ശരദ്കാലത്തും വേനലിലും കുതിരകൾക്ക് രാവിലെ അഞ്ച് പാലം നന്നായി അരച്ച ഗുഡൂചി നെയ്യിൽ കലർത്തി കൊടുക്കണം. ഇത് രോഗനാശിനിയും പോഷകവുമാണ്; ശക്തിയും ഉജ്ജ്വലതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. കുതിരകൾക്ക് ഇത് പാൽകൊണ്ടും മറ്റും നൽകാം. ഗുഡൂചി എങ്ങനെ നൽകാമെന്നതുപോലെ, ശതാവരി, അശ്വഗന്ധ എന്നിവയ്ക്കും മധ്യസ്ഥയിനുള്ളവർക്ക് നാലോ മൂന്നോ പാലം, ഏറ്റവും താഴ്ന്നവർക്ക് അതനുസരിച്ച് കുറവായ പാലം നൽകണം. അപ്രത്യക്ഷമായ കാരണമില്ലാതെ എല്ലാ മൃഗങ്ങളും ഒരേപോലെയായി അപ്രത്യക്ഷമായി മരിച്ചാൽ, അത് മഹാമാരിയായി തിരിച്ചറിയണം. ഹരീതകി തുടങ്ങിയ ഔഷധങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം, ബ്രാഹ്മണഭക്ഷണം, ഹവനം തുടങ്ങിയ സംരക്ഷണക്രിയകൾ നടത്തുമ്പോൾ മഹാമാരി ശമിക്കപ്പെടും. ഹരീതകി, പശുവിന്റെ മൂത്രം, എണ്ണ, ഉപ്പ് എന്നിവ ചേർത്ത് ആദ്യം അഞ്ചും പിന്നീട് അഞ്ചും കൂടി, അങ്ങനെ നൂറ് വരെ വർദ്ധിപ്പിച്ച് കൊടുക്കാം; നൂറ് പാലം ഏറ്റവും ഉത്തമം, എൺപതോ അറുപതോ നൽകാം. ഇപ്പോൾ ആനകളുടെ വൈദ്യശാസ്ത്രം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. ആനകൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള ഔഷധങ്ങൾ മുമ്പേ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ആനകൾക്ക് കുതിരകളേക്കാൾ നാലിരട്ടിയധികം അളവിലാണ് നൽകേണ്ടത്. ഇപ്രകാരം ആനകളിലെ രോഗങ്ങൾ ശമിപ്പിക്കാം. ആനകളിൽ മഹാമാരി ശമിപ്പിക്കാൻ, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് പൂജിച്ച്, ഒരു കവിളനയുള്ള പശു ദാനം ചെയ്യണം. ഉപവാസം പാലിച്ചശേഷം ആനയുടെ രണ്ട് ദന്തങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു പുഷ്പമാല കെട്ടി, മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് വൈദ്യന്മാർ ആനയ്ക്ക് ആവശ്യമുള്ള വസ്തുക്കൾ നൽകണം. സൂര്യൻ, ശിവൻ, ദുർഗ്ഗ, ശ്രീ, വിഷ്ണു എന്നിവർക്കുള്ള സ്തുതികൾ ജപിച്ചാൽ ആന സംരക്ഷിക്കപ്പെടും; ഭൂതങ്ങൾക്കു ഹവനം അർപ്പിച്ച് നാലു കലശം വെള്ളംകൊണ്ട് ആനയെ കഴുകണം. മന്ത്രപ്രഭാവം കൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ച ഭക്ഷണം നൽകുകയും, ആനയെ വിബൂതി തളിച്ച് സംരക്ഷിക്കുകയും വേണം. ഭൂതബാധകളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം ശുഭവും വിശുദ്ധവുമാണ്; ആനയെ എപ്പോഴും സൂക്ഷിക്കണം. ത്രിഫല, പഞ്ചകോല, ദശമൂല, വിഡംഗ, ശതാവരി, ഗുഡൂചി, നിംബ്, വാസക, കിംശുക എന്നിവ ഉപയോഗിക്കണം. ആനയുടെ രോഗനാശത്തിനായി വരണ്ടതും കഷായസ്വഭാവമുള്ളതുമായ ഔഷധസമാഗമം നല്ലതാണ്; ഇത് ഇരുവിധ ആയുർവേദങ്ങളിലും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, ഹരി ശിവനോട് പറഞ്ഞു: പുനർനവയോ അപ്പാമാർഗ്ഗമോ ഒരു വേരെടുത്ത്, അതിനെ പുതിയതായിരിക്കുമ്പോൾ സ്ത്രീയുടെ യോണിയിൽ ഇടുകയാണെങ്കിൽ, അവളുടെ വേദനയും യുവതികളിലെ പ്രസവവേദനയും അകറ്റാം. ഏഴ് ദിവസം മണ്ണോ, കുമ്പളങ്ങാവേരോ, അരിപൊടിയോ പാലിൽ കലർത്തി കഴിച്ചാൽ സ്ത്രീകളിൽ പാൽ ഉത്പാദനം വളരെയധികം വർദ്ധിക്കും. രുദ്ര, ഇന്ദ്ര, വരുണി എന്നിവയുടെ വേരുകൾ ചേർത്ത് നെയ്യിൽ കലർത്തി ലേപം ചെയ്താൽ സ്ത്രീയുടെ স্তനവേദന അകറ്റാം. ഇത് കഴിച്ചാൽ ഗർഭവേദന അകറ്റാം; കാരവേളയുടെ വേരുമായി ചേർത്ത് ലേപമാക്കിയാൽ കുടഞ്ഞു കിടക്കുന്ന ദോഷങ്ങൾ പുറത്താക്കാം. ഗർഭം പുറത്തുവരാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ കൂടുതൽ പരിഗണന ആവശ്യമില്ല; നീലി, പട്ടോളയുടെ വേരുകൾ നെയ്യിലും എള്ളെണ്ണയിലും ചേർത്ത് ലേപമുണ്ടാക്കണം. ഇത് ലേചിച്ചാൽ കഠിനതും വേദനയും അകറ്റാം; പാഠാ വേരിനെ അരി വെള്ളത്തിൽ അരച്ച് കുടിച്ചാൽ ദുഷ്ടരോഗങ്ങളും കുഷ്ഠവും അകറ്റാം. വെള്ളത്തിൽ തേൻ കലർത്തി കുടിച്ചാൽ, അകത്തു ദോഷമുള്ളവർക്കും ഉത്തമം. ശിവേ, ഇത് ദുഷ്ടരോഗങ്ങളുടെ ചൂട് അകറ്റുന്നു; ലക്ഷ, നെയ്യിനോളം തൂക്കത്തിൽ, പാലിൽ കലർത്തി കുടിച്ചാൽ പ്രദര എന്ന രോഗം അകറ്റും; സംശയം വേണ്ട. ദ്വിജയഷ്ടി, ത്രികടു എന്നിവയുടെ ചൂർണ്ണം കുടിച്ചാലും ഇതേ പ്രഭാവം ഉണ്ട്. എള്ള് കഷായത്തിൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ സ്ത്രീകളിലെ രക്തപിണ്ഡങ്ങൾ അകറ്റാം; പുഷ്പത്തിന്റെ ലേപം യുവതികൾക്ക് ഉത്തമം. ചുവന്ന താമരയുടെ വേരും പഞ്ചസാരയും എള്ളും ചേർത്ത് സ്ത്രീകൾ പഞ്ചസാരയിൽ കലർത്തി കുടിച്ചാൽ ഗർഭപാതം സംഭവിക്കും. തണുത്ത വെള്ളം ഉപയോഗിച്ചാൽ രക്തസ്രാവം നിർത്താം; ശരപുങ്ഖയിൽ വേവിച്ച പഞ്ഞിയാവും കുടിച്ചാൽ ഗർഭപാതം വരുത്താം. ഹിംഗും കല്ലുപൊടിയും ചേർത്ത് നൽകിയാൽ സ്ത്രീകളിൽ പ്രസവം വേഗത്തിൽ വരുത്താം; നാരങ്ങയുടെ വേരിനെ കമർബന്ദമായി കെട്ടിയാലും പ്രസവം വരും. അപ്പാമാർഗ്ഗവേരിന്റെ പേര് പറഞ്ഞ് ഗർഭിണിക്ക് വെച്ച്, അതിനെ മുഴുവൻ വേരോടെ പറിച്ചാൽ ആൺകുഞ്ഞ് ജനിക്കും; അങ്ങനെ അല്ലെങ്കിൽ പെൺകുഞ്ഞ് ജനിക്കും. അപ്പാമാർഗ്ഗവേരിനെ സ്ത്രീയുടെ തലയിലിടുമ്പോൾ ഗർഭവേദന അകറ്റാം; കൂടുതൽ സംശയം ആവശ്യമില്ല. ശിവേ, ഗർഭം കപൂരവും മദനഫലവും യസ്തിമധുവും നിറച്ചാൽ പ്രായമായ സ്ത്രീക്കും സൗന്ദര്യം വരും; അതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ യുവതികൾക്ക്. കുട്ടിയുടെ നെറ്റിയിൽ വെള്ളമണ്ണ് പുരട്ടി, പഞ്ചസാരയും കുഷ്ഠവുമാണ് കുടിപ്പിക്കാൻ നൽകിയാൽ, ശിവേ, ആ കുട്ടി ഭയരഹിതനായി വിഷം, ഭൂതം, രോഗം എന്നിവയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കപ്പെടും. ശംഖ്, നാഭി, വച, കുഷ്ഠ, ഇരുമ്പ് എന്നിവ സ്ഥിരമായി ധരിച്ചാൽ കുട്ടികളെ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കാം, രുദ്രേ. പാലാശം ചൂർണ്ണം തേനും നെയ്യും അമലകിയും വിഡംഗവുമാണ് ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ പുരുഷൻ അത്യന്തം ബുദ്ധിമാനാകും. ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ, മഹാദേവാ, ജരയും മരണവും അകറ്റാം. പാലാശം വിത്ത്, നെയ്യും എള്ളും സമമാകെ തേനിൽ ചേർത്ത് ഏഴ് ദിവസം കഴിച്ചാൽ ജര അകറ്റാം. രുദ്ര-അമലകി ചൂർണ്ണം തേനും എണ്ണയും നെയ്യും ചേർത്ത് ഒരു മാസം കഴിച്ചാൽ യുവാവും വാഗ്മിയും ആകാം. ശിവ-അമലകി ചൂർണ്ണം തേനോ വെള്ളമോ ചേർത്ത് പ്രഭാതത്തിൽ കഴിച്ചാൽ, ശിവാ, മൂക്കിന്റെ ശക്തി വർദ്ധിക്കും. കുഷ്ഠം ചൂർണ്ണം നെയ്യും തേനും ചേർത്ത് രാവിലെ കഴിച്ചാൽ ശരീരം സുഗന്ധമായി ആയിരം വർഷം ജീവിക്കും. മഹേശ്വരാ, ഉഴുന്ന് പൊട്ടിയും വരട്ടിയും നെയ്യിൽ നന്നായി നനച്ചു പാൽ ചേർത്ത് വേവിച്ച്, പിന്നെ തേൻ, നെയ്യ്, പാൽ എന്നിവയുമായി കഴിച്ചാൽ, മഹാദേവാ, ഒരാൾക്ക് നൂറ് സ്ത്രീകളെ ഒരേസമയം സംതൃപ്തിപ്പെടുത്താം; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട. ഏലത്തൈ എണ്ണയും ഗന്ധകവും ചേർത്തു തയ്യാറാക്കിയ രസം, വെള്ളത്തിൽ കഴുകി ദിവസത്തിൽ മൂന്ന് പ്രാവശ്യം കഴിച്ച് ശേഷം ഭക്ഷിച്ചാൽ, അതിനാൽ ശക്തി ലഭിക്കും.