സത്യാനാം ശൃണു നാമാനി ദ്രോണഃ പ്രാണോ ധ്രുവസ്തഥാ । അര്കേ ദോഷസ്തഥാ വസ്കഃ സപ്തമസ്തു വിഭാവസുഃ ॥ ൩,൫.
സത്യന്മാരുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ: ദ്രോണൻ, പ്രാണൻ, ധ്രുവൻ, അർക്കൻ, ദോഷൻ, വസ്കൻ, ഏഴാമൻ വിഭാവസു.
ദശരുദ്രാസ്തഥാ ജ്ഞേയാ മൂലരുദ്രോ ഭവഃ സ്മൃതഃ । ദശ രുദ്രസ്യ നാമാനി ശൃണുഷ്വ ദ്വിജസത്തമ ॥ ൩,൫.
പത്ത് രുദ്രന്മാരെ അറിയേണ്ടതാണ്; പ്രധാന രുദ്രൻ ഭവൻ എന്നു പറയുന്നു. രുദ്രന്റെ പത്ത് പേരുകൾ കേൾക്കൂ, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
രൈവന്തേയസ്തഥാ ഭീമോ വാമദേവോ വൃഷാകപിഃ । അജൈകപാദഹിര്വുധ്ന്യോ ബഹുരൂപോ മഹാനിതി ॥ ൩,൫.
രൈവന്തേയൻ, ഭീമൻ, വാമദേവൻ, വൃഷാകപി, അജൈകപാദ്, അഹിബുധ്ന്യൻ, ബഹുരൂപൻ, മഹാൻ — ഇവരാണ്.
ദശ രുദ്രാ ഇതി പ്രോക്താഃ ഷഡാദിത്യാഞ്ഛൃണു ദ്വിജ । ഉരുക്രമസ്തഥാ ശക്രോ വിവസ്വാന്വരുണസ്തഥാ ॥ ൩,൫.
ഇവരാണ് പത്ത് രുദ്രന്മാർ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്. ആറു ആദിത്യന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ: ഉറുക്രമൻ, ശക്രൻ, വിവസ്വാൻ, വരുണൻ.
പര്ജന്യോതിബാഹുരേത ഉക്താഃ പൂര്വം ദ്വിജോത്തമ । പര്ജന്യവ്യതിരിക്താസ്തു പഞ്ചൈവോക്താ ന സംശയഃ ॥ ൩,൫.
പർജന്യൻ, അതിബാഹു, ഏത — ഇവരെ മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ. പർജന്യനെ ഒഴികെ അഞ്ചുപേരാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്, സംശയമില്ല.
ഗങ്ഗാസമസ്തു പര്ജന്യ ഇതി ചോക്തഃ ഖഗേശ്വര । സവിതാ ഹ്യര്യമാ ധാതാ പൂഷാ ത്വഷ്ടാ തഥാ ഭഗഃ ॥ ൩,൫.
ഗംഗാസനും പർജന്യൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു, പക്ഷിരാജാവേ. സവിതാവ്, അർയമൻ, ധാതാവ്, പൂഷൻ, ത്വഷ്ടാവ്, ഭാഗൻ — ഇവരും പറയപ്പെടുന്നു.
ചത്വാരിംശത്തഥാ സപ്ത മഹതഃ പരികീര്തിതാഃ । ദ്വാവുക്താവിതി വിജ്ഞേയോ പ്രവഹോതിവഹസ്തഥാ ॥ ൩,൫.
നാല്പത്തേഴു മഹന്മാരെ ഇങ്ങനെ അറിയാം; രണ്ട് പേരെ പ്രവഹനും അവഹനും എന്ന് അറിയണം.
തഥാ ദശവിധാ ജ്ഞേയാ വിശ്വേദേവാഃ ഖഗേശ്വര । ശൃണു നാമാനി തേഷാം തു പുരൂരവാര്ദ്രവസംജ്ഞകൌ ॥ ൩,൫.
ഇങ്ങനെ, വിശ്വദേവന്മാർ പത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു, പക്ഷിരാജാവേ. അവരുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ: പുരൂരവൻ, അർദ്രവസു.
ധൂരിലോചനസംജ്ഞൌ ദ്വൌ ക്രതുദക്ഷേതിസംജ്ഞകൌ । ദ്വൌ സത്യവസുസംജ്ഞൌ ച കാമകാലകസംജ്ഞകൌ ॥ ൩,൫.
രണ്ട് പേർ ധൂരിലോചനൻ എന്ന പേരിൽ, രണ്ട് പേർ ക്രതു, ദക്ഷൻ എന്ന പേരിൽ, രണ്ട് പേർ സത്യവസു, രണ്ട് പേർ കാമൻ, കാലൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഏവം ദശവിധാ ജ്ഞേയാ വിശ്വേദേവാഃ പ്രകീര്തിതാഃ । തഥാ ഋഭുഗണശ്ചോക്തസ്തഥാ ച പിതരസ്ത്രയഃ ॥ ൩,൫.
ഇങ്ങനെ, വിശ്വദേവന്മാർ പത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ഋഭുക്കളുടെ കൂട്ടവും, മൂന്നു പിതാക്കന്മാരും പറയപ്പെടുന്നു.
ദ്യാവാ പൃഥിവ്യൌ വിജ്ഞേയൌ ഏതേ ച ഷഡശീതയഃ । ദേവാഃ പ്രജജ്ഞിരേ സര്വേ നാസികദ്രിയമാനിനഃ ॥ ൩,൫.
ദ്യാവാ, പൃഥിവി എന്നിവരെയും, ഇവർ ഉൾപ്പെടെ എൺപത്താറു ദേവന്മാരെയും, എല്ലാവരെയും ഘ്രാണബോധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവരായി ജനിച്ചതായി അറിയണം.
ആകാശസ്യാഭിമാനീ തു ഗണപഃ സുദാഹൃതഃ । ഉഭയത്രാഭി മാനീതി ജ്ഞേയം തത്ത്വാര്ഥവേദിഭിഃ ॥ ൩,൫.
ആകാശത്തിന്റെ അധിപൻ ഗണപൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; ഇരുവശത്തും അധിപൻ എന്നു തത്ത്വജ്ഞന്മാർ അറിയണം.
വിഷ്വക്സേനം വിനാ സര്വേ ജയാദ്യാ വിഷ്ണുപാര്ഷദാഃ । അഭവന്സമഹീനാശ്ച വിഷ്വക്സേനാദനന്തരമ് ॥ ൩,൫.
വിഷ്വക്സേനനെ ഒഴികെ, ജയനു തുടക്കംവെച്ച് എല്ലാ വിഷ്ണുപാർഷദന്മാരും, അവനു തുല്യരായവരും, വിഷ്വക്സേനന്റെ ശേഷം ജനിച്ചു.
ഏതേപി നാസികായാശ്ച അവാന്തരനിയാമകാഃ । അതസ്തേ തത്ത്വമാനിഭ്യോ ഹ്യവരാസ്തേ പ്രകീര്തിതാഃ ॥ ൩,൫.
ഇവരും നാസയുടെ ആന്തരിക നിയന്ത്രകർ ആണു; അതുകൊണ്ട്, അധിപന്മാരെക്കാൾ താഴെയുള്ളവരെയും ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു.
സ്പര്ശതത്ത്വാഭിമാനീ തു അപാനശ്ചേത്യുദാഹൃതഃ । രൂപാഭിമാനീ സംജജ്ഞേ വ്യാനോ നാമ മഹാന്പ്രഭോ ॥ ൩,൫.
സ്പർശതത്ത്വത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവൻ അപാനനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. രൂപത്തിൽ അഭിമാനം ഉള്ളവൻ വലിയ പ്രഭാവശാലിയായ വ്യാനനായി ജനിച്ചു.
രസാത്മക ഉദാനശ്ച സമാനോ ഗന്ധനാമകഃ । അപാം നാഥാശ്ച ചത്വാരോ മരുതഃ പരികീര്തിതാഃ ॥ ൩,൫.
രസസ്വഭാവമുള്ളവൻ ഉദാനനാണ്, സമാനനു ഗന്ധം എന്ന പേരുണ്ട്. ഈ നാലു വായുക്കളും ജലത്തിന്റെ അധിപന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ജയാദ്യനന്തരാന്വക്ഷ്യേ സമുത്പന്നാന്ഖഗേശ്വര । പ്രധാനാഗ്രേ പ്രഥമജഃ പാവകഃ സമുദാഹൃതഃ ॥ ൩,൫.
ജയനും മറ്റുള്ളവരും കഴിഞ്ഞ് ഉടൻ ജനിച്ചവരെ ഞാൻ പറയാം, പക്ഷീരാജാവേ. സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ആദ്യം ജനിച്ചത് പാവകനാണ്.
ഭൃഗോര്മഹര്ഷേഃ പുത്രശ്ച ച്യവനഃ സമുദാഹൃതഃ । ബൃഹസ്പതേശ്ച പുത്രസ്തു ഉതഥ്യഃ പരികീര്തിതഃ ॥ ൩,൫.
മഹർഷിയായ ഭൃഗുവിന്റെ മകനാണ് ച്യവനൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ബൃഹസ്പതിയുടെ മകനായി ഉതത്യൻ പ്രശസ്തനാണ്.
രൈവതശ്ചാക്ഷുഷശ്ചൈവ തഥാ സ്വാരോചിഷഃ സ്മൃതഃ । ഉത്തമോ ബ്രഹ്മസാവര്ണീ രുദ്രസാവര്ണിരേവ ച ॥ ൩,൫.
രൈവതൻ, ചാക്ഷുഷൻ, സ്വാരോചിഷൻ എന്നിവരും, ഉത്തമൻ, ബ്രഹ്മസാവർണൻ, രുദ്രസാവർണൻ ഇവരും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ദേവസാവര്ണിസാവര്ണിരിന്ദ്രസാവര്ണിരേവച । തഥൈവ ദക്ഷസാവര്ണിര്ധര്മഭാവര്ണിരേവ ച ॥ ൩,൫.
ദേവസാവർണൻ, സാവർണൻ, ഇന്ദ്രസാവർണൻ, ദക്ഷസാവർണൻ, ധർമ്മസാവർണൻ എന്നിവരും പേരെടുത്തിരിക്കുന്നു.
ഏകാദശവിധാ ഹ്യേവം മനവഃ പരികീര്തിതാഃ । പിതൄണാം സപ്തകം ചൈവേത്യാദ്യാഃ സംജജ്ഞിരേ ഖഗ ॥ ൩,൫.
ഇങ്ങനെ പതിനൊന്ന് വിധമായ മനുക്കളാണ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. പിതാക്കന്മാരുടെ ഏഴു വിഭാഗങ്ങളും ആദ്യം ജനിച്ചു, പക്ഷീ.
തദനന്തരമുത്പന്നാസ്തേഭ്യോ നീചാഃ ശൃണു ദ്വിജ । വരുണസ്യ പത്നീ ഗങ്ഗാ പര്ജന്യാഖ്യോ വിഭാവസുഃ ॥ ൩,൫.
അവരുടെ ശേഷം താഴ്ന്നവർ ജനിച്ചു; കേൾക്കൂ, ദ്വിജനേ. വരുണന്റെ ഭാര്യ ഗംഗയാണ്, പാർജന്യൻ എന്ന പേരിൽ വിഭവസു അറിയപ്പെടുന്നു.
യമഭാര്യാ ശ്യാമലാ തു ഹ്യനിരുദ്ധപ്രിയാ വിരാട് । ബ്രഹ്മാണ്ഡമാനിനീ സൈവ ഹ്യുഷാനാമ്നാ സുശബ്ദിതാ ॥ ൩,൫.
യമന്റെ ഭാര്യ ശ്യാമളയാണ്, അനിരുദ്ധനു പ്രിയപ്പെട്ടവളാണ് വിരാട്. ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിച്ചവളെ ഉഷാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
രോഹിണീ ചന്ദ്രഭാര്യോക്താ സൂര്യഭാര്യാ തു സംജ്ഞകാ । ഏതാ ഗങ്ഗാദിഷടൂസംഖ്യാ ജജ്ഞിരേ വിനതാസുത ॥ ൩,൫.
ചന്ദ്രന്റെ ഭാര്യയായി രോഹിണി അറിയപ്പെടുന്നു, സൂര്യന്റെ ഭാര്യ സംജ്ഞയാണ്. ഗംഗയെ തുടക്കം വെച്ച് ആറുപേരാണ് ജനിച്ചത്, വിനതയുടെ മകനേ.
ഗങ്ഗാദ്യനന്തരം ജജ്ഞേ സ്വാഹാ വൈ മന്ത്രദേവതാ । സ്വാഹാനാമാഗ്നിഭാര്യോക്താ ഗങ്ഗാദിഭ്യോധമാ ശ്രുതാ ॥ ൩,൫.
ഗംഗയ്ക്ക് പിന്നാലെ മന്ത്രദേവതയായ സ്വാഹാ ജനിച്ചു. അഗ്നിയുടെ ഭാര്യയായ സ്വാഹാ ഗംഗയും മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ താഴ്ന്നവളായി അറിയപ്പെടുന്നു.
സ്വാഹാനന്തരജോ ജ്ഞേയോ ജ്ഞാനാത്മാ ബുധനാമകഃ । ബുധസ്തു ചന്ദ്രപുത്രോ യഃ സ്വാഹായാ അധമഃ സ്മൃതഃ ॥ ൩,൫.
സ്വാഹയ്ക്ക് ശേഷം ജ്ഞാനസ്വരൂപിയായ ബുധൻ ജനിച്ചു. ബുധൻ ചന്ദ്രന്റെ മകനാണ്, സ്വാഹയേക്കാൾ താഴ്ന്നവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഉഷാ നാമ തഥാ ജജ്ഞേ ബുധസ്യാനന്തരം ഖഗ । ഉഷാനാമാ ഭിമാനീ തു ഹ്യശ്വിഭാര്യാ പ്രകീര്തിതാ ॥ ൩,൫.
ബുധനു ശേഷം ഉഷാ എന്ന പേരിൽ മറ്റൊരുത്തി ജനിച്ചു, പക്ഷീ. ഉഷാ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അവൾ അശ്വിനികളുടെ ഭാര്യയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ബുധാധമാ സാ വിജ്ഞേയാ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ । തതഃ ശനൈശ്ചരോ ജജ്ഞേ പൃഥിവ്യാത്മേതി വിശ്രുതഃ ॥ ൩,൫.
അവൾ ബുധനേക്കാൾ താഴ്ന്നവളാണ് — ഇതിൽ കൂടുതൽ അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല. അതിനുശേഷം ശനൈശ്ചരൻ ജനിച്ചു, ഭൂമിയുടെ മകനെന്നു പ്രശസ്തനാണ്.
ഉഷാധമസ്തു വിജ്ഞേയസ്തതോ ജജ്ഞേഥ പുഷ്കരഃ । കര്മാഭിമാനീ വിജ്ഞേയഃ ശനൈശ്ചര ഇതീരിതഃ ॥ ൩,൫.
ഉഷയേക്കാൾ താഴ്ന്നവൻ പുഷ്കരൻ എന്നു അറിയണം. കർമ്മത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവൻ ശനൈശ്ചരൻ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
തത്ത്വാഭിമാനിനോ ദേവാനേവം സൃഷ്ട്വാ ഹരിഃ സ്വയമ് । പ്രവിവേശ സ ദേവേശസ്തത്ത്വേഷു രമയാ സഹാ ॥ ൩,൫.
ഇങ്ങനെ തത്ത്വങ്ങളിൽ അഭിമാനമുള്ള ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, ദേവന്മാരുടെ നാഥനായ ഹരി രമയോടൊപ്പം ആ തത്ത്വങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു.