ഏവം സ്തുത്ത്വാ മഹാഭാഗോ വിഷ്വക്സേ നോ മഹാപ്രഭോ । തൂഷ്ണീം ബഭൂവ ഗരുഡ പ്രാഞ്ജലിര്നമ്രകന്ധരഃ । മിത്രാദഹം ന്യൂന ഏവ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൩,൮.
ഇങ്ങനെ മഹാപ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, മഹാഭാഗ്യവാനായ വിശ്വക്സേനൻ കൈകൂപ്പി തലകുനിഞ്ഞ് മൗനമായി. ഗരുഡാ, ഞാൻ എന്റെ സുഹൃത്തിനേക്കാൾ താഴെയാണ്; ഇതിൽ കൂടുതൽ ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല.
ശ്രീഗരുഡ ഉവാച । അജാനജസ്വരൂപം ച ബ്രൂഹി കൃഷ്ണ മഹാമതേ । തദന്യാംശ്ച ക്രമേണേവ വക്തും കൃഷ്ണ ത്വമര്ഹസി ॥ ൩,൯.
ശ്രീഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: മഹാമതിയായ കൃഷ്ണാ, അജാനന്മാരുടെ സ്വഭാവം എന്നോട് പറയണം. അവരോടൊപ്പം മറ്റുള്ളവരെയും ക്രമത്തിൽ നീ വിശദീകരിക്കണം.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । അജാനാഖ്യാ ദേവതാസ്തു തത്തദ്ദേവകുലേ ഭവാഃ । അജാനദേവതാസ്താ ഹി തേഭ്യോഗ്ര്യാഃ കര്മദേവതാഃ ॥ ൩,൯.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അജാന എന്ന പേരിലുള്ള ദേവതകൾ തങ്ങളുടേതായ ദേവലോകങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു. അജാനദേവതകൾ കര്മജന്മമായ ദേവതകളേക്കാൾ ഉന്നതരാണ്.
വിരാധശ്ചാരുദേഷ്ണശ്ച തഥാ ചിത്രരഥസ്തഥാ । ധൃതരാഷ്ട്രഃ കിശോരശ്ച ഹൂഹൂര്ഹാഹാസ്തഥൈവ ച ॥ ൩,൯.
വിരാധൻ, അരുദേഷ്ണൻ, ചിത്രരഥൻ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, കിശോരൻ, ഹൂഹൂ, ഹാഹാ —
വിദ്യാധരശ്ചോഗ്രസേനോ വിശ്വാവസുപരാവസൂ । ചിത്രസേനശ്ച ഗോപാലോ ബലഃ പഞ്ചദശ സ്മൃതാഃ ॥ ൩,൯.
വിദ്യാധരൻ, ഉഗ്രസേനൻ, വിശ്വാവസു, പരാവസു, ചിത്രസേനൻ, ഗോപാലൻ, ബലൻ — ഇവർ പതിനഞ്ചുപേരായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ഏവമാദ്യാശ്ച ഗന്ധര്വാഃ ശതസംഖ്യാഃ ഖഗേശ്വര । അജാനജസമാ ജ്ഞേയാ മുക്തൌ സംസാര ഏവ ച ॥ ൩,൯.
ഇങ്ങനെ, പക്ഷിരാജാവേ, നൂറുകണക്കിന് പ്രധാന ഗന്ധർവന്മാരും അജാനന്മാരുടെ സമാനരായി അറിയപ്പെടുന്നു, മോക്ഷത്തിലും ലോകജീവിതത്തിലും.
അജ്ഞാനജാസ്തു മേ ദേവാഃ കര്മജേഭ്യഃ ശതാവരാഃ । ഘൃതാചീ മേനകാ രംഭാ ഉര്വശീ ച തിലോത്തമാ ॥ ൩,൯.
എന്നാൽ, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച എന്റെ ദേവതകൾ കര്മജന്മമായവരെക്കാൾ നൂറു ഗണന കുറവാണ്: ഘൃതാചി, മേനക, രംഭ, ഉർവശി, തിലോത്തമ — ഇവർ.
സുകേതുഃ ശബരീ ചൈവ മഞ്ജുഘോഷാ ച പിങ്ഗലാ । ഇത്യാദികം യക്ഷരത്നം സഹ സംപരികീര്തിതമ് ॥ ൩,൯.
സുകേതു, ശബരീ, മഞ്ജുഘോഷ, പിംഗള — ഇവർ തുടങ്ങിയ യക്ഷരത്നങ്ങളും ഇവരോടൊപ്പം പറയപ്പെടുന്നു.
അജാനജസമാ ഹ്യേതേ കര്മജേഭ്യഃ ശതാവരാഃ । വിശ്വാമിത്രോ വസിഷ്ഠശ്ച നാരദശ്ച്യവനസ്തഥാ ॥ ൩,൯.
ഇവരും അജാനന്മാരുടെ സമാനരാണെങ്കിലും, കര്മജന്മമായവരെക്കാൾ നൂറു കുറവാണ്: വിശ്വാമിത്രൻ, വസിഷ്ഠൻ, നാരദൻ, ച്യവനൻ —
ഉതഥ്യശ്ച മുനിശ്ചൈതാന്ദ്രാജപിത്വാ ഖഗേശ്വര । ഋഷയശ്ച മഹാത്മാനോ ഹ്യജാനജസമാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൩,൯.
ഉതഥ്യനും മറ്റ് മുനികളും, രാജാവായി ഭരിച്ചവർ, പക്ഷിരാജാവേ, അജാനന്മാരുടെ സമാനരായി മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ശതര്ചിഃ കശ്യപോ ജ്ഞേയോ മധ്യമശ്ച പരാശരഃ । പാവമാന്യഃ പ്രഗാഥശ്ച ക്ഷുദ്രസൂക്തശ്ച ദേവലഃ ॥ ൩,൯.
ശതർച്ചി, കശ്യപൻ, മധ്യമൻ, പരാശരൻ, പാവമാന്യൻ, പ്രഗാഥൻ, ക്ഷുദ്രസൂക്തൻ, ദേവളൻ —
ഗൃത്സമദോ ഹ്യാസുരിശ്ച ഭരദ്വാജോഥ മുദ്ഗലഃ । ഉദ്ദാലകോ ഹ്യൃഷ്യശൃങ്ഗഃ ശങ്ഖഃ സത്യവ്രതസ്തഥാ ॥ ൩,൯.
ഗൃത്സമദൻ, ആസുരി, ഭരദ്വാജൻ, മുദ്ഗളൻ, ഉദ്ദാലകൻ, ഋഷ്യശൃംഗൻ, ശംഖൻ, സത്യവ്രതൻ —
സുയജ്ഞശ്ചൈവ ബാഭ്രവ്യോ മാണ്ഡൂകശ്ചൈവ ബാഷ്കലഃ । ധര്മാചാര്യസ്തഥാഗസ്ത്യോ ദാല്ഭ്യോ ദാര്ഢ്യച്യുതസ്തഥാ ॥ ൩,൯.
സുയജ്ഞൻ, ബാഭ്രവ്യൻ, മാണ്ഡൂകൻ, ബാഷ്കളൻ, ധർമ്മാചാര്യൻ, അഗസ്ത്യൻ, ദാൽഭ്യൻ, ദാർഢ്യച്യുതൻ —
കവഷോ ഹരിതഃ കണ്വോ വിരൂപോ മുസലസ്തഥാ । വിഷ്ണുവൃദ്ധശ്ച ആത്രേയഃ ശ്രീവത്സോ വത്സലേത്യപി ॥ ൩,൯.
കവഷൻ, ഹരിതൻ, കണ്വൻ, വിരൂപൻ, മുസലൻ, വിഷ്ണുവൃദ്ധൻ, ആത്രേയൻ, ശ്രീവത്സൻ, വത്സലൻ എന്നിവരും.
ഭാര്ഗവശ്ചാപ്നവാനശ്ച മാണ്ഡൂകേയസ്തഥൈവ । മണ്ഡൂകശ്ചൈവ ജാബചലിഃ വീതിഹവ്യസ്തഥൈവ ച ॥ ൩,൯.
ഭാർഗവനും ആപ്നവാനനും, മാണ്ഡൂകേയനും, മണ്ടൂകനും, ജാബചലിയും, വീതിഹവ്യനും ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ഗൃത്സമദഃ ശൌനകശ്ച ഇത്യാദ്യാ ഋഷയഃ സ്മൃതാഃ । ഏതേഷാം ശ്രവണാദേവ ഹരിഃ പ്രീണാതി സര്വദാ ॥ ൩,൯.
ഗൃത്സമദനും ശൗനകനും എന്നിങ്ങനെ മറ്റു ഋഷികളും ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ പേരുകൾ കേൾക്കുന്നതു മാത്രം ഹരിയെ എപ്പോഴും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
ബ്രുവേ ദ്വ്യഷ്ടസഹസ്രം ച ശൃണു താര്ക്ഷ്യ മമ സ്ത്രിയഃ । അഗ്നിപുത്രാസ്തു യദ്ദ്വ്യഷ്ടസഹസ്രഞ്ച മമ സ്ത്രിയഃ । അജാനജസമാ ഹ്യേതാ (തേ) നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൩,൯.
എനിക്ക് എട്ടായിരം ഭാര്യമാർ ഉണ്ടെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു, താര്ക്ഷ്യ. അഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരും എട്ടായിരം പേരാണ്. അജാനജരിൽ നിന്നുള്ളവർക്കു തുല്യരായ ഇവരെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല.
ത്വഷ്ടുഃ പുത്രീ കശേരൂശ്ച താസാം മധ്യേ ഗുണാധികാ । തദനന്തരജാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു സമ്യക്ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൯.
അവരിൽ ത്വഷ്ടാവിന്റെ മകൾ കശേരു ഗുണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും മുൻപിലാണ്. അവളുടെ ശേഷം ജനിച്ചവരെപ്പറ്റി ഞാൻ പറയാം, പക്ഷിരാജാവേ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
ആജാനേഭ്യസ്തു പിതരഃ സപ്തഭ്യോന്യേ ശതാവരാഃ । തഥാധികാ ഹി പിതര ഇതി വേദവിദാം മതമ് ॥ ൩,൯.
അജാനജരിൽ നിന്ന് പിതാക്കന്മാർക്ക് ഏഴു വേറിട്ട കൂട്ടങ്ങൾ ഉണ്ട്, ഓരോന്നിലും നൂറു തലമുറയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് പിതാക്കന്മാർ അനേകരാണെന്ന് വേദം പഠിച്ചവർ പറയുന്നു.
തദനന്തരാജാന്വക്ഷ്യേ ശൃണു ത്വം ദ്വിജസത്തമ । അഷ്ടാഭ്യോ ദേവഗന്ധര്വാ അഷ്ടോത്തരശതം വിനാ ॥ ൩,൯.
അജാനജരിന് ശേഷം ജനിച്ചവരെപ്പറ്റി ഞാൻ പറയാം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എട്ട് ദേവഗന്ധർവ കൂട്ടങ്ങളിൽ നിന്ന്, ഒന്ന് ഒറ്റത്തൊന്നായി ഒഴികെ.
തേഭ്യഃ ശതഗുണാനന്ദാ ദേവപ്രേഷ്യാസ്തു മുഖ്യതഃ । സ്വമുഖേനേവ ദേവൈശ്ച ആജ്ഞാപ്യാഃ സര്വദാ ഗണാഃ ॥ ൩,൯.
അവരിൽ നിന്ന് ദേവസേവകർ നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതൽ ആനന്ദമുള്ളവരായി, പ്രധാനമായും ദേവന്മാരെ സേവിക്കുന്നു. ഈ കൂട്ടങ്ങളെ ദേവന്മാർ നേരിട്ട് എപ്പോഴും ആജ്ഞാപിക്കുന്നു.
ആഖ്യാതാ ദേവഗന്ധര്വാസ്തേഭ്യസ്തേ ച ശതാവരാഃ । തേഭ്യസ്തു ക്ഷിതിപാ ജ്ഞേയാ അവരാശ്ച ശതൈര്ഗുണൈഃ ॥ ൩,൯.
ദേവഗന്ധർവർ വിവരിക്കപ്പെട്ടു. അവരിൽ നിന്ന് നൂറു തലമുറകൾ ഉണ്ട്. അവരിൽ നിന്ന് രാജാക്കന്മാരെ അറിയാം; അവരിൽ താഴ്ന്നവർ നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതലാണ്.
തേഭ്യഃ ശതഗുണാജ്ഞേയാ മാനുഷേഷൂത്തമാ ഗണാഃ । ഏവം പ്രാസംഗികാനുക്ത്വാ പ്രകൃതം ഹ്യനുസരാമ്യഹമ് । ഏവം ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ലക്ഷ്മ്യാദ്യാ അപി സര്വശഃ ॥ ൩,൯.
അവരിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിൽ ഉന്നതമായ കൂട്ടങ്ങൾ നൂറു മടങ്ങ് കൂടുതലാണെന്ന് അറിയാം. ഇങ്ങനെ ബന്ധപ്പെട്ടവരെ പറഞ്ഞ്, ഞാൻ വീണ്ടും പ്രധാന വിഷയത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്നു. ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും, ലക്ഷ്മിയും മറ്റും എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നു.
സ്തുത്വാ തൂഷ്ണീം സ്ഥിതാഃ സര്വേ പ്രാഞ്ജലീകൃത്യ ഭോ ദ്വിജ ॥ ൩,൯.
സ്തുതി ചെയ്തശേഷം എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി മൗനത്തിൽ നിന്നു, ദ്വിജനേ.
ഇതി സ്തുതശ്ച ദേവേശോ ഭഗവാന് ഹരിരവ്യയഃ । തേഷാമായതനം ദാതും മനസാ സമചിന്തയത് ॥ ൩,൯.
ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനായ ഹരി, അവർക്കു വാസസ്ഥലം നൽകാൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.
ഇദം പവിത്രമാരോഗ്യം പുണ്യം പാപപ്രണാശനമ് । ഹരിപ്രസാദജനകം സ്വരൂപസുഖസാധനമ് ॥ ൩,൯.
ഇത് വിശുദ്ധവും ആരോഗ്യകരവും പുണ്യമുള്ളതും പാപം നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. ഹരിയുടെ അനുഗ്രഹം നേടാനും സ്വരൂപസുഖം ലഭിക്കാനും ഇതു വഴിയാക്കുന്നു.
ഇദം തു സ്തവനം വിപ്രാ ന പഠന്തീഹ മാനവാഃ । ന ശൃണ്വന്തി ച യേ നിത്യം തേ സര്വേ ചൈവ മായിനഃ ॥ ൩,൯.
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ സ്തോത്രം ഇവിടെ ആരെങ്കിലും വായിക്കാതിരിക്കുകയോ, ദിവസേന കേൾക്കാതിരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ എല്ലാം മായയിൽ ആകുന്നു.
നസ്മരന്തോന്തരം നിത്യം യേ ഭുഞ്ജന്തി നരാധമാഃ । തൈര്ഭുക്താ സതതം വിഷ്ഠാ സദാ ക്രിമിശതൈര്യുതാ ॥ ൩,൯.
ഇത് മനസ്സിൽ ഓർക്കാതെയും ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ദുഷ്ടന്മാർ എപ്പോഴും കീടങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മലഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവരാണ്.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൧൦ ഗരുഡ ഉവാച । ദേവൈരേവം സ്തുതോ വിഷ്ണുര്ഭഗവാന്സാത്ത്വതാം പതിഃ । കീദൃശം ഹ്യാശ്രയം ദത്ത്വൈഷാം വിവേശ മഹാപ്രഭുഃ ॥ ൩,൧൦.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, സാത്ത്വതന്മാരുടെ നാഥനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു അവർക്കു എങ്ങനെയൊരു വാസസ്ഥലം നൽകി? മഹാപ്രഭു എങ്ങനെ അവിടെ പ്രവേശിച്ചു?
ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമി കൃഷ്ണകൃഷ്ണ മഹാപ്രഭോ । സമ്യഗ്ബ്രൂഹി ദയാലോ ത്വം യദി മച്ഛ്രോത്രമര്ഹതി ॥ ൩,൧൦.
കൃഷ്ണാ, മഹാപ്രഭുവേ, ഞാൻ ഇത് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ ചെവികൾ അർഹമാണെങ്കിൽ ദയവായി മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതരേണം.