സൂതൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു പറഞ്ഞു: "സ്മരണയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ, 'ചെയ്യുക' എന്ന ക്രിയയുടെ ശ്രമം, ഹിംസയുടെ ഉദ്ദേശ്യം, പ്രയോഗം—ഇവയിൽ പ്രവർത്തിയും അതിന്റെ നിർവാഹകനും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ആറാം വibhക്തി ഏജന്റിനും ഉബ്ജക്റ്റിനും, അതുപോലെ കൃത്പ്രത്യയങ്ങളുടെ ധാതുവിനും ഉപയോഗിക്കാറില്ല; ധാതു രണ്ട് തരത്തിലുള്ളതാണ്: നാമധാതു, ക്രിയാധാതു. ഭൂ തുടങ്ങിയ ധാതുക്കളിൽ നിന്ന് ടിം, ലഹ് എന്നീ പ്രത്യയങ്ങൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ദശ ക്രിയാപദങ്ങൾ ഓർക്കപ്പെടുന്നു: ടിപ്, ടസ്, സു, ജ്ഹി—ഇവ ഉത്തമപുരുഷം; സിപ്, താസ്, താ—ഇവ മധ്യപുരുഷം; ഉത്തമ, പുരുഷം—അവസാനം. മിബ്, വസ്, മസ്—ഇവ പരസ്മൈപദം; പത്നാമ്—ആത്മനേപദം. താ, താം, ജ്ഹ—ആദ്യ പുരുഷം; മധ്യ, സ്ഥാ, സാ, താ, ന്ധ്വം—മധ്യ; ഉത്തമ—അവസാനം. ഇഡ്, ബഹ്, മഹി—ഇവ പകരം ഉപയോഗിക്കാം; ധാതു ṇിജ് മുതലായവ പോലെയാണ്. നാമങ്ങൾക്കു പോലും ആദ്യ പുരുഷം ഉപയോഗിക്കാം. മധ്യ പുരുഷം യൂഷ്മദ്ക്കു, ഉത്തമ പുരുഷം അസ്മദ്ക്കു; ഭൂ തുടങ്ങിയ ധാതുക്കളും, സൻ തുടങ്ങിയവയുടെ അവസാനം വരുന്നതും പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. ലഡ് പ്രസ്തുതകാലം, സ്മെൻ ഭൂതകാലം, ലങ് ഭൂതകാലം (തത്സമയമല്ലാത്തത്), ലോട്ട് തുടങ്ങിയവ ധാതുവിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹം സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഉപദേശത്തിനും ക്ഷണനത്തിനും ആജ്ഞയ്ക്കും അഭ്യർത്ഥനയ്ക്കും ആഗ്രഹത്തിനും ലോട്ട് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. പ്രസ്തുതകാലത്തിന് പുറത്ത് ആഗ്രഹാർഥകമായ ഉപവാചകം ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ, അത് പരോക്ഷമാണ്; ഭൂതകാലത്തിൽ ലിറ്റ്, ഭാവികാലത്തിൽ ḻട് ഉപയോഗിക്കുന്നു. അപ്രസ്തുതകാലത്തിലും, അതേ നിയമം, എന്നാൽ ധാതുവിൽ നിന്നാണ്. ദാനദാതാവിന്റെ പ്രവർത്തനം അതിക്രമിക്കുമ്പോൾ, ലെറ്റ് ആഗ്രഹാർഥകമായി പറയുന്നു. പൂർണകാലം മൂന്നു—സ്ഥിതി, ഉബ്ജക്റ്റ്, ഏജന്റ്—എല്ലാം ഉൾപ്പെടുന്നു. തൃജ് മുതലായ രൂപങ്ങൾ, നിർബന്ധം, ആഗ്രഹം, ചെയ്യേണ്ടത്, ചെയ്യരുത് എന്നിവയുമായി സാമ്യമുണ്ട്. സൂതൻ പറഞ്ഞു: "ഇപ്പോൾ ഞാൻ സമ്ഹിതയും മറ്റു ഗ്രന്ഥങ്ങളും മുൻകൂട്ടി, സ്ഥാപിത ഉദാഹരണങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഇവിടെ ഒന്നിച്ചു വന്നവർ, ഈ ഉത്തമമായ ഉപദേശങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ പിതൃപുരുഷന്മാരിൽ ഉത്തമരായവർക്കാണ്." 'ḻ' എന്ന അക്ഷരം സേവനത്തിൽ, ലാങലീഷാ, മണീപയാ, ഗംഗജലം, തവൽകാര, ഋണാർണ, പ്രാർണ എന്നിവയിലും പ്രശസ്തമാണ്. തവൽകാര അന്ധം, സൈന്ദ്രി, സൌകാര—ഇവയും അതുപോലെ. വധുവിന്റെ സീറ്റ് പിതാവിനാണ്; 'ല' എന്ന പ്രത്യയം നിയമത്തിൽ ഉപയോഗിക്കണം. നേതാവാണ് ലവണ; ഇവയാണ് പശു, അവരല്ല. ദേവിയുടെ ഭവനവും ഇവിടെ; ഈ രണ്ടു ചതുരന്മാരാണ് എന്ന് അറിയുക. ഇവയാണ് കുതിരകൾ, ആറ് എണ്ണം; അവ കമലത്തിന്റെ ദളങ്ങൾ അല്ല. പ്രവർത്തിക്കുന്നതും പ്രവർത്തിക്കാത്തതും, ആ ജലം, ആ ശ്മശാനവും. ഇവിടെ അദ്ദേഹം പാചകം ചെയ്യുന്നു, പാകം ചെയ്യുന്നു, നിങ്ങൾ മൂടുന്നു; അതാണ് പറയുന്നത്. നിങ്ങൾ ഇടിമുഴക്കുന്നു, നിങ്ങൾ കടക്കുന്നു, ഓർമ്മിക്കുന്നു. നിങ്ങൾ എഴുതുന്നു, സൃഷ്ടിക്കുന്നു, കിടക്കുന്നു, ദൃശ്യമായില്ലെങ്കിലും; നിങ്ങൾ മധ്യത്തിൽ, എപ്പോഴും പൂജ ചെയ്യുന്നു. ആർ കഷ്ടതയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു? ആർ അങ്ങനെ ചെയ്യും, ആർ ഫലത്തിൽ സ്ഥിരനാണ്? ആർ കിടക്കുന്നു, ആർ ശക്തിയില്ല, ആർ മാനം നേടുന്നു? ആർ ഇവിടെ, ആർ അങ്ങനെ പറയപ്പെടുന്നു? ദേവതകൾ പറയുന്നു: "പോകൂ, സുഹൃത്ത്." വിഷ്ണു സ്വയം ചലിക്കുന്നു; ഗാനാധിപനും ധൂമാധിപനും അതുപോലെ. അവൻ ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് പോകുന്നു; പോകും, പോകുന്നു. കുടിയുടെ നിഴൽ, അതുപോലെ നിഴൽ; മറ്റു ബന്ധങ്ങളും അതേ തരത്തിൽ. ആറ് സംയുക്തങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു: കർമധാരയ, ദ്വിഗു, ത്രിവേദി, ഗ്രാമ, ഇതാണ് തത്പുരുഷം. ആത് ഉണ്ടാക്കിയത്, അതിനുള്ളത്, ചെവിടുകളുടെ ഭയം, ആ സമ്പത്ത്. ജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണൻ, സത്യം അറിയുന്നവൻ, ബഹുവ്രീഹി, അവ്യയി. സ്ഥിതി, ആധാനം, പറഞ്ഞത് പോലെ; ദ്വന്ദ്വ, ദൈവമുനികൾ, മനുഷ്യർ. തദ്ദിത രൂപങ്ങൾ: പാണ്ഡവ, ശൈവ, ബ്രാഹയ, ബ്രഹ്മതാ മുതലായവ. ദൈവം, അഗ്നി, സൗഹൃദം, അധികാരം, ശുക്ര, ഋഷ്ടു, സ്വയംഭുവ, പിതാവ്. പ്രസ്ഥുതമല്ലാത്തവ, പശു, കാള, പുരുഷൻ—അവ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നില്ല. 'ഹൽ' എന്ന അവസാനമുള്ളത്: കുതിര, ഉഴുപ്പ്, ഭൂമി, വായു, മാംസഭക്ഷകൻ, മൃഗം. സ്വയം, രാജാവ്, യുവാവ്, പഥം, പൂഷൻ, ബ്രഹ്മഹന്ത, 'ഹൽ'. മല, മൂത്രം, ശുക്ലം, തേൻ, എണ്ണ, ശ്മശാനത്തിലെ മരങ്ങൾ, കാട്ട്, ജലം, അസ്ഥി, ലോകത്തിലെ വസ്തുക്കൾ—ഇവയെല്ലാം സ്ത്രീലിംഗമാണ്. പ്രവർത്തനം, നെയ്യ്, ശരീരം, അഗ്നി, വിഷം—നപുംസക ലിംഗം; ഭാര്യ, വയസ്സായത്, നദി, ഭാഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ഭൂമി, വധു—സ്ത്രീലിംഗം. ക眉, പുനർജന്മം, പശു, സഹോദരി, അമ്മ—സ്ത്രീ; വാക്ക്, രക്തം, ദിശ, കോപം, സാധാരണയായി യുവതി, കിടപ്പു—സ്ത്രീ. സ്വർഗം, ദിവസം, മഴക്കാലം, സോമ, ഉഷ്ണിക് ചണ്ഡ്—ഗുണം, ദ്രവ്യം, പ്രവർത്തനം മൂലം സ്ത്രീലിംഗം; ഇതാണ് ഞാൻ സ്ത്രീലിംഗ രൂപങ്ങൾ പറഞ്ഞത്. വെളുത്തത്, കറുത്തത്, ചുവപ്പ്, ശുദ്ധം, ഗ്രാമാധിപൻ, ജ്ഞാനി, ചതുരൻ, കമലജന്മാവ്, പ്രവർത്തകൻ, ബുദ്ധിമാൻ, അനേകം, നല്ല മകൻ—പുരുഷലിംഗം. സത്യവാൻ, സർപ്പം, അഗ്നി—പുരുഷലിംഗം; ഭക്ഷിക്കരുതാത്തത്, ദൂരെയിടുന്നവ, എല്ലാം, വിശ്വം, ഇരട്ട, ഒന്ന് കുറവ്, മറ്റേത്—പുരുഷലിംഗം. ഡതര, ഡതമ, നേമ, ത്വഹ്, സമ, സിമേതര; പൂർവ, അധര, ദക്ഷിണ, ഉത്തരാവര—പുരുഷലിംഗം. പറ, അന്തര—ഇവയും അതുപോലെ; യത്, തത്, കിം, അദസ്—നപുംസക; യൂഷ്മത്, അസ്മത്, തത്—ഒന്നാം, രണ്ടാം, മൂന്നാം പുരുഷം—ദ്വിവചനം. അത് പോലെ, കുറച്ച്, രണ്ട്, തുടങ്ങിയവ, എല്ലാം സംഖ്യകൾ; ശ്രുണോതി (കേൾക്കുന്നു), ജൂഹോതി (അർപ്പിക്കുന്നു), ജഹാതി (വിടുന്നു), ദധാതി (വെക്കുന്നു) എന്നിവയും. ദീപ്യതി (പ്രഭയിക്കുന്നു), സ്തൂയതി (പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു), പുത്രീയതി (പുത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്നു), ധനീയതി (ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നു), ത്രുട്ട്യതി (ഭംഗം വരുന്നു), മ്രിയതേ (മരിക്കുന്നു), ചിചീഷതി (ശേഖരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു), നിനീഷതി (നയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു). എല്ലാവരും നിലകൊള്ളുന്നു, എല്ലാവർക്കും, എല്ലാവിൽ, എല്ലിൽ അവസാനിക്കുന്നു; എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലായിടത്തും—വിശ്വ മുതലായവ. പൂർവ, പൂർവാ, പൂർവസ്മാത്, പൂർവസ്മിൻ, പൂർവ—അങ്ങനെ പറയുന്നു. സൂതൻ പറഞ്ഞു: "പൂർണകാല ക്രിയാപദങ്ങൾ പേരിൽ മാത്രം കാണിച്ചു; കുമാരനിൽ നിന്ന് വിശദാംശങ്ങൾ കേട്ടു, കാത്യായനൻ കൂടുതൽ വിശദീകരിച്ചു." ആര്യാ ചണ്ഡ്യുടെ അടയാളങ്ങൾ ഇങ്ങനെയാണ്: "ത്വഷ്ട" എന്ന ഗ്രൂപ്പ് എപ്പോഴും ചേർന്നിരിക്കും, ഒറ്റ സ്ഥാനങ്ങളിൽ ഇല്ല; ആറാം സ്ഥാനത്ത് ജോ അല്ലെങ്കിൽ ന്ലൗ വരാം, ആറാം വാക്ക് രണ്ടാമത് നിന്നാണ്. ആദ്യത്തിൽ, ഏഴാമത് ലഘു അക്ഷരം; രണ്ടാം പാദത്തിൽ ശര; മൂന്ന് ഗ്രൂപ്പുകളും പാദവും ശരിയാണ്, അഗ്നിയുടെ മുറിവിൽ നിന്ന് വിപുലാ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ സൂതൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മുന്നിൽ സംസ്കൃത ഭാഷയുടെ വ്യാകരണത്തെ, ലിംഗം, സംഖ്യ, ക്രിയ, സംയുക്തം, ചണ്ഡസ്സ് എന്നിവയുടെ സരസമായ ഉദാഹരണങ്ങളിലൂടെ വിശദീകരിച്ചു; ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഗൗരവവും, ഉപദേശത്തിന്റെ ഉത്തമതയും ആഹ്ലാദകരമായ ഭാഷയിൽ അവതരിപ്പിച്ചു.