മണിമാംസ്തത്സമോ ജ്ഞേയഃ കിഞ്ചിദൂനോ ബകഃ സ്മൃതഃ । തസ്മാദ്വിംശദ്ഗുണൈര്ഹീനസ്താരകാഖ്യോ മഹാസുരഃ ॥ ൩,൧൨.
മണിമാൻ അവനോട് തുല്യനാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; ബകൻക്ക് അതിൽ കുറച്ച് മാത്രം കുറവാണ്; അവനിൽ നിന്ന് താരകാസുരന് ഇരുപത് ഭാഗം കുറവാണ്.
തസ്മാത്ഷഡ്ഗുണതോ ഹീനഃ ശംബരോ ലോകകണ്ടകഃ । ശംബരസ്യ സമോ ജ്ഞേയഃ ശാല്വോ ദൈത്യേഷു ചാധമഃ ॥ ൩,൧൨.
അവനിൽ നിന്ന് ലോകത്തിന് ഭീഷണിയായ ശംബരന് ആറു ഭാഗം കുറവാണ്; ശംബരനോട് തുല്യനും ദൈത്യന്മാരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനും ശാൽവനാണ്.
ശംബരാത്തു ദ്വിഗുണതോ ഹിഡിംബോ ന്യൂന ഉച്യതേ । ബാണസ്തതോഽധമോ ജ്ഞേയഃ സ തു കീചകനാമതഃ ॥ ൩,൧൨.
ശംബരനിൽ നിന്ന് ഇരട്ടി കുറവാണ് ഹിഡിംബന്; അതിന് ശേഷം ബാണൻ, കീചകൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്.
ദ്വാപാരഖ്യോ മഹാഹാസോ ബാണാസുരസമഃ സ്മൃതഃ । തസ്മാദ്ദശഗുണൈര്ഹീനോ നമുചിര്ദൈത്യസത്തമഃ ॥ ൩,൧൨.
ദ്വാപരൻ, മഹാഹാസം എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ, ബാണാസുരനോട് തുല്യനാണ്; അവനിൽ നിന്ന് ദശഭാഗം കുറവാണ് നമുചി എന്ന മികച്ച ദൈത്യന്.
നമുചേസ്തു സമൌ ജ്ഞേയൌ പാക ഇല്വല ഇത്യുഭൌ । തസ്മാച്ചതുര്ഗുണൈര്ഹീനോ വാതാപിര്ദാനവാധമഃ ॥ ൩,൧൨.
നമുചിക്ക് തുല്യരായി പാകനും ഇൽവലനും അറിയപ്പെടുന്നു; അവനിൽ നിന്ന് നാലു ഭാഗം കുറവാണ് വാതാപി എന്ന ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ദാനവന്.
തസ്മാത്സാര്ധഗുണൈര്ഹീനോ ധേനുകോ നാമ ദൈത്യരാട് । ധേനുകാദര്ധഗുണതഃ കേശീ ദൈത്യസ്തു ചാവരഃ ॥ ൩,൧൨.
അവനിൽ നിന്ന് ധേനുകൻ എന്ന ദൈത്യരാജാവിന് ഒരു ഭാഗംകൂടി പകുതി കുറവാണ്; ധേനുകനിൽ നിന്ന് അരഭാഗം കുറവാണ് കീശി എന്ന ദൈത്യന്, അവൻ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്.
കേശീദൈത്യസമോ ജ്ഞേയസ്തൃണാവര്തോ മഹാസുരഃ । തസ്മാദ്ദശഗുണൈര്ഹീനോ ഹംസോ നാമരമാപതേ ॥ ൩,൧൨.
കീശി ദൈത്യന് തുല്യനാണ് തൃണാവർത്തൻ എന്ന മഹാസുരൻ; അവനിൽ നിന്ന് പത്ത് ഭാഗം കുറവാണ് ഹംസൻ, ദേവശത്രുക്കളിൽ ഒരാളായവൻ.
ത്രിരികസ്തു സമോ ജ്ഞേയസ്തത്സമഃ പൌരുകസ്മൃതഃ । വേതഃ സ ഏവ വിജ്ഞേയഃ പൂര്വജന്മനി സത്തമ ॥ ൩,൧൨.
തൃരികൻ തുല്യനാണ്, അവനോട് തുല്യനായി പൗരുകനും അറിയപ്പെടുന്നു; മഹാനായവനേ, അവൻ മുമ്പത്തെ ജന്മത്തിൽ വേതനായിരുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
തസ്മാദേകഗുണൈര്ഹീനൌ കുംഭാണ്ഡകകുപര്ണകൌ । ദുഃ ശാസനസ്തു വിജ്ഞേയോ ജരാസംധസമഃ പ്രഭോ ॥ ൩,൧൨.
അവനിൽ നിന്ന് കുംഭാണ്ഡനും കുപർണ്ണനും ഓരോ ഭാഗം കുറവാണ്; ദുഃശാസനൻ ജരാസന്ധനോട് തുല്യനാണ്, പ്രഭോ.
കംസേന തുല്യോ വിജ്ഞേയോ വികര്ണോ ദൈത്യസത്തമഃ । കുംഭകര്ണാച്ഛതഗുണൈര്ഹീനൌ ക്രധ്യേതി വിശ്രുതഃ ॥ ൩,൧൨.
കംസനോട് തുല്യനാണ് വികർണൻ എന്ന മികച്ച ദൈത്യൻ; കുംഭകർണനിൽ നിന്ന് നൂറു ഭാഗം കുറവാണ് ക്രധൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവന്.
തസ്മാച്ഛതഗുണൈര്ഹീനഃ ശതധന്വാ മഹാസുരഃ । സമാനസ്തസ്യ വിജ്ഞേയഃ കര്മാരിര്ദൈത്യസത്തമഃ ॥ ൩,൧൨.
അതിനാല് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാത്ത മഹാസുരനായ ശതധന്വന് ദൈവതകളുടെ ശത്രുവായ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠനോടു കര്മത്തില് സമാനനാണ് എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
കാലകേയസ്തു വിജ്ഞേയഃ സദാ വേനസമോ മതഃ । അധമാനാം തു ദൈത്യാനാമുത്തമൈഃ സാമ്യമുച്യതേ ॥ ൩,൧൨.
കാലകേയന് എപ്പോഴും വേനനോടു സമാനനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ദൈത്യരില് ഏറ്റവും താഴ്ന്നവര്ക്ക്, ഉന്നതരോടുള്ള സമത്വം ഇവിടെ പറയുന്നു.
തത്രാവേശാച്ച വിജ്ഞേയം ദേവാനാം നാത്ര സംശയഃ । തസ്മാച്ഛതഗുര്ണൈഹീനശ്ചിത്തമാനസുരോ മഹാന് ॥ ൩,൧൨.
അവിടെ അവേശം കൊണ്ടു ദേവന്മാര് ഉണ്ടെന്നത് സംശയമില്ലാതെ അറിയണം; അതുകൊണ്ട്, മനസ്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്.
തച്ഛരീരാഭിമാനീ തു തസ്മാച്ഛതഗുണൈര്വരഃ । തസ്മാച്ഛതഗുണൈഹീംനോ ഹസ്തമാനസുരോ മഹാന് ॥ ൩,൧൨.
ശരീരത്തെ അധികം പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നവന് ശതഗുണങ്ങള് കൂടുതലാണ്; അതുപോലെ, കൈയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്.
തസ്മാച്ഛതഗുണൈര്ഹീനഃ പാദമാനസുരോ മഹാന് । നേത്രേന്ദ്രിയാഭിമാനീ തു തസ്മാച്ഛതഗുണോ വരഃ ॥ ൩,൧൨.
പാദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്; കണ്ണിന്റെ ഇന്ദ്രിയത്തില് അഭിമാനം ഉള്ളവന് ശതഗുണങ്ങള് കൂടുതലാണ്.
ചക്ഷുരിന്ദ്രിയമാനീ തു തസ്മാച്ഛതഗുണോ വരഃ । തസ്മാച്ഛഗുണൈര്ഹീനഃ സ്പര്ശമാനസുരോ മഹാന് ॥ ൩,൧൨.
കണ്ണിന്റെ ഇന്ദ്രിയത്തില് അഭിമാനം ഉള്ളവന് ശതഗുണങ്ങള് കൂടുതലാണ്; സ്പര്ശം സംബന്ധിച്ച മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്.
തസ്മാച്ഛതഗുര്ണൈഹീനശ്ചണ്ഡമാനസുരോ മഹാന് । തസ്മാച്ഛതഗുര്ണൈര്ഹീനഃ ശിശ്രമാനസുരോ മഹാന് ॥ ൩,൧൨.
കോപം സംബന്ധിച്ച മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്; അതുപോലെ, തണുപ്പ് സംബന്ധിച്ച മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്.
തസ്മാച്ഛതഗുണൈര്ഹീനഃ കര്മമാനസുരഃ സ്മൃതഃ । കല്പാദ്യൈഃ പ്രേരിതാഃ സര്വേ രുദ്രാദ്യാ അധികാരിണഃ ॥ ൩,൧൨.
കര്മ്മം സംബന്ധിച്ച മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ് എന്ന് ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നു; രുദ്രന് മുതലായ എല്ലാ അധികാരികളും കല്പം മുതലായവയാല് പ്രേരിതരാണ്.
കദാചിത്സുവിരുദ്ധം ച കുര്വന്തി തവ സത്തമ । കദാപ്യഹം ച വായുശ്ച വിരുദ്ധം നാചരേവ ഭോഃ ॥ ൩,൧൨.
ഏറ്റവും ഉത്തമനായവനേ, ചിലപ്പോള് അവര് നിന്നോടു വിരുദ്ധമായി പ്രവര്ത്തിക്കും; പക്ഷേ ഞാനും വായുവും ഒരിക്കലും വിരുദ്ധമായി പ്രവര്ത്തിക്കില്ല.
മൂലേഷ്വംശാവതാരേഷു രുദ്രാദീനാ മഹാപ്രഭോ । ബുദ്ധിര്വിനശ്യതേ യസ്മാത്തസ്മാച്ഛിന്നാ ഹി തേഽഖിലാഃ ॥ ൩,൧൨.
മൂലങ്ങളില്, രുദ്രന് മുതലായവരുടെ അംശാവതാരങ്ങളില്, മഹാപ്രഭുവേ, ബുദ്ധി നശിച്ചുപോകുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവര് എല്ലാം വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മഹീപതേ ച മദ്ബുദ്ധിസ്തസ്മാദച്ഛിന്നസംജ്ഞികഃ । ഏതാദൃശോപ്യഹം ദേവ ന ച ശക്തിസ്തു നസ്തവേ ॥ ൩,൧൨.
ഭൂമിപതിയായ രാജാവേ, അതുകൊണ്ട് എന്റെ ബുദ്ധി അക്ഷതമായിരിക്കുന്നു; എങ്കിലും, ദേവനേ, നിന്നെ സ്തുതിക്കാന് എനിക്ക് ശക്തിയില്ല.
മഹ്യമച്ഛിന്നഭക്തായ ദയാം കുരു മഹാപ്രഭോ । ഇതി സ്തുത്വാ ഹരിം ബ്രഹ്മാ സ്ഥിതഃ പ്രാഞ്ജ ലിരഗ്രതഃ ॥ ൩,൧൨.
അക്ഷയമായ ഭക്തിയുള്ള എന്നോടു ദയ കാണിക്കണമേ, മഹാപ്രഭുവേ; ഇങ്ങനെ ഹരിയെ സ്തുതിച്ച ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് ആദരപൂര്വം അവന്റെ മുന്നില് നിന്നു.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൩ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । ഇതി സ്തുതഃ സ ഭഗവാന് സ്വപൂത്രേണ ദയാനിധിഃ । മേധഗംഭീരയാ വാചാ പ്രോവാച മധുസൂദനഃ ॥ ൩,൧൩.
ശ്രീകൃഷ്ണന് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്വന്തം മകനാല് സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ദയാസാഗരനായ ഭഗവാന് മധുസൂദനന് ഗൗരവമുള്ള വാക്കുകളില് പ്രസംഗിച്ചു.
സൃജ ബ്രഹ്മന്നിമാന്ദേവാന്മത്പ്രസാദാത്ക്രമേണ ച । യഥാ വൈ പ്രാക്ക്ഷണേതദ്വത്സൃജ സര്വം മഹാപ്രഭോ ॥ ൩,൧൩.
ബ്രഹ്മാവേ, എന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് ക്രമമായി ഈ ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിക്കൂ; മുമ്പ് ചെയ്തതുപോലെ, മഹാപ്രഭുവേ, എല്ലാം ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കണം.
നാസ്തി പ്രയോജനം തേന തവ മത്പ്രീതയേ സൃജ । ഏവമുക്തസ്തു ഹാരിണാ ബ്രഹ്മാ സ്തുത്വാ ഹരിം പരമ് ॥ ൩,൧൩.
അതിനുള്ള പ്രത്യേക ആവശ്യകതയില്ല, പക്ഷേ എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കാന് സൃഷ്ടിക്കണം; ഹരിയ്ക്ക് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള് ബ്രഹ്മാവ് പരമഹരിയെ സ്തുതിച്ചു.
സൃഷ്ടിം കര്തും മനോ ദധ്രേ പ്രീണയന്നേവ മാധവമ് । മഹത്തത്വാത്മകോ ബ്രഹ്മാ വായും ജീവഭിമാനിനമ് ॥ ൩,൧൩.
സൃഷ്ടി നടത്താന് ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ മനസ്സ് മാധവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ആക്കിയിരുന്നു; മഹത്തത്ത്വം സ്വഭാവമായ ബ്രഹ്മാവ് ജീവാത്മാവായ വായുവിനെ ശ്രദ്ധിച്ചു.
ആദൌ സസര്ജ ഗരുഡ പുരുഷാത്മാ സ ഏവ ച । തതോ ദക്ഷിണഹസ്താത്തു ബ്രഹ്മാണീം ഭാരന്തീ തഥാ ॥ ൩,൧൩.
ആദ്യം, ബ്രഹ്മാവ് പുരുഷസ്വരൂപിയായ ഗരുഡനെ സൃഷ്ടിച്ചു; അതിനുശേഷം, വലതുകൈയില് നിന്ന് ഭാരണിയെ സൃഷ്ടിച്ചു.
ബ്രഹ്മണോ ദക്ഷിണാദ്ധസ്താദഹങ്കാരാത്മകോ ഹരഃ । ആദൌ ശേഷസ്തതോ ജജ്ഞേ ഗരുഡതദനന്തരമ് ॥ ൩,൧൩.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വലതുകൈയില് നിന്ന് അഹങ്കാരസ്വരൂപിയായ ഹരന് ഉദിച്ചുവന്നു; ആദ്യം ശേഷനും, ഉടനെ അതിന് ശേഷം ഗരുഡനും ജനിച്ചു.
തദനന്തരജോ രുദ്രഃ സ ഏവം സൃഷ്ടവാന്പ്രഭുഃ । സ്വോത്പത്ത്യനന്തരം ബ്രഹ്മാ ദശവര്ഷാന്മഹാപ്രഭുഃ ॥ ൩,൧൩.
അതിനുശേഷം രുദ്രൻ തന്നെയാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. തന്റെ ഉദ്ഭവത്തിന് ശേഷം മഹാപ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് പത്ത് വർഷം ഉണ്ടായിരുന്നു.
വായുമുത്ത്പാദ്രയാമാസ വത്സരാനന്തരേ പ്രഭുഃ । ഗായത്രീം ജനയാമാസ വായോരുത്പത്ത്യനന്തരമ് ॥ ൩,൧൩.
ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, പ്രഭു വായുവിനെ സൃഷ്ടിച്ചു. വായുവിന്റെ ജനനത്തിന് ഉടനെ ഗായത്രിയെ സൃഷ്ടിച്ചു.