ഗരുഡപുരാണമ്

ഹരിം നാരായണം സമ്യക്സ്തോതും സമുപചക്രിരേ । ചിന്ത്യാചിന്ത്യഗുണേ വിഷ്ണൌ വിരുദ്ധാഃ സംതി സദ്ഗുണാഃ ॥ ൩,൬.

അവർ ഹരിയായ നാരായണനെ യഥാവിധി വണങ്ങി. വിചിത്രമായ ഗുണങ്ങളുള്ള വിഷ്ണുവിൽ എതിരായ ഗുണങ്ങളും നല്ല ഗുണങ്ങളും ഒരുമിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു.

ഏകൈകശോഹ്യനന്താസ്തേ തദ്ഗുണാനാം സ്തുതൌ മമ । ക്വ ശക്തിരിതി ബുദ്ധ്യാ സാ വ്രീഡയാവനതാബ്രവീത് ॥ ൩,൬.

നിന്റെ അനന്തമായ ഗുണങ്ങളിൽ ഓരോന്നിനെയും ഞാൻ പുകഴ്ത്താൻ കഴിയില്ലെന്ന ബോധത്തോടെ, ലജ്ജയോടെ തല താഴ്ത്തി അവൾ പറഞ്ഞു.

ശ്രീരുവാച । നതാസ്മി തേ നാഥ പദാരവിന്ദം ന വേദ ചാന്യച്ചരണാദൃതേ തവ । ത്വയീശ്വരേ സംതി ഗുണാഃ ശ്രുതാസ്തു തഥാശ്രുതാഃ സംതി ച ദേവദേവ ॥ ൩,൬.

ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു: നാഥാ, ഞാൻ നിന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിക്കുന്നു; നിന്റെ പാദങ്ങൾക്കു പുറമെ മറ്റൊന്നും എനിക്ക് അറിയില്ല. ദേവദേവനേ, നിന്നിൽ കേട്ടിട്ടുള്ളതും കേൾക്കാത്തതുമായ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ട്.

സമ്യക്സൃഷ്ടം സ്വായതനം ച ദത്വാ ഗോവിന്ദ ദാമോദര മാം ച പാഹി । സ്തുത്യാ മദീയശ്ച സുഖകപൂര്ണഃ പ്രിയോ ജനോ നാസ്തി തഥാ ത്വദന്യഃ ॥ ൩,൬.

നിന്റെ ആലയം ശരിയായി സ്ഥാപിച്ച്, ഗോവിന്ദാ, ദാമോദരാ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ. പുകഴ്ത്തലിലൂടെ എനിക്ക് സന്തോഷവും പ്രിയത്വവും നൽകുന്ന മറ്റാരുമില്ല, നീയല്ലാതെ.

ബ്രഹ്മോവാച । ലക്ഷ്മീപതേ സര്വജഗന്നിവാസ ത്വം ജ്ഞാനസിംധുഃ ക്വ ച വിശ്വമൂര്തേ । അഹം ക്വ ചാജ്ഞസ്തവ വൈ ശക്തിരസ്തി ഹ്യജ്ഞോഹം വൈ ഹ്യല്പശക്തിര്മമാസ്തി ॥ ൩,൬.

ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ലക്ഷ്മീപതിയായവനേ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലമായവനേ, നീ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സമുദ്രം. ഞാൻ എവിടെ, ഈ അജ്ഞാനിയും, നിന്റെ മഹാശക്തി എവിടെ? ഞാൻ അജ്ഞാനിയാണ്; എനിക്ക് വളരെ ചെറിയ ശക്തി മാത്രമേയുള്ളൂ.

ലക്ഷ്മ്യാശ്ചൈവ ജ്ഞാനവൈരാഗ്യഭക്തി ഹ്യത്യല്പമദ്ധാ മയി സര്വദൈവ । തവ പ്രസാദാദസ്തി ജഗന്നിവാസ തത്ര സ്വാമിത്വം നാസ്തി വിഷ്ണോ സദൈവ ॥ ൩,൬.

ലക്ഷ്മിയുടെ ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഭക്തിയും എനിക്ക് എപ്പോഴും വളരെ കുറവാണ്; ഭഗവനെ, നിന്റെ കൃപയാൽ മാത്രമേ അതെനിക്ക് ഉണ്ടാകൂ. അതിൽ എനിക്ക് യാതൊരു അവകാശവുമില്ല, വിഷ്ണുവേ.

ന ദേഹി ത്വം സര്വദാ മേ മുരാരേ അഹംമമത്വം പ്രാപ്യമേതാവദേവ । ഗമ്യജ്ഞാനം യോഗ്യഗുണേ രമേശ പ്രമാദോ വാ നാസ്തിനാസ്ത്യദ്യ നിത്യ ॥ ൩,൬.

മുരാരീ, എനിക്ക് 'ഞാൻ' എന്നോ 'എന്റെത്' എന്നോ ഉള്ള ഭാവം ഒരിക്കലും തരരുതേ; ഇത്രയേറെ മാത്രം എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ. രമേശാ, എനിക്ക് ലഭിക്കാവുന്ന ജ്ഞാനവും ഗുണങ്ങൾക്ക് യോഗ്യതയും എപ്പോഴും നിലനില്ക്കട്ടെ; അശ്രദ്ധ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകരുതേ.

തന്മേ ഹൃഷീകാണി പതന്ത്യസത്പഥേ പദാരവിന്ദേ തു പതന്തു സര്വദാ । ലക്ഷ്മ്യാ ഹ്യഹം കോടിഗുണേന ഹീനഃ സ്തോതും സാമര്ഥ്യം നാസ്തി മേ സുപ്രസീദ ॥ ൩,൬.

അതിനാൽ, എന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ വീഴട്ടെ, തെറ്റായ വഴികളിൽ അല്ല. ലക്ഷ്മിയെക്കാൾ കോടിയോളം കുറവാണ് ഞാൻ; പുകഴ്ത്താൻ എനിക്ക് കഴിവില്ല—ദയവായി എനിക്ക് അനുഗ്രഹം ചെയ്യണമേ.

ഇതി സ്തവം വിഷ്ണുഗുണാന്വിധാതാ താര്ക്ഷ്യസ്ഥിതഃ പ്രാഞ്ജലിസ്തസ്യ ചാഗ്രേ । തദാ വായുര്ദേവദേവോ മഹാത്മാ ദൃഷ്ട്വാ വിഷ്ണു ഭക്തിസംവര്ധിതാത്മാ ॥ ൩,൬.

ഇങ്ങനെ, ഗരുഡന്റെ മേൽ നിന്നുകൊണ്ട്, കയ്യുകൂപ്പി ബ്രഹ്മാവു വിഷ്ണുവിന്റെ ഗുണങ്ങളെ പാടിപ്പരഞ്ഞു. അപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ ദേവദേവനായ വായു ഇതെല്ലാം കണ്ടപ്പോൾ, വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തി കൂടുതൽ വലുതായി.

സ്നഹോത്ഥരാവഃ സ്ഖലിതാക്ഷരസ്തം മുഞ്ചന്കണാന്പ്രാഞ്ജലിരാബഭാഷേ । വായുരുവാച । ഏതേ ഹി ദേവാസ്തവ ഭൃത്യഭൂതാഃ പദാരവിന്ദം പരമം സുദുര്ലഭമ് ॥ ൩,൬.

സ്നേഹത്തിൽ കണികൾ വീണു, വാക്കുകൾ തളർന്നു, കയ്യുകൂപ്പി വായു പറഞ്ഞു: ഈ ദേവന്മാർ നിന്റെ ഭൃത്യന്മാരാണ്; നിന്റെ പരമമായ കമലപാദങ്ങൾ അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.

ചതുര്വിധാന്പുരുഷാര്ഥാന്രമേശ സംപ്രാര്ഥയേ തച്ച സദാപി ദേവ । ദൃഷ്ട്വാ ഹരേഃ സൈവ മായൈവ താവത്സുകാരണം കിഞ്ചിദന്യന്ന ചാസ്തി ॥ ൩,൬.

രമേശാ, മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങൾ എപ്പോഴും നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നത്, ദേവാ. ഹരിയെ കണ്ടാൽ, അതിന് കാരണം നിന്റെ മായ മാത്രമാണ്; മറ്റൊന്നുമില്ല.

അതോ നാഹം പ്രദയോപി ഭൂമന് ഭവത്പദാംഭോജനിഷവണോത്സുകഃ । ലോകസ്യ കൃഷ്ണാദ്വിമുഖസ്യ കര്മണാ അപുണ്യശീലസ്യ സുദുഃ ഖിതസ്യ ॥ ൩,൬.

അതിനാൽ, അനന്തനേ, നീ എനിക്കു നൽകുന്നുവെങ്കിലും, കൃഷ്ണനിൽ നിന്ന് മാറിനിൽക്കുന്ന, പാപപ്രവൃത്തിയുള്ള, ദു:ഖിതരായ ജനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ കമലപാദസുധ രുചിക്കുവാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

അനുഗ്രഹാര്ഥം ച തവാവതാരോ നാന്യശ്ച കിഞ്ചിത്പുരുഷാര്ഥസ്തവേശ । ഗോഭൂസുരാണാം ച മഹീരുഹാണാം തഥാ സുരാണാം പ്രവരാവതാരൈഃ ॥ ൩,൬.

നിന്റെ ദയക്കായി മാത്രമാണ് നിന്റെ അവതാരങ്ങൾ നടക്കുന്നത്; ഭഗവാനേ, നിനക്ക് മറ്റൊരു ലക്ഷ്യവുമില്ല. പശുക്കൾക്കും ഭൂമിക്കും അസുരന്മാർക്കും മരങ്ങൾക്കും ദേവന്മാർക്കും ഉത്തമമായ അവതാരങ്ങളിലൂടെ നീ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

ക്ഷേമോപകാരാണി ച വാസുദേവ ക്രീഡന്വിധത്തേ ന ച കിഞ്ചിദന്യത് । മനോ ന തൃപ്യത്യപി ശംസതാം നഃ സുകര്മമൌലേശ്ചരിതാമൃതാനി ॥ ൩,൬.

വാസുദേവാ, നീ എല്ലാവർക്കും ക്ഷേമവും ഉപകാരവും ചെയ്യുന്നു, അതെല്ലാം ഒരു വിനോദം പോലെ; മറ്റൊന്നുമില്ല. നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ മുടിയേ, നിന്റെ ദിവ്യകഥാസുധ കേൾക്കുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ മനസ്സ് ഒരിക്കലും തൃപ്തിയാകുന്നില്ല.

അച്ഛിന്നഭക്തസ്യ ഹി മേ മുകുന്ദ സദാ ഭക്തിം ദേഹി പാദാരവിന്ദേ । സദാ തദേവാസ്തു ന കിഞ്ചിദന്യദ്യത്ര ത്വമാസീഃ പുരുഷേ ദേവദേവ ॥ ൩,൬.

മുകുന്ദാ, എനിക്ക് അക്ഷയമായ ഭക്തി നിന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ എപ്പോഴും നൽകണമേ. ദേവദേവാ, നീ പുരുഷനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിടത്തൊക്കെയും അതു മാത്രം എപ്പോഴും നിലനില്ക്കട്ടെ; മറ്റൊന്നും വേണ്ട.

അഹം ച തത്രാസ്മി തവ പ്രസാദാദ്യത്രാസ്മ്യഹം തത്ര ഭവാന്മഹാപ്രഭോ । വ്യംസിര്മമേയം ച ശരീരമധ്യേ ചതുര്മുഖശ്ചൈവ ന ചൈതതദന്യൈഃ ॥ ൩,൬.

മഹാപ്രഭോ, ഞാൻ എവിടെയുണ്ടെങ്കിലും, അത് നിന്റെ കൃപയാലാണ്; ഞാൻ എവിടെയുണ്ടോ, നീയും അവിടെ തന്നെയാണ്. ഇതാണ് എന്റെ ധാരണ; എന്റെ ശരീരത്തിനകത്ത് ചതുര്മുഖനും ഉണ്ടു; മറ്റുള്ളവരിൽ അങ്ങനെ ഇല്ല.

മദീയനിദ്രാ തവ വന്ദനം പ്രഭോ മദീയയാമാചരണം പ്രദക്ഷിണമ് । മദീയവ്യാഖ്യാഹരണം സ്തുതിഃ സ്യാദേവം വിദിത്വാ ച സമര്പയാമി ॥ ൩,൬.

പ്രഭോ, എന്റെ ഉറക്കം നിന്റെ വന്ദനമാണ്; എന്റെ ഭക്ഷണം നിന്റെ പ്രദക്ഷിണമാണ്; എന്റെ സംസാരവും വിശദീകരണവും നിന്റെ സ്തുതിയാണ്. ഇതെല്ലാം അറിഞ്ഞ് ഞാൻ നിനക്കു സമർപ്പിക്കുന്നു.

മദ്വൃദ്ധിയോഗ്യം ച പദാര്ഥജാതം ദൃഷ്ട്വാ ഹരേഃ പ്രതിമാ ഏവ തച്ച । ഇത്ഥം മത്വാഹം സര്വദാ ദേവദേവ തത്രസ്ഥിതാന്ഹരിരൂപാന് ഭജിഷ്യേ ॥ ൩,൬.

എനിക്ക് വളർച്ചയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ വസ്തുക്കളെ ഹരിയുടെ രൂപമായി കണ്ട്, അവിടെ നിലകൊള്ളുന്ന ഹരിരൂപങ്ങളെ ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ആരാധിക്കും, ദേവദേവാ.

യച്ചന്ദനം യത്തു പുഷ്പം ച ധൂപം വസ്ത്രം ച യദ്ഭക്ഷ്യഭോജ്യാദികം ച । ഏതത്സര്വം വിഷ്ണുപ്രീത്യര്ഥമേവേത്യേതദ്വ്രതം സര്വദാ വൈ കരിഷ്യേ ॥ ൩,൬.

ചന്ദനം, പുഷ്പം, ധൂപം, വസ്ത്രം, ഭക്ഷ്യപാനീയങ്ങൾ—എന്തൊക്കെയുണ്ടോ, അവയെല്ലാം വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രീതിക്കായി ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും സമർപ്പിക്കട്ടെ; ഇതാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും പാലിക്കുന്ന വ്രതം.

അവൈഷ്ണവാന്ദൂഷയിഷ്യേ സദാഹം സദ്വൈഷ്ണവാന്പാ(ല്ലാം)ലയിഷ്യേ മുരാരേ । വിഷ്ണുദ്രുഹാം ഛേദയിഷ്യേ ച ജിഹ്വാം തച്ഛൃണ്വതാം പൂരയിഷ്യേ ത്രപൂല്കാഃ ॥ ൩,൬.

വൈഷ്ണവന്മാരല്ലാത്തവരെ ഞാൻ എപ്പോഴും അപമാനിക്കും, സത്യമായ വൈഷ്ണവന്മാരെ ഞാൻ സംരക്ഷിക്കും, മുരാരേ. വിഷ്ണുവിനെ വെറുക്കുന്നവരുടെ നാവുകൾ ഞാൻ മുറിക്കും, അവരെ കേൾക്കുന്നവരുടെ ചെവികൾ ഉരുകിയ തകുപ് കൊണ്ട് നിറയ്ക്കും.

ഏതാദൃശീ ശക്തിര്മമാസ്തി ദേവ തവ പ്രസാദാദ്ബലിനോപി വിഷ്ണോ । അഥാപി നാഹം സ്തവനേ സമര്ഥഃ ലക്ഷ്മ്യാ ഹ്യഹം കോടിഗുണൈര്വിഹീനഃ ॥ ൩,൬.

ദൈവമേ, നിന്റെ കൃപയാൽ എനിക്ക് ഇങ്ങനെയുള്ള ശക്തിയുണ്ട്, മഹാബലശാലിയായ വിഷ്ണോ. എങ്കിലും നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ ഞാൻ അർഹനല്ല; ലക്ഷ്മിയുടെ ഗുണങ്ങൾ എനിക്ക് കോടികൾക്കു കുറവാണ്.

ഏതത്സ്തോത്രം ഹ്യര്ഥയേച്ചൈവ യാ നഃ തത്ര പ്രീതിര്ഹ്യക്ഷയാ മേ സദാ സ്യാത് । സ്തോത്രം ഹ്യേതത്പാഠയന്തീഹ ലോകേ തേ വൈഷ്ണവാസ്തേ ച ഹരിപ്രിയാശ്ച ॥ ൩,൬.

എനിക്ക് ഈ സ്തോത്രം വേണമെന്ന് ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു, അങ്ങനെ അവിടെ എനിക്ക് ശാശ്വതമായ ഭക്തി ഉണ്ടാകട്ടെ. ഈ ലോകത്ത് ഈ സ്തോത്രം ജപിക്കുന്ന വൈഷ്ണവന്മാർ ഹരിക്ക് പ്രിയരാണ്.

കുര്വന്തി യേ പഠനം നിത്യമേവ സമര്പയിഷ്യതി സദാ ഹരൌ ച । തേഷാം ഹരിഃ പ്രീയതേ കേശവോലം ഹരൌ പ്രസന്നേ കിമലഭ്യമസ്തി ॥ ൩,൬.

ആർ ഈ സ്തോത്രം ദിവസവും പാരായണം ചെയ്ത് ഹരിക്ക് സമർപ്പിക്കുമോ, അവർക്കു ഹരി, കേശവൻ, സന്തോഷം പ്രദാനം ചെയ്യും. ഹരി സന്തോഷപ്പെട്ടാൽ ലഭിക്കാത്തത് എന്താണ്?

ഏവം സ്തുത്വാ വലദേവോ മഹാത്മാ തൂഷ്ണീം സ്ഥിതഃ പ്രാഞ്ജലിരഗ്രതോ ഹരേഃ । സരസ്വത്യുവാച । കോ വാ രസജ്ഞോ ഭഗവന്മുരാരേ ഹരേ ഗുണസ്തവനാത്കീര്തനാദ്വാ ॥ ൩,൬.

ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ച് മഹാത്മാവായ ബാലദേവൻ ഹരിയുടെ മുന്നിൽ കയ്യുകൂപ്പി മൗനത്തിൽ നിന്നു. അപ്പോൾ സരസ്വതി പറഞ്ഞു: ഭഗവൻ, മുരാരേ, ഹരേ, നിന്റെ ഗുണങ്ങളുടെ രുചി സ്തുതിയിലൂടെയോ കീർത്തനത്തിലൂടെയോ ആരാണ് അറിയുന്നത്?

അലംബുദ്ധിം പ്രാപ്നുയാദ്ദേവദേവ ബ്രഹ്മാദിഭിഃ സര്വദാ സ്തൂയമാന । യഃ കര്ണനാഡീം പുരുഷസ്യ യാതോ ഭവപ്രദാം ദേഹരതിം ഛിനത്തി ॥ ൩,൬.

ബ്രഹ്മാദികൾ എല്ലായ്പ്പോഴും സ്തുതിക്കുന്ന ദേവദേവാ, നീ പരമജ്ഞാനം നൽകുന്നു. നിന്റെ സ്തുതി ഒരാളുടെ ചെവിയിൽ കടക്കുമ്പോൾ, അതു ശരീരബന്ധം എന്ന ആസ്വാദനം മുറിച്ചുകളയുന്നു.

ന കേവലം ദേഹരതിം ഛിനത്ത്യസദ്ഗൃഹക്ഷേത്രഭാര്യാസുതേഷു നിത്യമ് । പശ്വാദിരൂപേഷു ധനാദികേഷു അനര്ഘ്യരത്നേഷു പ്രിയം ഛിനത്തി ॥ ൩,൬.

അത് ശരീരബന്ധം മാത്രം മുറിക്കുന്നില്ല, വ്യാജമായ വീട്, ഭൂമി, ഭാര്യ, മക്കൾ, പശുക്കൾ, ധനം, വിലകൂടിയ രത്നങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്കുള്ള സ്നേഹവും എല്ലായ്പ്പോഴും മുറിച്ചുകളയുന്നു.

അനംതവേദപ്രതിപാദിതോപി ലക്ഷ്മീര്ന വൈ വേദ തവ സ്വരൂപമ് । ചതുര്മുഖോ നൈവ വേദ ന വായുരസൌ ന വേത്തീതി കിമത്ര ചിത്രമ് ॥ ൩,൬.

അനന്തമായ വേദങ്ങൾ പറയുന്നിട്ടും ലക്ഷ്മിക്കും നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം അറിയില്ല. ചതുര്മുഖനായ ബ്രഹ്മാവിനും വായുവിനും അറിയില്ല. മറ്റുള്ളവർക്ക് അറിയില്ലെന്നത് അത്ഭുതമോ?

ഏതാദൃശസ്യ സ്തവനേ ക്വാസ്തി ശക്തിര്മമ പ്രഭോ ബ്രഹ്മവായ്വോഃ സകാശാത് । ശതൈര്ഗുണൈഃ സര്വദാ ന്യൂനതാസ്തി അതോ ഹരേ ദയയാ മാം ച പാഹി ॥ ൩,൬.

പ്രഭോ, ബ്രഹ്മാവിനും വായുവിനും പോലും നൂറിരട്ടി കുറവാണ്, അപ്പോൾ എനിക്ക് നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ ശക്തിയുണ്ടോ? അതുകൊണ്ട് ഹരേ, ദയയാൽ എന്നെ രക്ഷിക്കണം.

ഏവം സ്തുത്വാ ഹരിം സാ തു തൂഷ്ണീമാസ ഖഗേശ്വര । ഭാരതീ തു തദാ സ്തോതും ഹരിം സമുപചക്രമേ ॥ ൩,൬.

ഇങ്ങനെ ഹരിയെ സ്തുതിച്ച ശേഷം അവൾ മൗനത്തിൽ ആകി, പക്ഷിരാജാവേ. അപ്പോൾ ഭാരതി ഹരിയെ സ്തുതിക്കാൻ തുടങ്ങി.