വൃഷധ്വജനേ, ദേവതാദേവനായ, ശംഖധാരിയായ ഭഗവാന്റെ ആഹ്വാനം ആദ്യം നടത്തണം. ആഹ്വാനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ന്യാസം നിർവ്വഹിച്ച്, ആ സ്ഥലത്തുള്ള പരമേശ്വരനിൽ മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിക്കണം. അക്ഷരമായ വിഷ്ണുവിനെ, ഇന്ദ്രനു തുടക്കംവച്ച ലോകപാലകരോടൊപ്പം, ഭാവനയിൽ ദൃഢമായി ധ്യാനിക്കണം. അതിനുശേഷം, വിഷ്ണുവിന് പാദ്യമായ വെള്ളം, അതിഥി സത്കാരത്തിനുള്ള അർഘ്യം, ആചമനത്തിനുള്ള വെള്ളം എന്നിവ സമർപ്പിക്കണം. ദേവതയെ ശരിയായ രീതിയിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ശേഷം, വസ്ത്രം സമർപ്പിക്കണം. പിന്നെ, ആ വൃത്തത്തിൽ പരമേശ്വരനെ വീണ്ടും ഭാവനയിൽ ധ്യാനിക്കണം. ശങ്കരാ, ഭൈരവദേവനു മൂലമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് അർപ്പണം നടത്തണം. "ഓം ക്ഷീം, ശിരസ്സ് നമഃ" എന്നിങ്ങനെ ഭഗവാന്റെ ശിരസ്സിന് അർച്ചന നടത്തണം. "ഓം ക്ഷൈം, കവചായ നമഃ" എന്നിങ്ങനെ കവചത്തിനും, "ഓം ക്ഷഃ, അസ്ത്രായ നമഃ" എന്നിങ്ങനെ അസ്ത്രത്തിനും അർപ്പണം നിർവ്വഹിക്കണം. കിഴക്കു തുടങ്ങുന്ന ദിക്കുകളിൽ ഇവയെല്ലാം യഥാവിധി പൂജിക്കണം. ശ്രീ, ഐശ്വര്യവും മംഗലവും നൽകുന്ന പരമദേവിയായ ലക്ഷ്മിയെ ആരാധിക്കണം. ഭഗവാന്റെ വാൾ, ഗദ, പാശം, അങ്കുശം, വില്ലും അമ്പുകളും, ശ്രീവത്സ, കൗസ്തുഭം, മാല, മംഗളമായ പീതാംബരം എന്നിവയും ആരാധിക്കണം. ബ്രഹ്മാവു, നാരദൻ, സിദ്ധപുരുഷൻ, ഗുരു, പരമഗുരു എന്നിവരും ആരാധനയാർഹരാണ്. ഇന്ദ്രനും അവന്റെ വാഹനവും, അനുചരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവർയും, സോമനും ഈശാനനും ബ്രഹ്മാവും യഥാക്രമം പൂജിക്കപ്പെടണം. വജ്രം, കുന്തം, ദണ്ഡം, വാൾ, പാശം, പതാക, ഗദ എന്നിവയും ആരാധിക്കണം. വടക്കുകിഴക്കൻ ദിക്കിൽ വിശ്വക്ഷേണദേവനെയും, മഹാദേവനെയും, അനന്തനെയും, വൃഷധ്വജനെയും ആരാധിക്കണം. സুগന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം എന്നിവ അർപ്പിക്കണം. "ഓം" എന്ന പ്രണവം തുടങ്ങുന്ന മറ്റു സ്തുതികൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭഗവാനെ പുകഴ്ത്തണം, വൃഷധ്വജാ. ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ ഭഗവാനെ പുനഃപുനഃ നമസ്കരിക്കണം; ജ്ഞാനദായകനായവനെയും, ദേവാസുരവിനാശകനായവനെയും, ദുഷ്ടജനങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നവനെയും നമസ്കരിക്കണം. ഭഗവാന്റെ ആരാധനയാർഹനായ, ശംഖചക്രധാരിയായവനെയും, ഗുണത്രയങ്ങളുള്ളതായും അതു കടന്നുനിൽക്കുന്നവനുമായവനെയും, ബ്രഹ്മാവിന്റെയും വിഷ്ണുവിന്റെയും രൂപമായവനെയും നമസ്കരിക്കണം. ഇങ്ങനെ സ്തുതി നിർവ്വഹിച്ചതിനുശേഷം, ദേവതാദിപതിയായ ഭഗവാനെ ധ്യാനിക്കണം. അവൻ പത്തു കോടി സൂര്യന്മാർക്കു തുല്യമായ പ്രകാശമുള്ളവൻ, അവന്റെ അവയവങ്ങൾ എല്ലാം മനോഹരമാണ്. ശങ്കരാ, ഇതാണ് ഹയഗ്രീവന്റെ പൂജാവിധി ഞാൻ വിശദീകരിച്ചത്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഗായത്രീയുടെ ന്യാസവും അനുബന്ധ ക്രിയകളും വിശദീകരിക്കാം, ശങ്കരാ, ശ്രദ്ധിക്കൂ. ബ്രഹ്മശീർഷം, രുദ്രശിഖ, വിഷ്ണുഹൃദയം—ഇവ സ്ഥാപിക്കണം. ഇവ മൂലോകങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനമായും ഭൂമിയുടെ ഗർഭത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവയുമായാണ് അറിയേണ്ടത്. മൂന്നു പാദം, എട്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള രൂപവും, നാലു പാദം, ആറു അക്ഷരങ്ങളുള്ള രൂപവും മനസ്സിലാക്കണം. ന്യാസത്തിൽ, ജപത്തിൽ, ധ്യാനത്തിൽ, ഹോമത്തിൽ, പൂജയിൽ ഇവ പ്രയോഗിക്കണം. വലതുകാലിന്റെ തുമ്പിൽ, കണങ്കാലിന്റെ നടുവിൽ, തൊണ്ടികളിൽ, മുട്ടുകളിൽ ഇവ സ്ഥാപിക്കണം. മുലകളിൽ, ഹൃദയത്തിൽ, കണ്ഠത്തിൽ, അധരങ്ങളിൽ, വായിൽ, താൽവലയിൽ, ഭുജങ്ങളിൽ അക്ഷരങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണം. തലയുടെ പുറകിലും, മുടിയിലുമാണ് അക്ഷരങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കേണ്ടത്, ഞാൻ പറയുന്നത് പോലെ. വെളുത്തു, മിന്നുന്ന ഇടിയുപോലെയും, നക്ഷത്രംപോലെയും, കറുപ്പ്, ചുവപ്പ് എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ. ശംഖത്തിന്റെ നിറം, പാളി നിറം, ചുവപ്പ്, മദ്യംപോലെയുള്ള നിറം—ഇവയും. കൈ സ്പർശിക്കുന്നതും, കണ്ണ് കാണുന്നതും എല്ലാം ഈ ക്രമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ, മഹാദേവാ, ഹയഗ്രീവന്റെ ആരാധനയും ഗായത്രീന്യാസം തുടങ്ങി അനുബന്ധങ്ങൾ മുഴുവൻ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.