ശതര്ചിഃ കശ്യപോ ജ്ഞേയോ മധ്യമശ്ച പരാശരഃ । പാവമാന്യഃ പ്രഗാഥശ്ച ക്ഷുദ്രസൂക്തശ്ച ദേവലഃ ॥ ൩,൯.
ശതർച്ചി, കശ്യപൻ, മധ്യമൻ, പരാശരൻ, പാവമാന്യൻ, പ്രഗാഥൻ, ക്ഷുദ്രസൂക്തൻ, ദേവളൻ —
ഗൃത്സമദോ ഹ്യാസുരിശ്ച ഭരദ്വാജോഥ മുദ്ഗലഃ । ഉദ്ദാലകോ ഹ്യൃഷ്യശൃങ്ഗഃ ശങ്ഖഃ സത്യവ്രതസ്തഥാ ॥ ൩,൯.
ഗൃത്സമദൻ, ആസുരി, ഭരദ്വാജൻ, മുദ്ഗളൻ, ഉദ്ദാലകൻ, ഋഷ്യശൃംഗൻ, ശംഖൻ, സത്യവ്രതൻ —
സുയജ്ഞശ്ചൈവ ബാഭ്രവ്യോ മാണ്ഡൂകശ്ചൈവ ബാഷ്കലഃ । ധര്മാചാര്യസ്തഥാഗസ്ത്യോ ദാല്ഭ്യോ ദാര്ഢ്യച്യുതസ്തഥാ ॥ ൩,൯.
സുയജ്ഞൻ, ബാഭ്രവ്യൻ, മാണ്ഡൂകൻ, ബാഷ്കളൻ, ധർമ്മാചാര്യൻ, അഗസ്ത്യൻ, ദാൽഭ്യൻ, ദാർഢ്യച്യുതൻ —
കവഷോ ഹരിതഃ കണ്വോ വിരൂപോ മുസലസ്തഥാ । വിഷ്ണുവൃദ്ധശ്ച ആത്രേയഃ ശ്രീവത്സോ വത്സലേത്യപി ॥ ൩,൯.
കവഷൻ, ഹരിതൻ, കണ്വൻ, വിരൂപൻ, മുസലൻ, വിഷ്ണുവൃദ്ധൻ, ആത്രേയൻ, ശ്രീവത്സൻ, വത്സലൻ എന്നിവരും.
ഭാര്ഗവശ്ചാപ്നവാനശ്ച മാണ്ഡൂകേയസ്തഥൈവ । മണ്ഡൂകശ്ചൈവ ജാബചലിഃ വീതിഹവ്യസ്തഥൈവ ച ॥ ൩,൯.
ഭാർഗവനും ആപ്നവാനനും, മാണ്ഡൂകേയനും, മണ്ടൂകനും, ജാബചലിയും, വീതിഹവ്യനും ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ഗൃത്സമദഃ ശൌനകശ്ച ഇത്യാദ്യാ ഋഷയഃ സ്മൃതാഃ । ഏതേഷാം ശ്രവണാദേവ ഹരിഃ പ്രീണാതി സര്വദാ ॥ ൩,൯.
ഗൃത്സമദനും ശൗനകനും എന്നിങ്ങനെ മറ്റു ഋഷികളും ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ പേരുകൾ കേൾക്കുന്നതു മാത്രം ഹരിയെ എപ്പോഴും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
ബ്രുവേ ദ്വ്യഷ്ടസഹസ്രം ച ശൃണു താര്ക്ഷ്യ മമ സ്ത്രിയഃ । അഗ്നിപുത്രാസ്തു യദ്ദ്വ്യഷ്ടസഹസ്രഞ്ച മമ സ്ത്രിയഃ । അജാനജസമാ ഹ്യേതാ (തേ) നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൩,൯.
എനിക്ക് എട്ടായിരം ഭാര്യമാർ ഉണ്ടെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു, താര്ക്ഷ്യ. അഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരും എട്ടായിരം പേരാണ്. അജാനജരിൽ നിന്നുള്ളവർക്കു തുല്യരായ ഇവരെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല.
ത്വഷ്ടുഃ പുത്രീ കശേരൂശ്ച താസാം മധ്യേ ഗുണാധികാ । തദനന്തരജാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു സമ്യക്ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൯.
അവരിൽ ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകൾ കശേരു ഗുണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മുൻപിലാണ്. അവളുടെ ശേഷം ജനിച്ചവരെപ്പറ്റി ഞാൻ പറയാം, പക്ഷിരാജാവേ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
ആജാനേഭ്യസ്തു പിതരഃ സപ്തഭ്യോന്യേ ശതാവരാഃ । തഥാധികാ ഹി പിതര ഇതി വേദവിദാം മതമ് ॥ ൩,൯.
അജാനജരിൽ നിന്ന് പിതാക്കന്മാർക്ക് ഏഴു വേറിട്ട കൂട്ടങ്ങൾ ഉണ്ട്, ഓരോന്നിലും നൂറു തലമുറയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് പിതാക്കന്മാർ അനേകരാണെന്ന് വേദം പഠിച്ചവർ പറയുന്നു.
തദനന്തരാജാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു ത്വം ദ്വിജസത്തമ । അഷ്ടാഭ്യോ ദേവഗന്ധര്വാ അഷ്ടോത്തരശതം വിനാ ॥ ൩,൯.
അജാനജരിന് ശേഷം ജനിച്ചവരെപ്പറ്റി ഞാൻ പറയാം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എട്ട് ദേവഗന്ധർവ കൂട്ടങ്ങളിൽ നിന്ന്, ഒന്ന് ഒറ്റത്തൊന്നായി ഒഴികെ.
തേഭ്യഃ ശതഗുണാനന്ദാ ദേവപ്രേഷ്യാസ്തു മുഖ്യതഃ । സ്വമുഖേനേവ ദേവൈശ്ച ആജ്ഞാപ്യാഃ സര്വദാ ഗണാഃ ॥ ൩,൯.
അവരിൽ നിന്ന് ദേവസേവകർ നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതൽ ആനന്ദമുള്ളവരായി, പ്രധാനമായും ദേവന്മാരെ സേവിക്കുന്നു. ഈ കൂട്ടങ്ങളെ ദേവന്മാർ നേരിട്ട് എപ്പോഴും ആജ്ഞാപിക്കുന്നു.
ആഖ്യാതാ ദേവഗന്ധര്വാസ്തേഭ്യസ്തേ ച ശതാവരാഃ । തേഭ്യസ്തു ക്ഷിതിപാ ജ്ഞേയാ അവരാശ്ച ശതൈര്ഗുണൈഃ ॥ ൩,൯.
ദേവഗന്ധർവർ വിവരിക്കപ്പെട്ടു. അവരിൽ നിന്ന് നൂറു തലമുറകൾ ഉണ്ട്. അവരിൽ നിന്ന് രാജാക്കന്മാരെ അറിയാം; അവരിൽ താഴ്ന്നവർ നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്.
തേഭ്യഃ ശതഗുണാജ്ഞേയാ മാനുഷേഷൂത്തമാ ഗണാഃ । ഏവം പ്രാസംഗികാനുക്ത്വാ പ്രകൃതം ഹ്യനുസരാമ്യഹമ് । ഏവം ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ലക്ഷ്മ്യാദ്യാ അപി സര്വശഃ ॥ ൩,൯.
അവരിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിൽ ഉന്നതമായ കൂട്ടങ്ങൾ നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതലാണെന്ന് അറിയാം. ഇങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടവരെ പറഞ്ഞ്, ഞാൻ വീണ്ടും പ്രധാന വിഷയത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും, ലക്ഷ്മിയും മറ്റും എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നു.
സ്തുത്വാ തൂഷ്ണീം സ്ഥിതാഃ സര്വേ പ്രാഞ്ജലീകൃത്യ ഭോ ദ്വിജ ॥ ൩,൯.
സ്തുതി ചെയ്തശേഷം എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി മൗനത്തിൽ നിന്നു, ദ്വിജനേ.
ഇതി സ്തുതശ്ച ദേവേശോ ഭഗവാന് ഹരിരവ്യയഃ । തേഷാമായതനം ദാതും മനസാ സമചിന്തയത് ॥ ൩,൯.
ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനായ ഹരി, അവർക്കു വാസസ്ഥലം നൽകാൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
ഇദം പവിത്രമാരോഗ്യം പുണ്യം പാപപ്രണാശനമ് । ഹരിപ്രസാദജനകം സ്വരൂപസുഖസാധനമ് ॥ ൩,൯.
ഇത് വിശുദ്ധവും ആരോഗ്യകരവും പുണ്യമുള്ളതും പാപം നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. ഹരിയുടെ അനുഗ്രഹം നേടാനും സ്വരൂപസുഖം ലഭിക്കാനും ഇതു വഴിയാക്കുന്നു.
ഇദം തു സ്തവനം വിപ്രാ ന പഠന്തീഹ മാനവാഃ । ന ശൃണ്വന്തി ച യേ നിത്യം തേ സര്വേ ചൈവ മായിനഃ ॥ ൩,൯.
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ സ്തോത്രം ഇവിടെ ആരെങ്കിലും വായിക്കാതിരിക്കുകയോ, ദിവസേന കേൾക്കാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ എല്ലാം മായയിൽ ആകുന്നു.
നസ്മരന്തോന്തരം നിത്യം യേ ഭുഞ്ജന്തി നരാധമാഃ । തൈര്ഭുക്താ സതതം വിഷ്ഠാ സദാ ക്രിമിശതൈര്യുതാ ॥ ൩,൯.
ഇത് മനസ്സിൽ ഓർക്കാതെയും ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ദുഷ്ടന്മാർ എപ്പോഴും കീടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മലഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവരാണ്.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൦ ഗരുഡ ഉവാച । ദേവൈരേവം സ്തുതോ വിഷ്ണുര്ഭഗവാന്സാത്ത്വതാം പതിഃ । കീദൃശം ഹ്യാശ്രയം ദത്ത്വൈഷാം വിവേശ മഹാപ്രഭുഃ ॥ ൩,൧൦.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, സാത്ത്വതന്മാരുടെ നാഥനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു അവർക്കു എങ്ങനെയൊരു വാസസ്ഥലം നൽകി? മഹാപ്രഭു എങ്ങനെ അവിടെ പ്രവേശിച്ചു?
ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമി കൃഷ്ണകൃഷ്ണ മഹാപ്രഭോ । സമ്യഗ്ബ്രൂഹി ദയാലോ ത്വം യദി മച്ഛ്രോത്രമര്ഹതി ॥ ൩,൧൦.
കൃഷ്ണാ, മഹാപ്രഭുവേ, ഞാൻ ഇത് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ ചെവികൾ അർഹമാണെങ്കിൽ ദയവായി മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതരേണം.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । തേഷു തത്ത്വേഷു ഭഗവാന്സ വിവേശ മഹാപ്രഭുഃ । ക്ഷോഭയാമാസ ഭഗവാന് സംബന്ധവിധുരോ ഹരിഃ ॥ ൩,൧൦.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ആ തത്വങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ മഹാപ്രഭു പ്രവേശിച്ചു. ബന്ധം ഇല്ലാതെ ഭഗവാൻ ഹരി അവയെ ഉണർത്തി.
അദൌ സസര്ജ ഭഗവാന് ബ്രഹ്മാണ്ഡം കന കാത്മകമ് । പഞ്ചാശത്കോടിവിസ്തീര്ണം യോജനാനാം സമന്തതഃ ॥ ൩,൧൦.
ആദിയിൽ ഭഗവാൻ അനുസൂക്ഷ്മമായ അണുക്കളാൽ നിറഞ്ഞ ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിച്ചു. അതിന്റെ വീതി എല്ലാ ദിശയിലും അമ്പത് കോടി യോജനമാണ്.
തദൂര്ധ്വമണ്വവയവസ്താവാന്കനകരൂപകഃ । വര്തതേ തത ഊര്ധ്വം തു പഞ്ചാശത്കോടിഭൂതലമ് ॥ ൩,൧൦.
അതിനുമുകളിൽ സ്വർണ്ണംപോലെയുള്ള അണ്ഡത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഉണ്ട്. അതിനുമുകളിൽ അമ്പത് കോടി യോജനവ്യാപകമായ ഒരു നിലം വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഏവം കോടിശതം തസ്യാവയവഃ പരികീര്തിതഃ । തതശ്ച സപ്താവരണൈഃ സമതാത്പരിധീകൃതമ് ॥ ൩,൧൦.
അങ്ങനെ, ആ അണ്ഡത്തിന് നൂറുകോടി ഭാഗങ്ങളാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. അതിനുശേഷം, ഏഴു പൊതികൾ അതിനെ മുഴുവൻ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
കബന്ധാവരണം ഹ്യാദ്യം കോട്യാ ദശസഹസ്രകമ് । ദ്വിതീയാ വരണം ജ്ഞേയം പാവകസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ ൩,൧൦.
ആദ്യ പൊതിക്ക് കബന്ധം എന്നാണ് പേര്, അതിന്റെ അളവ് പത്ത് ആയിരം കോടിയാണ്. രണ്ടാമത്തെ പൊതിയാകുന്നത് മഹാത്മാവായ അഗ്നിയുടെ പൊതിയാണ്.
അപാം ദശഗുണൈര്യുക്തം സമന്താത്പരിധീ (ഖീ) കൃതമ് । തൃതീയാവരണം ജ്ഞേയം ഹരസ്യൈവ മഹാത്മനഃ ॥ ൩,൧൦.
മൂന്നാമത്തെ പൊതിയാകുന്നത് മഹാത്മാവായ ഹരന്റെ പൊതിയാണ്, അതു പത്തു മടങ്ങ് കൂടുതൽ വലുപ്പമുള്ള വെള്ളം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദശാധികം പാവകാച്ച സമന്താത്പരിവാരിതമ് । ചതുര്ഥാവരണം ജ്ഞേയം നഭസോപി മഹാപ്രഭോ ॥ ൩,൧൦.
അഗ്നിയുടെ പൊതിയേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള ഒരു പൊതിയാണ് നാലാമത്തേത്, അതാണ് ആകാശത്തിന്റെ പൊതിയെന്നു മഹാപ്രഭുവേ.
ഹരാദ്ദശഗുണൈരേവം സമന്താത്പരിവാരിതമ് । പഞ്ചമാവരണം ജ്ഞേയമഹങ്കാരാഖ്യമേവച ॥ ൩,൧൦.
ഹരന്റെ പൊതിയേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള പൊതിയാണ് അഞ്ചാമത്തേത്, അതാണ് അഹങ്കാരമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
വ്യോമ്നോ ദശഗുണൈരേവം സമന്താത്പരിവാരി തമ് । ഷഷ്ഠമാവരണം പ്രോക്തം മഹത്തത്ത്വം ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൧൦.
ആകാശത്തിന്റെ പൊതിയേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള പൊതിയാണ് ആറാമത്തേത്, അതാണ് മഹത്ത്വത്തിന്റെ പൊതിയെന്നു പക്ഷിരാജാവേ.
അഹങ്കാരാദ്ദശഗുണം സമന്താത്പരിവാരിതമ് । സപ്തമാവരണം പ്രോക്തം ത്രിഗുണാവരണം പ്രഭോ ॥ ൩,൧൦.
അഹങ്കാരത്തിന്റെ പൊതിയേക്കാൾ പത്ത് മടങ്ങ് വലുപ്പമുള്ള പൊതിയാണ് ഏഴാമത്തേത്, അതാണ് മൂന്നു ഗുണങ്ങളുടെ പൊതിയെന്നു പ്രഭുവേ.