അസാരാംശം നൈവ ഭോക്താ ഹരിസ്തു സാരാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു പക്ഷീന്ദ്ര സമ്യക് । ദ്രാക്ഷേക്ഷുസാരം നാരികേലസ്യ സാരം ചൂതസ്യ സാരം പനസസ്യാപി സാരമ് ॥ ൩,൧൪.
സാരമില്ലാത്തത് ഹരി ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കില്ല; അവൻ സാരമുള്ളതേ മാത്രം സ്വീകരിക്കും. പക്ഷിരാജാവേ, ഞാൻ വിശദമായി പറയും: മുന്തിരിയുടെ സാരം, ഇച്ചിരയുടെ സാരം, തേങ്ങയുടെ സാരം, മാവിന്റെ സാരം, ചക്കയുടെ സാരം.
നാരങ്ഗസാരം ക്രമുകസ്യാപി സാരം ഖര്ജൂരസാരം കദലീഫലസ്യ । നാരായണോ ബീജരൂപസ്യ സാരം ഗൃഹ്ണാതി നിത്യം ഭക്തവര്യോ ദയാലുഃ ॥ ൩,൧൪.
നാരങ്ങയുടെ സാരം, വെറ്റിലയുടെ സാരം, ഈന്തപ്പഴത്തിന്റെ സാരം, വാഴപ്പഴത്തിന്റെ സാരം—നാരായണൻ, ഭക്തന്മാരോടു കരുണയുള്ളവൻ, എല്ലായ്പ്പോഴും വിത്ത് രൂപത്തിലുള്ള സാരമേ സ്വീകരിക്കാറുള്ളു.
താമ്ബൂലസാരം ഖദിരസ്യ സാരം പുഷ്പസ്യ സാരം ചന്ദനസ്യാപി സാരമ് । ഗോധൂമസാരം യവാനാം ച സാരം മാഷസ്യ സാരം ഹരേണോശ്ച സാരമ് ॥ ൩,൧൪.
വെറ്റിലയുടെ സാരം, ഖദിരവൃക്ഷത്തിന്റെ സാരം, പുഷ്പങ്ങളുടെ സാരം, ചന്ദനത്തിന്റെ സാരം, ഗോതമ്പിന്റെ സാരം, യവത്തിന്റെ സാരം, ഉഴുന്നിന്റെ സാരം, മാൻമുഷിപ്പിന്റെ സാരം—
ശുദ്ധം തഥാ വ്രീഹിനീവാരസാരം ശ്യാമാകസാരം ശുദ്ധധാന്യസ്യ സാരമ് ॥ ൩,൧൪.
അതുപോലെ തന്നെ, അരിയുടെ ശുദ്ധമായ സാരം, നിവാര അരിയുടെ സാരം, ശ്യാമാകം എന്ന ധാന്യത്തിന്റെ സാരം, ശുദ്ധമായ ധാന്യങ്ങളുടെ സാരവും—
നിഷിദ്ധാന്സര്വശാകസ്യ സാരാംസ്തഥാ നിപിദ്ധാല്ലാംവണസ്വാപി സാരാന് । ഗൃഹ്ണാതി വിഷ്ണുഃ പരമാദരേണ അന്നസ്യ സാരം ഭക്ഷ്യഭോജ്യസ്യ സാരമ് ॥ ൩,൧൪.
തടഞ്ഞിട്ടുള്ള എല്ലാ പച്ചക്കറികളുടെ സാരവും, നിരോധിച്ച ഉപ്പുകളുടെ സാരവും, അന്നത്തിന്റെ സാരവും, ഭക്ഷ്യവും ഭോജ്യവുമായവയുടെ സാരവും, മഹാനായ വിഷ്ണു പരമാദരത്തോടെ സ്വീകരിക്കുന്നു.
സൂപസ്യ സാരം പരമാന്നസ്യ സാരം ദുഗ്ധസ്യ സാരം ദധിതക്രസ്യ സാരമ് । ഘൃതസ്യ സാരം രാമഠസ്യാപി സാരം ഗൃഹ്ണാതി വിഷ്ണുഃ സര്ഷപസ്യാപി സാരമ് ॥ ൩,൧൪.
സൂപ്പിന്റെ സാരം, ഉത്തമമായ അന്നത്തിന്റെ സാരം, പാലിന്റെ സാരം, തൈരും മോറും എന്നിവയുടെ സാരം, നെയ്യിന്റെ സാരം, മകന്റെ സാരം, കടുകിന്റെ സാരവും വിഷ്ണു സ്വീകരിക്കുന്നു.
മരീചസാരം ജീരകസ്യാപി സാരം തഥാ ഹവിര്ഘൃതപക്വസ്യ സാരമ് । തൈലേഷു പക്വസ്യ ച ഭര്ജിതസ്യ ഗുഡസ്യ സാരം നവനീതസ്യ സാരമ് ॥ ൩,൧൪.
കുരുമുളകിന്റെ സാരം, ജീരകത്തിന്റെ സാരം, ഹവിസ്സിൽ നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്തതിന്റെ സാരം, എണ്ണയിൽ വറുത്തതിന്റെ സാരം, ശർക്കരയുടെ സാരം, വെണ്ണയുടെ സാരം—
ലവങ്ഗസാരം ശര്കരായാശ്ച സാരമിത്യാദിസാരാന് വാസുദേവസ്തു ഭുക്തേ । ലക്ഷ്മീപതിഃ സര്വജഗന്നിവാ സസ്തസ്യാജ്ഞയാ വാസുദേവോപി നിത്യമ് ॥ ൩,൧൪.
ഗ്രാമ്പൂവിന്റെ സാരം, പഞ്ചസാരയുടെ സാരം മുതലായവയുടെ സാരങ്ങൾ വാസുദേവൻ അനുഭവിക്കുന്നു. ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവും ലോകങ്ങളിലുടനീളമുള്ളവരുടെ അന്തർയാമിയുമായ ഭഗവാൻ തന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഇതെല്ലാം എപ്പോഴും സ്വീകരിക്കുന്നു.
തച്ഛേഷസാരാനപി ചാവനീശോ മഹാത്മനോംശാഞ്ഛൃണു ശിഷ്യവര്യ । ഏവം വിമൂഢാ വാസുദേവസ്യ ഭക്താഃ കിം വക്തവ്യം വിഷ്ണുഭക്താ ഹി ലോകേ ॥ ൩,൧൪.
ശിഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, ഭൂമിയുടെ മഹാത്മാവിന്റെ ശേഷിച്ച സാരങ്ങളും അവന്റെ ഭാഗങ്ങളും കേൾക്കൂ. ഇങ്ങനെ വാസുദേവന്റെ ഭക്തന്മാർ ഭ്രമിച്ചവരാണെങ്കിൽ, ലോകത്തിൽ വിഷ്ണുഭക്തന്മാരെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതെന്താണ്?
കല്യാണാസ്തേ സാരഭോക്താര ഏവ നൈഷാം ഭവേത്തേന ദുഃ ഖാഭിവൃദ്ധിഃ । ഭുഞ്ജന്തി യേ വൈശ്വദേവം വിഹായ ദുഷ്ടാംസ്താന്വൈ ഭുക്തിചിന്ത്താംശ്ച വിദ്ധി ॥ ൩,൧൪.
സാരങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യശാലികളാണ്; അവർക്കു ദു:ഖം വർദ്ധിക്കില്ല. വൈശ്വദേവം അർപ്പിക്കാതെ തെറ്റായ രീതിയിൽ ഭക്ഷിക്കുന്നവർ ഭക്ഷണചിന്തയിൽ മുഴുകിയവരാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊൾക.
വക്ഷ്യേ വിശേഷം വൈശ്വദേവേ ഖഗേന്ദ്ര ഗോപ്യം നോ വദാന്യത്ര വിദ്വാന് । സൂര്യാദീനാം യേ ച ദാനേ ച ദദ്യുര്വിനാ വായോരന്തരസ്ഥം ഹരിം ച ॥ ൩,൧൪.
പക്ഷിരാജാ, വൈശ്വദേവത്തിൽ ഉള്ള പ്രത്യേകത ഞാൻ പറയാം; ഇതു മറ്റിടങ്ങളിൽ പറയരുത്, ജ്ഞാനിയേ. സൂര്യനും മറ്റുള്ളവർക്കും ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ, കാറ്റിനകത്ത് വസിക്കുന്ന ഹരിയ്ക്ക് അർപ്പിക്കാത്തവർ—
തേ വൈ സദാ സാരഭോക്താര ഏവ ജ്ഞേയാസ്ത്വതോ വിഷ്ണുരേകോ മഹാത്മാ । സാരാംശഭോക്താ ന തു സര്വസ്യ ഭോക്താ ഭുനക്തി സര്വം ത്വവിരുദ്ധശക്തിഃ ॥ ൩,൧൪.
അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും സാരങ്ങൾ മാത്രം അനുഭവിക്കുന്നവരായി അറിയപ്പെടണം; അതുകൊണ്ട് മഹാത്മാവായ വിഷ്ണു സാരഭാഗങ്ങളുടെ അനുഭവകനാണ്, എല്ലാറ്റിന്റെയും അനുഭവകൻ അല്ല. എന്നാൽ തടസ്സമില്ലാത്ത ശക്തിയാൽ അവൻ എല്ലാം അനുഭവിക്കുന്നു.
വക്ഷ്യേ ഹ സാരാന്പുനരന്യാന്ഖഗേന്ദ്ര ശൃണുഷ്വ ഗുഹ്യം പരമാദരേണ । ദ്രാക്ഷാദയഃ സര്വ ഏവ ത്വസാരാഃ കാലാദിദുഷ്ടാ ഭാവദുഷ്ടാഃ പദാര്ഥാഃ ॥ ൩,൧൪.
പക്ഷിരാജാ, ഇനി ഞാൻ മറ്റു സാരങ്ങൾ പറയുന്നു; ഈ രഹസ്യം പരമാദരത്തോടെ കേൾക്കൂ. ദ്രാക്ഷയും അതുപോലുള്ളവയും എല്ലാം സാരമില്ലാത്തവയാണ്; കാലം കൊണ്ടോ സ്വഭാവം കൊണ്ടോ മലിനമായവ ദോഷമുള്ളവയാണെന്ന് അറിയുക.
അതിപക്വാനന്തരം തു തഥാ ദിനചതുഷ്ടയേ । അസാരാഃ കലുഷാ ജ്ഞേയാസ്തഥാ ജംബൂഫലം സ്മൃതമ് ॥ ൩,൧൪.
മികവിലധികം പാകം വന്നതും, നാലു ദിവസം കഴിഞ്ഞതും, അതുപോലെ ജാംബൂഫലവും സാരമില്ലാത്തതും മലിനവുമാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
മാസസ്യാനന്തരം വീന്ദ്ര ത്വസാരം പനസം സ്മൃതമ് । ഷണ്മാസാനന്തരം വീന്ദ്ര ഖര്ജൂരം തിക്തവത്സ്മൃതമ് ॥ ൩,൧൪.
ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ, പക്ഷിരാജാ, പ്ലാവിന്റെ ഫലം സാരമില്ലാത്തതായാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്; ആറു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ, പക്ഷിരാജാ, ഈന്തപ്പഴം കയ്പുള്ളതും സാരമില്ലാത്തതും ആകുന്നു.
ആര്ദ്രം പൂതം നാരികേലം സ്ഫോടനാനന്തരം പ്രഭോ । അഹോരാത്രാനന്തരം തു അസാരം പരികീര്തിതമ് ॥ ൩,൧൪.
താഴ്ച്ചയില്ലാതെ ശുദ്ധീകരിച്ച നാരങ്ങ, പ്രഭോ, പൊട്ടിത്തുറന്നതിനു ശേഷം ഒരു പകലും രാത്രിയും കഴിഞ്ഞാൽ സാരമില്ലാത്തതായാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്.
ശുഷ്കഭൂതം നാരികേലം ഖജൂരം തു യഥാ തഥാ । പക്ഷസ്യാനന്തരം ചൂതമസാരം പരികീര്തിതമ് ॥ ൩,൧൪.
ഉണക്കിയ നാരങ്ങയും അതുപോലെ ഈന്തപ്പഴവും, പതിനഞ്ചു ദിവസത്തിന് ശേഷം, മാങ്ങയും പതിനഞ്ചു ദിവസത്തിന് ശേഷം സാരമില്ലാത്തതായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
വര്ഷസ്യാനന്തരം വീന്ദ്ര പൂഗീഫലമുദാഹൃതമ് । ഘടികാനന്തരം വീന്ദ്ര താംബൂലം പരികീര്തിതമ് ॥ ൩,൧൪.
ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, പക്ഷിരാജാ, പാകുവിന്റെ ഫലം അങ്ങനെ തന്നെ സാരമില്ലാത്തതായാണ് പറയുന്നത്; ഒരു ഘടിക (ഏകദേശം ഇരുപത്തുനാലു മിനിറ്റ്) കഴിഞ്ഞാൽ, പക്ഷിരാജാ, വെറ്റിലയുടെ ഇലയും സാരമില്ലാത്തതായാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്.
യാമസ്യാനന്തരം ചാന്നം സൂപാന്നം പായസം തഥാ । ഭക്ഷ്യം ച ക്വഥിതം വീന്ദ്ര അസാരം പരികീര്തിതമ് ॥ ൩,൧൪.
ഒരു യാമം (മൂന്നു മണിക്കൂർ) കഴിഞ്ഞാൽ, അന്നം, സൂപ്പ്, പായസം, അതുപോലെ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷ്യങ്ങൾ, പക്ഷിരാജാ, സാരമില്ലാത്തതായാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്.
ത്രിപക്ഷാനന്തരം വീന്ദ്ര തൈലപക്വം തഥാ സ്മൃതമ് । ചതുര്യാമാനന്തരം ച ത്വസാരം ഘൃതപക്വകമ് ॥ ൩,൧൪.
മൂന്ന് പകൽക്കാലം കഴിഞ്ഞാൽ, പക്ഷിരാജാ, എണ്ണയിൽ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം അങ്ങനെ തന്നെ സാരമില്ലാത്തതായാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്; നാല് യാമം കഴിഞ്ഞാൽ, നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്തതും സാരമില്ലാത്തതായാണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്.
ത്രിയാമാനന്തരം ശാകാ നിഃ സാരാഃ പരികീര്തിതാഃ । ജംബീരം ശൃങ്ഗബേരേ ധാത്രീ കര്പൂരം ച ചൂതകമ് ॥ ൩,൧൪.
മൂന്ന് യാമം കഴിഞ്ഞാൽ ജമ്പീരം, ശൃംഗബേരം, ധാത്രി, കർപ്പൂരം, ചൂതകം എന്നിവയ്ക്ക് സാരം ഇല്ലെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
വത്സരാനന്തരം വീന്ദ്ര നിഃ സാരം പരികീര്തിതമ് । പര്പടഃ പക്ഷമാത്രേണ നിഃ സാരഃ പരികീര്തിതഃ ॥ ൩,൧൪.
ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ വീന്ദ്രയ്ക്ക് സാരം ഇല്ലാതാകുന്നു; പർപടയ്ക്ക് പകുതി മാസം കഴിഞ്ഞാൽ സാരം ഇല്ലാതാകുന്നു.
തുലസീ സര്വദാ സാരാ ഏകാദശ്യാമപി ദ്വിജ । ആര്ദ്രാ വാപ്യഥവാ ശുഷ്കാ സാര്ദ്രാ സാരവതീ സ്മൃതാ ॥ ൩,൧൪.
തുളസി എല്ലായ്പ്പോഴും സാരമുള്ളതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, ദ്വിജന്മാരേ, പതിനൊന്നാം തീയതിയിലും. അതു തഴച്ചതായാലും ഉണക്കിയതായാലും, തഴച്ചതാണെങ്കിൽ അതിന് കൂടുതൽ സാരം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.
ഏകാദശ്യാം തു തുലസീ സാരാ ഗ്രാഹ്യാ മനീഷിഭിഃ । ത്വചാ നാസേംദ്രിയേണാപി ന തു ജിഹ്വേന്ദ്രിയേണ ച ॥ ൩,൧൪.
പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ സാരമുള്ള തുളസി ജ്ഞാനികൾ സ്വീകരിക്കണം, പക്ഷേ സ്പർശം അല്ലെങ്കിൽ മണം കൊണ്ടു മാത്രം, രുചി കൊണ്ടല്ല.
ഏകാദശ്യാം ഹരേരന്നം നിഃ സാരം പരികീര്തിതമ് । ഏകാദശ്യാം ഹരേസ്തീര്ഥം മനുഷ്യാണാം ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൪.
പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ ഹരിയുടെ അന്നത്തിന് സാരം ഇല്ലെന്ന് പറയുന്നു; പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ ഹരിയുടെ തീർത്ഥജലം മനുഷ്യർക്കാണ്, പക്ഷേ പക്ഷിരാജാവേ.
ഏകവാരേ ച സാരം സ്യാദ്ദ്വിവാരേ ച തതോധികമ് । ഏകാദശ്യാം മഹാഭാഗ തീര്ഥം ഗന്ധാദിമിശ്രിതമ് ॥ ൩,൧൪.
ഒരിക്കൽ അർപ്പിച്ചാൽ സാരമുള്ളതായിരിക്കും; രണ്ടുതവണ അർപ്പിച്ചാൽ അതിന് കൂടുതൽ സാരം ഉണ്ടാകും; പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ മഹാഭാഗനേ, സുഗന്ധം മുതലായവ ചേർത്ത തീർത്ഥം—
അസാരമിതി സംപ്രോക്തം തഥാ സ്വാദൂദമിശ്രിതമ് । ഏകാദശ്യാം ഹരേഃ സാരം ക്ഷീരം സര്പിര്മധൂദകമ് ॥ ൩,൧൪.
—അത് സാരം ഇല്ലാത്തതാണെന്ന് പറയുന്നു; അതുപോലെ മധുരം ചേർത്തതും. പതിനൊന്നാം തീയതിയിൽ ഹരിയുടെ സാരം പാൽ, നെയ്യ്, തേൻ, വെള്ളം എന്നിവയാണെന്ന് പറയുന്നു.
നിഃ സാരം മനുജേന്ദ്രാണാമിതി വേദവിദാം മതമ് । ആഷാഢമാസേ ഗരുഡ ശാകോ നിഃ സാര ഉച്യതേ ॥ ൩,൧൪.
വേദം അറിയുന്നവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇവ മനുഷ്യർക്കു സാരമില്ലാത്തവയാണ്; ആഷാഢമാസത്തിൽ, ഗരുഡാ, ശാകം സാരമില്ലാത്തതാണെന്ന് പറയുന്നു.
മാസി ഭാദ്രപദേ വീന്ദ്ര ഹ്യസാരം ദധി ചോച്യതേ । ക്ഷീരം തു ഹ്യാശ്വിനേ മാസേ നിഃ സാരം പരികീര്തിതമ് ॥ ൩,൧൪.
ഭാദ്രപദമാസത്തിൽ, മനുഷ്യേന്ദ്രാ, തൈര് സാരമില്ലാത്തതാണെന്ന് പറയുന്നു; ആശ്വിനമാസത്തിൽ പാൽ സാരമില്ലാത്തതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഊര്ധ്വപുണ്ഡ്രഗദാഹീനാ നാര്യസാരേതി ഗീയതേ । ഹരിഭക്തിവിഹീനാ യേ ഹ്യസുരാഃ പരികീര്തിതാഃ ॥ ൩,൧൪.
ഊർദ്ധ്വപുണ്ഡ്രം, ഗദാ എന്നിവയില്ലാത്ത സ്ത്രീകൾക്ക് സാരം ഇല്ലെന്ന് പറയുന്നു; ഹരിഭക്തി ഇല്ലാത്തവർ അസുരന്മാരാണ് എന്ന് പറയുന്നു.