ശതവര്ഷാനന്തരം ച സര്വേഷാം കലിനാ സഹ । വായോര്ഗദാപ്രഹാരേണ ലിങ്ഗഭങ്ഗോ ഭവിഷ്യതി ॥ ൩,൧൨.
നൂറുവർഷം കഴിഞ്ഞ്, കലിയുഗത്തിലെ എല്ലാവരോടൊപ്പം, വായുവിന്റെ ഗദയുടെ പ്രഹാരത്തിൽ ലിംഗങ്ങൾ നശിക്കും.
തമോന്ധം പ്രവിശന്ത്യേതേ താരതമ്യേന സര്വശഃ । തമസ്യന്ധേപി സംസാരേ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൩,൧൨.
അവർ എല്ലാവരും ക്രമമായി കനൽപോലുള്ള ഇരുണ്ടതിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും; ഈ സാംസാരിക ഇരുണ്ടതിലും കൂടുതൽ ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല.
സര്വേഷാമുത്തമോന്തേ യഃ കലിരേവ ന സംശയഃ । ദൂഷകോ വിഷ്ണുഭക്താനാം തത്സമോ നാസ്തി സര്വദാ ॥ ൩,൧൨.
എല്ലാവരിലും കാളിയുഗം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ളത് എന്നതിൽ സംശയമില്ല; വിഷ്ണുഭക്തന്മാരെ ഭ്രഷ്ടരാക്കുന്നതും, അവനോട് തുല്യൻ ആരുമില്ല എന്നും സത്യം.
സംസാരേ വാന്ധതമസി സര്വത്ര ഹരിദൂഷകഃ । മിഥ്യാദാനേ ജ്ഞാനബുദ്ധിര്ദുഃ ഖേ ച സുഖബുദ്ധിമാന് ॥ ൩,൧൨.
സാംസാരികമായ ഇരുണ്ടതിൽ എവിടെയും ഹരിയെ അപമാനിക്കുന്നവനാണ് അവൻ; തെറ്റായ സമ്പാദ്യത്തിൽ ജ്ഞാനബുദ്ധി കാണിക്കുകയും, ദുഃഖത്തിൽ പോലും സന്തോഷം കാണുന്നവനുമാണ്.
തസ്മാത്കലിസമോ ലോകേ ശിവഭക്തോ ന കുത്രചിത് । ദുര്യോധനഃ സ ഏവോക്തോ ദുഃ ഖാനന്ത്യസ്വരൂപവാന് ॥ ൩,൧൨.
ഇതിനാൽ ലോകത്തിൽ ശിവഭക്തൻ കാളിയുഗത്തിന് തുല്യനായി ഒരിക്കലുമില്ല; അവൻ തന്നെയാണ് ദുര്യോധനൻ എന്നും, അത്യന്തം ദുഃഖത്തിന്റെ രൂപമായവനുമാണ്.
തസ്മാച്ഛതഗുണാംശേന കലിഭാര്യാ തു സര്വദാ । അലക്ഷ്മീരിതി വിഖ്യാതാ സാ ലോകേ മന്ഥരാ സ്മൃതാ ॥ ൩,൧൨.
അതിനാൽ, കാളിയുഗന്റെ ഭാര്യക്ക് അവനേക്കാൾ നൂറിരട്ടി ഗുണങ്ങൾ എന്നും ഉണ്ടാകുന്നു; അവൾക്ക് 'അലക്ഷ്മി' എന്ന പേരും ലോകത്ത് 'മന്തര' എന്ന പേരും അറിയപ്പെടുന്നു.
തസ്മാദ്ദശഗുണാംശോനോ വിപ്രചിത്തിസ്തു സര്വദാ । ജരാസംധഃ സ ഏവോക്തഃ കാലനേമിസ്തതഃ പരമ് ॥ ൩,൧൨.
അതിനാൽ, വിപ്രചിത്തിക്ക് അവന്റെ പത്ത് ഭാഗം മാത്രം ഗുണങ്ങൾ എന്നും പറയുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് ജരാസന്ധൻ, പിന്നെ കാലനേമിയും വരുന്നു.
തസ്മാച്ഛതഗുണാംശോനഃ സ തു കംസേതി വിശ്രുതഃ । തസ്മാത്പഞ്ചഗുണൈര്ഹീനൌ മധുകൈടഭസംജ്ഞകൌ ॥ ൩,൧൨.
അതിനാൽ, കംസൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവന് കാളിയുഗന്റെ നൂറിലൊന്ന് ഗുണം മാത്രമേയുള്ളു; അവനിൽ നിന്ന് മധു, കൈടഭൻ എന്നിവർക്കു അഞ്ച് ഭാഗം കുറവാണ്.
താവേവ ഹംസഹിഡംബകൌ ജ്ഞേയൌ തൌ ച ജനാര്ദന । വിപ്രചിത്തിസമോ ജ്ഞേയോ ഭൌമോ വൈ ഭൂതലേ സ്മൃതഃ ॥ ൩,൧൨.
അവരേയാണ് ഹംസനും ഹിഡിംബകനും എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം, ജനാർദ്ദനാ; ഭൂമിയിൽ 'ഭൗമൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ വിപ്രചിത്തിക്ക് തുല്യനാണ്.
തസ്മാദഷ്ട ഗുണൈരുച്യോ ഹരിണ്യകശിഷുഃ സ്മൃതഃ । തസ്മാച്ച ത്രിഗുണൈര്ഹീനോ ഹിരണ്യാക്ഷോ മഹാസുരഃ ॥ ൩,൧൨.
അതിനാൽ, ഹിരണ്യകശിപുവിന് എട്ട് ഭാഗം ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു; അവനിൽ നിന്ന് ഹിരണ്യാക്ഷൻ എന്ന മഹാസുരന് മൂന്നു ഭാഗം കുറവാണ്.
മണിമാംസ്തത്സമോ ജ്ഞേയഃ കിഞ്ചിദൂനോ ബകഃ സ്മൃതഃ । തസ്മാദ്വിംശദ്ഗുണൈര്ഹീനസ്താരകാഖ്യോ മഹാസുരഃ ॥ ൩,൧൨.
മണിമാൻ അവനോട് തുല്യനാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; ബകൻക്ക് അതിൽ കുറച്ച് മാത്രം കുറവാണ്; അവനിൽ നിന്ന് താരകാസുരന് ഇരുപത് ഭാഗം കുറവാണ്.
തസ്മാത്ഷഡ്ഗുണതോ ഹീനഃ ശംബരോ ലോകകണ്ടകഃ । ശംബരസ്യ സമോ ജ്ഞേയഃ ശാല്വോ ദൈത്യേഷു ചാധമഃ ॥ ൩,൧൨.
അവനിൽ നിന്ന് ലോകത്തിന് ഭീഷണിയായ ശംബരന് ആറു ഭാഗം കുറവാണ്; ശംബരനോട് തുല്യനും ദൈത്യന്മാരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനും ശാൽവനാണ്.
ശംബരാത്തു ദ്വിഗുണതോ ഹിഡിംബോ ന്യൂന ഉച്യതേ । ബാണസ്തതോഽധമോ ജ്ഞേയഃ സ തു കീചകനാമതഃ ॥ ൩,൧൨.
ശംബരനിൽ നിന്ന് ഇരട്ടി കുറവാണ് ഹിഡിംബന്; അതിന് ശേഷം ബാണൻ, കീചകൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്.
ദ്വാപാരഖ്യോ മഹാഹാസോ ബാണാസുരസമഃ സ്മൃതഃ । തസ്മാദ്ദശഗുണൈര്ഹീനോ നമുചിര്ദൈത്യസത്തമഃ ॥ ൩,൧൨.
ദ്വാപരൻ, മഹാഹാസം എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ, ബാണാസുരനോട് തുല്യനാണ്; അവനിൽ നിന്ന് ദശഭാഗം കുറവാണ് നമുചി എന്ന മികച്ച ദൈത്യന്.
നമുചേസ്തു സമൌ ജ്ഞേയൌ പാക ഇല്വല ഇത്യുഭൌ । തസ്മാച്ചതുര്ഗുണൈര്ഹീനോ വാതാപിര്ദാനവാധമഃ ॥ ൩,൧൨.
നമുചിക്ക് തുല്യരായി പാകനും ഇൽവലനും അറിയപ്പെടുന്നു; അവനിൽ നിന്ന് നാലു ഭാഗം കുറവാണ് വാതാപി എന്ന ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ദാനവന്.
തസ്മാത്സാര്ധഗുണൈര്ഹീനോ ധേനുകോ നാമ ദൈത്യരാട് । ധേനുകാദര്ധഗുണതഃ കേശീ ദൈത്യസ്തു ചാവരഃ ॥ ൩,൧൨.
അവനിൽ നിന്ന് ധേനുകൻ എന്ന ദൈത്യരാജാവിന് ഒരു ഭാഗംകൂടി പകുതി കുറവാണ്; ധേനുകനിൽ നിന്ന് അരഭാഗം കുറവാണ് കീശി എന്ന ദൈത്യന്, അവൻ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനാണ്.
കേശീദൈത്യസമോ ജ്ഞേയസ്തൃണാവര്തോ മഹാസുരഃ । തസ്മാദ്ദശഗുണൈര്ഹീനോ ഹംസോ നാമരമാപതേ ॥ ൩,൧൨.
കീശി ദൈത്യന് തുല്യനാണ് തൃണാവർത്തൻ എന്ന മഹാസുരൻ; അവനിൽ നിന്ന് പത്ത് ഭാഗം കുറവാണ് ഹംസൻ, ദേവശത്രുക്കളിൽ ഒരാളായവൻ.
ത്രിരികസ്തു സമോ ജ്ഞേയസ്തത്സമഃ പൌരുകസ്മൃതഃ । വേതഃ സ ഏവ വിജ്ഞേയഃ പൂര്വജന്മനി സത്തമ ॥ ൩,൧൨.
തൃരികൻ തുല്യനാണ്, അവനോട് തുല്യനായി പൗരുകനും അറിയപ്പെടുന്നു; മഹാനായവനേ, അവൻ മുമ്പത്തെ ജന്മത്തിൽ വേതനായിരുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
തസ്മാദേകഗുണൈര്ഹീനൌ കുംഭാണ്ഡകകുപര്ണകൌ । ദുഃ ശാസനസ്തു വിജ്ഞേയോ ജരാസംധസമഃ പ്രഭോ ॥ ൩,൧൨.
അവനിൽ നിന്ന് കുംഭാണ്ഡനും കുപർണ്ണനും ഓരോ ഭാഗം കുറവാണ്; ദുഃശാസനൻ ജരാസന്ധനോട് തുല്യനാണ്, പ്രഭോ.
കംസേന തുല്യോ വിജ്ഞേയോ വികര്ണോ ദൈത്യസത്തമഃ । കുംഭകര്ണാച്ഛതഗുണൈര്ഹീനൌ ക്രധ്യേതി വിശ്രുതഃ ॥ ൩,൧൨.
കംസനോട് തുല്യനാണ് വികർണൻ എന്ന മികച്ച ദൈത്യൻ; കുംഭകർണനിൽ നിന്ന് നൂറു ഭാഗം കുറവാണ് ക്രധൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവന്.
തസ്മാച്ഛതഗുണൈര്ഹീനഃ ശതധന്വാ മഹാസുരഃ । സമാനസ്തസ്യ വിജ്ഞേയഃ കര്മാരിര്ദൈത്യസത്തമഃ ॥ ൩,൧൨.
അതിനാല് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാത്ത മഹാസുരനായ ശതധന്വന് ദൈവതകളുടെ ശത്രുവായ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠനോടു കര്മത്തില് സമാനനാണ് എന്നു മനസ്സിലാക്കണം.
കാലകേയസ്തു വിജ്ഞേയഃ സദാ വേനസമോ മതഃ । അധമാനാം തു ദൈത്യാനാമുത്തമൈഃ സാമ്യമുച്യതേ ॥ ൩,൧൨.
കാലകേയന് എപ്പോഴും വേനനോടു സമാനനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ദൈത്യരില് ഏറ്റവും താഴ്ന്നവര്ക്ക്, ഉന്നതരോടുള്ള സമത്വം ഇവിടെ പറയുന്നു.
തത്രാവേശാച്ച വിജ്ഞേയം ദേവാനാം നാത്ര സംശയഃ । തസ്മാച്ഛതഗുര്ണൈഹീനശ്ചിത്തമാനസുരോ മഹാന് ॥ ൩,൧൨.
അവിടെ അവേശം കൊണ്ടു ദേവന്മാര് ഉണ്ടെന്നത് സംശയമില്ലാതെ അറിയണം; അതുകൊണ്ട്, മനസ്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്.
തച്ഛരീരാഭിമാനീ തു തസ്മാച്ഛതഗുണൈര്വരഃ । തസ്മാച്ഛതഗുണൈഹീംനോ ഹസ്തമാനസുരോ മഹാന് ॥ ൩,൧൨.
ശരീരത്തെ അധികം പ്രാധാന്യം കൊടുക്കുന്നവന് ശതഗുണങ്ങള് കൂടുതലാണ്; അതുപോലെ, കൈയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്.
തസ്മാച്ഛതഗുണൈര്ഹീനഃ പാദമാനസുരോ മഹാന് । നേത്രേന്ദ്രിയാഭിമാനീ തു തസ്മാച്ഛതഗുണോ വരഃ ॥ ൩,൧൨.
പാദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്; കണ്ണിന്റെ ഇന്ദ്രിയത്തില് അഭിമാനം ഉള്ളവന് ശതഗുണങ്ങള് കൂടുതലാണ്.
ചക്ഷുരിന്ദ്രിയമാനീ തു തസ്മാച്ഛതഗുണോ വരഃ । തസ്മാച്ഛഗുണൈര്ഹീനഃ സ്പര്ശമാനസുരോ മഹാന് ॥ ൩,൧൨.
കണ്ണിന്റെ ഇന്ദ്രിയത്തില് അഭിമാനം ഉള്ളവന് ശതഗുണങ്ങള് കൂടുതലാണ്; സ്പര്ശം സംബന്ധിച്ച മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്.
തസ്മാച്ഛതഗുര്ണൈഹീനശ്ചണ്ഡമാനസുരോ മഹാന് । തസ്മാച്ഛതഗുര്ണൈര്ഹീനഃ ശിശ്രമാനസുരോ മഹാന് ॥ ൩,൧൨.
കോപം സംബന്ധിച്ച മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്; അതുപോലെ, തണുപ്പ് സംബന്ധിച്ച മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ്.
തസ്മാച്ഛതഗുണൈര്ഹീനഃ കര്മമാനസുരഃ സ്മൃതഃ । കല്പാദ്യൈഃ പ്രേരിതാഃ സര്വേ രുദ്രാദ്യാ അധികാരിണഃ ॥ ൩,൧൨.
കര്മ്മം സംബന്ധിച്ച മഹാസുരന് ശതഗുണങ്ങള് ഇല്ലാതെയാണ് എന്ന് ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നു; രുദ്രന് മുതലായ എല്ലാ അധികാരികളും കല്പം മുതലായവയാല് പ്രേരിതരാണ്.
കദാചിത്സുവിരുദ്ധം ച കുര്വന്തി തവ സത്തമ । കദാപ്യഹം ച വായുശ്ച വിരുദ്ധം നാചരേവ ഭോഃ ॥ ൩,൧൨.
ഏറ്റവും ഉത്തമനായവനേ, ചിലപ്പോള് അവര് നിന്നോടു വിരുദ്ധമായി പ്രവര്ത്തിക്കും; പക്ഷേ ഞാനും വായുവും ഒരിക്കലും വിരുദ്ധമായി പ്രവര്ത്തിക്കില്ല.
മൂലേഷ്വംശാവതാരേഷു രുദ്രാദീനാ മഹാപ്രഭോ । ബുദ്ധിര്വിനശ്യതേ യസ്മാത്തസ്മാച്ഛിന്നാ ഹി തേഽഖിലാഃ ॥ ൩,൧൨.
മൂലങ്ങളില്, രുദ്രന് മുതലായവരുടെ അംശാവതാരങ്ങളില്, മഹാപ്രഭുവേ, ബുദ്ധി നശിച്ചുപോകുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവര് എല്ലാം വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.