അന്നാഭിമാനം ബ്രഹ്മ ചാഹുര്മുരാരിം ജീവാഭിമാനം വായുമാഹുര്മഹാന്തഃ । ന ശക്തോസൌ ബ്രഹ്മദേവോ വിവസ്തും വായും വിനാ സംസൃതാവേവ നിത്യമ് ॥ ൩,൨.
മഹാൻമാർ പറയുന്നു, അന്നത്തിന്റെ അധികാരിയാണ് ബ്രഹ്മാവ്, ജീവന്റെ അധികാരിയാണ് മുരാരിയും, വായു തന്നെയാണ് വായു. വായുവില്ലാതെ ബ്രഹ്മാവിന് ഒരിക്കലും നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല; സൃഷ്ടിയിൽ അവർ എപ്പോഴും ഒരുമിച്ചാണ്.
ന തം വിനാ മാതരിശ്വാ ച വസ്തുമന്യോന്യമാപ്തിഃ കാലതോ ന്യൂനതാ ച । യദാ മഹത്തത്ത്വനി യാമകോഭൂദ്ബ്രഹ്മാണ്ഡാന്തസ്ഥൂലസൃഷ്ടൌ മഹാത്മാ ॥ ൩,൨.
അവനെ കൂടാതെ വായുവിനും നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല; പരസ്പരം ഇല്ലാതെ ഒന്നുമെത്താൻ കഴിയില്ല, സമയത്തും കുറവ് ഉണ്ടാകും. മഹത്ത്വം ഉദിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനുള്ളിൽ സ്ഥൂലസൃഷ്ടിയിൽ ജനിച്ചു.
തദാ വായുര്നാശകദ്വൈ മഹാത്മാ ബാഹ്യേ സൃഷ്ടൌ കാലഭേദേന ചാസ്തി । സരസ്വതീ ഭാരതീ ബ്രഹ്മണസ്തു സംവത്സരാനന്തരം സംബഭൂവ ॥ ൩,൨.
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ വായുവിന് പുറത്തുള്ള സൃഷ്ടി ചെയ്യാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; സൃഷ്ടി സമയഭേദപ്രകാരം നടക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞ് സരസ്വതിയായ ഭാരതി ജനിച്ചു.
യദാ ദശാബ്ദാഃ സമതീതാ മഹാത്മാ തദാ വായുഃ സമഭൂല്ലോകപൂജ്യഃ । കിഞ്ചിന്ന്യൂനത്വം സ്ഥൂലസൃഷ്ടൌ മഹാത്മന്നൈതാവതാ വാനയോഃ സൌമ്യഹാനിഃ ॥ ൩,൨.
പത്ത് വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ലോകങ്ങൾ ആദരിക്കുന്ന മഹാത്മാവായ വായു ജനിച്ചു. സ്ഥൂലസൃഷ്ടിയിൽ കുറച്ച് കുറവുണ്ടെങ്കിലും, അതിനാൽ ഇരുവർക്കും യാതൊരു ഗുണഹാനിയും ഇല്ല.
സരസ്വതീ വത്സരാത്സംബഭൂവ ഹ്യനന്തരം ബ്രഹ്മണോ ജന്മകാലാത് । ഗിരഃ സകാശാത്കാലതോ ന്യൂനതാസ്തി വായോസ്തദാ ഹ്യധമത്ത്വേ ക്ഷതിഃ കാ ॥ ൩,൨.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജനനത്തിന് ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞാണ് സരസ്വതി ജനിച്ചത്; അവൾ ഉദിച്ച സമയത്താണ് വായുവിന് സമയത്തിൽ കുറവ് വന്നത്. എന്നാൽ, സൗമ്യനായി കുറവായതിൽ എന്ത് ദോഷമുണ്ട്?
വായോരനന്തരം വാണീ ഹ്യഭൂത്സംവത്സരാത്പരമ് । യാവത്പശ്ചാജ്ജനിസ്താവത്പൂര്വദേഹക്ഷയോ ഭവേത് ॥ ൩,൨.
വായുവിന് ശേഷം വാണി, ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞ് ജനിച്ചു; പുതിയ ജനനം വരുമ്പോൾ പഴയ ശരീരം ഇല്ലാതാകേണ്ടതാണു.
ശേഷസ്ത്വിന്ദ്രോ രുദ്ര ഏതേ ത്രയശ്ച സമാ ഹ്യേതേ ജ്ഞാനബലാദികേഷ്വപി തഥാപി തേഷാം കാലതോ ന്യൂനതാസ്തി കാലോപി തേഷാം ദ്വിവ്യേസഹസ്രവര്ഷമ് ॥ ൩,൨.
ശേഷനും ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും ഈ മൂന്നുപേരും ജ്ഞാനത്തിലും ശക്തിയിലും തുല്യരാണ്. എന്നിരുന്നാലും, കാലത്തിന്റെ കാരണത്താൽ അവരുടെ ഇടയിൽ കുറവ് കാണാം; അവരുടെ ആയുസ്സ് രണ്ടായിരം ദൈവവർഷമാണ്.
അനന്തരുദ്രോ ബ്രഹ്മവായൂ യഥാ വാ തഥാ ജ്ഞേയോ നൈവ ഹാനിഃ സ്വരൂപേ । സ്ഥൂലസ്യ സൃഷ്ടൌ ബാഹ്യസൃഷ്ടൌ മഹാത്മന്കാലാന്ന്യൂനത്വം സ മയാ നൈവ ചിന്ത്യഃ ॥ ൩,൨.
അനന്തരുദ്രൻ, ബ്രഹ്മാവ്, വായു ഇവരും അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സിലാക്കണം; അവരുടെ സ്വഭാവത്തിൽ കുറവൊന്നുമില്ല. വലിയ സൃഷ്ടിയിലോ പുറത്തുള്ള സൃഷ്ടിയിലോ, മഹാത്മാവേ, അവരുടെ കാലപരിമിതിയെ ഞാൻ കണക്കാക്കേണ്ടതില്ല.
തേഷാം സകാശാദ്വാരുണീ പാര്വതീ ച സൌപര്ണീനാമ്നീ തിസ്ത്ര ഏതാ മഹാത്മന് । ദശാബ്ദേഭ്യോനന്തരം സംബഭൂവുഃ സരസ്വതീ ഭാരതീവച്ച ബോധ്യാ ॥ ൩,൨.
അവരിൽ നിന്ന് വാരുണി, പാർവതി, സൌപർണി എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു മഹാത്മാക്കളും ജനിച്ചു. പത്ത് വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, സർസ്വതി, ഭാരതി എന്നിവരും ഉദിച്ചുവെന്ന് അറിയണം.
ഇന്ദ്രോ വരോ രുദ്രഭാര്യാദികേഭ്യ ഏവം ജ്ഞാനം സര്വദാ ദേഹ്യമന്ദമ് । ഏവം ജ്ഞാനം യസ്യ ഭവേച്ച ലോകേ സ വൈ ജ്ഞാനീ വേദവേദ്യഃ സ ഏവ ॥ ൩,൨.
ഇന്ദ്രനും വരുണനും രുദ്രന്റെ ഭാര്യമാരും മറ്റുള്ളവരും എല്ലാം ജ്ഞാനം എപ്പോഴും പൂർണ്ണമായി നൽകണം. ഇങ്ങനെ ജ്ഞാനം ഉള്ളവൻ ലോകത്തിൽ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനിയാണു, വേദം അറിയുന്നവനും അവനാണ്.
ന വൈ ജ്ഞാനീത്യന്തരം യോ ന വേദ സ വേദവാദീ ന ച വേദപാഠകഃ ॥ ൩,൨.
ഈ വ്യത്യാസം അറിയാത്തവൻ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനിയല്ല; അവൻ വേദം സംസാരിക്കുന്നവനോ വേദം വായിക്കുന്നവനോ അല്ല.
വേദാക്ഷരാണി യാവന്തി പഠിതാനി ദ്വിജാതിഭിഃ । താവന്തി ഹരിനാമാനി പ്രിയാണി ച ഹരേഃ സദാ ॥ ൩,൨.
ദ്വിജന്മാർ വായിക്കുന്ന വേദത്തിലെ ഓരോ അക്ഷരത്തിനും തുല്യമായി ഹരിയുടെ പ്രിയമായ പേരുകളുണ്ട്; അവയെല്ലാം ഹരിക്ക് എന്നും പ്രിയമാണ്.
മമ സ്വാമീ ഹരിര്നിത്യം ദാസോഹം സര്വദാ ഹരേഃ । ബ്രഹ്മാദ്യാ ദേവതാഃ സര്വാ ഗുരവോ മേ യഥാക്രമമ് ॥ ൩,൨.
ഹരി എന്നെപ്പോഴും എന്റെ സ്വാമിയാണ്, ഞാൻ എന്നും ഹരിയുടെ ദാസനാണ്. ബ്രഹ്മാവു മുതൽ എല്ലാ ദേവതകളും യഥാക്രമം എന്റെ ഗുരുക്കന്മാരാണ്.
ഏതേഷാം ച ഹരിഃ സ്വാമീ വേദേ സര്വത്ര ഗീയതേ । ഏവം ജാനംസ്തു യോ വേദാന്സംപഠേത്സ ദ്വിജോത്തമഃ ॥ ൩,൨.
ഇവർക്കെല്ലാം ഹരിയാണ് സ്വാമി, വേദത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ഹരിയെ പാടുന്നു. ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് വേദം വായിക്കുന്നവൻ ദ്വിജന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
സ വേദപാഠകോ ജ്ഞേയസ്തദന്യേ വേദവാദിനഃ । വേദഭാരഭരാക്രാന്തഃ സ വൈ ബ്രാഹ്മണഗര്ദഭഃ ॥ ൩,൨.
അവനാണ് വേദം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ; മറ്റുള്ളവർ വേദം സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. വെറും വേദഭാരം മാത്രം ചുമക്കുന്നവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ബ്രാഹ്മണകഴുതയാണ്.
ജ്ഞാനാഭിമാനീ വേദമാനീ ഉഭൌ തു പരസ്പരം ഹ്യൂചതുഃ സര്വദൈവ । ജലം വേദോ യത്ര വാസോ മുരാരേരാചാര്യാണാം സംഗദോഷാദ്ദ്വിജാനാമ് ॥ ൩,൨.
ജ്ഞാനത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവനും വേദത്തിൽ അഭിമാനമുള്ളവനും എപ്പോഴും തമ്മിൽ വാദം ചെയ്യുന്നു. വേദം വെള്ളംപോലെയും മുരാരിയുടെ വാസസ്ഥലവും ആകുമ്പോൾ, ഗുരുക്കന്മാരുടെയും ദ്വിജന്മാരുടെയും തെറ്റുകൾ മൂലം അവിടെ ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാകും.
മഹാപരാധാഃ സംതി ലോകേ മഹാത്മന്സഹസ്രശഃ ശതശഃ കോടിശശ്ച । ഹരിശ്ച താന്ക്ഷമതേ സര്വദൈവ നാമത്രയസ്മരണാദ്വൈ കുപാലുഃ ॥ ൩,൨.
മഹാത്മാവേ, ലോകത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന്, നൂറുകണക്കിന്, കോടിക്കണക്കിന് വലിയ പാപങ്ങൾ ഉണ്ട്. എങ്കിലും ഹരി എന്നും ദയയാൽ അവയെ ക്ഷമിക്കുന്നു, തന്റെ മൂന്നു പേരുകൾ സ്മരിച്ചാൽ.
സര്വാപരാധാദ്രഹിതം ദാനമാനൈര്യുക്തം സദാ താരതമ്യാച്ച ഹീനമ് । ദൃഷ്ട്വാപരാധം തസ്യ വിഷ്ണുര്മഹാത്മാ ഹാഹാകാരം കുരുതേ ക്രോധബുദ്ധ്യാ ॥ ൩,൨.
എല്ലാ പാപങ്ങളുമില്ലാത്ത, മാനത്തോടെ എന്നും സമത്വത്തിൽ ഉള്ള ദാനം, അതിൽ ഒരു പിഴവ് കണ്ടാൽ മഹാത്മാവായ വിഷ്ണു കോപത്തോടെ വലിയ ദു:ഖം പ്രകടിപ്പിക്കും.
ഉത്തിഷ്ഠ ഗോവിന്ദ സുവേദവേദ്യ സോവ്യാത്കൃതാഖ്യോ മയി സമ്യക്പ്രസീദ । ഭോ കേശവോത്തിഷ്ഠ സുഖസ്വരൂപ സൃഷ്ടൌ വ്യയേ വര്തയിതും സമര്ഥഃ ॥ ൩,൨.
ഗോവിന്ദാ, വേദം അറിയുന്നവനേ, രക്ഷകനേ, പ്രശസ്തനേ, എല്ലാ വിധത്തിലും എന്നോടു ദയചെയ്യണം. കേശവാ, ആനന്ദസ്വരൂപനായവനേ, സൃഷ്ടിയിലും ലയത്തിലും കഴിവുള്ളവനേ, എഴുന്നേൽക്കണം.
സൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാണം പ്രേരയേത്പൂജ്യസൃഷ്ടൌ സൃഷ്ട്വാ രുദ്രം പ്രേരയേത്സംഹൃതൌ ച । പ്രാപ്തവ്യയോഗ്യാന്ബ്രഹ്മശേഷാദിദേവാന്ദൃഷ്ട്വാദൃഷ്ട്വാ ദേഹി മോക്ഷം ച സമ്യക് ॥ ൩,൨.
ബ്രഹ്മാവിനെ സൃഷ്ടിച്ച് സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ചുമതല നൽകുന്നു; രുദ്രനെ സൃഷ്ടിച്ച് സംഹാരത്തിനും നിയോഗിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ്, ശേഷൻ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരെ കാണുകയും കാണാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, എനിക്ക് പൂർണ്ണ മോക്ഷം നൽകണം.
ഹരേ മുരാരേ സ്വാപഹീനാദ്യ തിഷ്ഠ കല്പാ ദികാനന്തരജ്ഞാന (രം ബുദ്ധി) (ജാന) ഹീനാത് । സമ്യഗ്ദൃഷ്ട്വാ കര്മദൃഷ്ട്യാ മഹാത്മല്ലംബ്ധം തമോ ദാഹി ദുഃ ഖസ്വരൂപമ് ॥ ൩,൨.
ഹരേ, മുരാരിയെ സംഹരിച്ചവനേ, ഒരു കല്പം മുഴുവൻ ഉറക്കം കൂടാതെ നില്ക്കണം; ദിശകളെ അറിയുന്നതിൽ കുറവില്ലാതിരിക്കുക. കര്മദൃഷ്ടിയോടെ ശരിയായി കണ്ടു, മഹാത്മാവേ, ഉണ്ടായിരിക്കുന്ന അന്ധകാരമായ ദു:ഖസ്വരൂപം നശിപ്പിക്കണം.
ദൈത്യാദികാന്ദുഃ ഖമതീന്ഹ യസ്മാത്തമസ്യന്ധേസര്വദാ ചിത്സ്വരൂപീ । തസ്മാദാഹുര്ദുഃ സ്വരൂപീ ഹരിസ്ത്വം ദുഃ ഖസ്വരൂപാത്ത്വം ച ദുഃ ഖീ ഹരേ ത്വമ് ॥ ൩,൨.
ദൈത്യന്മാരുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെ ദു:ഖം നീക്കുന്നതുകൊണ്ടും, അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതിൽ ചൈതന്യസ്വരൂപനായി നില്ക്കുന്നതുകൊണ്ടും, അതുകൊണ്ട് നിന്നെ ആനന്ദസ്വരൂപൻ എന്നും ദു:ഖനാശകനായ ഹരിയെന്നുമാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ഉത്തിഷ്ഠ നാരായണ വാസുദേവ ഹ്യുത്തിഷ്ഠ കൃഷ്ണാച്യുത മാധവേതി । ഉത്തിഷ്ഠ വൈകുണ്ഠ ദയാര്ദ്രമൂര്തേ ഉത്തിഷ്ഠ ലക്ഷ്മീശ നമോനമസ്തേ ॥ ൩,൨.
നാരായണാ, വാസുദേവാ, എഴുന്നേൽക്കണം; കൃഷ്ണാ, അച്യുതാ, മാധവാ, എഴുന്നേൽക്കണം. വൈകുണ്ഠാ, കരുണാസാഗരാ, എഴുന്നേൽക്കണം; ലക്ഷ്മീശാ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരങ്ങൾ.
ഉത്തിഷ്ഠ മധ്വേശ സരസ്വതീശ ഉത്തിഷ്ഠ രുദ്രേശ തഥാംബികേശ । ഉത്തിഷ്ഠ ചന്ദ്രേശ തഥാ ശചീശ വിപ്രേശ ഭക്തേശ ഗവേശ നിത്യമ് ॥ ൩,൨.
മധ്വേശാ, സർസ്വതീശാ, എഴുന്നേൽക്കണം; രുദ്രേശാ, അംബികേശാ, എഴുന്നേൽക്കണം. ചന്ദ്രേശാ, ശചീശാ, വിപ്രേശാ, ഭക്തേശാ, ഗവേശാ, എന്നുമുള്ളവനേ, എഴുന്നേൽക്കണം.
ശാസ്ത്രപ്രിയോത്തിഷ്ഠ ഋചി പ്രിയസ്ത്വം യജുഃ പ്രിയോത്തിഷ്ഠ നിദാനമൂര്തേ । സാമപ്രിയസ്ത്വം ച തഥാ മുരാരേ അഥര്വവേദപ്രിയ സര്വദാ ത്വമ് ॥ ൩,൨.
ശാസ്ത്രങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. ഋഗ്വേദത്തിന് പ്രിയനായവനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. യജുര്വേദത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ പ്രിയനായവനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. സാമവേദത്തിന് പ്രിയനായ മുരാരീ, അതുപോലെ അഥർവ്വവേദത്തിന് എന്നും പ്രിയനായവനുമാണ് നീ.
ഗദ്യപ്രിയസ്ത്വം ച പുരാണമൂര്തേ സ്തുതിപ്രിയോത്തിഷ്ഠ വിചിത്രമൂര്തേ । സുഗായനപ്രീതികരസ്ത്വമേവ ഹ്യുതിഷ്ഠ ശീഘ്രം കമലാ പതിസ്ത്വമ് ॥ ൩,൨.
ഗദ്യങ്ങളെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന പുരാതനസ്വരൂപനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. അത്ഭുതരൂപനേ, സ്തുതികളെ സ്നേഹിക്കുന്നവനേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ. മധുരഗാനത്തിലൂടെ സന്തോഷം പകരുന്നവനേ, കമലയുടെ ഭർത്താവേ, ദയവായി വേഗത്തിൽ എഴുന്നേല്ക്കൂ.
ഏവം സ്തുതോ വിഷ്ണുരജഃ പുരാണോ ഹ്യതിത്വരാവാനുത്ഥിതോ നിത്യബദ്ധഃ ॥ ൩,൨.
ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട പുരാതനനായ വിഷ്ണു, അതിവേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റു, എന്നും അനന്തതയിൽ ബന്ധിച്ചവനായി.
ശ്രീഗരുഡമഹാപുരാണമ് ൩ ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച । ബഭൂവേച്ഛാ മമ ദേവസ്യ വിഷ്ണോഃ സ്രഷ്ടും സൃജ്യാന്മോക്ഷയോഗ്യാംശ്ച മോക്തുമ് । ഇച്ഛാശക്തിഃ സര്വദൈവാസ്തി വിഷ്ണോസ്തഥാപി തദ്വ്യാഹരണം ച ലൌകികമ് ॥ ൩,൩.
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ദേവനായ വിഷ്ണുവിന് സൃഷ്ടിക്കുവാനും മോക്ഷത്തിന് യോഗ്യരായവരെ മോചിപ്പിക്കാനും ആഗ്രഹം ഉണ്ടായി. ആഗ്രഹശക്തി വിഷ്ണുവിൽ എപ്പോഴും ഉണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ പ്രകടനം ലോകത്തിൽ പറയുന്ന രീതിയിലാണ്.
തദാ ഹരിര്ജഗൃഹേ ലൌകികം ച തമഃ പാനം തേന രൂപേണ ചക്രേ । തദ്രൂപമാഹുഃ പ്രാകൃതം വൈ തദജ്ഞാ ഹ്യന്ധം തമഃ പ്രവിശന്ത്യേവ സര്വേ ॥ ൩,൩.
അപ്പോൾ ഹരിചന്ദ്രൻ ലോകീയരൂപം സ്വീകരിച്ച്, അന്ധകാരത്തെ കുടിച്ചു. ആ രൂപത്തിൽ അവൻ പ്രവർത്തിച്ചു. ആ രൂപം പ്രകൃതിസ്വഭാവമാണെന്ന് പറയുന്നു. അജ്ഞാനികൾ, അന്ധമായവർ, എല്ലാവരും ആ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു.
അവതാരാ മഹാവിഷ്ണോഃ സര്വേ പൂര്ണാഃ പ്രകീര്തിതാഃ । പൂര്ണം ച തത്പരം രൂപം പൂര്ണാത്പൂര്ണാഃ സമുദ്ഗതാഃ ॥ ൩,൩.
മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ എല്ലാ അവതാരങ്ങളും പൂർണ്ണമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ പരമരൂപം പൂർണ്ണമാണ്, അതിൽനിന്നാണ് എല്ലാ പൂർണ്ണരൂപങ്ങളും ഉദിച്ചുവരുന്നത്.