ശ്രീഹരനും ഹരനും തമ്മിലുള്ള ഈ വാചകത്തിൽ, ദൈവങ്ങൾ മനുഷ്യരുടെ രോഗങ്ങൾക്കും ദുരിതങ്ങൾക്കും പരിഹാരങ്ങൾ നൽകുന്ന ഔഷധങ്ങളുടെ മഹത്വം വിശദീകരിക്കുന്നു. ആദ്യം, ഹരൻ പറയുന്നു: ശുദ്ധമായ അർക്കയുടെ പൂവ് മന്ത്രപൂജയോടെ ശേഖരിച്ച്, സ്ത്രീ തൻറെ മാസവൃതത്തിൽ ശുദ്ധയായപ്പോൾ, അതിനെ തൻറെ അരയിൽ കെട്ടിയാൽ ഗർഭധാരണമുണ്ടാകുമെന്ന്. പാലാശയോ അപ്പാമാർഗയോ വേരുകൾ കൈയിൽ കെട്ടിയാൽ, ഹരാ, എല്ലാ ജ്വരങ്ങളും, ഭൂത-പ്രേതാദികൾക്കും ഭയമില്ലാതെ അകറ്റാൻ കഴിയും. പാമ്പിന്റെ വേരുകൾ രാത്രി വെള്ളത്തിൽ വെച്ചതും രാവിലെ കുടിച്ചാൽ, പരമേശ്വരാ, കഠിനമായ ജ്വരം അകറ്റുന്നു. അതേ വേരുകൾ തലയിൽ കെട്ടിയാൽ, ഒരു ദിവസവും രണ്ട് ദിവസവും വരുന്ന ജ്വരങ്ങൾ അകറ്റുന്നു; വെള്ളത്തിൽ വെച്ച് കുടിച്ചാൽ എല്ലാ വിഷവും അകറ്റുന്നു. ലജ്ജാലുകയുടെ വേരുകൾ, പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ തൻറെ വീര്യത്തോടെ നൽകിയാൽ, ശത്രുവുമായുള്ള വൈരങ്ങൾ തീരുന്നു. പാഠയുടെ വേരുകൾ പശുവിന്റെ നെയ്യിൽ അരപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ, എല്ലാ വിഷവും അകറ്റുന്നു. ശിരീഷയുടെ വേരുകൾ വെള്ളത്തിൽ വെച്ചതും, ചിത്രകയുടെ ചുവപ്പുനീര് ചെവിയിൽ പുരട്ടിയാൽ, കാമ്പ് രോഗം അകറ്റുന്നു. വെള്ള കോകിലാക്ഷയുടെ വേരുകൾ ആടിന്റെ പാലിൽ കലർത്തി ഇരുപത്തിയൊന്ന് ദിവസമുണ്ടെങ്കിൽ, ക്ഷയം രോഗം മാറുന്നു. തെങ്ങിന്റെ പൂവ് ആടിന്റെ പാലിൽ കലർത്തി മൂന്നു പ്രാവശ്യം കുടിച്ചാൽ, രക്തവും വാതവും സംബന്ധിച്ച രോഗങ്ങൾ അകറ്റുന്നു. സുദർശനയുടെ വേരുകൾ പൂക്കളിൽ ചുറ്റി കഴുത്തിൽ കെട്ടിയാൽ, ഭൂത-ഗ്രഹദോഷങ്ങൾ മൂന്ന് ദിവസവും അതിലധികവും അകറ്റുന്നു. വെള്ള ഗുഞ്ചയുടെ പൂവും വേരും വായിൽ വെച്ചാൽ, രുദ്രാ, അനേകം വിഷങ്ങൾ അകറ്റുന്നു. അതിന്റെ തണ്ട് കൈയിൽ കെട്ടിയാലോ കഴുത്തിൽ ധരിച്ചാലോ, ഗ്രഹദോഷങ്ങൾ അകറ്റുന്നു; കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം ദിവസം അരയിൽ കെട്ടിയാൽ, നീലലോഹിതാ, സിംഹം, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഭയവും അകറ്റുന്നു. പ്രാണികളുടെ നാഥനായ ഹരൻ പറയുന്നു: വിഷ്ണുക്രാന്തയുടെ വേരുകൾ കാതിൽ തുണി തന്തിൽ കെട്ടിയാൽ, മകരാദി ജീവികളുടെ ഭയം അകറ്റുന്നു. ഹരി പറയുന്നു: അപരാജിതയുടെ വേരുകൾ പശുവിന്റെ മൂത്രത്തിൽ കലർത്തി കുടിച്ചാൽ, ഗ്രന്ഥി രോഗം ഉടൻ മാറുന്നു. ഇന്ദ്രവാരുണി, ജിംഗിണി, എരണ്ട, ശൂക, ശിംബി എന്നിവയുടെ വേരുകൾ ശാസ്ത്രാനുസരണം ശീതളജലത്തിൽ വെച്ചാൽ, കൈയും കഴുത്തും വേദനയിൽ ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു. മഹിഷനെയ്യ്, അശ്വഗന്ധ, പിപ്പലി, വച, രണ്ട് കുഷ്ഠം ഇവ ചേർത്ത് മയിലാക്കിയത്, ജനനേന്ദ്രിയങ്ങളിലും, സ്രോതസ്സുകളിലും, സ്ത്രീകളുടെ മുലകളിലും വേദന അകറ്റുന്നു. കുഷ്ഠം, നാഗം, ബലാ എന്നിവയുടെ പൊടി പുതിയ വെണ്ണയിൽ കലർത്തി പുരട്ടിയാൽ, യുവതികൾക്ക് സൗന്ദര്യവും ഘനതയും ലഭിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രവാരുണിയുടെ വേരുകൾ ദൂരത്തിൽ അതിന്റെ പേരിൽ വിളിച്ച് ഉരിച്ചുമാറ്റിയാൽ, ആ വ്യക്തിയുടെ സ്പ്ലീൻ രോഗം മാറുന്നു. വെള്ള പുനർനവയുടെ വേരുകൾ അരിപ്പച്ചവെള്ളത്തിൽ കുടിച്ചാൽ, പുണ്ണ് രോഗം മാറുന്നു. വാഴയുടെ ഇലയുടെ ചാരപൊടി വെള്ളത്തിൽ കലർത്തി കുടിച്ചാൽ, വയറിലെ എല്ലാ രോഗങ്ങളും അകറ്റുന്നു. വാഴയുടെ വേരുകൾ, ജാഗ്രിയും നെയ്യും ചേർത്ത് ചൂടാക്കി കഴിച്ചാൽ, വയറിലെ കൃതികൾ അകറ്റുന്നു. വാഴയുടെ ഇലയും ആമലകിയും പൊടിയായി രാവിലെ കഴിച്ചാൽ, കുഷ്ഠം അകറ്റുന്നു. ഹരിതകി, വിടംഗ, മഞ്ഞൾ, വെള്ള കടുക്, സോമരാജയുടെ വേരുകൾ, കരഞ്ഞയുടെ റൗന്ധവം, പശുവിന്റെ മൂത്രത്തിൽ അരപ്പിച്ച്, കുഷ്ഠത്തിന് ഔഷധമാണ്. ത്രിഫലയുടെ ഒരു ഭാഗം, ശിവയുടെ രണ്ട് ഭാഗം, സോമരാജയുടെ വിത്ത് പത്യയോടൊപ്പം കഴിച്ചാൽ, ചർമ്മരോഗങ്ങൾ മാറുന്നു. പുളി മോർ, പശുവിന്റെ മൂത്രം, ഉപ്പും ചേർത്ത്, വെങ്കലത്തിൽ പുരട്ടിയ rough paste, കുഷ്ഠവും ചർമ്മരോഗവും അകറ്റുന്നു. മഞ്ഞൾ, ഹരിതാലം, ദുർവ, പശുവിന്റെ മൂത്രം, സൈന്ധവ ഉപ്പ് ചേർത്ത് മയിലാക്കിയതും, ചർമ്മരോഗം, കുരുകും, വിഷവും അകറ്റുന്നു. സോമരാജയുടെ വിത്ത് പുതിയ വെണ്ണയിൽ കലർത്തി തേനോടെ രുദ്രാ, വെള്ള കുഷ്ഠം മാറുന്നു; മോർ അല്ലെങ്കിൽ അരിപ്പച്ചവെള്ളം ചേർത്താൽ കൂടുതൽ ഫലപ്രദം. വെള്ള അപരാജിതയുടെ വേരുകൾ വെള്ളത്തിൽ മയിലാക്കി ഒരു മാസം പുരട്ടിയാൽ, രുദ്രാ, വെള്ള കുഷ്ഠം മാറുന്നു. മഹിഷനെയ്യ്, വെണ്ണ, ചുവന്ന കുങ്കുമം, അമരീചകം—ചർമ്മരോഗത്തിന് പുരട്ടിയാൽ, ദുർനാമം എന്ന രോഗം അകറ്റുന്നു. വരണ്ട ഗാംഭാരിയുടെ വേരുകൾ പാൽ ചേർത്ത് ചൂടാക്കി കഴിച്ചാൽ, ശുക്ലപിത്തം മാറുന്നു. മൂലകയുടെ വിത്ത് അപ്പാമാർഗയുടെ നീരിൽ അരപ്പിച്ച് പുരട്ടിയാൽ, സിദ്ധമക എന്ന ചർമ്മരോഗം മാറുന്നു. മഞ്ഞൾ വാഴയുടെ ചാരത്തിൽ കലർത്തി പുരട്ടിയാൽ, സിദ്ധമക മാറുന്നു; റംഭാ, അപ്പാമാർഗയുടെ ചാരം, എരണ്ട ചേർത്ത് ഉരച്ച് പുരട്ടിയാൽ, മഹാദേവാ, ഉടൻ സിദ്ധമക മാറുന്നു. കൂഷ്മാണ്ട, നാളയുടെ ചാരം പശുവിന്റെ മൂത്രത്തിൽ കലർത്തി, മഞ്ഞൾ വെള്ളത്തിൽ അരപ്പിച്ച്, ചെറുതായി ചൂടാക്കി ഉപയോഗിച്ചാൽ ഫലപ്രദമാണ്. ശരീരം മഹിഷയുടെ ചന്തയിൽ പുരട്ടിയാൽ, നന്ദി ധ്വജനായോ, ശരീരത്തിന് ഘനതയും ഉറപ്പും ലഭിക്കുന്നു. മഞ്ഞൾ, എള്ള്, കടുക് ചേർത്ത് ശരീരത്തിൽ ഉരച്ചാൽ, ദുർഗന്ധം ഉള്ളവൻ സുഗന്ധിയായി മാറുന്നു. ദൈനംദിനം ദുർവ, കാകജംഘ, അർജുനയുടെ പൂക്കൾ, ജാംബൂ, ലോധ്രയുടെ ഫലങ്ങൾ ചേർത്ത് മയിലാക്കിയതും, ശരീരത്തിലെ ദുർഗന്ധം അകറ്റുന്നു. ലോധ്ര, ഭവ, നോര, പൊടി, പൊന്നും ചേർത്ത് ഉരച്ചാൽ, വേനൽക്കാലത്തിലെ ചൂട് അസ്വസ്ഥത ഒഴിവാക്കുന്നു. രാത്രി പാൽ ശരീരത്തിൽ തളിച്ചാൽ, ചൂട് സംബന്ധിച്ച രോഗങ്ങൾ മാറുന്നു; കാകജംഘയുടെ ഉരച്ചാൽ മനോഹരമായ സുഗന്ധം ലഭിക്കുന്നു. ഇരട്ടി, പഞ്ചസാര, വാസകയുടെ നീരും, തേനും ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ, രക്തം, പിത്തം, കാമ്പ്, പാണ്ഡു രോഗങ്ങൾ മാറുന്നു. വാസകയുടെ നീരിൽ തേൻ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ, രക്തരോഗം മാറുന്നു; രാവിലെ വെള്ളം കുടിച്ചാൽ, കഠിനമായ മൂക്കടപ്പ് അകറ്റുന്നു. ഈ ദൈവിക ഔഷധങ്ങൾ മനുഷ്യരുടെ രോഗങ്ങൾക്കും ദു:ഖങ്ങൾക്കും പരിഹാരമായി, ദൈവങ്ങൾ സ്നേഹപൂർവ്വം നൽകിയതാണെന്ന് ഈ കഥയിലൂടെ മനസ്സിലാക്കാം.