ഗരുഡപുരാണമ്

മോക്ഷോപായമ്യഃ സ വോക്ത മിതതരത്തസ്യ സാധനമ് । ഗരുഡേനൈവ മുക്തസ്തു കൃഷ്ണോ വചനമബ്രവീത് ॥ ൩,൨.

മോക്ഷത്തിലേക്കുള്ള മാർഗ്ഗവും അതിലെ സാദ്ധ്യതയും പറയേണ്ടതാണെന്ന് ഗരുഡൻ ചോദിച്ചതിനുശേഷം കൃഷ്ണൻ പ്രസ്താവിച്ചു.

ശൃകൃഷ്ണ ഉവാച മൂലരൂപേ ഹ്യതോ ജ്ഞേയോ വിഷ്ണുത്വാദ്വിഷ്ണുരവ്യയഃ ॥ ൩,൨.

ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ആദിമൂലരൂപത്തിൽ, വിഷ്ണുവാണ് അക്ഷരനും പരമസത്വവുമെന്നു മനസ്സിലാക്കണം.

അവതാരമിദം പ്രോക്തം പൂര്ണത്വാദേവ സുവ്രത । അനേകോ ഹ്യേകതാം പ്രാപ്യ സംശേതേ പ്രലയായ വൈ ॥ ൩,൨.

ഈ അവതാരമാണ് പൂർണ്ണത്വം കൊണ്ടാണ് അവതാരമെന്നു പറയുന്നത്, ധർമ്മശീലനേ. അനേകം രൂപങ്ങൾ ഒന്നായി ലയിച്ച് പ്രളയസമയത്ത് വിശ്രമിക്കുന്നു.

തത്രാപി ച വിശേഷോസ്തി ജ്ഞാതവ്യം തത്വമേവ സഃ ॥ ൩,൨.

അവിടെയും വ്യത്യാസം ഉണ്ട്; ആ തത്വം തന്നെ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്.

ഭേദേന ദര്ശനാദ്വാപി ഭേദാഭേദേന ദര്ശനാത് । വിഷ്ണോര്ഗുണാനാം രൂപാണാം തദങ്ഗാനാം സുഖാദിനാമ് । തത്രൈവ ദശനാദ്വാപി ക്ഷിപ്രമേവ തമോ വ്രജേത് ॥ ൩,൨.

വ്യത്യാസം കാണുകയോ, വ്യത്യാസവും അവ്യത്യാസവും ഒരുമിച്ച് കാണുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, വിഷ്ണുവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ, രൂപങ്ങൾ, അവന്റെ ഭാഗങ്ങൾ, ആനന്ദം എന്നിവയിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുമ്പോൾ, അജ്ഞാനമെന്ന ഇരുണ്ടത്വം വേഗത്തിൽ അകറ്റപ്പെടും.

പുരുഷാന്തരമാരഭ്യ കല്പിതാ യേ ദ്വിജോത്തമ । ഹരിരൂപാസ്തു തേ ജ്ഞേയാ ഏകീഭൂതാ ഹി തേന തേ ॥ ൩,൨.

മറ്റൊരു പുരുഷനിൽനിന്ന് ആരംഭിച്ച് സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നവർ ഹരിയുടെ രൂപങ്ങളാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം, അവർ അവനോടൊപ്പം ഒന്നാകുന്നു.

പ്രലയേ സമനുപ്രാപ്തേ ജീവാഃ സ യാന്തി മാമകാഃ । വിരാഡ്രൂപേ ഹരേഃ സംതി തദാ തേ ച ഹ്യനേകധാ ॥ ൩,൨.

പ്രളയം വന്നപ്പോൾ എന്റെ ആത്മാക്കൾ പോകുന്നു; ഹരിയുടെ വിശ്വരൂപത്തിൽ അവർ നിലകൊള്ളുന്നു, പിന്നെ അവർ അനേകമായി മാറുന്നു.

ഏകീഭാവം പ്രാപ്നുവന്തി മൂലേന പ്രലയേ ദ്വിജ । ബിംബേന തു സ്വയം വിഷ്ണുരേകീഭാവം വ്രജേദ്യദി ॥ ൩,൨.

പ്രളയസമയത്ത് അവർ മൂലത്തോടൊപ്പം ഒന്നാകുന്നു, ദ്വിജന്മാരേ. എന്നാൽ വിഷ്ണു സ്വയം മൂലരൂപത്തിൽ ഒന്നാകുകയാണെങ്കിൽ—

പ്രതിബിംബഃ കഥം ജീവോ ഭവേന്നാരായണസ്യ ച । തദധീനസ്തത്സദൃശോ ഹരേര്ജീവോ ന സംശയഃ ॥ ൩,൨.

നാരായണന്റെ പ്രതിബിംബമായി ജീവൻ എങ്ങനെ മാറും? അവനിൽ ആശ്രയിച്ചും അവനെപ്പോലെ ആയിട്ടുമാണ് ഹരിയുടെ ജീവൻ. ഇതിൽ സംശയമില്ല.

പ്രതിബിംബസ്യ ശബ്ദാര്ഥോ ഹ്യയമേവമുദാഹൃതഃ । തസ്മാച്ച ബിംബരൂപാണാമേകീഭാവം ന ചിന്തയേത് ॥ ൩,൨.

‘പ്രതിബിംബ’ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം ഇങ്ങനെ വിശദീകരിച്ചു. അതുകൊണ്ട്, ബിംബവും അതിന്റെ പ്രതിബിംബങ്ങളും ഒന്നാകുന്നു എന്നതിൽ മനസ്സാക്ഷി ആലോചിക്കേണ്ടതില്ല.

കൃഷ്ണരാമാദിവച്ചൈവ ത്വേകീഭാവോ വിവക്ഷിതഃ । ബിംബാനാം മൂലരൂപസ്യ ഭേദോ നാത്ര വിവക്ഷിതഃ ॥ ൩,൨.

കൃഷ്ണനും രാമനും മുതലായവരിൽപോലെ, പ്രതിബിംബങ്ങളുടെ ഏകത്വം മാത്രമാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്; ബിംബത്തിന്റെ സ്വരൂപഭേദം ഇവിടെ ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല.

തത്രാപി ച വിശേഷോസ്തി ജ്ഞാതവ്യസ്തത്ത്വമിച്ഛുഭിഃ । ഏകാംശേന തു ബിംബൈസ്തു ചൈകീഭാവം വ്രജന്തി തേ ॥ ൩,൨.

അവിടെ പോലും ഒരു വ്യത്യാസം ഉണ്ട്, സത്യം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അത് മനസ്സിലാക്കണം; ഒരു ഭാഗത്തേയ്ക്ക് മാത്രം പ്രതിബിംബങ്ങൾ ഒന്നാകുന്നു.

ഏകാംശേന തു ജീവത്വേ സംസ്ഥിതാ നാത്ര സംശയഃ । ബിംബമൂലം ന ജാനന്തി തേ ജനാ ഹ്യസുരാഃ സ്മൃതാഃ ॥ ൩,൨.

ഒരു ഭാഗത്ത് അവർ ജീവികളായി നിലകൊള്ളുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല; പ്രതിബിംബത്തിന്റെ മൂലരൂപം അറിയാത്തവരെ അസുരന്മാർ എന്നാണ് പറയുന്നത്.

ഏക ഏവ ഹരിഃ പൂര്വം ഹ്യവിദ്യാവശതഃ സ്വയമ് । അനേകോ ഭവതി ഹ്യാരാദാദര്ശപ്രതിബിംബവത് ॥ ൩,൨.

ഹരി ആദ്യം ഒരാളായിരുന്നു, എന്നാൽ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, അനേകം കണ്ണാടികളിൽ പ്രതിബിംബങ്ങൾ കാണുന്നതുപോലെ, അവൻ പലരായി തോന്നുന്നു.

ഏവം വദന്തി യേ മൂഢാസ്തേപി യാന്ത്യധരം തമഃ । ഉപാധിര്ദ്വിവിധഃ പ്രോക്തഃ സ്വരൂപോ ബാഹ്യ ഏവ ച ॥ ൩,൨.

ഇങ്ങനെ പറയുന്ന മൂടന്മാർ താഴെയുള്ള അന്ധകാരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; ഉപാധി രണ്ടുവിധമാണ്: സ്വരൂപത്തിലുള്ളതും പുറമേയുള്ളതും.

ബാഹ്യോപാധിര്ലയേ യാതി മുക്താവന്യസ്യ സംസ്ഥിതിഃ । സര്വോപാധിവിനാശേ ഹി പ്രതിബിംബഃ കഥം ഭവേത് ॥ ൩,൨.

പുറമേയുള്ള ഉപാധി ലയത്തിൽ ഇല്ലാതാകും, മറ്റുള്ളത് നിലനിൽക്കും; എല്ലാ ഉപാധികളും നശിച്ചാൽ പ്രതിബിംബം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

ചിദ്രൂപാഖ്യോ ഹ്യുപാധിസ്തു മോക്ഷേ യേപ്യധികാരിണഃ । ദുഃഖരൂപോ ഹ്യുപാധിസ്തു തമസോ യേധികാരിണഃ ॥ ൩,൨.

‘ചൈതന്യസ്വരൂപം’ എന്ന ഉപാധി മോക്ഷത്തിന് യോഗ്യരായവർക്കാണ്; ദുഃഖസ്വരൂപമുള്ള ഉപാധി അന്ധകാരത്തിന് യോഗ്യരായവർക്കാണ്.

മിശ്രരൂപോ ഹ്യുപാധിസ്തു നിത്യസംസാരിണാം മതഃ । ബാഹ്യോപാധിര്ലിങ്ഗദേഹഃ സര്വേഷാം നാത്ര സംശയഃ ॥ ൩,൨.

മിശ്രസ്വഭാവമുള്ള ഉപാധി സദാ ജന്മമരണചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കാണ്; പുറമേയുള്ള ഉപാധി എല്ലാംക്കും ലിംഗശരീരമാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.

ദൈത്യാഃ ദുഃഖായതേ യസ്മാത്തസ്മാദുഃഖീ ഹരിഃ സ്വയമ് । തത്തദ്ദുഃഖസ്വരൂപത്വാദ്ദൈത്യാനാം ബിംബരൂപകഃ ॥ ൩,൨.

ദൈത്യന്മാർ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നതിനാൽ, ഹരിക്കും ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നവനാണെന്ന് കരുതുന്നു; ദൈത്യന്മാരുടെ ദുഃഖസ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് ഹരി അവരിൽ പ്രതിബിംബമായി നിലകൊള്ളുന്നത്.

ദൈത്യസ്ഥിതാനാം ബിംബാനാം മൂലരൂപസ്യ വൈ പ്രഭോഃ । പരസ്പരം തഥാ ഭേദം ഹ്യന്തരം വാ ന ചിന്തയേത് ॥ ൩,൨.

ദൈത്യന്മാരിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രതിബിംബങ്ങൾക്കും ഭഗവാന്റെ മൂലരൂപത്തിനും തമ്മിൽ യാതൊരു വ്യത്യാസവും വേർപാടും ആലോചിക്കേണ്ടതില്ല.

ശ്രീഭൂദുര്ഗാദിരൂപാണാം തഥാ സീതാദിരൂപിണാമ് । അന്യോന്യം നാണുമാത്രം ച ഭേദോ ബാഹ്യാന്തരേപി ച ॥ ൩,൨.

ശ്രീ, ഭൂ, ദുർഗ്ഗാ, സീത എന്നിവരുടെ രൂപങ്ങളിൽ, പുറമേയോ അകത്തോ, അണുമാത്രം പോലും വ്യത്യാസമില്ല.

ചിന്തനീയഃ കഥമപി ജ്ഞാത്വാ യാന്ത്യധരം തമഃ । പ്രതിബിംബസ്ഥിതോ ബിംബഃ സ്ത്രീരൂപോ ഹ്യസ്തി സര്വദാ ॥ ൩,൨.

ഇത് അറിഞ്ഞിട്ടും ആരെങ്കിലും വ്യത്യാസം ആലോചിച്ചാൽ, അവർ താഴെയുള്ള അന്ധകാരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; സ്ത്രീരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രതിബിംബം എപ്പോഴും ഉണ്ട്.

പ്രലയേ സമനുപ്രാപ്തേ ലക്ഷ്മ്യാ സഹ ഖഗോത്തമ । ഏകീഭാവം നാപ്നുവന്തി ബിംബേന സഹ സംസ്ഥിതാഃ ॥ ൩,൨.

പ്രളയം വന്നപ്പോൾ, വിനതയുടെ മകനേ, ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ബിംബത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർക്ക് ബിംബത്തോടൊപ്പം ഏകത്വം ലഭിക്കില്ല.

ബിംബസ്ഥിതാനാം രൂപാണാം ലക്ഷ്മ്യാശ്ച വിനതാസുത । ഭേദസ്തു നാണുമാത്രം ച ശങ്കനീയഃ കഥഞ്ചന ॥ ൩,൨.

പ്രതിബിംബത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന രൂപങ്ങൾക്കും ലക്ഷ്മിക്കും, വിനതയുടെ മകനേ, അണുമാത്രം പോലും വ്യത്യാസം സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.

യദാ ഹി ശേതേ പ്രലയാര്ണവേ വിഭുര്ജീവാംശ്ച സര്വാനുദരേ നിവേശ്യ । മുക്താംശ്ച ബ്രഹ്മേന്ദ്രമരുദ്ഗണാദീന്പ്രാത്പവ്യമുക്തീംശ്ച സുതൌ? ച സംസ്ഥിതാന് ॥ ൩,൨.

പ്രളയസമുദ്രത്തിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ എല്ലാ ജീവികളെയും—മുക്തന്മാരെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും ഇന്ദ്രനെയും മരുത്‌ഗണങ്ങളെയും, മോക്ഷം നേടിയവരെയും പുത്രന്മാരെയും—തന്റെ വയറ്റിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

പ്രാപ്താന്ധകൂപാദിസമസ്തജീവാംസ്തഥൈവ പ്രാപ്തവ്യകലീനഥാപരാന് । തഥൈവ നിത്യം സൃതിസംസ്ഥിതാഞ്ജനാനചേതനാനൃക്ഷരൂപാദിജീവാന് ॥ ൩,൨.

അവൻ അങ്ങനെ തന്നെ, അന്ധകൂപം മുതലായിടങ്ങളിലെ എല്ലാ ജീവികളെയും, ഭാവിയിൽ ജനിക്കേണ്ടവരെയും, സൃഷ്ടിയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നവരെയും, ജഡങ്ങളെയും, മരങ്ങൾ പോലുള്ള ജീവികളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

ഏവം ജനാഞ്ജഠരേ സംനിധായ സമ്യക്ശേതേ ഹ്യംഭസി വൈ സ കല്പേ । ലക്ഷ്മീസ്തു സാ സര്വവേദാത്മികാ ച ഭക്ത്യാ ഹരൌ നിത്യസംവര്ധിതാപി ॥ ൩,൨.

ഇങ്ങനെ എല്ലാ ജീവികളെയും വയറ്റിൽ വെച്ച്, അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രളയജലത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു; എന്നാൽ എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും സാരമായ ലക്ഷ്മി ഹരിയോടുള്ള ഭക്തിയാൽ എപ്പോഴും വളരുന്നു.

അത്യാദരം ദര്ശയതീവ സാ തു ഈഡേ വിഷ്ണും ഭക്തിസംവര്ധിതാപി । ചേഷ്ടാദിരൂപേണ തദാ ന കിഞ്ചിദാസീദ്വിനാ വിഷ്ണുമഥ ശ്രിയം ച ॥ ൩,൨.

അവൾ അത്യന്തം ആദരത്തോടെ കാണിച്ചെങ്കിലും, ഞാൻ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കുന്നു. ഭക്തി വളർന്നിരുന്നിട്ടും, അപ്പോൾ ചലനങ്ങളിലോ മറ്റേതിലും വിഷ്ണുവിനെയും ശ്രീയെയും കൂടാതെ ഒന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

പര്യങ്കരൂപേണ ബഭൂവ ദേവീ വാസസ്വരൂപേണ രമാ വിരേജേ । സര്വം രമാ സൈവ തദൈവ ചാസീത്സൈകാ ദേവീ ബഹുരൂപാ ബഭാഷേ ॥ ൩,൨.

അന്നവസരത്തിൽ ദേവി കട്ടിലായി മാറി, രമാ വസ്ത്രമായി പ്രകാശിച്ചു. അപ്പോൾ എല്ലാം രമയായിരുന്നു; അവളൊന്നാണ്, ദേവി പല രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.