ഹരേ മുരാരേ സ്വാപഹീനാദ്യ തിഷ്ഠ കല്പാ ദികാനന്തരജ്ഞാന (രം ബുദ്ധി) (ജാന) ഹീനാത് । സമ്യഗ്ദൃഷ്ട്വാ കര്മദൃഷ്ട്യാ മഹാത്മല്ലംബ്ധം തമോ ദാഹി ദുഃ ഖസ്വരൂപമ് ॥ ൩,൨.
ഹരേ, മുരാരിയെ സംഹരിച്ചവനേ, ഒരു കല്പം മുഴുവൻ ഉറക്കം കൂടാതെ നില്ക്കണം; ദിശകളെ അറിയുന്നതിൽ കുറവില്ലാതിരിക്കുക. കര്മദൃഷ്ടിയോടെ ശരിയായി കണ്ടു, മഹാത്മാവേ, ഉണ്ടായിരിക്കുന്ന അന്ധകാരമായ ദു:ഖസ്വരൂപം നശിപ്പിക്കണം.
ദൈത്യാദികാന്ദുഃ ഖമതീന്ഹ യസ്മാത്തമസ്യന്ധേസര്വദാ ചിത്സ്വരൂപീ । തസ്മാദാഹുര്ദുഃ സ്വരൂപീ ഹരിസ്ത്വം ദുഃ ഖസ്വരൂപാത്ത്വം ച ദുഃ ഖീ ഹരേ ത്വമ് ॥ ൩,൨.
ദൈത്യന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെ ദു:ഖം നീക്കുന്നതുകൊണ്ടും, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതിൽ ചൈതന്യസ്വരൂപനായി നില്ക്കുന്നതുകൊണ്ടും, അതുകൊണ്ട് നിന്നെ ആനന്ദസ്വരൂപൻ എന്നും ദു:ഖനാശകനായ ഹരിയെന്നുമാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ഉത്തിഷ്ഠ നാരായണ വാസുദേവ ഹ്യുത്തിഷ്ഠ കൃഷ്ണാച്യുത മാധവേതി । ഉത്തിഷ്ഠ വൈകുണ്ഠ ദയാര്ദ്രമൂര്തേ ഉത്തിഷ്ഠ ലക്ഷ്മീശ നമോനമസ്തേ ॥ ൩,൨.
നാരായണാ, വാസുദേവാ, എഴുന്നേൽക്കണം; കൃഷ്ണാ, അച്യുതാ, മാധവാ, എഴുന്നേൽക്കണം. വൈകുണ്ഠാ, കരുണാസാഗരാ, എഴുന്നേൽക്കണം; ലക്ഷ്മീശാ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരങ്ങൾ.
ഉത്തിഷ്ഠ മധ്വേശ സരസ്വതീശ ഉത്തിഷ്ഠ രുദ്രേശ തഥാംബികേശ । ഉത്തിഷ്ഠ ചന്ദ്രേശ തഥാ ശചീശ വിപ്രേശ ഭക്തേശ ഗവേശ നിത്യമ് ॥ ൩,൨.
മധ്വേശാ, സർസ്വതീശാ, എഴുന്നേൽക്കണം; രുദ്രേശാ, അംബികേശാ, എഴുന്നേൽക്കണം. ചന്ദ്രേശാ, ശചീശാ, വിപ്രേശാ, ഭക്തേശാ, ഗവേശാ, എന്നുമുള്ളവനേ, എഴുന്നേൽക്കണം.
ശാസ്ത്രപ്രിയോത്തിഷ്ഠ ഋചി പ്രിയസ്ത്വം യജുഃ പ്രിയോത്തിഷ്ഠ നിദാനമൂര്തേ । സാമപ്രിയസ്ത്വം ച തഥാ മുരാരേ അഥര്വവേദപ്രിയ സര്വദാ ത്വമ് ॥ ൩,൨.
ശാസ്ത്രങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. ഋഗ്വേദത്തിന് പ്രിയനായവനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. യജുര്വേദത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ പ്രിയനായവനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. സാമവേദത്തിന് പ്രിയനായ മുരാരീ, അതുപോലെ അഥർവ്വവേദത്തിന് എന്നും പ്രിയനായവനുമാണ് നീ.
ഗദ്യപ്രിയസ്ത്വം ച പുരാണമൂര്തേ സ്തുതിപ്രിയോത്തിഷ്ഠ വിചിത്രമൂര്തേ । സുഗായനപ്രീതികരസ്ത്വമേവ ഹ്യുതിഷ്ഠ ശീഘ്രം കമലാ പതിസ്ത്വമ് ॥ ൩,൨.
ഗദ്യങ്ങളെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന പുരാതനസ്വരൂപനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. അത്ഭുതരൂപനേ, സ്തുതികളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. മധുരഗാനത്തിലൂടെ സന്തോഷം പകരുന്നവനേ, കമലയുടെ ഭർത്താവേ, ദയവായി വേഗത്തിൽ എഴുന്നേല്ക്കൂ.
ഏവം സ്തുതോ വിഷ്ണുരജഃ പുരാണോ ഹ്യതിത്വരാവാനുത്ഥിതോ നിത്യബദ്ധഃ ॥ ൩,൨.
ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട പുരാതനനായ വിഷ്ണു, അതിവേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു, എന്നും അനന്തതയിൽ ബന്ധിച്ചവനായി.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൩ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । ബഭൂവേച്ഛാ മമ ദേവസ്യ വിഷ്ണോഃ സ്രഷ്ടും സൃജ്യാന്മോക്ഷയോഗ്യാംശ്ച മോക്തുമ് । ഇച്ഛാശക്തിഃ സര്വദൈവാസ്തി വിഷ്ണോസ്തഥാപി തദ്വ്യാഹരണം ച ലൌകികമ് ॥ ൩,൩.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ദേവനായ വിഷ്ണുവിന് സൃഷ്ടിക്കുവാനും മോക്ഷത്തിന് യോഗ്യരായവരെ മോചിപ്പിക്കാനും ആഗ്രഹം ഉണ്ടായി. ആഗ്രഹശക്തി വിഷ്ണുവിൽ എപ്പോഴും ഉണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ പ്രകടനം ലോകത്തിൽ പറയുന്ന രീതിയിലാണ്.
തദാ ഹരിര്ജഗൃഹേ ലൌകികം ച തമഃ പാനം തേന രൂപേണ ചക്രേ । തദ്രൂപമാഹുഃ പ്രാകൃതം വൈ തദജ്ഞാ ഹ്യന്ധം തമഃ പ്രവിശന്ത്യേവ സര്വേ ॥ ൩,൩.
അപ്പോൾ ഹരിചന്ദ്രൻ ലോകീയരൂപം സ്വീകരിച്ച്, അന്ധകാരത്തെ കുടിച്ചു. ആ രൂപത്തിൽ അവൻ പ്രവർത്തിച്ചു. ആ രൂപം പ്രകൃതിസ്വഭാവമാണെന്ന് പറയുന്നു. അജ്ഞാനികൾ, അന്ധമായവർ, എല്ലാവരും ആ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു.
അവതാരാ മഹാവിഷ്ണോഃ സര്വേ പൂര്ണാഃ പ്രകീര്തിതാഃ । പൂര്ണം ച തത്പരം രൂപം പൂര്ണാത്പൂര്ണാഃ സമുദ്ഗതാഃ ॥ ൩,൩.
മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എല്ലാ അവതാരങ്ങളും പൂർണ്ണമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ പരമരൂപം പൂർണ്ണമാണ്, അതിൽനിന്നാണ് എല്ലാ പൂർണ്ണരൂപങ്ങളും ഉദിച്ചുവരുന്നത്.
പരാവരത്വം തേഷാം തു വ്യക്തിമാത്രവിശേഷതഃ । ന ദേശകാലസാമര്ഥ്യാത്പാരാവര്യം കഥഞ്ചന ॥ ൩,൩.
അവരുടെ ഉന്നതതയും താഴ്മയും വെറും പ്രകടനത്തിലെ വ്യത്യാസം മാത്രമാണ്; ദേശം, കാലം, ശേഷി എന്നിവകൊണ്ടൊന്നും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ല.
പൂര്വരൂപം ച പൂര്ണം ച പൂര്ണം പദവിതാരഗമ്? । രൂപം തദാത്മന്യാദായ പൂര്ണമേവാവശിഷ്യതേ ॥ ൩,൩.
മുന്പത്തെ രൂപവും പൂർണ്ണമാണ്, ആ പൂർണ്ണരൂപം പരമപദത്തിലേക്ക് വ്യാപിക്കുന്നു. ആ രൂപം ആത്മാവിൽ ഉൾക്കൊള്ളുമ്പോൾ, അവിടെ പൂർണ്ണത മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു.
ലൌകികവ്യവഹാരോയം ഭൂഭാരക്ഷപണാദികഃ । തസ്യ ദൃര്ഷ്ടി വിനാ നാന്യോ ലയഃ കൃഷ്ണാദിനാ ക്വചിത് ॥ ൩,൩.
ഭൂഭാരക്ഷയമൊക്കെയുള്ള ഈ ലോകീയപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്നു; അവന്റെ ദൃഷ്ടിയില്ലാതെ, കൃഷ്ണനും മറ്റുള്ളവരും എവിടെയും ലയിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
തത്ത്വേ പീഡാ ന കര്തവ്യാ തയാ ദുഃ ഖാനി വിന്ദതി । അത്യന്തപീഡനാത്തസ്യ രോഗസ്തസ്യ ന സംശയഃ ॥ ൩,൩.
സത്യമെന്നാൽ, പീഡനം ചെയ്യരുത്; അതിലൂടെ മാത്രം ദു:ഖം ലഭിക്കും. അത്യന്തം പീഡിപ്പിച്ചാൽ രോഗം വരും, ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
ജ്ഞാതവ്യാംശേ തു പീഡാ തു കര്തവ്യാ ഗുരുണാ സഹ । തമന്തേവാസിനം ചാഹുഃ സ ഏവ ചു ഗുരുഃ സ്മൃതഃ ॥ ൩,൩.
ജ്ഞാനത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഗുരുവിനൊപ്പം ചേർന്ന് പീഡനം നടത്തണം. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവനെയാണ് ശിഷ്യനെന്നും, അവനെയാണ് ഗുരുവെന്നും പറയുന്നു.
യേ കുര്വന്തി ഹരേസ്തത്ത്വവിചാരം തു പരസ്പരമ് । താവേവ ഗുരുശിഷ്യൌ തു വിനതാനന്ദസംയുത ॥ ൩,൩.
ഹരിയുടെ സത്യം പരസ്പരം അന്വേഷിക്കുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥ ഗുരുവും ശിഷ്യനും; അവർ വിനതയുടെ ആനന്ദത്തിൽ ഒന്നിക്കുന്നു.
ഗുരുണാപി സമം ഹാസ്യം കര്തവ്യം കുടിലം വിനാ । ഹര്ഷാമര്ഷയുതഃ ശിഷ്യോ ഗുരുഃ കൌടില്യസംയുതഃ ॥ ൩,൩.
ഗുരുവിനോടൊപ്പം പോലും, വഞ്ചനയില്ലാതെ, ചിരി പങ്കിടണം. ശിഷ്യന് സന്തോഷവും കോപവും ഉണ്ടാകാം; ഗുരുവിന് വഞ്ചനയുണ്ടാകും.
ഉഭൌ തൌ നിരയം യാതോ യാവദാചന്ദ്രതാരകമ് । സാക്ഷാദ്ധരിഃ പുരുഷഃ പിങ്ഗലാക്ഷഃ സ്വമായായാം ഗുണമയ്യാം മഹാത്മാ । സ്വപൌരുഷേണൈവ സുമങ്ഗലേന അധാത്തു വീര്യം ഭഗവാന്വീര്യവാംശ്ച ॥ ൩,൩.
അവരിരുവരും ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നവരെക്കാൾ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. നേരിട്ട്, പിങ്കളനയനനായ ഹരിയും മഹാത്മാവും തന്റെ ഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മായയിൽ, സ്വന്തം ശക്തിയാൽ, അത്യന്തം മംഗളമായി, തന്റെ വീര്യം നൽകി.
ഗരുഡ ഉവാച । വീര്യസ്വരൂപം ബ്രൂഹി മേ വാസുദേവ വീര്യേ ത്വദീയേ സംശയോ മേ വിഭാതി । കിം വീര്യമീശസ്യ സ്വരൂപഭൂതം കിം വാ വിഭിന്നം വദ സാധു വേത്സി ॥ ൩,൩.
ഗരുഡൻ ചോദിച്ചു: വാസുദേവാ, വീര്യത്തിന്റെ സ്വരൂപം എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരേണം. നിന്റെ വീര്യത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്. ഈശ്വരന്റെ വീര്യം സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതാണോ, വേറെയാണോ? നീ അറിയുന്നതുകൊണ്ട് ദയവായി നന്നായി വിശദീകരിക്കൂ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । യദ്വീര്യമാധത്ത ഹരിഃ സ്വയം പ്രഭുര്മായാഭിധായാം വിനതാതനൂജ । തദ്വീര്യമാഹുര്നൃഹരേഃ സ്വരൂപം വിപശ്ചിതോ നിശ്ചിതതത്ത്വദര്ശിനഃ ॥ ൩,൩.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ഹരിചന്ദ്രൻ സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ വിനതയുടെ മകനായ മായയിൽ നൽകിയ വീര്യമാണ്, അതാണ് നൃഹരിയുടെ സ്വരൂപം എന്ന് സത്യം അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ഭിന്നം തദാഹുഃ പ്രാകൃതമേവ ചാഹുഃ സ്വനാഭിപദ്മാദികവച്ച ബോധ്യമ് । നൈതാവതാ ജ്ഞാനരൂപസ്യ വിഷ്ണോര്ന വീര്യഹാനിരിതി ചിന്തനീയമ് ॥ ൩,൩.
മറ്റുള്ളവർ അത് വേറെയാണെന്നും, ചിലർ അതിനെ പ്രകൃതിസ്വഭാവമാണെന്നും പറയുന്നു; അതിനെ തന്റെ നാഭിയിൽ നിന്നുള്ള താമരപോലെ മനസ്സിലാക്കണം. ഇതുകൊണ്ട് വിഷ്ണുവിന്റെ ജ്ഞാനസ്വരൂപത്തിനോ വീര്യത്തിനോ കുറവൊന്നുമില്ല; ഇത് മനസ്സിലാക്കണം.
വീര്യസ്വരൂപീ ഭഗവാന്വാ സുദേവഃ സര്വത്ര ദേശേപി ച സര്വകാലേ । സര്വാര്ഥവാന്യദി ന സ്യാത്ഖഗേന്ദ്ര തര്ഹീശ്വരഃ പുരുഷോ നൈവ സ സ്യാത് ॥ ൩,൩.
വാസുദേവൻ, വീര്യസ്വരൂപനായ ഭഗവാൻ, എല്ലായിടത്തും, എല്ലാകാലത്തും നിലനിൽക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാറ്റിനും ആധാരമല്ലെങ്കിൽ, പക്ഷിരാജാവേ, ഈശ്വരനും പുരുഷനും ഇല്ലാതാകുമായിരുന്നു.
അചിന്ത്യവീര്യൈശ്ചിന്ത്യവീര്യൈര്ദ്വിരൂപഃ സ്ത്രീരൂപമേകം പുരുഷം തഥാ പരമ് । ഉഭേ രൂപേ വീര്യവതീ ഖഗേന്ദ്ര തയോരഭേദശ്ചിന്തനീയോ ഹി സമ്യകൂ ॥ ൩,൩.
അവിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന ശക്തികളും മനസ്സിലാക്കാവുന്ന ശക്തികളുംകൊണ്ട് പരമാത്മാവ് രണ്ടു രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു; ഒരു സ്ത്രീയുടെ രൂപവും, മറ്റേത് പുരുഷന്റെ രൂപവും. ഇരുപക്ഷത്തിലും ശക്തി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഈ രണ്ടിന്റെയും യഥാർത്ഥം ഒന്നാണെന്ന സത്യം മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം, ഖഗേന്ദ്ര.
സ്ത്രീരൂപവാന്യദി ന സ്യാത്ഖര്ഗേദ്രസ്ത്രീണാം കഥം പ്രതിബിംബത്വമേവ ॥ ൩,൩.
പറവകളുടെ രാജാവേ, പരമാത്മാവിന് സ്ത്രീയുടെ രൂപം ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, സ്ത്രീകൾക്ക് ഈ ലോകത്ത് പ്രതിഫലനം എങ്ങനെയുണ്ടാകുമായിരുന്നു?
സ്ത്രീരൂപമസ്മാദ്ബ്രഹ്മജം (ദ്വാസ്തവം) ചിന്തനീയം സ്വരൂപമേതന്നാന്യഥാ ചിന്തനീയമ് । സ്ത്രീരൂപവന്നൈവ വിചിന്തനീയം നപുംസകം ത്ബസ്യ ജന്യം ഹി വിദ്ധി ॥ ൩,൩.
സ്ത്രീരൂപം ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; അതാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം, വേറൊന്നും ആലോചിക്കേണ്ടതില്ല. സ്ത്രീരൂപം പോലെ അല്ലാതെ, നപുംസകരൂപം എന്ന് ധ്യാനിക്കരുത്; കാരണം, നപുംസകരൂപം അതിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.
നപുംസകം നവൈവ സ്വരൂപഭൂതമതോ ഹരൌ നാസ്തി വിചിന്തനീയമ് । സ്ത്രീബിംബഭൂതേ ഹരിരൂപേ ഖഗേന്ദ്ര ശ്രീരൂപമസ്തീതി വിചിന്തനീയമ് ॥ ൩,൩.
നപുംസകരൂപം യഥാർത്ഥ സ്വഭാവമല്ല; അതിനാൽ ഹരിയിൽ നപുംസകരൂപം ധ്യാനിക്കേണ്ടതില്ല. ഹരി സ്ത്രീയുടെ പ്രതിഫലനമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ശ്രീയുടെ രൂപം ധ്യാനിക്കണം, ഖഗേന്ദ്ര.
ഗരുഡ ഉവാച । സ്ത്രിയാ സ്ത്രിയശ്ച സംയോഗം വ്യര്ഥമഹുര്മനീഷിണഃ । സ്ത്രീരൂപഭൂതേ വിംബേ തു സ്ത്രീരൂപാഃ സന്തി സര്വദാ ॥ ൩,൩.
ഗരുഡൻ പറഞ്ഞു: സ്ത്രീയും സ്ത്രീയും ഒന്നിക്കുന്നത് ഫലമില്ലാത്തതാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; പക്ഷേ, സ്ത്രീയുടെ പ്രതിഫലനത്തിൽ സ്ത്രീരൂപങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
സ്ഥിതൌ തത്ര നിമിത്തം ച ബ്രൂഹി കൃഷ്ണ മമ പ്രഭോ ॥ ൩,൩.
എൻ പ്രഭുവായ കൃഷ്ണാ, അവിടെ ഈ നിലനിൽപ്പിന് കാരണമെന്താണെന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । സ്ത്രീബിംബഭൂതസ്ത്രീരൂപേ ലക്ഷ്മീര്ന സ്യാത്ഖഗേശ്വര । നിത്യാവിയോഗിനീ ദേവീ കഥം സ്യാത്പരമാത്മനഃ ॥ ൩,൩.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: സ്ത്രീയുടെ പ്രതിഫലനമായ രൂപത്തിൽ ലക്ഷ്മി ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ, ഖഗേശ്വരാ, ദേവി പരമാത്മാവിൽ എങ്ങനെ എപ്പോഴും അകറ്റം കൂടാതെ നിലനിൽക്കുമായിരുന്നു?
ഹരേരനന്തരൂപാണാം സ്ത്രീരൂപാണാം ഖഗേശ്വര । അനന്താനന്തരൂപേണ നിത്യം ശുശ്രൂഷണേ രതാ ॥ ൩,൩.
ഹരിയുടെ അനന്തമായ രൂപങ്ങളിൽ, ഖഗേശ്വരാ, സ്ത്രീരൂപങ്ങൾ അനന്തമാണ്; ആ അനന്തമായ രൂപങ്ങളിൽ അവൾ എപ്പോഴും സേവനത്തിൽ ലീനയാണു.