ഗരുഡപുരാണമ്

സത്ത്വം ച മിശ്രിതം ജ്ഞേയം നാന്യഥാ പക്ഷിസത്തമ । രജസഃ ശതഭാഗാനാം മധ്യേ തു വിനതാസുത ॥ ൩,൪.

സത്ത്വം കലർന്നതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം, പക്ഷിശ്രേഷ്ഠനേ; രാജസ്സിന്റെ നൂറ് ഭാഗങ്ങൾക്കിടയിൽ, വിനതയുടെ മകനേ—

യ ഏകോ ഭാഗ ഉദ്ദിഷ്ടസ്താവത്പരിമിതം തമഃ । രാശിഭൂതേപി രജസി മിശ്രിതം പരികീര്തിതമ് ॥ ൩,൪.

അവിടെ പറയുന്ന ഒരു ഭാഗം തന്നെയാണ് തമസ്സിന്റെ അളവ്; രാജസ്സിന്റെ കൂട്ടത്തിലും അതു കലർന്നതായാണ് പറയുന്നത്.

രജോരാശിസ്ഥിതിസ്ത്വേവം താത വ്യാപ്തം തമോഗുണൈഃ । രാശിഭൂതേപി തമസി സത്ത്വം ച വിനതാസുത ॥ ൩,൪.

ഇങ്ങനെ, പ്രിയനേ, രാജസ്സിന്റെ കൂട്ടം തമസ്സ് ഗുണം നിറഞ്ഞതാണ്; തമസ്സിന്റെ കൂട്ടത്തിലും, വിനതയുടെ മകനേ, സത്ത്വം ഉണ്ടെന്നു പറയാം.

തമഃ സകാശാദ്ഗരുഡ ദശഭാഗാധികേന ച । മിശ്രിതം ഭവതീത്യേവം ജ്ഞാതവ്യം നാത്ര സംശയഃ ॥ ൩,൪.

ഗരുഡാ, അന്ധകാരത്തിൽപോലും ദശഭാഗം കൂടുതലായി കലർന്നാൽ അങ്ങനെ തന്നെ മനസ്സിലാക്കണം. ഇതിൽ സംശയമൊന്നുമില്ല.

തമസോ ദശഭാഗാനാം മധ്യേ തു വിനതാസുത । യ ഏകോ ഭാഗ ഉദ്ദിഷ്ടസ്താവത്പരിമിതം രജഃ ॥ ൩,൪.

വിനതയുടെ മകനേ, അന്ധകാരത്തിന്റെ പത്ത് ഭാഗങ്ങളിൽ ഒന്ന് മാത്രം എടുത്താൽ അതാണ് രാജസിന്റെ അളവ്.

രാശിഭൂതേപി തമസി മിശ്രിതം ഭവതി ധ്രുവമ് । തമോരാശിസ്ഥിതിസ്ത്വേവം ജ്ഞാതവ്യാ പക്ഷിസത്തമ ॥ ൩,൪.

അന്ധകാരം മുഴുവനായി കൂട്ടിയാലും അതിൽ കലർന്നതായിരിക്കും. അങ്ങനെ തന്നെയാണ് അന്ധകാരത്തിന്റെ സ്വഭാവം, പക്ഷിരാജാവേ.

ഗരുഡ ഉവാച । രശിഭൂതേപി രജസി രാശിഭൂതേ തമസ്യപി । സത്ത്വാംശാ ഹ്യധികാഃ സംതീത്യേവമുക്തം മയാനഘ ॥ ൩,൪.

ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: രാജസും അന്ധകാരവും കൂട്ടിയാലും സത്ത്വത്തിന്റെ അംശങ്ങൾ കൂടുതലാണ്, പാപരഹിതനേ, ഞാൻ അങ്ങനെ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.

തത്ര മേ സംശയോ ഹ്യസ്തി ശൃണു ത്വം സാത്ത്വതാം പതേ । യദ്രാശ്യാം യദ്രാ ശിഭാഗാ ഹ്യധികാഃ സംതി യാവതാ ॥ ൩,൪.

ഇതിൽ എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്, സത്ത്വത്തോടുള്ളവരുടെ നാഥനേ, ഓരോ കൂട്ടത്തിലും എത്ര അംശം കൂടുതലാണ് എന്ന് ദയവായി പറയൂ.

താവതാ വ്യവഹാരഃ സ്യാത്ക്ഷീരനീരമിവ പ്രഭോ । ശ്രുത്വാ സ ഗരുഡേനോക്തം ഭഗവാന്പുരുഷോത്തമഃ ॥ ൩,൪.

അത്രത്തോളം വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകും, ദയാവാനേ, പാൽക്കും വെള്ളത്തിനും ഉള്ള വ്യത്യാസംപോലെ. ഗരുഡൻ പറഞ്ഞത് കേട്ടു, പരമപുരുഷൻ—

ഉവാച പര മപ്രീത്യാ സംസ്തുവന് ഗരുഡം ഹരിഃ । ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । രജോരാശ്യാ തമോരാശ്യാ സത്ത്വരാശ്യധികാ സദാ ॥ ൩,൪.

വളരെയധികം സ്നേഹത്തോടെ ഗരുഡനെ സ്തുതിച്ച് ഹരി പറഞ്ഞു: രാജസിന്റെ കൂട്ടത്തിലും അന്ധകാരത്തിന്റെ കൂട്ടത്തിലും സത്ത്വത്തിന്റെ അംശം എപ്പോഴും കൂടുതലാണ്.

മിശ്രിതം ചാപി പക്ഷീന്ദ്ര ന സത്തവമിതി കീര്ത്യതേ । രജോരാശിസ്തമോരാശിരിത്യേവം വിബുധാ വിദുഃ ॥ ൩,൪.

പക്ഷിരാജാവേ, കലർന്നിരിക്കുന്നപ്പോൾ അതിനെ സത്ത്വം എന്ന് വിളിക്കാറില്ല; ജ്ഞാനികൾ അതിനെ രാജസിന്റെ കൂട്ടം അല്ലെങ്കിൽ അന്ധകാരത്തിന്റെ കൂട്ടം എന്നാണ് അറിയുന്നത്.

വിഷം തു ചരുദുഗ്ധസ്ഥം വിഷമിത്യുച്യതേ യഥാ । ഏവം മയോക്താ ഗരുഡ ഗുണാനാം നിജസംസ്ഥിതിഃ ॥ ൩,൪.

സുന്ദരമായ പാലിൽ വിഷം കലർന്നാലും അതിനെ വിഷം തന്നെയാണ് പറയുന്നത്. അതുപോലെയാണ് ഗരുഡാ, ഗുണങ്ങളുടെ സ്വഭാവം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചത്.

സാമ്യാവസ്ഥാം ഗുണാനാം ച ശൃണ്വിദാനീം ഖഗേശ്വര । രാശീകൃതാച്ച രജസഃ ജന്യം യച്ച കഗേശ്വര ॥ ൩,൪.

പക്ഷികളുടെ നാഥനേ, ഗുണങ്ങളുടെ സമത്വാവസ്ഥയും രാജസിന്റെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവവും ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.

മഹത്തത്ത്വേ പ്രവിഷ്ടം ച യദ്രജഃ പരികീര്തിതമ് । പ്രലയേ സമനുപ്രാപ്തേ മഹത്തത്ത്വേ സ്ഥിതം രജഃ ॥ ൩,൪.

മഹത്ത്വത്തിൽ പ്രവേശിച്ച രാജസിനെപ്പറ്റി പറയപ്പെടുന്നു; പ്രളയസമയത്ത് മഹത്ത്വത്തിൽ രാജസു നിലനിൽക്കുന്നു.

ദ്വാദശാംശേന തു ഹ്യദ്ധാ വിഭക്തം ഭവതിം പ്രഭോ । രാശീഭൂതേ ഹി സത്ത്വേ തു ദശഭാഗേന മിശ്രിതമ് ॥ ൩,൪.

പ്രഭോ, അത് പന്ത്രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; സത്ത്വം കൂട്ടമായാൽ, അതിൽ പത്ത് ഭാഗം കലർന്നിരിക്കുന്നു.

സമ്യക്ഭവതി പക്ഷീന്ദ്ര തഥൈകാംശേന ചാണ്ഡജ । തമോരാശ്യാ മിശ്രിതം ച ഭവത്യേവ ന സംശയഃ ॥ ൩,൪.

പക്ഷിരാജാവേ, അതാണ് ശരിയായ ക്രമം; ഒറ്റഭാഗം കൂടി ചേർത്ത് അന്ധകാരത്തിന്റെ കൂട്ടത്തിൽ കലർന്നിരിക്കുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല.

അന്യേനൈകേന ഭാഗേന രജോരാശ്യാ ഖഗേശ്വര । മിശ്രിതം ഭവതീത്യേവം ജ്ഞാതവ്യം നാന്യഥാ ക്വചിത് ॥ ൩,൪.

പക്ഷികളുടെ നാഥനേ, മറ്റൊരു ഭാഗം കൂടി രാജസിന്റെ കൂട്ടത്തിൽ കലർന്നിരിക്കുന്നു; ഇതാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്, മറ്റെങ്ങും വ്യത്യാസമില്ല.

ഗുണത്രയേപി ഭഗവാന്മഹത്തത്ത്വസ്യ ചാണ്ഡജ । ഏവം ലയസ്തു ജ്ഞാതവ്യോ ഹൃദി തത്ത്വാര്ഥവോദിഭിഃ ॥ ൩,൪.

മുട്ടിൽ നിന്നുള്ളവനേ, ഗുണത്രയത്തിന്റെയും മഹത്ത്വത്തിന്റെയും ലയം ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് ഹൃദയത്തിൽ സത്യാർത്ഥം അറിയുന്നവർ മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.

ഏവം ഗുണത്രയാണാം ച മിശ്രിതത്ത്വാത്ഖഗേശ്വര । ഗുണസാമ്യമിതി പ്രാഹുരേവം ജാനീഹി വൈ ഖഗ ॥ ൩,൪.

പക്ഷികളുടെ നാഥനേ, ഗുണത്രയം പരസ്പരം കലർന്നതുകൊണ്ടാണ് ഗുണസാമ്യം എന്ന് പറയുന്നത്; ഇത് നീ ഉറപ്പായി അറിഞ്ഞിരിക്കണം.

അന്യഥാ യേ വിജാനന്തി തേ യാന്തി ഹ്യധരം തമഃ । ഗരുഡ ഉവാച । രാശീകൃതഗുണാനാം ച ത്രയാണാം പരമേശ്വര ॥ ൩,൪.

ഇതിനകം വ്യത്യസ്തമായി മനസ്സിലാക്കുന്നവർ അതിഗാഢമായ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: പരമേശ്വരാ, കൂട്ടമായ ഗുണത്രയത്തെക്കുറിച്ച്—

വിശാലാനാം പരം ബ്രഹ്മന്പ്രലയേ ഗുണസാമ്യതാ । കഥം ബ്രൂഹി മഹാഭാഗ ഏതത്തത്ത്വം സമാസതഃ ॥ ൩,൪.

പരബ്രഹ്മനേ, പ്രളയസമയത്ത് വിശാലമായവരിൽ ഗുണസാമ്യം എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു? മഹാഭാഗവ, ഈ സത്യത്തെ സംക്ഷിപ്തമായി ദയവായി പറയൂ.

ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । രാശീഭൂതഗുണാനാം തു ത്രയണാമപി സത്തമ । തദാ വിമിശ്രിതത്വേന ഹ്യവസ്ഥാനം വിദുര്ബുധാഃ ॥ ൩,൪.

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: മൂലഗുണങ്ങൾ മൂന്നും ചേർന്ന് കലർന്നിരിക്കുമ്പോൾ, അതു കലർന്ന അവസ്ഥയാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.

ഇദാനീം ഗുണവൈഷമ്യം ശൃണു സമ്യങ്മമ പ്രിയ । സൃഷ്ടികാലേ തു സംപ്രാപ്തേ യത്പൂര്വം പ്രലയേ ഖഗ ॥ ൩,൪.

എന്റെ പ്രിയനേ, ഗുണങ്ങളുടെ അസമത്വം ഞാൻ വിശദമായി പറയുമ്പോൾ നീ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ. സൃഷ്ടിക്കാലത്ത്, ലയകാലത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നത് എന്താണോ അതാണ്.

ദശഭാഗൈശ്ച സത്ത്വേ തു മിശ്രിതം യദ്ര ജസ്തഥാ । തമസ്യപ്യേകഭാഗേന പ്രവിഷ്ടം യത്തു തദ്രജഃ ॥ ൩,൪.

സത്ത്വത്തിൽ പത്തു ഭാഗം കലർന്നിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ രാജസിലും. തമസിൽ ഒരു ഭാഗം മാത്രം രാജസു കലരുന്നു.

രജസ്യപ്യേകഭാഗേന പ്രവിഷ്ടം യച്ച തദ്രജഃ । ഏവം ദ്വാദശഭാഗൈശ്ച പ്രവിഷ്ടം സര്വശോ രജഃ ॥ ൩,൪.

രാജസിലും ഒരു ഭാഗം രാജസു കലരുന്നു; അങ്ങനെ രാജസു പന്ത്രണ്ട് ഭാഗം എല്ലായിടത്തും ഉണ്ടാകുന്നു.

സത്ത്വസ്തൈര്ദശഭാഗൈശ്ച തഥൈകേന രജോംശിനാ । ഏവമേകാദശൈര്ഭാഗൈസ്തമസ്ഥാംശേന വൈ വ്ദിജ ॥ ൩,൪.

സത്ത്വത്തിൽ ആ പത്തു ഭാഗങ്ങൾക്കും കൂടെ ഒരു ഭാഗം രാജസും കലർന്നിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെ പതിനൊന്ന് ഭാഗം തമസും കലർന്നിരിക്കുന്നു, ദ്വിജനേ.

മിശ്രിതം ഭവതി ഹ്യദ്ധാ മഹത്തത്ത്വം തദാ സ്മൃതമ് । ഏതദന്യോ വിശേഷശ്ച മന്തധ്യോ വിനതാസുത ॥ ൩,൪.

ഇങ്ങനെ കലർന്നപ്പോൾ അതു മഹത്ത്വത്വമെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. വിചാരശേഷിയുള്ള വിനതയുടെ മകനേ, ഇതാണ് മറ്റൊരു വ്യത്യാസം.

ഏകാംശസ്താമസോ ജ്ഞേയോ മഹത്തത്ത്വേ ന സംശയഃ । ഏവം ത്രയോദശൈര്ഭാഗൈര്മിശ്രിതം തച്ച സത്തമ ॥ ൩,൪.

മഹത്ത്വത്വത്തിൽ ഒരു ഭാഗം തമസാണെന്ന് സംശയമില്ല; അങ്ങനെ പതിമൂന്ന് ഭാഗം കലർന്നിരിക്കുന്നു, ഉത്തമനേ.

ഏവമേതദ്വിജാനീയാന്നാന്യഥാ തു കഥഞ്ചന । ഗരുഡ ഉവാച । ചതുര്മുഖാച്ഛ്രുതം പൂര്വം ഭഗവന്സാത്ത്വതാം പതേ ॥ ൩,൪.

ഇങ്ങനെ തന്നെ മനസ്സിലാക്കണം, വേറേതായി ഒരിക്കലും ആലോചിക്കരുത്. ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവനെ, സാത്വതന്മാരുടെ നാഥാ, ഇത് ഞാൻ മുമ്പ് ചതുര്മുഖനിൽ നിന്ന് കേട്ടതാണ്.