വദാ ഹരിപൂജകഃ ॥ ൩,൧൮.
അവൻ ഹരിക്ക് കിടക്കയായി മാറി; അതാണ് അവന്റെ ജോലി, ഹരിയുടെതല്ല; ഞാൻ എപ്പോഴും ഹരിയുടെ ദാസനും ആരാധകനുമാണ്.
ഹരേ സദാ നമാമി ത്വാം ബഹു ജന്മനി ജന്മനി । ഏവം ബുദ്ധ്വാ തു ഗരുഡോ ഹ്യഭൂച്ച ശയനം ഹരേഃ ॥ ൩,൧൮.
ഹരിയേ, ഞാൻ അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ, ഓരോ ജന്മത്തിലും നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ മനസ്സിലാക്കി, ഗരുഡൻ ഹരിയുടെ കിടക്കയായി മാറി.
സൂത്രനാമ്നസ്തഥാ വായോഃ സദായം വിനതാസുത । കാലനാമാ ച ഗരുഡോ വാഹനാര്ഥം ഹരേരഭൂത് ॥ ൩,൧൮.
അങ്ങനെ, വിനതയുടെ മകനേ, സൂത്രൻ എന്നും വായു എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ എപ്പോഴും സേവനം ചെയ്യുന്നു; കാല എന്ന പേരിൽ ഗരുഡൻ ഹരിക്ക് വാഹനം ആയി.
തതോ മഹത്തത്ത്വതനോര്വിരിഞ്ചാത്തു ഖഗേശ്വര । അഹം കാരാത്മകോ രുദ്രഃ സമഭൂത്സോവിതും ഹരിമ് ॥ ൩,൧൮.
പക്ഷിരാജാവേ, മഹത്ത്വത്തിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നും വിരിഞ്ചിയിൽ നിന്നും, ഞാൻ അഹങ്കാരത്തിന്റെ രൂപമായ രുദ്രൻ, ഹരിയെ സേവിക്കാൻ ജനിച്ചു.
ത്രയ ഏതേ മഹാഭാഗ പരസ്പരസമാഃ സ്മൃതാഃ । ഗായത്രീഭാരതീഭ്യാം തേ ത്രയഃ ശതഗുണാ വരാഃ ॥ ൩,൧൮.
ഈ മൂവരും, മഹാഭാഗനേ, പരസ്പരം തുല്യരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ഗായത്രിയും ഭാരതിയും ഇവരെ നൂറിരട്ടിയോളം ശ്രേഷ്ഠരായി കണക്കാക്കുന്നു.
ശേഷഃ സ ഏവ വിജ്ഞേയോ ഭക്തോ നാരായണസ്യ ച । വിഷ്ണോര്വായോരനന്തസ്യ ത്രിഭിരംശൈര്യുതഃ സദാ ॥ ൩,൧൮.
അവനെയാണ് ശേഷൻ എന്നും നാരായണന്റെ ഭക്തൻ എന്നും അറിയേണ്ടത്; വിഷ്ണു, വായു, അനന്തൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ എപ്പോഴും അവനിൽ ഉണ്ട്.
സുമിത്രാംശോ ദശരഥാജ്ജാതോ യോ ലക്ഷ്മണഃ ഖഗ । സോപി ശേഷസ്തു വിജ്ഞേയോ വായ്വനന്താംശസംയുതഃ ॥ ൩,൧൮.
പക്ഷിയേ, ദശരഥനിൽ നിന്ന് സുമിത്രയുടെ ഭാഗമായി ജനിച്ച ലക്ഷ്മണനെയും വായുവിന്റെയും അനന്തന്റെയും ഭാഗങ്ങൾ ഉള്ള ശേഷനായി അറിയണം.
രാമസ്യ സേവാം കര്തും സാ സീതാ ഭൂമ്യാം ഖഗാധിപ । ബലഭദ്രസ്തു രോഹിണ്യാം വസുദേവാദഭൂത്ഖഗ ॥ ൩,൧൮.
രാമനെ സേവിക്കാൻ, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് സീത ജനിച്ചു, പക്ഷിരാജാവേ; രോഹിണിയിൽ നിന്ന് വസുദേവനിലൂടെ ബാലഭദ്രനും ജനിച്ചു, പക്ഷിയേ.
സോയമേപ തു വിജ്ഞേയസ്ത്വംശദ്വയസമന്വിതഃ । ആവിഷ്ടഃ ശുക്ലകൃഷ്ണേ ഹരിണാ രോഹിണീസുതഃ ॥ ൩,൧൮.
അവനാണ് രണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ ഉള്ളവൻ എന്ന് അറിയണം; രോഹിണിയുടെ മകൻ, ശ്വേതവും കൃഷ്ണവുമെന്നരൂപത്തിൽ ഹരിയാൽ ആവിഷ്ടനായി.
ത്രയ ഏതേ മാഹാഭാഗാവതാരാഃ ഫണിനഃ സ്മൃതാഃ । ന വീന്ദ്രാസ്യാവതാരോസ്തി ഭൂമ്യാം ചാജ്ഞാ തഥാ ഹരേഃ ॥ ൩,൧൮.
ഈ മൂവരും മഹാഭാഗമായ പാമ്പിന്റെ അവതാരങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ഭൂമിയിൽ ഇന്ദ്രാവതാരം ഇല്ല, ഹരിയുടെ ഇങ്ങനെയൊരു ആജ്ഞയും ഇല്ല.
രുദ്രാവതാരാന്വക്ഷ്യേഹം താഞ്ഛൃണു ത്വം സമാഹിതഃ । യോഹങ്കാരാത്മകോ രുദ്രഃ സ ഏവാഭൂത്ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൮.
രുദ്രന്റെ അവതാരങ്ങളെപ്പറ്റി ഞാൻ ഇനി പറയാം; നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം. അഹങ്കാരത്തിന്റെ രൂപമായ രുദ്രൻ തന്നെയാണ് അവൻ, പക്ഷിരാജാവേ.
സദാശിവ ഇതി ത്വാഖ്യാമവാപ സ വിനാശകഃ । തമോഭിമാനീ സ ജ്ഞേയസ്ത്വശിവത്വാത്സദാശിവഃ ॥ ൩,൧൮.
സദാശിവൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ നാശം വരുത്തുന്നവനാണ്; അവൻ ഇരുട്ടിന്റെ പ്രതീകമായാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്, സദാ ശിവൻ എന്ന പേരുണ്ടെങ്കിലും യഥാർത്ഥത്തിൽ ശുഭമായവൻ അല്ല.
കപാലമാലാമശിവാം സദാ ധാരയതേ യതഃ । അതഃ സദാഽശിവോ ജ്ഞേയോ ന ച ഭാഗവതഃ ശിവഃ ॥ ൩,൧൮.
അവൻ എപ്പോഴും അശുഭമായ കപ്പാലമാല ധരിക്കുന്നതിനാൽ, സദാശിവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഭഗവതൻ ശിവൻ എന്നല്ല.
ഗജാജിനം ചാപവിത്രം യതോ ധാരയതേ ഹരഃ । ലോകാനമങ്ഗലാന്സര്വാന്ഹരതേ ച സദാ ഹരഃ ॥ ൩,൧൮.
ഹരൻ അശുദ്ധമായ ആനച്ചർമ്മം ധരിക്കുന്നതിനാലും, ലോകത്തിലെ എല്ലാ അശുഭതകളും നീക്കം ചെയ്യുന്നവനാണ് എന്നതിനാലും, അവനെ ഹരൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഹര്യാജ്ഞയാ സദാ ലോകാന്വിഷയാസക്തചേതസഃ । വിമുഖാന്കുരുതേ യസ്മാദ്വിഷ്ണോസ്തസ്മാത്സദാശിവഃ ॥ ൩,൧൮.
ഹരിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ മനസ്സു ആകർഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരെ വിഷ്ണുവിൽ നിന്ന് എപ്പോഴും ദൂരീകരിക്കുന്നവനാണ് സദാശിവൻ.