ഗരുഡപുരാണമ്

വിശ്വാമിത്രഋഷിസ്ത്വേവം സ്തുത്വാ തൂഷ്ണീം ബഭൂവ ഹ । ഭൃഗുനാരദക്ഷാംശ്ച വിഹായ ബ്രഹ്മപുത്രകാഃ ॥ ൩,൭.

ഇങ്ങനെ വിശ്വാമിത്രൻ സ്തുതിച്ചശേഷം മൗനമായി. ഭൃഗു, നാരദൻ, ദക്ഷൻ എന്നിവരെ ഒഴിവാക്കി ബ്രഹ്മാപുത്രന്മാർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

സപ്തസംഖ്യാ വസിഷ്ഠാദ്യാ വിശ്വാമിത്രസ്തഥൈവ ച । വൈവസ്വതമനുസ്ത്വേതേ പരസ്പരസമാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൩,൭.

വസിഷ്ഠൻ തുടങ്ങിയ ഏഴുപേരും, വിശ്വാമിത്രനും, വൈവസ്വത മനുവും പരസ്പരം തുല്യരായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

വഹ്നേരപ്യവരാ നിത്യം കിഞ്ചിന്മിത്രാദ്ഗുണാധികാഃ । തദനന്തജസ്തോത്രം വക്ഷ്യേ ശൃണു ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൭.

അഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ എപ്പോഴും താഴ്ന്നവരാണ്, എങ്കിലും ചിലർ മിത്രനേക്കാൾ ഗുണത്തിൽ മേലാണ്. ഇനി അടുത്തവന്റെ സ്തുതി ഞാൻ പറയും, കേൾക്കൂ ഖഗേശ്വര.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൮ ക്രതോരനന്തരം ജാതോ മിത്രോ (ശ്രോ) നാമ ഖഗേശ്വര । നാരായണം ജഗദ്യോനിം സ്തോതും സമുപചക്രമേ ॥ ൩,൮.

ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണം എട്ടാം അധ്യായം: യാഗത്തിന് ശേഷം മിത്രൻ ജനിച്ചു, ഖഗേശ്വരാ. അവൻ ജഗതിന്റെ ഉറവിടമായ നാരായണനെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.

മിത്ര ഉവാച । നതോസ്മ്യജ്ഞസ്ത്വച്ചരണാരവിന്ദം ഭവച്ഛിദം സ്വസ്ത്യയനം ഭവച്ഛിദേ । വേദ സ്വയം ഭഗവാന്വാസുദേവോ നാഹം നാഗ്നിര്ന ത്രിദേവാ മുനീന്ദ്രാഃ ॥ ൩,൮.

മിത്രൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ അജ്ഞാനിയായിട്ടും ഭവത്തിന്റെ ബന്ധം നശിപ്പിക്കുന്ന, മംഗളദായകമായ നിന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. വേദം തന്നെയാണ് ഭഗവാൻ വാസുദേവൻ; ഞാൻ അല്ല, അഗ്നിയും അല്ല, മൂന്നു ദേവന്മാരും അല്ല, മഹർഷിമാരും അല്ല.

അഥാപരേ ഭാഗവതപ്രധാനാ യദാ ന ജാനീയുരഥാപരേ കുതഃ । മാം പാഹി നിത്യം പരതോപ്യധീശ വിശ്വാമിത്രാന്ന്യൂന ഏവേതി നിത്യമ് । അഹം പര്ജന്യാര്ദ്വിഗുണ ഏവ നിത്യമതോ മമ സ്തവനേ നാസ്തി ശക്തിഃ ॥ ൩,൮.

മഹാഭാഗവതന്മാർക്കു പോലും അറിയാനാവാത്തത് എങ്കിൽ, മറ്റുള്ളവർക്ക് എങ്ങനെ അറിയാം? പരമേശ്വരാ, എപ്പോഴും എന്നെ കാത്തരുളേണം; ഞാൻ വിശ്വാമിത്രനേക്കാൾ എപ്പോഴും താഴെയാണ്. ഞാൻ പർജന്യനേക്കാൾ ഇരട്ടിയായി താഴെയാണ്, അതുകൊണ്ട് നിന്റെ സ്തുതിയിൽ എനിക്ക് ശക്തിയില്ല.

ഏവം സ്തുത്വാ ഹരിം മിത്രസ്തൂഷ്ണീമാസ തദാ ഖഗ । തദനന്തരജാ താരാ സ്തോതും സമുപചക്രമേ ॥ ൩,൮.

ഇങ്ങനെ ഹരിയെ സ്തുതിച്ചശേഷം മിത്രൻ അന്നപ്പോൾ മൗനമായി, ഖഗ. അതിന് ശേഷം, താരാ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.

താരോവാച അനന്യേന തു ഭാവേന ഭക്തിം കുര്വന്തി യേ ദൃഢാമ് । ത്വത്കൃതേ ത്യക്തകര്മാണസ്ത്യക്തസ്വജനബാന്ധവാഃ ॥ ൩,൮.

താരാ പറഞ്ഞു: ആരെങ്കിലും ഏകാഗ്രതയോടെ ഉറച്ച ഭക്തി നിനക്കായി നടത്തുമ്പോൾ, സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളും ബന്ധുക്കളെയും ഉപേക്ഷിച്ചാൽ—

ത്വദാശ്രയാം കഥാം ശ്രുത്വാ (ദൃഷ്ട്വാ) ശൃണ്വന്തി കഥയന്തി ച । തഥൈതേ സാധവോ വിഷ്ണോ സര്വസംഗവിവര്ജിതാഃ ॥ ൩,൮.

നിന്റെ കഥകൾ കേട്ട്, അവ കേൾക്കുകയും പറയുകയും ചെയ്യുന്നവർ, അങ്ങനെ, വിശ്ണുവേ, ഈ സന്മാർഗ്ഗികൾ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളെയും വിട്ടവരാണ്.

തന്മധ്യേ പതിതാം പാഹി സദാ മിത്രസമാം പ്രഭോ । താരാനന്തരജഃ പ്രാഹ നിരൃതിശ്ച ഖഗേശ്വര ॥ ൩,൮.

അവരിൽ ഒരാളായി, മിത്രനോടു തുല്യമായി, പ്രഭോ, എന്നെ എപ്പോഴും കാത്തരുളേണം. താരയ്ക്ക് ശേഷം നിരൃതി സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി, ഖഗേശ്വരാ.

നിരൃതിരുവാച । യോഗേന ത്വയ്യര്പിതയാ ച ഭക്ത്യാ സംയാന്തി ലോകാഃ പരമാം ഗതിം ച । ആസേവയാ സര്വഗുണാധികാനാം ജ്ഞാനേന വൈരാഗ്യയുതേനദവേ ॥ ൩,൮.

നിരൃതി പറഞ്ഞു: നിനക്കായി സമർപ്പിച്ച യോഗത്താൽ, ഭക്തിയാൽ, മനുഷ്യർ പരമഗതിയിലേക്കെത്തുന്നു; എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും ഉന്നതരായവരെ സേവിച്ചാൽ, ജ്ഞാനത്തോടൊപ്പം വൈരാഗ്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ.

ചിത്തസ്യ നിഗ്രഹേണൈവ വിഷ്ണോര്യാന്തി പരം പദമ് । അതോ മാം പാഹി ദയയാ സദാ താരാസമം പ്രഭോ । തദനന്തരജാ സ്തോതും പ്രാവഹീ തം പ്രചക്രമേ ॥ ൩,൮.

മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ചാൽ മാത്രം വിശ്ണുവിന്റെ പരമപദം ലഭിക്കും. അതുകൊണ്ട്, പ്രഭോ, എപ്പോഴും കരുണയോടെ എന്നെ കാത്തരുളേണം, താരയെപ്പോലെ. നിരൃതിക്കു ശേഷം പ്രവാഹി സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.

പ്രവാഹ്യുവാച । സുതാഃ പ്രസംഗേന ഭവന്തി വീര്യാത്തവ പ്രസാദാത്പരമാഃ സമ്പദശ്ച । യാ ഹ്യുത്തമശ്ലോകരസായനാഃ കഥാസ്തത്സേവനാദാസ്ത്വപവര്ഗവര്ത്മനി ॥ ൩,൮.

പ്രവാഹി പറഞ്ഞു: ബന്ധത്തിലൂടെ മക്കൾ ജനിക്കുന്നു; നിന്റെ കൃപയാൽ പരമശക്തിയും സമ്പത്തും ലഭിക്കുന്നു. ഉത്തമശ്ലോകന്റെ അമൃതമായ കഥകൾ സേവിച്ചാൽ മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിൽ എത്താം.

ഭക്തിര്ഭവേത്സര്വദാ ദേവദേവ സദാപ്യഹം നിരൃതേഃ സാമ്യമേവ । സഹര്ഭാഷ്യകോമിത്രഃ ത്കയീതാരഃ പ്രകീര്തിതാഃ ॥ ൩,൮.

ദേവദേവനേ, എപ്പോഴും ഭക്തി ഉണ്ടാകട്ടെ; ഞാൻ നിരൃതിക്കു തുല്യനാണ്. സഹർഭാഷ്യൻ, കോമിത്രൻ, ത്കയി, താരാ ഇവർ പേരെടുത്തിരിക്കുന്നു.

കോണാധിപോ നിരൃതിശ്ച പ്രാവഹീ പ്രവഹപ്രിയാ । ചത്വാര ഏതേ പര്ജന്യാത്ത്രിഗുണാഃ പരികീര്തിതാഃ ॥ ൩,൮.

കോണാധിപൻ, നിരൃതി, പ്രവാഹി, പ്രവാഹിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ—ഈ നാലുപേരും പർജന്യനേക്കാൾ മൂന്നു മടങ്ങ് താഴെ എന്ന് പറയുന്നു.

തദനന്തരജാന്വക്ഷ്യേ താഞ്ഛൃണു ത്വം ഖഗേശ്വര । പ്രവാഹഭാര്യാനന്തരജോ വിഷ്വക്സേനോഥപാര്ഷദഃ । വായുപുത്രോ മഹാഭാഗഃ ഹരിം സ്തോതും പ്രചക്രമേ ॥ ൩,൮.

അതിനുശേഷം വരുന്നവരെ ഞാൻ പറയാം, പക്ഷി രാജാവേ, നീ ശ്രദ്ധിക്കണം. വായുവിന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക് ശേഷം ജനിച്ച വിശ്വക്സേനൻ, മഹാഭാഗ്യവാൻ ആയ വായുപുത്രൻ, ഹരിയെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.

വിഷ്വക്സേന ഉവാച । ഭഗവാന്മോക്ഷദഃ കൃഷ്ണഃ പൂര്ണാനന്ദോ സദായദി । യദി സ്യാത്പരമാ ഭക്തിര്ഹ്യ പരോക്ഷത്വസാധനാ ॥ ൩,൮.

വിശ്വക്സേനൻ പറഞ്ഞു: മോക്ഷം നൽകുന്നവനും, സദാ പൂർണ്ണാനന്ദസ്വരൂപനായ കൃഷ്ണനും, പരമഭക്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതു പരോക്ഷമായിട്ടെങ്കിലും, അതു സാക്ഷാത്കാരത്തിലേക്ക് നയിക്കും.

തഥാ സ്വഗുരുമാരഭ്യ ബ്രഹ്മാന്തേഷു ച സാധുഷു । തദ്യോഗ്യതാനുസാരേണ ഭക്തിര്നിഷ്കപടാ യദി ॥ ൩,൮.

അതിനുപോലെ, സ്വന്തം ഗുരുവിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ബ്രഹ്മാവരെയും സദ്പുരുഷന്മാരെയും വരെ, അവരവരുടെ യോഗ്യത അനുസരിച്ച്, കപടമില്ലാത്ത ഭക്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ,

തുലസ്യാദിഷു ജീവേഷു യദി സ്യാത്പ്രീതിരണ്ഡജ । സംസ്മൃതിശ്ച തദാ നാശീ ഭൂയാദേവ ന സംശയഃ ॥ ൩,൮.

തുളസിയെയും മറ്റുള്ള ജീവികളെയും സ്നേഹിച്ചാൽ, പക്ഷിജനനായവാ, അപ്പോൾ ഭഗവാന്റെ സ്മരണം ഒരിക്കലും നഷ്ടമാകില്ല — ഇതിൽ സംശയമില്ല.

ഏവം സ്തുത്ത്വാ മഹാഭാഗോ വിഷ്വക്സേ നോ മഹാപ്രഭോ । തൂഷ്ണീം ബഭൂവ ഗരുഡ പ്രാഞ്ജലിര്നമ്രകന്ധരഃ । മിത്രാദഹം ന്യൂന ഏവ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ॥ ൩,൮.

ഇങ്ങനെ മഹാപ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, മഹാഭാഗ്യവാനായ വിശ്വക്സേനൻ കൈകൂപ്പി തലകുനിഞ്ഞ് മൗനമായി. ഗരുഡാ, ഞാൻ എന്റെ സുഹൃത്തിനേക്കാൾ താഴെയാണ്; ഇതിൽ കൂടുതൽ ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല.

ശ്രീഗരുഡ ഉവാച । അജാനജസ്വരൂപം ച ബ്രൂഹി കൃഷ്ണ മഹാമതേ । തദന്യാംശ്ച ക്രമേണേവ വക്തും കൃഷ്ണ ത്വമര്ഹസി ॥ ൩,൯.

ശ്രീഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: മഹാമതിയായ കൃഷ്ണാ, അജാനന്മാരുടെ സ്വഭാവം എന്നോട് പറയണം. അവരോടൊപ്പം മറ്റുള്ളവരെയും ക്രമത്തിൽ നീ വിശദീകരിക്കണം.

ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । അജാനാഖ്യാ ദേവതാസ്തു തത്തദ്ദേവകുലേ ഭവാഃ । അജാനദേവതാസ്താ ഹി തേഭ്യോഗ്ര്യാഃ കര്മദേവതാഃ ॥ ൩,൯.

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: അജാന എന്ന പേരിലുള്ള ദേവതകൾ തങ്ങളുടേതായ ദേവലോകങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു. അജാനദേവതകൾ കര്‍മജന്മമായ ദേവതകളേക്കാൾ ഉന്നതരാണ്.

വിരാധശ്ചാരുദേഷ്ണശ്ച തഥാ ചിത്രരഥസ്തഥാ । ധൃതരാഷ്ട്രഃ കിശോരശ്ച ഹൂഹൂര്ഹാഹാസ്തഥൈവ ച ॥ ൩,൯.

വിരാധൻ, അരുദേഷ്ണൻ, ചിത്രരഥൻ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, കിശോരൻ, ഹൂഹൂ, ഹാഹാ —

വിദ്യാധരശ്ചോഗ്രസേനോ വിശ്വാവസുപരാവസൂ । ചിത്രസേനശ്ച ഗോപാലോ ബലഃ പഞ്ചദശ സ്മൃതാഃ ॥ ൩,൯.

വിദ്യാധരൻ, ഉഗ്രസേനൻ, വിശ്വാവസു, പരാവസു, ചിത്രസേനൻ, ഗോപാലൻ, ബലൻ — ഇവർ പതിനഞ്ചുപേരായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.

ഏവമാദ്യാശ്ച ഗന്ധര്വാഃ ശതസംഖ്യാഃ ഖഗേശ്വര । അജാനജസമാ ജ്ഞേയാ മുക്തൌ സംസാര ഏവ ച ॥ ൩,൯.

ഇങ്ങനെ, പക്ഷിരാജാവേ, നൂറുകണക്കിന് പ്രധാന ഗന്ധർവന്മാരും അജാനന്മാരുടെ സമാനരായി അറിയപ്പെടുന്നു, മോക്ഷത്തിലും ലോകജീവിതത്തിലും.

അജ്ഞാനജാസ്തു മേ ദേവാഃ കര്മജേഭ്യഃ ശതാവരാഃ । ഘൃതാചീ മേനകാ രംഭാ ഉര്വശീ ച തിലോത്തമാ ॥ ൩,൯.

എന്നാൽ, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച എന്റെ ദേവതകൾ കര്‍മജന്മമായവരെക്കാൾ നൂറു ഗണന കുറവാണ്: ഘൃതാചി, മേനക, രംഭ, ഉർവശി, തിലോത്തമ — ഇവർ.

സുകേതുഃ ശബരീ ചൈവ മഞ്ജുഘോഷാ ച പിങ്ഗലാ । ഇത്യാദികം യക്ഷരത്നം സഹ സംപരികീര്തിതമ് ॥ ൩,൯.

സുകേതു, ശബരീ, മഞ്ജുഘോഷ, പിംഗള — ഇവർ തുടങ്ങിയ യക്ഷരത്നങ്ങളും ഇവരോടൊപ്പം പറയപ്പെടുന്നു.

അജാനജസമാ ഹ്യേതേ കര്മജേഭ്യഃ ശതാവരാഃ । വിശ്വാമിത്രോ വസിഷ്ഠശ്ച നാരദശ്ച്യവനസ്തഥാ ॥ ൩,൯.

ഇവരും അജാനന്മാരുടെ സമാനരാണെങ്കിലും, കര്‍മജന്മമായവരെക്കാൾ നൂറു കുറവാണ്: വിശ്വാമിത്രൻ, വസിഷ്ഠൻ, നാരദൻ, ച്യവനൻ —

ഉതഥ്യശ്ച മുനിശ്ചൈതാന്ദ്രാജപിത്വാ ഖഗേശ്വര । ഋഷയശ്ച മഹാത്മാനോ ഹ്യജാനജസമാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൩,൯.

ഉതഥ്യനും മറ്റ് മുനികളും, രാജാവായി ഭരിച്ചവർ, പക്ഷിരാജാവേ, അജാനന്മാരുടെ സമാനരായി മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.