ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । തേഷു തത്ത്വേഷു ഭഗവാന്സ വിവേശ മഹാപ്രഭുഃ । ക്ഷോഭയാമാസ ഭഗവാന് സംബന്ധവിധുരോ ഹരിഃ ॥ ൩,൧൦.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ആ തത്വങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ മഹാപ്രഭു പ്രവേശിച്ചു. ബന്ധം ഇല്ലാതെ ഭഗവാൻ ഹരി അവയെ ഉണർത്തി.
അദൌ സസര്ജ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാണ്ഡം കന കാത്മകമ് । പഞ്ചാശത്കോടിവിസ്തീര്ണം യോജനാനാം സമന്തതഃ ॥ ൩,൧൦.
ആദിയിൽ ഭഗവാൻ അനുസൂക്ഷ്മമായ അണുക്കളാൽ നിറഞ്ഞ ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിച്ചു. അതിന്റെ വീതി എല്ലാ ദിശയിലും അമ്പത് കോടി യോജനമാണ്.
തദൂര്ധ്വമണ്വവയവസ്താവാന്കനകരൂപകഃ । വര്തതേ തത ഊര്ധ്വം തു പഞ്ചാശത്കോടിഭൂതലമ് ॥ ൩,൧൦.
അതിനുമുകളിൽ സ്വർണ്ണംപോലെയുള്ള അണ്ഡത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഉണ്ട്. അതിനുമുകളിൽ അമ്പത് കോടി യോജനവ്യാപകമായ ഒരു നിലം വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഏവം കോടിശതം തസ്യാവയവഃ പരികീര്തിതഃ । തതശ്ച സപ്താവരണൈഃ സമതാത്പരിധീകൃതമ് ॥ ൩,൧൦.
അങ്ങനെ, ആ അണ്ഡത്തിന് നൂറുകോടി ഭാഗങ്ങളാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അതിനുശേഷം, ഏഴു പൊതികൾ അതിനെ മുഴുവൻ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
കബന്ധാവരണം ഹ്യാദ്യം കോട്യാ ദശസഹസ്രകമ് । ദ്വിതീയാ വരണം ജ്ഞേയം പാവകസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ ൩,൧൦.
ആദ്യ പൊതിക്ക് കബന്ധം എന്നാണ് പേര്, അതിന്റെ അളവ് പത്ത് ആയിരം കോടിയാണ്. രണ്ടാമത്തെ പൊതിയാകുന്നത് മഹാത്മാവായ അഗ്നിയുടെ പൊതിയാണ്.
അപാം ദശഗുണൈര്യുക്തം സമന്താത്പരിധീ (ഖീ) കൃതമ് । തൃതീയാവരണം ജ്ഞേയം ഹരസ്യൈവ മഹാത്മനഃ ॥ ൩,൧൦.
മൂന്നാമത്തെ പൊതിയാകുന്നത് മഹാത്മാവായ ഹരന്റെ പൊതിയാണ്, അതു പത്തു മടങ്ങ് കൂടുതൽ വലുപ്പമുള്ള വെള്ളം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദശാധികം പാവകാച്ച സമന്താത്പരിവാരിതമ് । ചതുര്ഥാവരണം ജ്ഞേയം നഭസോപി മഹാപ്രഭോ ॥ ൩,൧൦.
അഗ്നിയുടെ പൊതിയേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള ഒരു പൊതിയാണ് നാലാമത്തേത്, അതാണ് ആകാശത്തിന്റെ പൊതിയെന്നു മഹാപ്രഭുവേ.
ഹരാദ്ദശഗുണൈരേവം സമന്താത്പരിവാരിതമ് । പഞ്ചമാവരണം ജ്ഞേയമഹങ്കാരാഖ്യമേവച ॥ ൩,൧൦.
ഹരന്റെ പൊതിയേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള പൊതിയാണ് അഞ്ചാമത്തേത്, അതാണ് അഹങ്കാരമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
വ്യോമ്നോ ദശഗുണൈരേവം സമന്താത്പരിവാരി തമ് । ഷഷ്ഠമാവരണം പ്രോക്തം മഹത്തത്ത്വം ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൦.
ആകാശത്തിന്റെ പൊതിയേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള പൊതിയാണ് ആറാമത്തേത്, അതാണ് മഹത്ത്വത്തിന്റെ പൊതിയെന്നു പക്ഷിരാജാവേ.
അഹങ്കാരാദ്ദശഗുണം സമന്താത്പരിവാരിതമ് । സപ്തമാവരണം പ്രോക്തം ത്രിഗുണാവരണം പ്രഭോ ॥ ൩,൧൦.
അഹങ്കാരത്തിന്റെ പൊതിയേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള പൊതിയാണ് ഏഴാമത്തേത്, അതാണ് മൂന്നു ഗുണങ്ങളുടെ പൊതിയെന്നു പ്രഭുവേ.
മഹത്തത്ത്വാദ്ദശഗുണൈരധികം പരികീര്തിതമ് । മഹത്തത്ത്വാനന്തരം ച തമോ ഹ്യാവരണം സ്മൃതമ് ॥ ൩,൧൦.
മഹത്ത്വത്വത്തിന്റെ പൊതിയേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള പൊതിയാണ്, മഹത്ത്വത്തിനുശേഷം തമസ്സിന്റെ പൊതിയാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
മഹത്തത്ത്വാത്പഞ്ചഗുണൈരധികം പരികീര്തിതമ് । തസ്മാച്ച ദ്വിഗുണം ജ്ഞേയംരജോ ഹ്യാവരണം സ്മൃതമ് ॥ ൩,൧൦.
മഹത്ത്വത്വത്തിന്റെ പൊതിയേക്കാൾ അഞ്ചു മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള പൊതിയാണ്, അതിനുശേഷം രണ്ടുയിരട്ടി വലുപ്പമുള്ള പൊതിയാണ് രജസ്സിന്റെ പൊതിയെന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്.
തതശ്ച ദ്വിഗുണം ജ്ഞേയം സത്ത്വാവരണമുത്തമമ് । ത്രയശ്ചൈവം മിലിത്വാ തു ഏകാവരണമീരിതമ് ॥ ൩,൧൦.
അതിനുശേഷം രണ്ടുയിരട്ടി വലുപ്പമുള്ളതാണു സത്ത്വത്തിന്റെ ഉത്തമ പൊതിയെന്നു അറിയപ്പെടുന്നത്. ഈ മൂന്നു പൊതികൾ ചേർന്നാൽ ഒറ്റ പൊതിയാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
അവ്യാകൃതാഖ്യമാകാശം തദനന്തരമീരിതമ് । മര്യാദാരഹിതശ്ചൈവം തത്രാസ്തേ ഹരിരവ്യയഃ ॥ ൩,൧൦.
അതിനുശേഷം അവ്യാകൃതം എന്ന പേരിലുള്ള, അതിരില്ലാത്ത ആകാശം ഉണ്ട്. അവിടെ അക്ഷരനായ ഹരി നിലകൊള്ളുന്നു.
അഷ്ടമാവരണം വ്യോമ്നോരം തരാ വിരജാ നദീ । പഞ്ചയോജനവിസ്തീര്ണാ സമന്താത്പരീധീകൃതാ ॥ ൩,൧൦.
ആകാശത്തിന്റെ എട്ടാമത്തെ പൊതിയായി വിരജ്നദി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതിന്റെ വീതി അഞ്ചു യോജനമാണ്, എല്ലായിടത്തും ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
അസ്തി പുണ്യതമാ ജ്ഞേയാ ലോകസംസാരനാശിനീ । ഏവം ചതുര്മുഖേനൈവ തദാ ഹൃഷ്യം തി ചാണ്ഡജ ॥ ൩,൧൦.
അത് ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതും ലോകസംസാരത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമായ നദിയാണെന്ന് അറിയണം. അങ്ങനെ, അണ്ഡത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, ചതുര്മുഖനും അവിടെ സന്തോഷിക്കുന്നു.
തേ സര്വേ വിരജാനദ്യാം സമ്യക്സ്നാത്വാ വിസര്ജ്യ ച । ലിങ്ഗദേഹം തതഃ പശ്ചാന്മോക്ഷം വിന്ദന്തി തേ ഹരേഃ ॥ ൩,൧൦.
അവരൊക്കെയും വിരജ്നദിയിൽ നന്നായി കുളിച്ച് ലിംഗശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു, പിന്നെ ഹരിയിൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.
അപരോക്ഷദൃശാമേവം ബ്രഹ്മണാ സഹ ഗാമിനാമ് । വിരജാതരണം വിദ്ധി നാന്യേഷാം വിനതാസുത ॥ ൩,൧൦.
ബ്രഹ്മാവിനൊപ്പം നേരിട്ട് ദർശനം ഉള്ളവർക്ക് മാത്രമേ വിരജ്നദി കടക്കാൻ കഴിയൂ. മറ്റാര്ക്കും കഴിയില്ല, വിനതയുടെ പുത്രനേ.
അപരോക്ഷദൃശാം ബ്രഹ്മന്വ്യാസാദീനാം ഖഗേശ്വര । വിരജാതരണം നാസ്തി ഭോക്തവ്യത്വാച്ച കര്മണഃ ॥ ൩,൧൦.
ബ്രഹ്മാവേ, വ്യാസനും മറ്റുള്ളവരും നേരിട്ട് ദർശനം ഉള്ളവരായാലും, അവർ ചെയ്ത കര്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടതുകൊണ്ട്, പക്ഷിരാജാവേ, അവർക്കും വിരജ്നദി കടക്കാൻ കഴിയില്ല.
വിരിഞ്ചേനൈവ സാകം തു കല്പേസ്മിന്നധികാരിണാമ് । തേഷാം തു നിയമേനൈവ സര്വപ്രാരബ്ധസംക്ഷയഃ ॥ ൩,൧൦.
ഈ കല്പത്തിൽ വിരിഞ്ചനോടൊപ്പം യോഗ്യരായവർക്ക് മാത്രം, എല്ലാ പ്രാരബ്ധകര്മങ്ങളും പൂര്ണമായും നശിക്കുന്നു എന്ന് നിയമമുണ്ട്.
ഭവത്യേവം ന സംദേഹോ നാന്യേഷാം സര്വസംക്ഷയഃ । അതസ്തു വിരജാതരണം തേഷാമേവ ഭവേത്പടോ ॥ ൩,൧൦.
ഇത് സംശയമില്ലാതെ സത്യമാണ്; മറ്റുള്ളവർക്കോ മുഴുവൻ നാശം സംഭവിക്കും. അതുകൊണ്ടു മാത്രം അവർക്കാണ് വിരജാനദി കടക്കാൻ കഴിയുന്നത്.
വിരജാതരണം നാസ്തി തേഷാം ത (തയോസ്ത)ത്സംഗിനാം തഥാ । സര്വാരബ്ധക്ഷയോ നാസ്തി യതസ്തേഷാം ഖഗാധിപ ॥ ൩,൧൦.
വിരജാനദി കടക്കാൻ അവർക്കും അവരോടൊപ്പം ഇരിക്കുന്നവർക്കും കഴിയില്ല; പക്ഷേ, അവരുടെ സഞ്ചിതകര്മ്മങ്ങൾ മുഴുവൻ നശിക്കില്ല, ഖഗാധിപാ.
അതശ്ച സര്വഥാ നാസ്തി വിരജാതരണം പ്രഭോ । പ്രലയേ വിരജാനദ്യാ ലയോ നാസ്തി ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൦.
അതുകൊണ്ട്, പ്രഭോ, യാതൊരു വിധത്തിലും വിരജാനദി കടക്കാൻ കഴിയില്ല; പ്രളയസമയത്തും വിരജാനദിയിൽ ലയിക്കലില്ല, ഖഗേശ്വരാ.
ലക്ഷ്മ്യാത്മികാ തു സാ ജ്ഞേയാ ലിങ്ഗദേഹവിദാരിണീ । ബ്രഹ്മത്വയോഗ്യാ ഋജവോ നാമ ദേവാഃ പ്രകീര്തിതാഃ ॥ ൩,൧൦.
വിരജാനദി ലക്ഷ്മിയുടെ സ്വരൂപമാണ്, അതാണ് സൂക്ഷ്മശരീരം തകർക്കുന്നത്; ബ്രഹ്മത്വത്തിന് യോഗ്യരായവരെ ഋജവദേവന്മാർ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
തേപി പ്രത്യേകശഃ സംതി ഹ്യനന്താശ്ച പൃഥഗ്ഗണാഃ । പൃഥക്പൃഥക്ച തൈഃ സാകം മോക്ഷയോഗ്യാഃ ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൦.
അവർ ഓരോരുത്തരും വേറേ വേറേയും അനന്തമായ സംഘങ്ങളായും ഉണ്ട്; അവരോടൊപ്പം മോക്ഷത്തിന് യോഗ്യരായവരും ഉണ്ട്, ഖഗേശ്വരാ.
ജീവാഃ സംതി ഹ്യനേകേ ച പ്രതികല്പേ സൃജന്തി തേ । ദ്വാത്രിംശല്ലക്ഷണൈഃ സമ്യഗ്യുക്താ വായുത്വയോഗ്യകാഃ ॥ ൩,൧൦.
ജീവികൾ അനേകം ഉണ്ട്, ഓരോ സൃഷ്ടികാലത്തും അവർ മറ്റുള്ളവരെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; മുപ്പത്തിരണ്ടു ലക്ഷണങ്ങളോടെ സമ്പൂർണമായവരാണ് വായുത്വത്തിന് യോഗ്യർ.
അഷ്ടകാ ഋഷയഃ പ്രോക്താസ്തദൂനാശ്ചക്രവര്തിനഃ । ശതജന്മ സമാരഭ്യ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ ॥ ൩,൧൦.
എട്ട് ഋഷിമാരെ കുറിച്ച് പറയുന്നു, അവരെക്കാൾ താഴെയുള്ള ചക്രവർത്തിമാരും ഉണ്ട്; ബ്രഹ്മാവിന്റെ നൂറു ജന്മം മുതൽ തുടങ്ങുന്നു, പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ.
അപരോക്ഷമിതി പ്രോക്തം തഥാ ഹ്യാരബ്ധസംക്ഷയഃ । ഏകേന ശതകല്പേന വായുത്വം യാതി ഭോ ദ്വിജ ॥ ൩,൧൦.
ഇതാണ് അപരോക്ഷം എന്ന് പറയുന്നത്, അങ്ങനെ സഞ്ചിതകര്മ്മം നശിക്കുന്നു; ഒരുനൂറു കല്പത്തിനുള്ളിൽ വായുത്വം പ്രാപിക്കും, ദ്വിജാ.
ശതജന്മനി ബ്രഹ്മത്വം യാതി പശ്ചാദ്ധരേഃ പദമ് । ചത്വാരിംശദ്ബ്രഹ്മകല്പം സമാരഭ്യ ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൦.
നൂറു ജന്മങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മത്വം പ്രാപിക്കും, അതിന് ശേഷം ഹരിയുടെ പദം; നാല്പതു ബ്രഹ്മകല്പം മുതൽ തുടങ്ങുന്നു, ഖഗേശ്വരാ.
രുദ്രസ്യാപ്യാപരോക്ഷ്യം സ്യാത്തഥാ പ്രാരബ്ധസംക്ഷയഃ । ഏകചത്വാരിംശകല്പേ ശേഷത്വം യാതി സുവ്രത ॥ ൩,൧൦.
രുദ്രനും അപരോക്ഷം പ്രാപിക്കും, അങ്ങനെ സഞ്ചിതകര്മ്മം നശിക്കും; എൺപത്തൊന്ന് കല്പത്തിൽ ശേഷത്വം പ്രാപിക്കും, സുവ്രതാ.