സ്വായംഭുവമനോര്ഭാര്യാ ശതരൂപാ യമസ്തഥാ । ചന്ദ്രസൂര്യൌ തു ചത്ത്വാരശ്ചക്ഷുരിന്ദ്രിയമാനിനഃ ॥ ൩,൫.
സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ ഭാര്യ ശതരൂപ, യമൻ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ — ഇവ നാലുപേരും ദൃഷ്ടി ഇന്ദ്രിയത്തിന്റെ അധിപതികളാണ്.
ചന്ദ്രഃ ശ്രോത്രാഭിമാനീതി തഥാ ജ്ഞേയഃ ഖഗേശ്വര । ജിഹ്വേന്ദ്രിയാത്മാ വരുണഃ സൂര്യസ്യാനന്തരോഭവത് ॥ ൩,൫.
പക്ഷീരാജാവേ, ശ്രവണത്തിന്റേയും ദേവതയായി ചന്ദ്രനാണ്; രുചി ഇന്ദ്രിയത്തിന്റെ ദേവതയായി, സൂര്യന്റെ ശേഷം, വരുണൻ ജനിച്ചു.
വാഗിന്ദ്രിയാഭിമാനിന്യോ ഹ്യഭവന്വരുണാദനു । ദക്ഷപത്നീ പ്രസൂതിശ്ച ഭൃഗുരഗ്നിസ്തര്ഥവ ച ॥ ൩,൫.
വരുണന്റെ ശേഷം വാക്കിന്റെ അധിപതികൾ ജനിച്ചു: ദക്ഷന്റെ ഭാര്യ പ്രസൂതി, ഭൃഗു, അഗ്നി, അർഥവൻ.
തത്ര വൈതേ മഹാത്മാനോ വാഗിന്ദ്രിയനിയാമകാഃ । യേ ക്രവ്യാദാദയശ്ചോക്താസ്തേനന്തത്ത്വനിയാമകാഃ ॥ ൩,൫.
അവരിൽ മഹാത്മാക്കളായവർ വാക്കിന്റെ നിയന്ത്രകർ ആകുന്നു; ക്രവ്യാദൻ മുതലായവർ ആ തത്വത്തിന്റെ നിയന്ത്രകരാണ്.
സാമ്യത്വാച്ച തഥൈവോക്തിര്ന തു തത്ത്വാഭിമാനിതഃ । ഉപസ്ഥമാനിനോ വീന്ദ്ര ബഭൂവുസ്തദനന്തരമ് ॥ ൩,൫.
സാദൃശ്യം കൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്, തത്വത്തിന്റെ അധിപതികളായി അല്ല; അതിനുശേഷം ഗുപ്തേന്ദ്രിയത്തിന്റെ അധിപതികൾ ജനിച്ചു.
വിശ്വാമിത്രോ വസിഷ്ടോത്രിര്മരീചിഃ പുലഹഃ ക്രതുഃ । പുലസ്ത്യോങ്ഗിരസശ്ചൈവ തഥാ വൈവസ്വതോ മനുഃ ॥ ൩,൫.
വിശ്വാമിത്രൻ, വസിഷ്ഠൻ, അത്രി, മരീചി, പുലഹൻ, ക്രതു, പുലസ്ത്യൻ, അങ്കിരസ്, വൈവസ്വത മനു — ഇവരാണ്.
മന്വാദയോനന്തസംഖ്യാ ഉപസ്ഥാത്മാന ഈരിതാഃ । പായോശ്ച മാനിനോ വീന്ദ്ര ജജ്ഞിരേ തദനന്തരമ് ॥ ൩,൫.
അനന്തമായ മനുക്കളും മറ്റു മഹന്മാരും, സാന്നിധ്യബോധമുള്ളവരായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. അവർക്കു ശേഷം, ക്ഷീരത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവർ ജനിച്ചു, ഇന്ദ്രാ.
സൂര്യേഷു ദ്വാദശസ്വേകോ മിത്രസ്താരാ ഗുരോഃ പ്രിയാ । കോണാധിപോ നിരൃതിശ്ച പ്രവഹപ്രിയാ ॥ ൩,൫.
പന്ത്രണ്ട് സൂര്യന്മാരിൽ ഒരാൾ മിത്രൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾക്കും ഗുരുവിനും പ്രിയൻ; കോണുകളുടെ അധിപൻ നിരൃതി, പ്രവാഹങ്ങൾക്കു പ്രിയൻ.
ചത്ത്വാര ഏതേ പക്ഷീന്ദ്ര വായുതത്ത്വാഭിമാനിനഃ । ഘ്രാണാഭിമാനിനഃ സര്വേ ജജ്ഞിരേ ദ്വിജസത്തമ ॥ ൩,൫.
ഈ നാലുപേരും, പക്ഷികളുടെ അധിപന്മാർ, വായുവിന്റെ തത്ത്വത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവർ; ഇവർ എല്ലാവരും ഘ്രാണബോധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവരായി ജനിച്ചു, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
വിഷ്വവസേനോ വായുപുത്രൌ ഹ്യശ്വിനൌ ഗണപസ്തഥാ । വിത്തപഃ സപ്ത വസവ ഉക്തോ ഹ്യാഗ്നിസ്തഥാഷ്ടമഃ ॥ ൩,൫.
വിഷ്വവസു, വായുവിന്റെ മക്കളായ അശ്വിനികൾ, ഗണപൻ, വിത്തപൻ, ഏഴു വസുക്കൾ, അഗ്നി എട്ടാമൻ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
സത്യാനാം ശൃണു നാമാനി ദ്രോണഃ പ്രാണോ ധ്രുവസ്തഥാ । അര്കേ ദോഷസ്തഥാ വസ്കഃ സപ്തമസ്തു വിഭാവസുഃ ॥ ൩,൫.
സത്യന്മാരുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ: ദ്രോണൻ, പ്രാണൻ, ധ്രുവൻ, അർക്കൻ, ദോഷൻ, വസ്കൻ, ഏഴാമൻ വിഭാവസു.
ദശരുദ്രാസ്തഥാ ജ്ഞേയാ മൂലരുദ്രോ ഭവഃ സ്മൃതഃ । ദശ രുദ്രസ്യ നാമാനി ശൃണുഷ്വ ദ്വിജസത്തമ ॥ ൩,൫.
പത്ത് രുദ്രന്മാരെ അറിയേണ്ടതാണ്; പ്രധാന രുദ്രൻ ഭവൻ എന്നു പറയുന്നു. രുദ്രന്റെ പത്ത് പേരുകൾ കേൾക്കൂ, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ.
രൈവന്തേയസ്തഥാ ഭീമോ വാമദേവോ വൃഷാകപിഃ । അജൈകപാദഹിര്വുധ്ന്യോ ബഹുരൂപോ മഹാനിതി ॥ ൩,൫.
രൈവന്തേയൻ, ഭീമൻ, വാമദേവൻ, വൃഷാകപി, അജൈകപാദ്, അഹിബുധ്ന്യൻ, ബഹുരൂപൻ, മഹാൻ — ഇവരാണ്.
ദശ രുദ്രാ ഇതി പ്രോക്താഃ ഷഡാദിത്യാഞ്ഛൃണു ദ്വിജ । ഉരുക്രമസ്തഥാ ശക്രോ വിവസ്വാന്വരുണസ്തഥാ ॥ ൩,൫.
ഇവരാണ് പത്ത് രുദ്രന്മാർ എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്. ആറു ആദിത്യന്മാരെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ: ഉറുക്രമൻ, ശക്രൻ, വിവസ്വാൻ, വരുണൻ.
പര്ജന്യോതിബാഹുരേത ഉക്താഃ പൂര്വം ദ്വിജോത്തമ । പര്ജന്യവ്യതിരിക്താസ്തു പഞ്ചൈവോക്താ ന സംശയഃ ॥ ൩,൫.
പർജന്യൻ, അതിബാഹു, ഏത — ഇവരെ മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, മഹാനായ ദ്വിജന്മാരേ. പർജന്യനെ ഒഴികെ അഞ്ചുപേരാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്, സംശയമില്ല.
ഗങ്ഗാസമസ്തു പര്ജന്യ ഇതി ചോക്തഃ ഖഗേശ്വര । സവിതാ ഹ്യര്യമാ ധാതാ പൂഷാ ത്വഷ്ടാ തഥാ ഭഗഃ ॥ ൩,൫.
ഗംഗാസനും പർജന്യൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു, പക്ഷിരാജാവേ. സവിതാവ്, അർയമൻ, ധാതാവ്, പൂഷൻ, ത്വഷ്ടാവ്, ഭാഗൻ — ഇവരും പറയപ്പെടുന്നു.
ചത്വാരിംശത്തഥാ സപ്ത മഹതഃ പരികീര്തിതാഃ । ദ്വാവുക്താവിതി വിജ്ഞേയോ പ്രവഹോതിവഹസ്തഥാ ॥ ൩,൫.
നാല്പത്തേഴു മഹന്മാരെ ഇങ്ങനെ അറിയാം; രണ്ട് പേരെ പ്രവഹനും അവഹനും എന്ന് അറിയണം.
തഥാ ദശവിധാ ജ്ഞേയാ വിശ്വേദേവാഃ ഖഗേശ്വര । ശൃണു നാമാനി തേഷാം തു പുരൂരവാര്ദ്രവസംജ്ഞകൌ ॥ ൩,൫.
ഇങ്ങനെ, വിശ്വദേവന്മാർ പത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു, പക്ഷിരാജാവേ. അവരുടെ പേരുകൾ കേൾക്കൂ: പുരൂരവൻ, അർദ്രവസു.
ധൂരിലോചനസംജ്ഞൌ ദ്വൌ ക്രതുദക്ഷേതിസംജ്ഞകൌ । ദ്വൌ സത്യവസുസംജ്ഞൌ ച കാമകാലകസംജ്ഞകൌ ॥ ൩,൫.
രണ്ട് പേർ ധൂരിലോചനൻ എന്ന പേരിൽ, രണ്ട് പേർ ക്രതു, ദക്ഷൻ എന്ന പേരിൽ, രണ്ട് പേർ സത്യവസു, രണ്ട് പേർ കാമൻ, കാലൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഏവം ദശവിധാ ജ്ഞേയാ വിശ്വേദേവാഃ പ്രകീര്തിതാഃ । തഥാ ഋഭുഗണശ്ചോക്തസ്തഥാ ച പിതരസ്ത്രയഃ ॥ ൩,൫.
ഇങ്ങനെ, വിശ്വദേവന്മാർ പത്ത് വിഭാഗങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ഋഭുക്കളുടെ കൂട്ടവും, മൂന്നു പിതാക്കന്മാരും പറയപ്പെടുന്നു.
ദ്യാവാ പൃഥിവ്യൌ വിജ്ഞേയൌ ഏതേ ച ഷഡശീതയഃ । ദേവാഃ പ്രജജ്ഞിരേ സര്വേ നാസികദ്രിയമാനിനഃ ॥ ൩,൫.
ദ്യാവാ, പൃഥിവി എന്നിവരെയും, ഇവർ ഉൾപ്പെടെ എൺപത്താറു ദേവന്മാരെയും, എല്ലാവരെയും ഘ്രാണബോധത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവരായി ജനിച്ചതായി അറിയണം.
ആകാശസ്യാഭിമാനീ തു ഗണപഃ സുദാഹൃതഃ । ഉഭയത്രാഭി മാനീതി ജ്ഞേയം തത്ത്വാര്ഥവേദിഭിഃ ॥ ൩,൫.
ആകാശത്തിന്റെ അധിപൻ ഗണപൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; ഇരുവശത്തും അധിപൻ എന്നു തത്ത്വജ്ഞന്മാർ അറിയണം.
വിഷ്വക്സേനം വിനാ സര്വേ ജയാദ്യാ വിഷ്ണുപാര്ഷദാഃ । അഭവന്സമഹീനാശ്ച വിഷ്വക്സേനാദനന്തരമ് ॥ ൩,൫.
വിഷ്വക്സേനനെ ഒഴികെ, ജയനു തുടക്കംവെച്ച് എല്ലാ വിഷ്ണുപാർഷദന്മാരും, അവനു തുല്യരായവരും, വിഷ്വക്സേനന്റെ ശേഷം ജനിച്ചു.
ഏതേപി നാസികായാശ്ച അവാന്തരനിയാമകാഃ । അതസ്തേ തത്ത്വമാനിഭ്യോ ഹ്യവരാസ്തേ പ്രകീര്തിതാഃ ॥ ൩,൫.
ഇവരും നാസയുടെ ആന്തരിക നിയന്ത്രകർ ആണു; അതുകൊണ്ട്, അധിപന്മാരെക്കാൾ താഴെയുള്ളവരെയും ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു.
സ്പര്ശതത്ത്വാഭിമാനീ തു അപാനശ്ചേത്യുദാഹൃതഃ । രൂപാഭിമാനീ സംജജ്ഞേ വ്യാനോ നാമ മഹാന്പ്രഭോ ॥ ൩,൫.
സ്പർശതത്ത്വത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവൻ അപാനനെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. രൂപത്തിൽ അഭിമാനം ഉള്ളവൻ വലിയ പ്രഭാവശാലിയായ വ്യാനനായി ജനിച്ചു.
രസാത്മക ഉദാനശ്ച സമാനോ ഗന്ധനാമകഃ । അപാം നാഥാശ്ച ചത്വാരോ മരുതഃ പരികീര്തിതാഃ ॥ ൩,൫.
രസസ്വഭാവമുള്ളവൻ ഉദാനനാണ്, സമാനനു ഗന്ധം എന്ന പേരുണ്ട്. ഈ നാലു വായുക്കളും ജലത്തിന്റെ അധിപന്മാരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ജയാദ്യനന്തരാന്വക്ഷ്യേ സമുത്പന്നാന്ഖഗേശ്വര । പ്രധാനാഗ്രേ പ്രഥമജഃ പാവകഃ സമുദാഹൃതഃ ॥ ൩,൫.
ജയനും മറ്റുള്ളവരും കഴിഞ്ഞ് ഉടൻ ജനിച്ചവരെ ഞാൻ പറയാം, പക്ഷീരാജാവേ. സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ആദ്യം ജനിച്ചത് പാവകനാണ്.
ഭൃഗോര്മഹര്ഷേഃ പുത്രശ്ച ച്യവനഃ സമുദാഹൃതഃ । ബൃഹസ്പതേശ്ച പുത്രസ്തു ഉതഥ്യഃ പരികീര്തിതഃ ॥ ൩,൫.
മഹർഷിയായ ഭൃഗുവിന്റെ മകനാണ് ച്യവനൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. ബൃഹസ്പതിയുടെ മകനായി ഉതത്യൻ പ്രശസ്തനാണ്.
രൈവതശ്ചാക്ഷുഷശ്ചൈവ തഥാ സ്വാരോചിഷഃ സ്മൃതഃ । ഉത്തമോ ബ്രഹ്മസാവര്ണീ രുദ്രസാവര്ണിരേവ ച ॥ ൩,൫.
രൈവതൻ, ചാക്ഷുഷൻ, സ്വാരോചിഷൻ എന്നിവരും, ഉത്തമൻ, ബ്രഹ്മസാവർണൻ, രുദ്രസാവർണൻ ഇവരും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ദേവസാവര്ണിസാവര്ണിരിന്ദ്രസാവര്ണിരേവച । തഥൈവ ദക്ഷസാവര്ണിര്ധര്മഭാവര്ണിരേവ ച ॥ ൩,൫.
ദേവസാവർണൻ, സാവർണൻ, ഇന്ദ്രസാവർണൻ, ദക്ഷസാവർണൻ, ധർമ്മസാവർണൻ എന്നിവരും പേരെടുത്തിരിക്കുന്നു.