ഉത്തമേന ച സംഗേന ദൈവേനാപ്യര്ഥദോ ഭവേത് । ദേവാനാമുത്തമോ വായുസ്തദര്ഥം സംഗമാചരേത് ॥ ൩,൧൭.
ശ്രേഷ്ഠരുമായി കൂട്ടുകൂടുന്നത് ദൈവികമായിട്ടും ലാഭം നൽകും; അതിനാൽ ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ വായുവുമായി കൂട്ടുകൂടണം.
വിചാര്യൈവമുമാദ്യാ ഭാരത്യാഃ സേവാം തു ചക്രിരേ । സഹസ്രവത്സരാന്തേ സാ ഭാരതീ തോഷിതാബ്രവീത് ॥ ൩,൧൭.
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം അവർ ഭാരതിയെ സേവിക്കാൻ തുടങ്ങി. ആയിരം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഭാരതി സന്തോഷത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
മത്സേവാം ച കിമര്ഥം വൈ ഹ്യാചരിഷ്യന്തി സുവ്രതാഃ । തസ്യാം രക്താശ്ച താ ദേവ്യസ്ത്വബ്രുവന്സ്വചികീര്ഷിതമ് ॥ ൩,൧൭.
"നിങ്ങൾ സത്യവ്രതങ്ങളായവരായിട്ടും എനിക്ക് സേവനം ചെയ്യുന്നത് എന്തിനാണ്?" എന്നതിനു, അവളെ സ്നേഹിച്ച ദേവികൾ തങ്ങളുടെ ആഗ്രഹം പറഞ്ഞു.
പുരാ വയം തു ശപ്താഃ സ്മ ബ്രഹ്മണാ ക്രോധരൂപിണാ । ഏകദേഹാന്മാനുഷത്വമവാപ്സ്യഥ വരാങ്ഗനാഃ ॥ ൩,൧൭.
"പണ്ടു, കോപഭാവത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഞങ്ങളെ ശപിച്ചു; ഞങ്ങൾ, ഉത്തമ സ്ത്രീകൾ, ഒരു ശരീരത്തിൽ മനുഷ്യരായി ജനിക്കും."
ചതുര്ഥജന്മന്യപ്യേവം ദ്വിതീയേ ജന്മനി പ്രഭോ । സമാപ്സ്യഥാന്യഗാത്വം ചേത്യേവം ശപ്താ ഹ ഭാമിനി ॥ ൩,൧൭.
"നാലാം ജന്മത്തിലും, രണ്ടാമത്തിലും, ഭാമിനി, ഞങ്ങൾക്ക് മറ്റൊരാളുമായി ഐക്യം അനുഭവപ്പെടും എന്ന് ഞങ്ങൾ ശപിക്കപ്പെട്ടു, സുന്ദരിയേ."
അസ്മാകം വായുനാ ദേവേനാന്യഗാത്വം ന ദോഷഭാക് । അതസ്ത്വയൈകദേഹത്വമിച്ഛാമോ ദേവി ജന്മസു ॥ ൩,൧൭.
"വായു ദേവന്റെ വഴി മറ്റൊരാളുമായി ഐക്യം ഞങ്ങൾക്ക് പാപമല്ല; അതിനാൽ, ദേവിയെ, ജന്മങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു ശരീരത്തിൽ ഐക്യം വേണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു."
ഹത്യുക്താ താഭിരഥ ച തഥൈത്യുക്ത്വാ ദ്വിജോത്തമ । സാ പാര്വത്യാദിഭിര്യുക്താ ഭാരതീത്യഭവദ്ഭുവി ॥ ൩,൧൭.
അവർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതും, അവളും സമ്മതിച്ചതും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, പാർവതി മുതലായവരുമായി ചേർന്ന് ഭാരതി എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധയായി.
ശിവനാമ്നോ ദ്വിജസ്യൈവ ഗൃഹേ സാ തു കുമാരികാ । കര്മൈക്യാര്ഥം തപശ്ചക്രേഃ വിഷ്ണോശ്ച ശിവസംജ്ഞിനഃ ॥ ൩,൧൭.
അവൾ ശിവ എന്ന ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ കന്യകയായി ജനിച്ചു, ഒരു കാര്യത്തിനായി, വിഷ്ണുവിനായി, ശിവ എന്നറിയപ്പെടുന്നവനായി, തപസ്സ് ചെയ്തു.
തപസാ തോഷിതാ വിഷ്ണുഃ ശിവ സംജ്ഞോ മഹാപ്രഭുഃ । വരം പ്രാദാത്തൃതീയേസ്മിന്കൃഷ്ണജന്മനി ഭോ സ്ത്രിയഃ ॥ ൩,൧൭.
അവളുടെ തപസിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു, ശിവ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മഹാപ്രഭുവായ വിഷ്ണു, മൂന്നാമത്തെ കൃഷ്ണജന്മത്തിൽ അവളെ അനുഗ്രഹിച്ചു, സ്ത്രിയേ.
സമ്യക്ത്വഭര്തൃസംയോഗോ ഭവിഷ്യതി വിനാ ഭവമ് । യതോനയാ ച പാര്വത്യാ പ്രേരിതാ ഏവ സര്വശഃ ॥ ൩,൧൭.
ഭർത്താവുമായി യുക്തമായ ഐക്യം, ഒരു തടസ്സവും കൂടാതെ, അവൾക്ക് ലഭിക്കും; കാരണം, ഇതെല്ലാം പാർവതിയുടെ പ്രേരണയാൽ സംഭവിച്ചു.
വിലാസം ദര്ശയാമാസ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ । അതഃ സാ പാര്വാതീ ശ്രേഷ്ഠാ ബ്രഹ്മദേഹേ ന സംശയഃ ॥ ൩,൧൭.
പാര്വ്വതിയുടെ സൗന്ദര്യം പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിന് മുന്നില് അവള് പ്രകടിപ്പിച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബ്രഹ്മന്റെ രൂപത്തില് സ്ത്രീകളില് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയാണ് പാര്വ്വതി എന്നതില് സംശയമില്ല.
കൃഷ്ണദേഹേപി തസ്യാസ്തു ന ഭവിഷ്യതി സംഗമഃ । അന്യഗാത്വം ദ്വിതീയേസ്മിന്ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ॥ ൩,൧൭.
കൃഷ്ണന്റെ ശരീരത്തിലായാലും അവളോടു ഐക്യം ഉണ്ടാകില്ല; രണ്ടാം ജന്മത്തില് അവര്ക്ക് മറ്റൊരു ജനനം ഉറപ്പാണ്.
രുദ്രാന്തഃ സ്ഥോ ഹരിശ്ചൈവ വഹം ദത്ത്വാ സ്ത്രിയാം പ്രഭുഃ । അന്തര്ധാനം യയൌ ശ്രീമാന്സ്വലോകം ഗതവാനഭൂത് ॥ ൩,൧൭.
രുദ്രന്റെ ഉള്ളിലിരുന്ന് ഹരിയും, സ്ത്രീയോട് തന്റെ സ്വയം നല്കി, അപ്രത്യക്ഷനായി തന്റെ ലോകത്തേക്ക് തിരികെ പോയി.
വിസൃജ്യ താശ്ച തം ദേഹം ബഭൂവുര്നലകന്യകാഃ । ഇന്ദ്രസേനേതി സംജ്ഞാം ച ലബ്ധ്വാ താശ്ച തപോവനമ് ॥ ൩,൧൭.
അവള് ആ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോള്, ആ കന്യകള് നളകന്യകള് എന്ന പേരില് അറിയപ്പെട്ടു; അവര്ക്ക് ഇന്ദ്രസേന എന്ന പേരും ലഭിച്ചു, പിന്നെ അവര് തപോവനത്തിലേക്ക് പോയി.
യയുസ്തത്ര ചരന്ത്യസ്താ ദദൃശുര്മുദ്ഗലം ത്വൃഷിമ് । തസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ ബഭൂവുഃ കാമമോഹിതാഃ ॥ ൩,൧൭.
അവിടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോള് അവര് മുദ്ഗലമുനിയെ കണ്ടു; അവനെ കാണുന്നുമാത്രത്തില് അവര്ക്ക് കാമം നിറഞ്ഞു.
മുദ്ഗലസ്യാഭിമാനം ഹി നാശയിത്വാ ച മാരുതഃ । രമയാമാസ തത്രസ്ഥാ ഭാരത്യാദിവരാങ്ഗനാഃ ॥ ൩,൧൭.
മാര്ത്താണ്ഡന് മുദ്ഗലന്റെ അഭിമാനം നശിപ്പിച്ച്, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന ഭാരതി അടക്കമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തദ്ദേഹേന വിസൃഷ്ടാ സാ ബഭൂവ ദ്രൌപദീതി ച । യസ്മാത്സാ ദ്രുപദാജ്ജാതാ തസ്മാത്സാ ദ്രൌപദീ സ്മൃതാ ॥ ൩,൧൭.
ആ ശരീരം വിട്ട് പുറത്ത് വന്ന അവള് ദ്രൗപദിയായി മാറി; ദ്രുപദനില് നിന്നാണ് അവള് ജനിച്ചത്, അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ ദ്രൗപദി എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
വേദിമധ്യാത്സമുദ്ഭൂതാ തസ്മാത്സായോനിജാ സ്മൃതാ । കൃഷ്ണവര്ണാ യതസ്തസ്മാത്സാ കൃഷ്ണാ ഭൂതലേ സ്മൃതാ ॥ ൩,൧൭.
വേദിയുടെ നടുവില് നിന്നാണ് അവള് ഉദിച്ചത്, അതുകൊണ്ട് അവളെ യോനിജാ എന്ന് വിളിക്കുന്നു; കറുത്ത നിറമുള്ളതുകൊണ്ട് ഭൂമിയില് അവളെ കൃഷ്ണാ എന്നും വിളിക്കുന്നു.
കൃഷ്ണാദേഹപി ഭാരത്യാ അഭിമാനഃ സദാ സ്മൃതഃ । ശച്യാദേരഭിമാനസ്തു തസ്മിന്ദേഹേ കദാചന ॥ ൩,൧൭.
കൃഷ്ണയുടെ ശരീരത്തിലായാലും ഭാരതിയുടെ സ്മരണം എപ്പോഴും ഉണ്ടാകും; പക്ഷേ ശചി മുതലായവരുടെ സ്മരണം ആ ശരീരത്തില് ചിലപ്പോഴേ ഉണ്ടാകൂ.
യസ്യാഃ സ്വഭര്തൃസംയോഗകാലേ ച ഖഗസത്തമ । അഭിമാനസ്തദൈവ സ്യാത്തസ്യാ ഏവ ന ചാന്യഥാ ॥ ൩,൧൭.
വിശിഷ്ട പക്ഷിയെ, ഭര്ത്താവുമായി ഐക്യ زمانیല് അവളുടെ സ്വഭാവം മാത്രം അവിടെ ഉണ്ടാകും, മറ്റൊന്നും ഉണ്ടായിരിക്കില്ല.
ഏതാസാം രമണേ കാലേ ഉമായാഃ പക്ഷിസത്തമ । അഭിമാനശ്ച നാസ്ത്യേവ സ്വാപ ഏവ രതാഃ സദാ ॥ ൩,൧൭.
പക്ഷിസ്രേഷ്ഠാ, ഉമയോടൊപ്പം രമണത്തിനിടയില് അവിടെയൊരു സ്വഭാവം പോലും ഇല്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും ഉറക്കം മാത്രം അവിടെ കാണാം.
പാര്ഥസ്യ രമണേ കാലേ ദ്രൌപദ്യാശ്ച കലേവരേ । ഭാരത്യാശ്ച തഥാ ശച്യാ അഭിമാനദ്വയം സ്മൃതമ് ॥ ൩,൧൭.
പാര്ത്ഥനോടൊപ്പം രമണ സമയത്ത്, ദ്രൗപദിയുടെ ശരീരത്തിലും, ഭാരതിയുടെയും ശചിയുടെയും ശരീരത്തിലും രണ്ട് സ്വഭാവങ്ങളും ഒരുമിച്ച് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഉമാദേഃ ശ്യാമ ലാദേശ്ച അഭിമാനക്ഷതിസ്തദാ । സര്വാസാം സ്വാപ ഏവ സ്യാന്നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൩,൧൭.
ഉമയും ശ്യാമളയും ഉണ്ടാകുമ്പോള് അവരുടെ സ്വഭാവം കുറയുന്നു; എല്ലാവര്ക്കും ഉറക്കം മാത്രം അവിടെ കാണാം, ഇതില് കൂടുതല് അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല.
അര്ജുനം വീരരൂപേണ പ്രവിഷ്ടോ വായുരേവ ച । ഭാരതീം രമതേ നിത്യം ശാമലാം ച യുധിഷ്ഠിരഃ ॥ ൩,൧൭.
വായു അര്ജുനനില് വീരരൂപത്തില് പ്രവേശിച്ചു; അവന് എപ്പോഴും ഭാരതിയോടും, യുദ്ധിഷ്ഠിരന് ശ്യാമളയോടും രമിക്കുന്നു.
സുംദരേണ ച രൂപേണ പ്രവിഷ്ടോ നകുലേ മരുത് । രമതേ ഭാരതീം നിത്യം നകുലശ്ചാപ്യുഷാം ഖഗ ॥ ൩,൧൭.
സുന്ദരനായ രൂപത്തില് വായു നകുലനില് പ്രവേശിച്ചു; നകുലന് എപ്പോഴും ഭാരതിയോടും ഉഷയോടും രമിക്കുന്നു, പക്ഷിയെ.
നീതിരൂപേണ ചാവിഷ്ടോ സഹദേവേ ച മാരുതഃ । ദ്രൌപദീം രമതേ നിത്യം സഹദേവോപ്യുഷാം ഖഗ ॥ ൩,൧൭.
നീതിരൂപത്തില് വായു സഹദേവനില് പ്രവേശിച്ചു; സഹദേവന് എപ്പോഴും ദ്രൗപദിയോടും ഉഷയോടും രമിക്കുന്നു, പക്ഷിയെ.
ശച്യാദ്യാ ദ്രൌപദീദേഹേ നാപുഃ സംഗം ച മാരുതഃ । താസാമതോന്യഗാമിത്വം കൃഷ്ണാദേഹേ ന ചിന്തയേത് ॥ ൩,൧൭.
ശചി മുതലായവര് ദ്രൗപദിയുടെ ശരീരത്തില് വായുവുമായി ഐക്യപ്പെടുന്നില്ല; കൃഷ്ണയുടെ ശരീരത്തില് അവരുടെ ഐക്യം മറ്റൊരു ജന്മം എന്നോണം കരുതേണ്ടതില്ല.
ധര്മാദിദേഹസംഗം ച ഭാരത്യാ നൈവ ചിന്തയേത് । മനുജസ്യ ച ദേഹസ്യ താസാം സംഗം ചിന്തയേത് ॥ ൩,൧൭.
ധര്മനും മറ്റുള്ളവരും ഭാരതിയുമായി ഐക്യപ്പെടുന്നത് ചിന്തിക്കേണ്ടതല്ല; മനുഷ്യശരീരത്തില് ആ സ്ത്രീകളുടെ ഐക്യം മാത്രം ചിന്തിക്കാം.
അപരോക്ഷവതീനാം തു താസാം ലേപോ ന സര്വഥാ । അഥവാ മുദ്ഗലസ്യേവ രതികാലേ ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൭.
അപരോക്ഷം ഉള്ളവർക്കു ഒരിക്കലും മലിനതയില്ല; അല്ലെങ്കിൽ, പക്ഷിരാജാവേ, മുദ്ഗളൻ രതിക്കാലത്ത് എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ്.
രമണം ചക്രുരേവം താ അതോ ദോഷോ ന വിദ്യതേ । ഏകസ്മിന്ദിവസേ വീന്ദ്ര ധര്മോ വായുശ്ച താവുഭൌ ॥ ൩,൧൭.
അവർ ഇങ്ങനെ രതിയിൽ ഏർപ്പെട്ടു, അതുകൊണ്ട് അവർക്കു പാപമൊന്നുമില്ല; ഒരു ദിവസം, പക്ഷിമേധാവിയേ, ധർമ്മനും വായുവും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു.